T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 911 KARAR NO : 2014 / 939 KARAR TR : 13.10.2014 ÖZET : Davacı tarafından, Davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ile EGO Genel Müdürlüğü tarafından tesis edilen , ODTÜ içinde otobüslerin zarar görmesi gerekçesi ile otobüs seferlerinin durdurulmasına ilişkin kararın, hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile iptal edilmesi istemi ile açılan davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-a maddesi kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :TüketiciHakları Derneği Vekili :Av. E.B.A. Davalılar :1.AnkaraBüyükşehir Belediyesi Başkanlığı Vekili :Av. M.Ç. 2.EGOGenel Müdürlüğü Vekili :Av.H.M. MüdahilDavalı :3.SS. Ankara İlve İlçeleri Minibüs ve Özel Halk OtobüsleriDerneği Temsilci :DernekBaşkanı Kurtuluş Kara 4.B.S. Vekilleri :Av.S.G. & Av.İ.M. 5.M.K. Vekilleri :Av.S.G.& Av.İ.M. OL A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde aynen; “5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanuna istinaden ulaşım vetrafik hizmetleri Ankara Büyükşehir Belediyesi’ningörev, yetki ve sorumluluk alanı içerisindedir. Esasenulaşım ve trafiğe ilişkin karar organı olarak daUlaşım ve Koordinasyon Merkezi (UKOME) bulunmaktadır. Ancakyapılan basın açıklaması belirtilen ve otobüsseferlerinin durdurulmasına ilişkin kararın UKOMEtarafından alınmış olduğu da belirsizdir. Bu nedenlede kararın UKOME tarafından alınmamış olmasıhalinde derhal iptali gerekmektedir. 5216sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7.maddesinde,Büyükşehir belediyesinin görev, yetki vesorumlulukları belirtilmiş, maddenin f bendinde"Büyükşehir ulaşım ana plânınıyapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplutaşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak;kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlüservis ve toplu taşıma araçları ile taksisayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman vegüzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu,yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç parkyerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesiningerektirdiği bütün işleri yürütmek" işleride Belediyelerin görevleri arasında sayılmıştır.5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanuna istinadenulaşım ve trafik hizmetleri davalı Belediyenin görev vesorumluluk alanındadır. Esasen bu görev ve sorumlulukBelediyenin yerine getirmesi gereken ASLİ GÖREVLERİNDENDİR.Bu nedenledir ki hiçbir şekilde bu görevin imkanlar varkenyerine getirilmemesi düşünülemez. AnkaraBüyükşehir Belediyesi, ODTÜ içinde otobüslerinzarar görmesini bahane etmekte bu nedenle seferlerikaldırdığını ifade etmektedir. Ülkemizde bir kamukurumunun, Belediyenin görevini vatandaşın engellemesi nedeniyleyerine getiremediğini beyan etmesi sık rastlanan bir durumdeğildir. Ancak davalı Belediye tam olarak bunu yapmakta ve eylemyapan vatandaşlar nedeniyle emniyet güçlerinin yetersizolduğunu ima ederek otobüs seferlerini durdurmaktadır.Böyle bir gerekçenin kabulü hayatın olağanakışı ile ve mantıkla bağdaşmamaktadır. Kamuhizmetleri, tatmininde kamu yararı bulunan bir gereksinimikarşılayan faaliyetler olarak kabul edildiklerinden, bunlarınsürekli ve düzenli bir biçimde yürütülmesigerekir. Aksi takdirde kamu gereksinimi karşılanmaz ve kamuyararı gerçekleşmez. Kesintiye uğrayan ya da düzensizbir biçimde yürütülen kamu hizmetlerinin toplumyaşamında doğuracakları olumsuz etkileri uzun uzunanlatmaya gerek dahi yoktur. Kamuhizmetlerinin sürekli ve düzenli olma ilkesine ters düşenbir idari işlem hukuka aykırı olduğundan idari yargıyerlerince iptal edilebileceği gibi bu niteliğe ters düşenbir idari işlem veya eylem nedeniyle bir zarar doğmuş iseidarenin mali sorumluluğu cihetine de gidilebilecektir.Üniversitelerde eğitim öğretiminsürdüğü günlerde salt otobüslere zararverildiği iddiası ile öğrencilerin ulaşımhakkı idare tarafından soyut gerekçelerle durdurulamaz.İdarenin alması gereken tedbir, hizmetin durdurulmasıdeğil, hizmetin durmasına gerekçe oluşturduğu iddiaedilen gerekçelerin ortadan kaldırılmasına yöneliktedbirlerin alınmasıdır. İdarenin işlevleri genelolarak iki başlık altında incelenmektedir: Kamu hizmeti vekolluk. Kamu hizmeti ile idare vatandaşlara yönelikyararlandırın faaliyetlerde bulunup hizmet sunarken, kollukta kamudüzeninin bozulmasını engellemek ve bozulan düzenin yerinegetirilmesini sağlanmak amacıyla düzenlemeleri ve bireyselsınırlamaları içeren faaliyetlerde bulunur. Kollukkısaca, kamu makamları tarafından kamu düzeninisağlamak amacıyla, kamu özgürlüklerine konulansınırlamalardır. Daha geniş bir tanımla, idarenin kamudüzeninin sağlanması, korunması ve kamu düzenininbozulması durumunda eski hale gelmesi için bireysel ve toplumsaldavranışları düzenlemesi, toplum düzenineaykırı eylemleri kuvvet kullanılarak önlemesi amacıylaoluşturduğu teşkilata, yürüttüğüfaaliyete ve bu faaliyeti yerine getiren personele "kolluk" (ya dazabıta, polis) adı verilir. Kolluk sadece bir faaliyet değil, bufaaliyeti yerine getirmek için oluşturulan teşkilatı vebu faaliyeti yerine getiren personeli de içeren bir kavramdır.SONUÇ OLARAK İDARE, KOLLUK FAALİYETİNİGEREKTİĞİ GİBİ YERİNE GETİREMEMESİ NEDENİYLEKAMU HİZMETLERİNİN SÜREKLİLİĞİNİENGELLEMEMELİDİR. Hiçbirkamu otoritesi elektrik hatlarına zarar verildi diye bir mahalleninelektriğini kestiğini iddia edemez. Keza su tankerinin tekerleripatlatıldı diye suların kesilemeyeceği gibi. Davalıidarenin tutumu tedbirlerden öte kamuoyunda infial yaratmaya yönelikspekülatif bir karardır ve kamu hizmetinin nitelikleri ilebağdaşmadığı, UKOME kararı olmadanalındığı için etki gaspı ile malul, hukukaaykırı bir işlemdir ve derhal yürütmesinindurdurulması gereklidir. Davakonusu idari işlem kentli hakkına aykırıdır. Kentlihakları temel hakların, ekonomik, toplumsal ve kültürelhakların gerçekleşme mekanı olarak kent mekanındasomutlaşması ve bireyin sahip olduğu insan haklarınıkentsel mekanda yeterince ve özgürce kullanabilmesidir. Kentlihakları kentte yaşayan herkes için ayrımgözetmeksizin uygulanır. Dava konusu işlem ile davalı idareeşitlik ilkesine aykırı hareket etmektedir. AnkaraBüyükşehir Belediyesi EGO GenelMüdürlüğü'nün 22.10.2013 tarihli basınaçıklaması sonucunda öğrenilen ODTÜ'yeotobüs seferlerinin durdurulmasına ilişkin idari işlemininöncelikle yürütmesinin durdurulmasına takiben iptalinekarar verilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretininkarşı yana yükletilmesine karar verilmesinisaygılarımızla vekaleten arz ve talep ederiz.” denilmeksureti ile davalı Belediye Başkanlığı tarafındantesis edilen işlemin iptali istemi ile idari yargı yerinde davaaçmıştır. Ankara8.İdare Mahkemesi: 24.10.2013 tarih ve 2013/1539 Esas sayılıhasım tespit kararı ile; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 15.maddesinin ( c) fıkrasıgereğince gerçek hasım olarak tespit edilen AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı ve Ego GenelMüdürlüğü’ne kararla birlikte tebliğedilmek suretiyle dava dosyasının tekemmül ettirilmesine vekararın bir örneğinin davacıya tebliğine kararverilmiştir. DavalılarAnkara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığıvekili ile EGO Genel Müdürlüğü vekili süresiiçerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde özetle;görev itirazında bulunmuşlardır. Ankara 8.İdare Mahkemesi; 13.12.2013 gün ve 2013/1539 Esassayılı kararında aynen “ İdare, idare hukukualanında kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlıirade açıklaması sonucu tesis edilmiş olduğuişlemlere, hukuk alnında yeni durumlar oluşturması ileidari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak buişlemler özel yasal düzenlemeler dışında, idariyargı denetimine tabi bulunmaktadır. / Dosyanın incelemesindeniptali istenen işlemin idari işlem niteliğinde olduğusonucuna varıldığından bakılan davanın idariyargının görev alanına girdiği sonucunavarılmıştır.” şeklindeki gerekçesi ilegörev itirazının reddine karar vermiştir. DavalılarAnkara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığıvekili ile EGO Genel Müdürlüğü vekilinin adliyargı yararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içinde verdikleridilekçeleri üzerine dava dosyasının onaylı birörneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir. YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı; 28.03.2014 gün ve2014/65332 sayılı ile 23.06.2014 gün ve 2014/183179sayılı yazılarında aynen; “Davacıtarafından davalı idare aleyhine açılan iptaldavasında, davalı idare görev itirazında bulunmuş, buitirazın reddedilmesi üzerine davalı idare tarafındanolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması talebinde bulunulması nedeniyledosyanın Başsavcılığımızagönderildiği anlaşılmıştır. AnkaraBüyükşehir Belediyesi kuruluşu olan EGO GenelMüdürlüğü'nün Ortadoğu Teknik ÜniversitesininKampus alanı içini de kapsayan ve ODTÜ de görevliçalışan ve öğrencilerin ulaşımamacıyla ihtiyaç duydukları otobüs seferlerini, ODTÜiçindeki marjinal bazı gurupların saldırılarısonucu otobüslerin zarar görmesi nedeniyle, 23/10/2013 gün ve3568-48690 sayılı karar ile otobüslerin kampus içindekigüvenlikleri sağlanıncaya ya da otobüslere gelebilecekzarar nedeniyle sorumluluk kabul edilinceye kadar otobüs seferlerinindurdurulmasına ilişkin kararın iptali istemi ile TüketiciHakları derneği tarafından idare mahkemesinde açılandavada, davalılar Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı ve EGO Genel Müdürlüğüvekili tarafından yapılan görev itirazının reddiüzerine, davlılar tarafından olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemi ileYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınabaşvurulduğu anlaşılmaktadır. DavacıDerneğin 1991 yılında, tüketici hak ve bilinciniyerleştirmek, tüketici sorunlarıyla ilgilenmek üzerekurulmuş, kamuya yararlı bir dernek olduğuanlaşılmaktadır. Dava konusu edilenolay, yukarıda açıklandığı gibi, ODTÜ'degeniş kampüs alanında ulaşım sorununun EGO GenelMüdürlüğüne ait Belediye otobüsleri ile Belediyetarafından uygulanan bilet ve ücret tarifesine göreücretlendirilerek çözülmüş olması ve buhizmetin ODTÜ kampüsünde görevli çalışanve öğrenciler bakımından devamlılık arz etmesinekarşın, 2013 yılı Mayıs ayında başlayantoplumsal huzursuzluk ve marjinal bazı gurupların protestoeylemlerinin Üniversiteye yansıması sonucu, bir Belediyeotobüsünün bazı göstericiler tarafından tahripedilmesi sonucu. Belediye otobüsü seferlerinin iptal edilerekhizmetin durdurulmasından kaynaklandığıanlaşılmaktadır. EGO GenelMüdürlüğünün Kuruluş ve alışmaUsul ve Esaslarını düzenleyen Yönetmeliğin, 6/1fıkrasında, "EGO GenelMüdürlüğünün görevi, AnkaraBüyükşehir Belediyesi mücavir alan sınırlarıiçinde, ulaşım ihtiyaçlarını gününşartlarına uygun ve en iyi şekilde karşılamak, bununiçin gerekli tüm planlama, projelendirme, tesis kurma,işletme, dağıtma vb. işleri modern, teknik, ekonomi veişletme prensiplerine göre yapmaktır” şeklindekidüzenleme ile, idarenin ulaşım ve koordinasyonu sağlamaklagörevli olduğu anlaşılmaktadır. Büyükşehirlerdeyaşayan insanlar bakımından, ulaşımaraçlarından yararlanmanın bir hak ve bu hizmetin kamukuruluşları ya da özel kişilerce sunumu ise, doğrudantüketiciye yönelik bir hizmet olması bakımındantüketici hukukunu ilgilendirdiği açıktır. 4077sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 1.Maddesi " Bu Kanunun amacı, (...) kamu yararına uygun olarak tüketicininsağlık ve güvenliği ile ekonomikçıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı,eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerdenkorunmasını sağlayıcı önlemleri almak vetüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek vebu konudaki politikaların oluşturulmasındagönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkinhususları düzenlemektir." hükmü ile 2. Maddesindeki"Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmetpiyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğuher türlü tüketici işlemini kapsar."hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ücretkarşılığı kentte yaşayanlara sunulanulaşım hizmetinin de 4077 sayılı Kanun kapsamındadeğerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. 4077sayılı yasanın 23/4 fıkrasının"Bakanlık ve tüketici örgütleri münferittüketici sorunu olmayan ve genel olarak tüketicileri ilgilendirenhallerde bu Kanunun ihlali nedeniyle kanuna aykırı durumun ortadankaldırılması amacıyla tüketici mahkemelerinde davaaçabilirler." hükmü ile de doğrudan tüketiciyiilgilendiren ve Tüketici Derneği tarafından açılantüketici haklarını korumaya yönelik davanın adliyargı yerinde tüketici mahkemelerinde görülmesigerektiği anlaşılmaktadır.” şeklindekigerekçesi ile 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesiuyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’unkatılımlarıyla yapılan 13.10.2014 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalılar Ankara BüyükşehirBelediyesi Başkanlığı ve EGO GenelMüdürlüğü vekillerinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,davalılar Ankara Büyükşehir BelediyesiBaşkanlığı ve EGO Genel Müdürlüğü bakımından10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül Yiğit’in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıMehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalılar AnkaraBüyükşehir Belediyesi Başkanlığı ve EGOGenel Müdürlüğü tarafından, ODTÜ içindeotobüslerin zarar görmesi gerekçesi ile otobüsseferlerinin kaldırılmasına ilişkin kararın, hukukaaykırı olduğu gerekçesi ile iptal edilmesi istemi ileaçılmıştır. Dosya kapsamında yapılan incelemeneticesinde; davaya konu işlemin EGO GenelMüdürlüğü’nün 23.10.2013 gün ve 3568-48690 sayılı kararı olduğu, söz konusu kararda aynen;"Kuruluşumuz tarafından 4325, 5393 ve 5216 sayılıyasalar çerçevesinde Ankara Büyükşehir Belediyesisınırları içerisinde toplu taşıma hizmetleriverilmektedir. Toplu taşıma hizmeti verilirken bu hizmetiyürütmekte olan araçların güzergahları maksimumverimlilik esası ile vatandaşlarımızın talepleridoğrultusunda görev yetki ve sorumluluk çerçevesindebelirlenmektedir. Yine bilindiği gibi üniversiteniziçindeki yolların yetki ve sorumluluğu üniversitenizdeolmasına rağmen Üniversitenizin talebi yineöğrencilerin ve çalışanların yoğuntalepleri neticesinde öğrencilerinizin veçalışanlarınızın mağdur olmamasıiçin toplu taşıma araçlarımızıngüzergahları üniversite kampüsünüzdengeçilerek toplu taşıma hizmetleri verilmektedir. Ancak son zamanlarda marjinal gruplarıneylemleri neticesinde ekteki resimlerde de görüleceği üzerebir aracımız durdurularak içindeki yolculara birlikteşoförümüz zoraki indirilmiş ve aracın motorkapağı açılarak elektrik kabloları ve gazboruları koparılmıştır. Dolayısıyla gazyakıtlı otobüsümüzde patlama tehlikesi oluşmuşve yolcularımız; şoförümüz hayati tehlikeatlatmışlar ayrıca otobüsümüzde teknik olarakkullanılamaz hale getirilmiş olup yolcu ve şoförlerimizincan güvenliği ile otobüslerimizin mal güvenliğikalmamıştır. Yine bir otobüsümüzünüzeri marjinal gruplar tarafından boya ile yazılarakBüyükşehir Belediye Başkanımız veBaşbakanımıza yönelik ağır küfürleryapılmıştır. Yine şunu ayrıca belirtmek gerekirki olayın iki araçla kalması Kuruluşumuzun bir tedbirolarak otobüslerimizin kampüs içine sokulmaması vekalabalık olan alanlarda güzergahlarınıdeğiştirmesi nedeniyle oluşabilecek can ve malgüvenliği korunmuştur. Bu itibarla kampüs içindeki yolve güzergahların koruma kollama yetki ve sorumluluğu tarafınızdaolup kuruluşumuzca herhangi bir tedbir alınamamaktadolayısıyla marjinal eylemciler nedeniyle yolcularımız veşoförlerimizin can güvenliği ile otobüslerimizin malgüvenliği kalmadığından otobüslerimiz kampüsiçine girmeyecektir, Ancak tarafınızdanyolcularımızın ve şoförlerimizin cangüvenliği ile kamu malı olan otobüslerimizin malgüvenliğini taahhüt etmeniz ile bir olumsuzluk halinde maddimanevi sorumluluğu kabul ettiğinize dair yazımızaçok acele cevap vermeniz halinde otobüslerimiz kampüsiçinde toplu taşıma hizmeti vermeye tekrarbaşlayacaktır.” şeklindeki yazısı ile, ODTÜiçi güzergahın, gerekli güvenlik önlemlerininalınmasına kadar durdurulduğu bildirilmiştir. ODTÜ Genel Sekreterliğitarafından, Ankara Büyükşehir BelediyesiBaşkanlığı’na hitaben yazılan 31.10.2013gün ve 41198481-640/861 sayılı yazısında aynen;“2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13.Maddesi uyarınca, "gerektiği zaman güvenlikönlemlerinin alınması" yetki ve göreviRektörlük Makamına aittir. Bu çerçevede,İç Hizmetler Müdürlüğümüz personelive Özel Güvenlik Şirketi elemanları görevtanımları ve yetkileri gereği, giriş veçıkışların denetimi ile yerleşkeiçerisinde gerekli güvenlik önlemlerini almaktadırlar Bununla beraber, yerleşkeiçerisinde sözü geçen güvenlikelemanlarımızın önleyemeyeceği boyutta olaylar cereyanedebilmekte; bu halde, kolluk güçlerinden takviye ve müdahaletalep edilmektedir. Yerleşke içinde bu tür olaylar meydanageldiğinde Üniversitemiz gerek öğrencileri gerekse idari veakademik personeli ile mağdur konumunda olup, birer kamu malıniteliği taşıyan eğitim ve idari binalarımız dazarar görme riski altındadır. Yukarıdaaçıklandığı üzere, ilgi yazınızdasözü geçen olayda, Üniversitemiz güvenlikpersonelince önlenebilecek nitelikte olmayıp, kollukgüçlerinin müdahalesini gerektirmektedir. Nitekim olaya polisekiplerince müdahale edilmiştir. Öte yandan bilindiği gibi,Büyükşehir Belediyenize ait kamu toplu taşımaraçlarının Üniversitemiz yerleşkesiiçerisinde hizmet vermesi Ulaştırma Koordinasyon Merkezi(UKOME) kararlarına dayanmaktadır. Yine bilindiği gibi, bukararlar Büyükşehir Belediyesi Yasası'na dayanılarak,Büyükşehir bünyesinde kurulan ulaşım vetrafiğin düzenlenmesi, yolcu taşıma ücretlerinin vetoplu taşıma araçlarının hat vegüzergahlarının belirlenmesi amacıyla alınmakta veBüyükşehir dahilindeki belediyeler ve büyükşehirsınırları içindeki kamu kurum ve kuruluşlarıyladiğer gerçek ve tüzel kişileri bağlamaktadır.Hal böyle iken, gerekçesi ne olursa olsun, toplu taşımaraçlarının hat, güzergah veya ücreti ile ilgili tektaraflı bir tasarrufla kamu hizmetinin aksatılması,durdurulması veya şarta bağlı olarak verilmesi bu hizmetingerekleri ile bağdaşmamaktadır. Bu itibarla, yaşanan olayıgerekçe göstererek Ankara Büyükşehir Belediyesiolarak yürüttüğünüz kamu hizmetini askıyaalmanızda hukuken isabet bulunmadığı kanaatiyle;yolcularınızın (ki bu kişiler çoğunluklapersonelimiz ve öğrencilerimizdir) ve şoförlerinizin cangüvenliği ile kamu malı olan otobüslerinizin malgüvenliğini, bir olumsuzluk halinde maddi manevi sorumluluğutaahhüt etmemizin yetki ve görevlerimizi aştığıve uygulamada da emsali bulunmamaktadır. Yukarıda açıklanannedenlerle günlük olarak yaklaşık otuz bin kişiningiriş çıkış yaptığıyerleşkemize, Büyükşehir Belediyenizce verilen toplu taşımahizmetinin durdurulmasına ilişkin kararınızıngözden geçirilerek, daha fazla mağduriyete nedenolunmaması için, söz konusu hizmetin ivediliklebaşlatılması hususunu önemle rica ederim” şeklindekicevabı ile söz konusu güvenlik önlemlerinin kollukkuvvetlerince alınması gerektiğini, eylemlerinin boyutu ve niteliğigereğince söz konusu güvenlik önlemlerinin üniversitepersonelince sağlanmasının mümkünolmadığını, ayrıca alınan kararın UKOMEkararına dayanması gerektiğini, bu nedenle davalıBelediye Başkanlığı’nın tek taraflıtasarrufu ile aldığı kararın hizmetin gerekleriniaştığını belirttiğigörülmüştür. Dosya kapsamında bulunandavalı EGO Genel Müdürlüğü vekilinin 28.11.2013tarihli cevap dilekçesinde, davaya konu 23.10.2013 gün ve 3568-48690 sayılı kararın UKOME tarafından EGO GenelMüdürlüğü’ne verilen 2008/11-a numaralıyetkiye dayalı olarak alındığını, aynıkonuya ilişkin UKOME Genel Kurulu’ndan da karar talepedildiğini, alınan kararın UKOME ve 25.11.2013 tarihli UKOMEGenel Kurulu gündeminde karara bağlandığını;ancak henüz kararın yazım aşamasında olduğunubelirttiği; bu şekilde yapılan işlemlerinin hukukauygun olduğunu savunduğu görülmüştür. Sonuç olarak davaya konuuyuşmazlığın temelinde, davalı EGO GenelMüdürlüğü tarafından UKOME Genel Kurulu’ncaverilen 2008/11-a sayılı yetkiye istinaden alınan ve ODTÜRektörlüğü’ne gönderilen ODTÜkampüsüne otobüs girişlerinin durdurulmasınailişkin 23.10.2013 gün ve 3568-48690 sayılı kararınhukuka uygun olup olmadığına ilişkin incelemenin 4077sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunçerçevesinde Tüketici Mahkemesi’nde mi yoksa, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Hakkında Kanunçerçevesinde idari yargıda mercilerince miyapılacağı sorunu yatmaktadır. 4077 sayılı TüketicininKorunması Hakkında Kanun’un 28/11/2013 tarihli ve 28835sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 6502 sayılı TüketicininKorunması Hakkında Kanun’un 86. maddesi ile yürürlüktenkaldırıldığı anlaşılmış ise de,dosya kapsamında yapılacak incelemelerde dava tarihi olan 23.10.2013tarihi itibari ile halen yürürlükte bulunan 4077sayılı Kanunu dikkate alınacaktır. Nitekim 6502sayılı Kanun’un “Geçişhükümleri” başlıklı geçici 1. maddesinde;“ (1)Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalaraçıldıkları mahkemelerde görülmeye devam eder. (2) Bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önceki tüketici işlemlerine, bunlarınhukuken bağlayıcı olup olmadıklarına vesonuçlarına bu işlemler hangi kanun yürürlükteiken gerçekleşmiş ise kural olarak o kanun hükümleriuygulanır. Ancak: a) Bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce kurulan ve hâlen geçerlisözleşmelerin bu Kanuna aykırı hükümleriyürürlük tarihinden itibaren uygulanmaz. b) Bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce işlemeye başlamış hakdüşürücü süreler ile zamanaşımısüreleri dolmamış ise bu Kanunda öngörülensürenin geçmesiyle hak düşürücü süreveya zamanaşımı süresi dolmuş olur. (3) Bu Kanunda öngörülenyönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bu Kanunlayürürlükten kaldırılan Tüketicinin KorunmasıHakkında Kanuna dayanılarak çıkartılanyönetmelik ve diğer mevzuatın, bu Kanuna aykırı olmayanhükümleri uygulanır.” denilmek sureti ile, 6502sayılı Kanun’un yürürle girmesinden önceaçılacak davalarda 4077 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanacağı açıkçadüzenlenmiştir. 23.02.1995 gün ve 4077 sayılıTüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 4822sayılı Kanun ile değişik 1. Maddesinde; “Bu Kanununamacı, (...) kamu yararına uygun olarak tüketicininsağlık ve güvenliği ile ekonomikçıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı,eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerdenkorunmasını sağlayıcı önlemleri almak vetüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek vebu konudaki politikaların oluşturulmasındagönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkinhususları düzenlemektir.” denilmek sureti ile tüketicinin ekonomik çıkarlarını korumakkanunun amaçları arasında sayılmıştır. Aynı Kanunun 2. maddesinde; “BuKanun, 1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmetpiyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğuher türlü tüketici işlemini kapsar.” denilmek suretiile de, tüketicilerin taraf olduğu hizmet piyasasınailişkin işlemlerin de kanun kapsamındadeğerlendirileceği düzenleme altınaalınmıştır. Aynı Kanunun ‘ Tanımlar‘ başlıklı 3. maddesinde; “Hizmet: Bir ücretveya menfaat karşılığında yapılan malsağlama dışındaki her türlü faaliyeti,”olarak tanımlanmış, “Tüketici: Bir mal veya hizmetiticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanangerçek ya da tüzel kişiyi,” ifade eder denildiktensonra; “Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarındatüketici ile satıcı-sağlayıcı arasındayapılan her türlü hukuki işlemi” kapsadığını ortaya koymuştur. Yine aynı maddenin‘g’ bendinde “Sağlayıcı:Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya meslekifaaliyetleri kapsamında tüketiciye hizmet sunan gerçek veyatüzel kişileri,” ifade eder denilmek sureti ile kamutüzel kişileri de sağlayıcı kapsamına dahiledilmiştir. Aynı Kanunun ‘TüketiciMahkemeleri’ başlıklı 23. maddesinde, “ BuKanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak hertürlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır.Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler veSavcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Tüketici mahkemeleri nezdindetüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkçaaçılacak davalar her türlü resim ve harçtanmuaftır. Tüketici örgütlerince açılacakdavalarda bilirkişi ücretleri, 29 uncu maddeye göre bütçedeöngörülen ödenekten Bakanlıkçakarşılanır. Davanın, davalı aleyhinesonuçlanması durumunda, bilirkişi ücreti 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak 29 uncumaddede düzenlenen esaslara göre bütçeye gelirkaydedilir. Tüketici mahkemelerinde görülecek davalar HukukUsulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı, DördüncüFaslı hükümlerine göre yürütülür. Tüketici davalarıtüketicinin ikametgahı mahkemesinde de açılabilir. Bakanlık ve tüketici örgütlerimünferit tüketici sorunu olmayan ve genel olarak tüketicileriilgilendiren hallerde bu Kanunun ihlali nedeniyle kanuna aykırıdurumun ortadan kaldırılması amacıyla tüketicimahkemelerinde dava açabilirler. Gerekli hallerde tüketici mahkemeleriihlalin tedbiren durdurulmasına karar verebilir. TüketiciMahkemesince uygun görülen tedbir kararları, masrafı dahasonra haksız çıkan taraftan alınmak ve 29 uncu maddededüzenlenen esaslara göre bütçeye gelir kaydedilmeküzere, ülke düzeyinde yayınlanan gazetelerden birindeBasın İlan Kurumunca ve ayrıca varsa davanınaçıldığı yerde yayınlanan mahalli bir gazetedederhal ilan edilir. Kanuna aykırı durumun ortadankaldırılmasına yönelik Tüketici Mahkemesikararları ise masrafı davalıdan alınmak üzereaynı yöntemle derhal ilan edilir.” denilmek sureti ileTüketici Mahkemelerinin görev alanı belirlenmiş, 4077sayılı Kanun’un uygulanmasından kaynaklanan davalaraTüketici Mahkemelerinde bakılacağı hükmebağlanmış, Tüketici örgütlerinin genel olaraktüketicileri ilgilendiren konularda dava açabilecekleribelirtilmiştir. 10.7.2004 tarih ve 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanununun 7.maddesinde,Büyükşehir belediyesinin görev, yetki vesorumlulukları sayılmış ve bu meyanda (f) bendinde“Büyükşehir ulaşım ana planını yapmakveya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşımahizmetlerini planlamak ve koordinasyonunu sağlamak…”görevinin Büyükşehir Belediyesine ait olduğuhüküm altına alınmış; aynı maddenin (p)bendinde de “Büyükşehir içindeki toplutaşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereklitesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek…”görevi aynı şekilde Büyükşehir Belediyesineverilmiştir. Aynı Kanunun “Ulaşım hizmetleri”başlıklı 9 uncu maddesinde ise “Büyükşehiriçindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki hertürlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyoniçinde yürütülmesi amacıylaBüyükşehir belediye başkanı ya dagörevlendirdiği kişinin başkanlığında,yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile,Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunungörevlendireceği ilgili odanın temsilcisininkatılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. Bukanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetleriniplanlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş veservis araçlarının durak ve araç park yerleri ilesayısının tespitine ilişkin yetkiler ilebüyükşehir sınırları dahilinde il trafikkomisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafındankullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları,büyükşehir belediye başkanının onayı ileyürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezitarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar,belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgilileriçin bağlayıcıdır…” hükmü yeralmaktadır. 16.12.1942 tarih ve 4325 sayılı“Ankara Elektrik ve Havagazı ve Adana Elektrik Müesseselerininİdare ve İşletmeleri Hakkında Kanun” la kurulan EGOGenel Müdürlüğü ise aynı Kanunun 3/C maddesi ile5393 sayılı Kanun hükümleri uyarınca AnkaraBüyükşehir Belediyesinin toplu taşıma hizmetleriniyürütmekle görevli, özel hukuk hükümlerine tabi,özel bütçeli, Ankara Büyükşehir Belediyesinebağlı, kamu görevi ifa eden bir kurumdur. 06.01.1982 gün ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Hakkında Kanun’un 2.Maddesinde; “ (Değişik bent: 10/06/1994 - 4001/1 md.)İdari dava türleri şunlardır: a)(İptal: Anayasa Mahkemesi'nin 21/09/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden düzenleme: 08/06/2000 - 4577/5.md) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları, c) ( Değişik bent: 18/12/1999 -4492/6 md.) Tahkimyolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar. 2. İdari yargıyetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler. 3.Cumhurbaşkanının doğrudan doğruyayaptığı işlemler idari yargı denetimidışındadır.” denilmek sureti ile, idarenin tektaraflı kamu gücüne dayalı olarak ihdas ettiğiişlemlerinin iptali istemi ile açılacak davalarda idariyargının görevli olduğu belirtilmiştir. Yukarıda belirtilenmevzuat hükümlerinin uyuşmazlık konusu tasarrufla birliktedeğerlendirilmesinde; davalılardan Ankara BüyükşehirBelediyesi ile diğer davalı EGO GenelMüdürlüğünce sürdürülen toplutaşıma hizmetinin bir kamu hizmeti mesabesinde olduğu, ilknazarda bu hizmetin 4077 sayılı Kanunun 3 üncü maddesikapsamında bir hizmet olarak da nitelendirilebileceğideğerlendirilse dahi, davalıların tesis ettiğiişlemler ile UKOME Genel Kurulu kararının tek taraflı vekamu gücüne dayalı mahiyeti itibariyle 2577 sayılıKanun kapsamında bir idari işlem olarak değerlendirilmesininisabetli olacağı, dolayısıyla toplu taşımahizmetinin ODTÜ sınırları içinde belli süreyledurdurulması sonucunu doğuran davalı idarelerce tesis edilensöz konusu idari işleme karşı açılacak davadaadli yargı yerinin (Tüketici Mahkemesinin) değil, İdareMahkemesinin görevli bulunduğu sonucunaulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nınbaşvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nınBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 13.10.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy