T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 809
KARAR NO : 2014 / 908
KARAR TR : 13.10.2014
ÖZET: Türk Silahlı Kuvvetleri'nde (TSK) uzman çavuş olarak görev yaparken 45 yaşına girmesi nedeniyle sözleşmesi feshedilen ve akabinde TSK kadrolarında istihdam edilmek üzere Isparta Dağ Komanda Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı 3. Sınıf Askeri Ceza ve Tutukevinde sivil memur olarak atanan davacı tarafından; sivil memurluğa 4. derecenin 3. kademesinden atamasının yapılması gerektiği iddiası ile 6. derecenin 3. kademesinden göreve başlatılmasına ilişkin işlemin iptali ve buna ilişkin özlük hakları farklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın, GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :F. Ö.
Vekili :Av. K. Ö. ( İdari yargıda)
Davalı :MSB
OL A Y : Davacı vekilidava dilekçesinde özetle; Uzman Çavuş olandavacının 45 yaşına girmesi nedeniylesözleşmesinin feshedildiğini ve 6000 Sayılı Yasa ile3269 sayılı Yasa'nın 5. maddesine eklenen cümlegereğince, TSK.leri kadrolarında istihdam edilmek üzere,02.01.2012tarihinde Dağ Komd. Okl ve Eğt. Mrk. K.lığı3’üncü Snf. As. Ceza ve Tutukevi İnfaz kısmındagardiyan olarak Isparta’da görevebaşladığını; ancak uzman erbaş olarakgörev yaptığı sırada 4. derecenin 3.kademesindenterhis edilen davacının sivil memur olarak 6.derecenin 3.kademesindenatama işlemine tabi tutulmasının hukuka ve hakkaniyeteaykırı olduğunu ileri sürerek; davacının 6.derecenin 3. kademesinden göreve başlatılmasıişleminin iptali ile 02.01.2011 tarihinden itibaren 4 derecenin 3.kademesinden ödenmesi gereken maaş ve tüm özlükhaklarının, 02.01.2011 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikteödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargıda davaaçmıştır.
ANKARA4. İDARE MAHKEMESİ: 11.06.2012 gün ve E:2012/872 K: 2012/908sayılı kararında özetle; davacının görevyeri Isparta olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanunun 15.Maddesinin 1/a bendi uyarınca davanın yetki yönündenreddine karar vererek dosyayı Isparta İdare Mahkemesi’negöndermiştir.
ISPARTAİDARE MAHKEMESİ: 09.08.2012 gün ve E.2012/802 K.2012/901sayılı kararında özetle; davacının intibakıhususunda tesis edilen işlemin asker sayılan kişiye ve askerihizmete ilişkin bulunduğu gerekçesiyle, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-a maddesiuyarınca davanın görev yönünden reddine kararvermiştir.
İdariyargıda verilen görevsizlik kararının dava vekilitarafından temyiz edilmesi üzerine; Danıştay BeşinciDairesi’nin 02.10.2013 gün ve E:2013/1299 K.2013/6275sayılı ilamı ile kararın onanmasına kararverilmiş ve bu karar ile görevsizlik kararıkesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynıistemle askeri idari yargı yerinde dava açmıştır.
ASKERİ YÜKSEKİDARE MAHKEMESİ ÜÇÜNCÜ DAİRESİ: 06.03.2014gün ve E: 2014/313, K:2014/330 sayılı kararında;“Anayasanın 157’nci maddesinde, Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargıdenetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartınınaranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı Kanunun20’nci maddesinde de aynı hüküm yer almıştır.Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesiiçin dava konusu idari işlemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılıKanunun değişik 20’nci maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan,subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci uzmançavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivilmemurlar asker kişi olarak sayılmaktadır.
İdari işlemin yargısaldenetiminde, askerlik mesleği ve askeri hizmet gereklerinin yakındanbilinmesinin önem taşımadığı hallerde, davadakihukuki problemin çözümünde olayın askerlikmesleği ile askeri hizmetin özelikleri açısındandeğerlendirilecek bir yönünün bulunmadığıdurumlarda işlem askeri makamlarca tesis edilmiş olsa bile,davanın Askeri Yüksek idare Mahkemesinde değil, genel idariyargıda çözümüne kavuşturulmasızorunluluğu doğar. İdari işlemlerin yargısaldenetiminde AYİM’in görevli sayılmasınınölçütü işlemi tesis eden makamın askeri makamolması değil işlemin niteliğinin askeri nitelik yani,askeri hizmete ilişkinlik öğesi taşıyıptaşımadığıdır. İster askeri makamlarca,ister askeri olmayan makamlarca tesis edilsin, “bir işlemin askerihizmete ilişkin” olup olmadığını belirleyebilmekiçin işlemin niteliğine bakılacaktır. Tesis edilenidari işlem bir askeri kişinin askeri yetenek ve yeterlilikleri,tutum ve davranışları, askeri geçmişi hak ödevve sorumlulukları gibi durumları, askerlik hizmetinin amacı,askeri görev yerinin özellikleri, askeri kural, gelenek ve gereklerigözetilerek tesis edilmiş ise askeri hizmete ilişkinliğivar sayılabilir.
Dava konusuuyuşmazlık davacının uzman erbaşlıktageçen hizmet süresinin ve emsal devlet memuru dikkate alınarakintibak yapılmasına ilişkindir. UyuşmazlıkMahkemesinin 06.02.2012 tarih ve 2011/257 E., 2012/26 K., 09.04.2012 tarih2012/53 E., 2012/80 K. sayılı karalarında uzmanerbaşlıktan memurluğa atanan davacının intibakınınyapılıp yapılmayacağı hususunun askeri hizmeteilişkin bir yanının bulunmadığıbelirtilmiştir.
Dava konusu işlemdeaskeri hizmete ilişkinlik şartı bulunmadığındandavaya Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde bakılmasınınmümkün olmadığı, dava konusu uyuşmazlığınçözümünün genel idari yargı yerine aitolacağı sonucuna varılmıştır…”şeklindeki gerekçe ile davanın görev yönündenreddine karar vermiş ve verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VEGEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Mehmet AKBULUT ve Mehmet Aydan AL’ınkatılımlarıyla yapılan 13.10.2014 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; genel ve askeri idariyargı yerleri arasında anılan Yasanın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, Askeri İdari Yargıdosyasının davacının istemi üzerine songörevsizlik kararını veren Mahkemece idari yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde genel idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada genelidari yargı yerinin görevli olduğu yolundaki sözlü,AYİM Savcısı Nihat POLAT’ın davada genel idariyargı yerinin görevli olduğu yolundaki sözlü veyazılı açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk SilahlıKuvvetleri'nde (TSK) uzman çavuş olarak görev yaparken 45yaşına girmesi nedeniyle sözleşmesi feshedilen ve akabindeTSK kadrolarında istihdam edilmek üzere Isparta Dağ KomandaOkulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı 3. SınıfAskeri Ceza ve Tutukevinde sivil memur olarak atanan davacıtarafından; sivil memurluğa 4. derecenin 3. kademesinden atamasınınyapılması gerektiği iddiası ile 6. derecenin 3. kademesindengöreve başlatılmasına ilişkin işlemin iptali vebuna ilişkin özlük hakları farklarınınödenmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak,askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir.
Buna göre, AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi içindava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkin bulunması”koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılıYasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş,uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar askerkişi sayılmaktadır.
Davacının 1602sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin askerkişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava konusu işleminaskeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince:
İdari işlemin, görevli yargıyerinin tespiti yönünden “askeri hizmete ilişkin”olup olmadığının saptanabilmesi için işleminkonusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askerigereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesisedilmiş ise, bu işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabuledilmelidir. Daha açık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkinidari işlemler; idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik veyeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri geçmişinin,asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlikhizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askerikural ve gerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesisonucunda tesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan birmakam tarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir.
3269sayılı Uzman Erbaş Kanununun 5.maddesinde uzmanerbaşların sözleşme yaparak göreve başlayacağıve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ileilgilendirilecekleri, sözleşmelerinin kırkbeşyaşına girdikleri yıla kadar uzatılabileceği, yaşsınırı nedeniyle silahlı kuvvetlerden ayrılacakolanlardan isteklilerin Milli Savunma Bakanlığı kadrosundaemekli aylığıyla hak kazandıkları tarihe kadar devletmemuru olarak istihdam edileceği; 16.maddesinde ise uzmançavuşların 10’uncu derecenin birinci kademesindenmesleğe giriş yapacakları hükmebağlanmıştır.
657sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ortak Hükümler”başlıklı 36/A maddesinde, mezuniyet durumlarına görememurluğa giriş dereceleri belirlenmiş, Devlet Memurluğundaİlerleme ve Yükselmeler 2. Bölümünde, Yer Değiştirmelerde 3. Bölümünde düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden,davacının Uzm. Çvş olarak görev yaparken, 45yaşına girmesi nedeniyle sözleşmesinin feshedildiği ve6000 sayılı Yasa ile 3269 sayılı Yasa'nın 5'inciMaddesine eklenen cümle gereğince, TSK kadrolarında istihdamedilmek üzere sivil memur olarak atandığı,Uzm.Çvş. görevinden 4. derecenin 3. kademesinden terhisedilmesine rağmen sivil memurluğa 6. derecenin 3. kademesindenatandığı, bu işlemin düzeltilmesi içindavalı idareye başvurduğu, başvurunun zımnen reddedilmesiüzerine; bu işlemin iptali ile 02.01.2011 tarihinden itibaren 4.derecenin 3. kademesinden ödenmesi gereken maaş ve tümözlük haklarının, 02. 01.2011 tarihinden itibaren yasalfaiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, davanın konusunudavacının “intibakının yapılıp yapılmayacağı”hususunun oluşturduğu ve bu işlemin askeri hizmete ilişkinbir yanının bulunmadığı kuşkusuzdur.
Belirtilen durumagöre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılıYasa’nın 20. maddelerinde öngörülen “askerkişiyi ilgilendirme” ve “askeri hizmete ilişkinbulunma” koşulları birliktegerçekleşmediğinden, davanın görüm veçözümünde genel idari yargı yeri görevlibulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,Isparta İdare Mahkemesince verilen 09.08.2012 gün ve E:2012/802K:2012/901 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S ON U Ç : Davanınçözümünde GENEL İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Isparta İdare Mahkemesince verilen 09.08.2012gün ve E:2012/802 K:2012/901 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 13.10.2014 gününde üyelerden MehmetAKBULUT ve Mehmet Aydan AL’ın KARŞI OYLARI veOYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Mehmet AKBULUT Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet Aydan AL KARŞI OY Dava, TürkSilahlı Kuvvetlerinde sözleşmeli uzman çavuş olarakgörev yapmakta iken 45 yaşına girmesi nedeniylesözleşmesinin feshedilmesini müteakip Türk SilahlıKuvvetleri kadrolarında istihdam edilmek üzere 3269 sayılıKanunun 5’inci maddesi uyarınca İsparta Dağ Komando Okuluve Eğitim Merkez Komutanlığı 3’üncüSınıf Askeri Ceza ve Tutukevi İnfaz kısmına sivilmemur statüsünde gardiyan olarak atanan davacı tarafından,4’üncü derecenin 3’üncü kademesinden sivilmemurluğa başlatılması gerekirken 6’ncıderecenin 3’üncü kademesinden başlatılmasınailişkin işlemin iptali ile maaş ve özlükhaklarının 02.01.2011 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır. Bilindiği üzereUzman Erbaşların statüye giriş veçıkışları ile tüm özlük haklarıve yükümlülükleri 3269 sayılı Uzman ErbaşKanunu ile düzenlenmiştir. Anılan Kanunun 5’incimaddesinde askerlik hizmetinin özelliği nazara alınarak uzmanerbaşların azami 45 yaşına girdikleri yıla kadargörev yapabilecekleri öngörülmüş, bilahare5’inci maddede 6000 sayılı Kanunun 26’ncı maddesiyleyapılan düzenlemeye, yaş sınırı nedeniyleSilahlı Kuvvetlerden ayrılacak olanlardan isteklilerin, MillîSavunma Bakanlığı, MSB ANT Başkanlığı veTürk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı veSahil Güvenlik Komutanlığı dâhil) kadrolarındaemekli aylığına hak kazandıkları tarihe kadar Devletmemuru olarak istihdam edilecekleri; atama işlemlerinin yaş sınırınındolmasından önce tamamlanacağı ve atanılangörevin aylık ve diğer mali haklarına görevebaşlanılan tarihten itibaren hak kazanacağı; bunlarınuzman erbaşlıkta geçen hizmet sürelerinin 2/2/2005tarihli ve 5289 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınmaksuretiyle, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleritavanı aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylıkderece ve kademelerinin tespitinde değerlendirileceklerihükümleri getirilmiştir. Görüldüğüüzere kanun koyucu, askerlik hizmetinin gereklerini nazara alarak uzmanerbaşlar için ayrı bir statü kanunyapmıştır. Keza somut uyuşmazlığınçözümünde uygulanacak hükümler de yine bukanunda yer almaktadır. Diğer taraftan, uzman erbaşlarınatamalarının yaş sınırı dolmadan (henüzgörevlerine devam ederken) tamamlanacağı ve sivil memurstatülerinin emekli aylığına hak kazandıklarıtarihte son bulacağı nazara alındığındadavacı ve onun konumundaki personelin atamalarının askerlikhizmetinin gerekleri nazara alınarak yapılan atamalar olduğu,dolayısıyla uyuşmazlığınçözümünde bu hususun ve davacının öncekistatüsünün de nazara alınası gerektiği kabul edilmekgerekir. 1602 sayılıKanunun uygulanması bakımından davacının askerkişi olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Birdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesindegörülebilmesinin ikinci koşulu iseuyuşmazlığın askeri hizmeti ilgilendirmesi,çözümünün askeri hizmetin gerekleri gözetilerekyapılmasıdır. Yukarıda ifadeedildiği üzere dava konusu uyuşmazlık bu haliyle salt birdevlet memurunun intibakı ile ilgili bir uyuşmazlıkdeğildir. Bunun ötesinde, bir müddet uzman erbaş olarakistihdam edilen kişinin uzman erbaşlık statüsününbelli bir süre için adeta Devlet memurluğunadönüşmesi söz konuşundur. Dolayısıyla yenistatüsü ile ilgili saptamaların kişinin uzmanerbaşlık statüsü ve bu statüdeki kazanımlarıdikkate alınarak yapılması gerekmektedir. Tüm bu nedenlerleuyuşmazlık, kuşkusuz, askeri hizmet gerekleri gözetilerekçözüleceğinden davaya bakma görevinin askeri idariyargıya ait olduğu kabul edilmek gerekir. Yukarıdaaçıklanan nedenlerle uyuşmazlığınçözümünde genel idari yargıyı görevlikabul eden çoğunluğun görüşünekatılmadık. ÜYE ÜYE MehmetAkbulut MehmetAydan AL
Full & Egal Universal Law Academy