T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 901
KARAR NO : 2014 / 936
KARAR TR : 13.10.2014
ÖZET : Davalı Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde sivil memur/inşaat mühendisi statüsünde görev yapan davacının bir başka kuruma naklen atama istemine davalı idarece muvafakat verilmemesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :M. A.
Vekili : Av. G.T.
Davalı :M.S.B.
Vekili : Av. Y.Ç.
O L A Y :Davacı vekili davadilekçesinde özetle; davacı M.A.’ın 20.08.2013tarihinde Mardin Artuklu Üniversitesi Rektörlüğübünyesindeki münhal İnşaat Mühendisi kadrosuna,kişisel ve görevi ile ilgili haklı sebepleri yönündenkurumlar arası naklen atanmasına muvafakat verilmesi istemiylebaşvuruda bulunduğunu; Mardin Artuklu ÜniversitesiRektörlüğü tarafından da Milli SavunmaBakanlığı’na, 30.09.2013 tarih ve 34233153-2445-2276sayılı yazı ile Üniversite Rektörlüğü’nünbünyesinde münhal bulunan İnşaat Mühendisi kadrosunadavacının atanmasına, davalı Milli SavunmaBakanlığı tarafından muvafakat verildiğitakdirde atamaya ilişkin işlemlerin başlayarakdavacının atamasının gerçekleştirilebileceğininbildirildiğini; davalı Milli Savunma Bakanlığı’nınise Mardin Artuklu Üniversitesi Rektörlüğü’negönderdiği cevabi yazısında; davacının hizmetineihtiyaç duyulması ve personel temininde güçlükçekilmesi nedenleriyle görevinden ayrılmasına muvafakatedilmediğini ve istenen bilgi ve belgelerinde bu nedenlegönderilmediğinin bildirildiğini ve muvafakat verilmediğineilişkin işlemin davacı M.A.’a da tebliğedildiğini belirterek; hukuka aykırı olarak verilen MilliSavunma Bakanlığı’nın 06.11.2013 tarih ve85651021-1210-2153-13/İnş. Emlk. Ve Nato Güv. Yat. D. İd.Ş. Per. İşl.17429 sayılı atamaya muvafakat verilmemesiişleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalı Milli SavumaBakanlığının sunmuş olduğu cevapdilekçesinde özetle; davanın Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin görevinde olduğundan bahisle görevitirazında bulunmuştur.
ERZURUM 2. İDARE MAHKEMESİ :04.03.2014gün 2013/1157 sayılı kararında özetle; “…2577 sayılı Yasanın 2.maddesinde; "İdari dava türleri, idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılaniptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı açılan davalar olaraksayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğukurala bağlanmıştır. İdari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idarehukukunun bilinen ilkelerindendir. İdare, idare hukukualanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlıirade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğuişlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıylaidari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemlerözel yasal düzenlemeler dışında, idari yargıdenetimine tabi bulunmaktadır. Anayasa'nın 157 ncimaddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin, askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile ,asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların yargı denetimi yapan ilk ve son derecemahkemesi olduğu; ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarla da ilgilinin askeri kişi olamaşartının aranmayacağı belirtilmiş ; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu' nun 25.12.1981tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20 nci maddesininbirinci fırkasında, "Askeri Yüksek Mahkemesi TürkMilleti adına; askeri olmayan makamlarca teshis edilmiş olsa bile;asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkların ilk veson derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanundagösterilen görevleri yapar. Ancak, askerlikyükümlülüklerinden doğan uyuşmazlıklarda;ilgilinin asker olma şartı aranmaz." hükmü yeralmıştır. Buna göre, AskeriYüksek idare Mahkemesi'nin bir davaya bakabilmesi için dava konusuidari işlem veya eylemin "asker kişiyi ilgilendirmesi" ve"askeri hizmete ilişkin bulunması"koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılıyasa'nın değişik 20 nci maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevde bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzmançavuş, uzman jandarma çavuş ,erbaş ve erbaşve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.Davacının 1602 sayılı Yasa'nın 20 nci maddesindesayılan, asker kişiler olduğu ve bu nedenle dava konusuişlemin asker kişiyi ilgilendirdiğitartışılmazdır. Dava dosyasınınincelenmesinden, davacının Milli Savunma Bakanlığıİnşaat Emlak ve NATO Güvenlik Yatırımları DairesiBaşkanlığı Erzurum İnşaat Emlak BölgeBaşkanlığı emrinde memur olarak görevyaptığı, Mardin Artuklu ÜniversitesiRektörlüğü emrine inşaat mühendisi olarak atanmaistemiyle başvuruda bulunduğu, Mardin Artuklu ÜniversitesiRektörlüğü'nün 30.10.2013 günlü ve 2276sayılı yazısı ile Milli SavunmaBakanlığı'ndan muvafakat istendiği, 06/11/2013günlü ve ...17429 sayılı işlem ile hizmetineihtiyaç duyulması ve personel temininde güçlükçekildiğinden bahisle muvafakat verilmemesi üzerine görülmekteolan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Dava konusu işleminaskeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince: İdari işlemin,görevli yargı yerinin tespiti yönünden "askeri hizmeteilişkin" olup olmadığının saptanabilmesiiçin işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğeridari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askerihizmete göre tesis edilmiş ise, bu işlemin askeri hizmeteilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle,askeri hizmete ilişkin idari işlemler, idarenin bir askerkişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin: askerlik hizmetininamacı, asker görev yerlerinin özellikleri, asker kurul vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nde görülmesigerekmektedir. Olayda, davanınkonusunu davacıya "muvafakat verilmeme" hususununoluşturduğu ve bu işlemin askeri hizmete ilişkin biryanının bulunmadığı kuşkusuzdur. Belirtilen durumagöre ve olayda Anayasa'nın 157 nci ve 1602 sayılıYasa'nın 20 nci maddelerinde öngörülen "askerkişiyi ilgilendirme" ve "askeri hizmete ilişkinbulunma" koşulları birlikte gerçekleşmediğinden,davanın görüm ve çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu…” gerekçesiylegörev itirazının reddine karar vermiştir. Davalı idarevekilince, süresinde verilen dilekçe ile olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunulması üzerine; başvuru dilekçesiylebirlikte dava dosyası, Askeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcılığına gönderilmiştir. ASKERİ YÜKSEKİDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI; “… Anayasanın 157.maddesindeki düzenlemeye paralel olarak, 1602 sayılı AYİMKanununun 20. maddesinde, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi,Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsabile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve sonderece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlardagösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz. Bu Kanunun uygulanmasında asker kişidenmaksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmelierbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlardır. ”şeklinde ve 21 .maddesinde de; “20 nci maddede belirtilenkişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem veeylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahislemenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptal davaları,aynı idari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halindeaçılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruyave kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeçözümlenir ve karara bağlanır. ” şeklindedüzenlenmiştir. Davacının,Türk Silahlı Kuvvetlerinde sivil memur olarak 1602 sayılıKanunun 20/2. maddesine göre asker kişi sıfatınıtaşıdığı; keza, davanın sebebini teşkil edenişlemin askeri hizmete ilişkin bir idari işlem olduğunda datereddüt bulunmadığı; dolayısıyla,Anayasanın 157, 1602 sayılı Kanunun 20 ve 21. maddelerinegöre, mevzu davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesiningörev alanı içerisinde olduğuanlaşılmaktadır…” gerekçesiyle 2247sayılı Kanunun 10, 12 ve 13. maddeleri gereğince Erzurum 2.İdare Mahkemesinin 04.03.2014 tarih ve 2013/1157 Esas sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasına, mevzu davadaaskeri yüksek idare mahkemesinin görevli olduğuna kararverilmesini talebiyle olumlu görev uyuşmazlığıçıkarmış olup, görev konusunun incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesi’nden istemiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 13.10.2014 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME:Başvuruyazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeyegöre, davalı idarenin anılan Yasa’nın 10/2 maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerine AYİMBaşsavcılığınca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde askeri idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada askeri idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü, AskeriYüksek İdare Mahkemesi Savcısı Nihat POLAT’ındavada askeri idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü ve yazılı açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı MilliSavunma Bakanlığı bünyesinde sivil memur/inşaatmühendisi statüsünde görev yapan davacının birbaşka kuruma naklen atama istemine davalı idarece muvafakatverilmemesi işleminin iptali isteminden ibarettir. Anayasa’nın157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derecemahkemesi olduğu; ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın 25.12.1981 tarih ve 2568sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynıhüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava konusu idariişlemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve “askerihizmete ilişkin bulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. AnılanYasa’nın değişik 21. maddesinin birincifıkrasında “20 nci maddede belirtilen kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ilehukuka aykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynıidari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halindeaçılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruyave kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeçözümlenir ve karara bağlanır.”denilmiştir. İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işleminaskeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir. Dosyanınincelenmesinden; Millî Savunma Bakanlığı Erzurumİnşaat Emlak Bölge Başkanlığıbünyesinde İnşaat Şubesi Milli İnşaat Kontrol veİnceleme Kısmında inşaat mühendisi olarak görevyapan davacının, 20.08.2013 tarihinde kişisel ve görevi ileilgili haklı sebepler nedeniyle Mardin Artuklu ÜniversitesiRektörlüğü bünyesindeki münhal inşaatmühendisliği kadrosuna naklen atanmasını talep ettiği;ancak davalı İdarece, personelin hizmetine ihtiyaçduyulduğu ve personel temininde güçlükçekildiği gerekçesiyle davacının görevindenayrılmasına muvafakat edilmemesi şeklinde cevap verilmesiüzerine, tesis edilen bu işlemin iptali istemi ile idariyargıda dava açıldığıanlaşılmaktadır. 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun, “Memurların bir kurumdan diğerinenakilleri” başlıklı 74.maddesinde; “(Değişik: 30/5/1974 - KHK/12; Değiştirilerek kabul:15/5/1975 - 1897/1 md.) Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında,kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleriüzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde dereceyükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veyaöğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan,bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hakderecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için iseatanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleriarasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması vememurların isteği de şarttır. Aşağı dereceye atananların 68 incimaddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eskiderecelerine tekrar atanmaları caizdir. Kazanılmış hak derecelerindenaşağı derecelere atananların aylık derece vekademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber,atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenekve karşılık farklarının kendileri tarafından heray T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartıyla)emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir. 13/12/1960 tarihli ve 160 sayılıKanunun 4 üncü maddesi kapsamına giren kurumlarla bu Kanuna tabi kurumlar arasındaki nakillerde deyukarıdaki hükümler uygulanır. Aynı kanunun 4üncü maddesi kapsamına giren kurumlardaçalışıp 657 sayılı Kanuna tabi olmayanpersonelden, hizmete giriş dereceleri 36 ncı madde ile tespit edilengiriş derecelerinin üzerinde olanların ilk ilerleme veyükselmeleri için kanuni bekleme sürelerine yukarıdayazılı dereceler arasındaki sürelere tekabül edensüre kadar ilave edilir.” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan,26.02.2010 gün, 27505 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan MillîSavunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı veKuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınYer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkinYönetmeliğin “Amaç” başlıklı1.maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; MillîSavunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı veKuvvet Komutanlıklarının Karargâhları ilebağlı birlik, kurum ve kuruluşlarında görevli Devletmemurlarının yer değiştirme suretiyleatanmalarının usul ve esaslarınıbelirlemektir.’’ hükmü; Yer DeğiştirmeSuretiyle Atamanın temel ilkelerini düzenleyen 5.maddesinde; “(1) Yer değiştirme suretiyle atamalarda esas alınacaktemel ilkeler şunlardır; a) Bu Yönetmelikkapsamındaki Devlet memurları için hizmet alanlarındakigörevin sürekliliği esastır. b) Yerdeğiştirme sureti ile atamalarda, atanmak istenilen hizmetbölgesi ve alanındaki kadro imkânları ile ayrılmakistenen yerdeki hizmet ihtiyacı öncelikle dikkate alınır. c) Kurumun hizmetihtiyacı nedeniyle hizmet bölgelerindeki zorunluçalışma sürelerine bakılmaksızın belirlibir süre görev yapmak üzere sürekli görevle atamayapılabilir. ç) Hizmet ihtiyacınedeniyle yapılacak atamalarda, görevin özelliğinegöre hizmet bölgeleri ve alanları arasında memurlarınadil ve dengeli dağılımının sağlanmasıesastır. d) Atama isteklerinindeğerlendirilmesinde birlik komutanı veya kurum amirleriningörüşleri de dikkate alınır. e) Atanacak memurunasaletinin onaylanmış olması gerekir. ‘’hükmü yer almaktadır. Bunagöre, davalı idarede Devlet Memurları Kanununa tabi memur olandavacının, 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesindesayılan –sivil memur- asker kişilerden olduğu ve bunedenle dava konusu işlemin asker kişiyi ilgilendirdiğitartışmasızdır. Öteyandan, kurumlar arası naklen atanma isteği hakkında, muvafakatverilmemesi yolunda işlem tesis edilirken, idarece; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri ve hizmet gereklerigöz önüne alınarak değerlendirildiği ve buişlemin yargısal denetimi sırasında da bu hususlarındikkate alınacağı açık olduğundan, davacıhakkında tesis edilen idari işlem askeri hizmete ilişkinbulunmaktadır. Belirtilendurumlara göre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602sayılı Yasa’nın 20. maddelerinde öngörülen,idari işlemin asker kişi ilgilendirmesi ve askeri hizmeteilişkin bulunması koşulları birliktegerçekleştiğinden, davanın görüm veçözümü Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ningörevine girmektedir. Açıklanannedenlerle, Askeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcılığının başvurusunun kabulü ileErzurum 2.İdare Mahkemesi’nin 04.03.2014 gün ve E:2013/1157sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ :Davanın çözümünde ASKERİ İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Askeri Yüksek İdareMahkemesi Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Erzurum 2.İdare Mahkemesi’nin 04.03.2014 gün veE:2013/1157 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 13.10.2014 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy