T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 717
KARAR NO : 2014 / 772
KARAR TR : 14.7.2014
ÖZET :Davalı idare tarafından düzenle-nen BELMEK kurslarında imzaladığı taahhütnameye istinaden usta öğretici olarak çalışmakta iken emeklilik nedeniyle görevinden ayrılan davacının; ödenme-diğini iddia ettiği kıdem tazminatının / iş sonu tazminatının ve izin ücreti alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın; davacının statüsü ve iş mevzuatından kaynaklanan talepleri gözetildiğinde, özel hukuk hükümlerine gö-re ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : D.A.
Vekilleri : Av.R.Ç. - Av.H.Y.Ç.
Davalı : Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı
Vekili :Av. Ö.E.
O L A Y :Davacıvekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalıBelediyeye bağlı Kültür ve Sosyal İşler DairesiBaşkanlığı Meslek Edindirme ŞubeMüdürlüğünde usta öğretici olarak01.10.2003’ten 25.07.2012 tarihine kadarçalıştığını; emeklilik hakkınıelde ettiği için SGK’dan emekli olduğunu, ancakişveren tarafından kıdem tazminatınınödenmediğini; yıllık izinlerikullandırılmadığı gibi, izin ücretlerinin deödenmediğini ifade ederek; fazlaya dair hakları saklı kalmaküzere; 1.000 TL kıdem tazminatının fesih tarihindenitibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte, 1.000TL yıllık izin ücreti alacağının yasal faizi ilebirlikte, alacaklarının tespiti ve davalıdanalınmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. ANKARA 19. İŞ MAHKEMESİ:3.5.2013 gün ve E:2012/1007, K:2013/376 sayı ile, “(…)Uyuşmazlık taraflar arasındaki ilişkinin İşKanunu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği vebu bağlamda iş mahkemesinin görevli olup olmadığınoktasında toplanmaktadır. 4857 sayılı İşKanunu’nun 1. maddesinin 2. fıkrası ve 4. maddesinde belirtilenayrık durumlar dışında kalan bütünişyerlerinde, işverenler ile işveren vekillerine ve çalışmaşekline bakılmaksızın işçilere bu Kanun’unuygulanacağı belirtilmiştir. Sorun daha çok statühukukuna tabi kamu çalışanları ile yine kamudaçalışan işçiler arasındaki ayrımnoktasında ortaya çıkmaktadır. Uyuşmazlığındayanağını oluşturan; 657 sayılı yasanın 89.maddesindeki düzenlemeye göre; “ Her derecedeki eğitim veöğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (AskeriAkademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda vebenzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesibulunmaması halinde öğretilenlere, öğretimüyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktanatanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretleokutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacaklarınnitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi veBakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur.” Anılan yasanın176.maddesinde; “Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine dersgörevi verilenlere, ders saati başına gündüzöğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitimkurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazargünleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretimfaaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanunagöre belirlenen aylık katsayısı ileçarpımından oluşan miktar üzerinden ek dersücreti ödenir Bu madde kapsamında ücretleders vermek üzere yükseköğretim kurumlarındangörevlendirilen öğretim elemanlarına 2914 sayılıKanun hükümlerine göre ek ders ücreti ödenir.Konferans ücreti her yıl bütçe kanunlarındagösterilir.” hükmünü içermektedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ilkekararlarında, 657 sayılı yasanın 89. maddesine uygun olarakBakanlar Kurulu kararnamesi doğrultusunda ve sınavla işe almanhalk eğitim merkezi kurs öğretmeninin işçiolmadığını kabul edilmiştir (Yargıtay 9.HD.14.2.2000 gün 1999/19571 E, 2000/1395 K.). Yine, çıraklıkeğitim merkezinde görev alan usta öğretici için aynısonuca varılmıştır (Yargıtay 9. HD.28.4.2003 gün2002/23990 E, 2003/7205 K.). 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunun BüyükşehirBelediyesinin Görev, Yetki Ve Sorumluluklarını düzenleyen7/ v) maddesinde “ meslek ve beceri kazandırma kurslarıaçmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleriyürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslekliseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ileişbirliği yapmak.” düzenlemesi yer almaktadır. Somut uyuşmazlıktadavacının; davalı Ankara Büyükşehir BelediyesiEğitim ve Kültür Daire Başkanlığınındüzenlediği Belmek kurslarında 657 sayılı yasanın89 ve 176. maddeleri uyarınca ek ders ücretikarşılığı Usta Öğretici olarakçalıştığı, her eğitim dönemibaşında Belediye Encümeninden karar alındığıayrıca başkanlık makamının oluru ile işebaşlatıldıkları davacının kabulünde olupuyuşmazlık konusu değildir. Netice itibarıyla yukarıdabelirtilen 657 sayılı yasanın 89 ve 176 maddeleri veYargıtay'ın usta öğreticiler konusunda verdiği ilkeselkararlar bir değerlendirmeye tabi tutulduğunda davacınınstatü hukukuna tabi olduğu, uyuşmazlığınçözüm yerinin idari yargı olduğu sonuç vekanaati ile yargı yolunun caiz olmadığı anlaşıldığındandavanın görev yönünden reddine karar vermek gerektiğikanaatine varılmakla; HÜKÜM: Davacınındavasının yargı yolu caiz olmadığından görevyönünden reddi ile mahkememizin görevsizliğine,davacının idare mahkemesinde dava açmakta muhtariyetine,(…)”demek suretiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş; bu karara yapılan temyiz başvurusu üzerineYargıtay 22. Hukuk Dairesi, 5.9.2013 gün ve E:2013/22594, K:2013/18294karar sayılı ilamı ile hükmün onanmasına kararvermiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez;müvekkilinin, davalı Belediyede statü hukukuna göreçalıştığının takdir edilmesi halinde,15.000-TL kıdem tazminatının (iş sonutazminatının) emekliye ayrıldığı tarihtenitibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte,10.000- TL izin ücreti alacağının 19.İşMahkemesinde dava açtıkları 8.10.2012 tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idaredenalınmasına, karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. ANKARA 13.İDARE MAHKEMESİ; 20.5.2014gün ve E:2014/25 sayı ile, “(…) 506Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde “Birhizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar...'’ denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri'”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadelisigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gerekenveya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79. madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” hükmü yer almaktadır. Öte yandan, 4857 sayılıİş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının,işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türlerive Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir. Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bu mahkemeler:...B) İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar. İş mahkemesi kurulmamış olanyerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecek mahkeme tarafından,temsilci üyeler alınmaksızın, bu kanundaki esas ve usulleregöre bakılır. Fiili ve hukuki imkansızlıklardolayısiyle iş mahkemesinin toplu olarak göreviniyapamadığı hallerde de yukarki fıkra hükmüuygulanır. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla işmahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanandavaların görüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.'’hükmü yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden;davacının, davalı idareye verdiği ve tek taraflıolarak imzaladığı bir taahütnameye istinaden, AnkaraBüyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür DairesiBaşkanlığı bünyesinde düzenlenen Meslek EdindirmeKurslarında 01/10/2003 ile 25/07/2012 tarihleri arasında, ustaöğretici sıfatıyla çalıştığı;çalıştığı süre zarfındanödenmediğini iddia ettiği 15.000,00 TL kıdem tazminatıve 10.000,00 TL yıllık izin ücreti olmak üzere toplam25.000,00 TL tazminatın, kıdem tazminatı için emekliyeayrıldığı itibaren işleyecek en yüksek bankamevduatı faiziyle, izin ücreti alacağının ise Ankara19. İş Mahkemesi'nde davanın açıldığı08.10.2012 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Olayda davacının, 657sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımlanan şekliyle,memur, sözleşmeli personel, geçici personel veişçi kapsamında bulunmadığı; idareyeverdiği bir taahhütnameye istinaden, idareyle arasında birhizmet ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders ücretininhesaplanmasında 657 sayılı Kanununun 176. maddesinden esinlenmişolunmasının, davacının kamu personeli statüsündedeğerlendirilmesi için yeterli olamayacağı gibi,taahhütnameyi de idari sözleşme haline getirmeyeceği;dolayısıyla, taahhütnameyle kurulan ilişkinin, daha ziyadeTürk Borçlar Kanununda tanımını bulan hizmetsözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulünde zorunlulukbulunmaktadır. Buna göre; davacınınstatüsü dikkate alındığında ve işmevzuatından kaynaklanan talepleri gözetildiğinde;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır Nitekim; Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümünün 30.09.2013 tarih ve E:2013/851 K:2013/ 1277sayılı kararı da bu yöndedir. Açıklanan nedenlerle; adliyargının görev alanına giren davada Mahkememizingörevli olmadığına,(…)” demek suretiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlütoplantısında; l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın19.maddesinde öngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, AnkaraBüyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen BELMEKkurslarında imzaladığı taahhütnameye istinaden ustaöğretici olarak çalışmakta iken emeklilik nedeniylegörevinden ayrılan davacının; ödenmediğini iddiaettiği kıdem tazminatının / iş sonutazminatının ve izin ücreti alacağınınfaiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır. 506 Sayılı Sosyal SigortalarKanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir veyabirkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzunvadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesigereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişisigortalı olarak tanımlanmış; 101. maddesinde “Bukanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857 sayılıİş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan “İş Sözleşmesi,Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında; kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise, Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir. Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bu mahkemeler: A) (Mülga: 18/10/2012-6356/81md.) B) İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar. İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bukanundaki esas ve usullere göre bakılır. Fiili ve hukukiimkansızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.)Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlikhukukundan kaynaklanan davaların görüleceği işmahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir. Dosyanın incelenmesinden;davacının, davalı idareye verdiği ve tek taraflıolarak imzaladığı bir taahhütnameye istinaden, AnkaraBüyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür DairesiBaşkanlığı bünyesinde düzenlenen Meslek EdindirmeKurslarında 01/10/2003 ile 25/07/2012 tarihleri arasında usta öğreticisıfatıyla çalıştığı, emekliliknedeniyle görevinden ayrıldığı;çalıştığı süre zarfındaödenmediğini iddia ettiği kıdem tazminatı /işsonu tazminatının ve izin ücreti alacağınınfaiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davayı açtığıanlaşılmaktadır. Somut durum dikkatealındığında, davacının; 657sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımlanan şekliyle,memur, sözleşmeli personel, geçici personel veişçi kapsamında bulunmadığı; idareyeverdiği bir taahhütnameye istinaden, idareyle arasında birhizmet ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders ücretininhesaplanmasında 657 sayılı Kanununun 176. maddesindenesinlenmiş olunmasının, davacının kamu personelistatüsünde değerlendirilmesi için yeterliolamayacağı gibi, taahhütnameyi de idari sözleşmehaline getirmeyeceği; dolayısıyla, taahhütnameyle kurulanilişkinin, daha ziyade Türk Borçlar Kanunundatanımını bulan hizmet sözleşmesi niteliğindeolduğunun kabulünde zorunluluk bulunmaktadır. Buna göre; davacınınstatüsü dikkate alındığında ve işmevzuatından kaynaklanan talepleri gözetildiğinde;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır Açıklanan nedenlerle,Ankara 13. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile, Ankara 19. İş Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın görüm veçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 13.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, Ankara 19.İş Mahkemesi’nin 3.5.2013 gün veE:2012/1007, K:2013/376 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy