T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 681
KARAR NO : 2014 / 740
KARAR TR : 14.7.2014
ÖZET: GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Baştabipliği’nde hemşire olarak görevli olan davacının, eşinin Ankara’da çalışması, ailesinin Ankara’da yaşaması ve kendisinin de 3 aylık riskli gebeliğinin bulunması nedenleri ile Gülhane Askeri Tıp Akademisi Ankara Hastanesi’nde çalışan personel ile karşılıklı yer değiştirme sureti ile atamasının yapılması isteminin davalı idarece reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :A.Y. Vekili :Av. A.K. Davalı :Milli SavunmaBakanlığı Vekili :Av.E.S. O L A Y :Davacı vekilidava dilekçesinde özetle; davacının GATAHaydarpaşa Eğitim Hastanesi Baştabipliği KadınDoğum Servisi’nde 08.11.2010 tarihinden beri hemşire olarakgörev yaptığını, 15.04.2013 tarihli dilekçe ileeşinin Ankara’da özel sektörde makine mühendisiolarak çalışması nedeni ile bir yılıaşkın bir süredir eşi ile ayrı şehirlerdeyaşamak zorunda kaldıklarını, 3 aylık riskligebeliğinin bulunduğunu, ailesinin Ankara’da olması nedeniile maddi sıkıntılar çektiğini, ailesinden ayrıolması nedeni ile bedenen ve ruhen sıkıntılar yaşadığınıbelirterek; Ankara GATA’da Anestezi Rean. Kliniğinde görevyapan Buket Elden ile karşılıklı olarak yerdeğiştirmek sureti ile atamasınınyapılmasını talep ettiğini, ancak talebinin davalıidarenin 24.06.2013 tarihli yazısı ile eşinin memurstatüsünde olmaması gerekçe gösterilerekreddedildiğini, yine daha önce de davacınınhemşire Çiğdem Yıldırım ilekarşılıklı yer değiştirme talebinin davalıidarenin 24.09.2012 tarihli yazısı ile zorunlu hizmetsüresinin dolmaması gerekçe gösterilerekreddedildiğini, yapılan işlemlerin 657 sayılıKanun’un 72 ve 73. maddelerine, Milli Savunma Bakanlığı,Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği’nin 9. maddesine, Anayasa’nın 41.maddesinde düzenlenen ailenin korunması hakkına aykırıolduğunu belirterek; Gnkur. Bşk.lığının 24Haziran 2013 tarih ve PER: 26702250-1210-1300-13/Per.îşl.D.Svl.Me.veİşçi Ş.(4) 12575880 sayılı iki sivil memurunkarşılıklı olarak atanma talebinin reddine dairişleminin iptaline karar verilmesi istemi ile idare mahkemesinde davaaçmıştır. Davalı MilliSavunma Bakanlığı vekili süresi içerisinde verdiğicevap dilekçesinde özetle; görev itirazındabulunmuştur. İstanbul 3.İdare Mahkemesi: 24.12.2013 gün ve 2013/1897 Esassayılı kararı ile; “1602 sayılı Yasa'nındeğişik 20. Maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerindegörevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askerimemur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzmanjandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar askerkişi sayılmaktadır. DavacınınGATA Haydarpaşa E.A.H'de kadın doğum servisinde hemşireolarak görev yaptığı göz önünealındığında, 1602 sayılı Yasa'nın 20.Maddesinde sayılan asker kişilerden olduğu ve bu nedenle davakonusu işlemin asker kişiyi ilgilendirdiğitartışmasızdır. Dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığıyönünden yapılan incelemede ise, idari işlemin,görevli yargı yerinin tespiti yönünden "askeri hizmeteilişkin" olup olmadığının saptanabilmesiiçin işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğeridari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askerihizmete göre tesis edilmiş ise, bu işlemin askeri hizmeteilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle,askeri hizmete ilişkin idari işlemler; idarenin bir askerkişinin askeri yeterlilik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. Olayda,davanın konusunu, davacının Ankara GATA 'da görevli birmemurla karşılıklı yer değiştirme talebininreddine ilişkin işlemin oluşturduğu ve bu işleminaskeri hizmete ilişkin bir yanının bulunmadığıkuşkusuzdur. Belirtilen durumagöre ve olayda Anayasa'nın 157. ve 1602 sayılı Yasa'nın20.maddelerinde öngörülen asker kişiyi ilgilendirme ve askerihizmete ilişkin bulunma koşulları birliktegerçekleşmediğinden, davanın görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevli bulunduğusonucuna varılmıştır.” şeklindekigerekçesi ile davalı vekilinin görev itirazınınreddine karar vermiştir. Davalıvekilinin askeri idari yargı yararına olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundasüresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, davadosyasının onaylı bir örneği Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Başsavcılığı’nagönderilmiştir. AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı; 31.03.2014gün ve 2014/15 sayılı kararında aynen, “Mahkemesininbir davada görevli olabilmesi için idari işlemin "Askerkişiyi ilgilendirmesi" ve Askeri hizmete ilişkinolması" gereklidir. Kanun koyucu gerek ilgili maddedüzenlemelerinde gerekse kanun gerekçesinde Askeri Yüksekİdare Mahkemesi'nin görevli olduğu idari işlemi tesis edenmakam yönünden (organik bakımdan) ve işlemin konusubakımından birtakım değerlendirme ve kabullerden hareketetmiştir. Buna göre; Milli Savunma Bakanlığı ileAskeri makamlarca asker kişiler hakkında tesis edilen işlemleraskeri hizmete ilişkindir. Kanun koyucunun 1602 sayılı Kanun'ungenel gerekçesi ile Kanun'un 20'nci madde gerekçelerinde yerverdiği ifadelerden; idari işlemi tesis eden makam yönündenMilli Savunma Bakanlığı ile Askeri makamlarca asker kişilerhakkında tesis edilen tüm işlemler, sivil kişilerhakkında tesis edilen askerlik yükümlülüğüneilişkin işlemler askeri hizmete ilişkindir. Başka biranlatımla idari işlemin organik yönü bakımındanişlemi tesis eden idari makamların Milli SavunmaBakanlığı ile Askeri makamların olması durumunda idariişlem askeri hizmete ilişkindir. Dolayısıyla Milli SavunmaBakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, KuvvetKomutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, SahilGüvenlik Komutanlığı ile her derecedeki komutanlıklartarafından tesis edilen işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıklarda Askeri Yüksek İdare Mahkemesi görevlidir.Bir diğer ifadeyle Kanun, tüzük, yönetmelik, yönergeve diğer düzenleyici alt mevzuatta askeri makamlar ve Milli SavunmaBakanlığı tarafından tesis edilmesiöngörülen idari işlemler askeri hizmete ilişkindir veAskeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevine girmektedir. Askerimakamlarca sivil kişiler hakkında tesis edilen askerlikyükümlülüğüne ilişkin işlemler askerihizmete ilişkindir. Kanun koyucu askerlikyükümlülüğüne ilişkinuyuşmazlıklarda asker kişi olma koşulunukaldırmış ve bu işlemlerin de askeri hizmete ilişkinolduğunu belirtmiştir. 1325 sayılı Milli SavunmaBakanlığı Görev ve Teşkilatı HakkındaKanun'un 2'nci maddesi ile barışta ve savaşta asker almahizmetlerini yürütme görevi Milli SavunmaBakanlığı tarafından yerine getirilmektedir. Milli SavunmaBakanlığı ile Askeri makamlarca asker kişiler hakkındatesis edilen sivil kişiler hakkında tesis edilen askerlikyükümlülüğüne ilişkin işlemler askerihizmete ilişkindir. Milli Savunma Bakanlığı ile Askerimakamların dışındaki idari makamlarca asker kişilerhakkında tesis edilen "askeri hizmetin yürütülmesineilişkin" işlemler askeri hizmete ilişkindir. İdariişlemin yargısal denetiminde Askeri Yüksek İdareMahkemesi'nin görevli olabilmesi için idari işlemin mutlakaMilli Savunma Bakanlığı ve Askeri makamlar tarafından tesisedilmesi gerekmemektedir. Belirtilen makamların dışındakalan idari makamların asker kişiler hakkında tesis ettikleriidari işlemlerin "Askeri hizmete ilişkin" olmasıdurumunda idari yargı denetiminde Askeri Yüksek İdare Mahkemesigörevlidir. Kanun koyucu Askeri hizmete ilişkin" olmakavramından, o idari işlemin "Askeri hizmetinyürütülmesi' ile ilgili olmasınıamaçlamıştır. "Askeri hizmetin yürütülmesi"ile ilgili idari işlemler askeri hizmetle ilgisi bulunan personele hakbahşeden ya da yükümlülük getiren işlemlerdir.1602 sayılı Kanun un 20'nci maddesi değişiklikgörüşmelerinde askeri olmayan makamların asker kişilerhakkında askeri hizmetin yürütülmesine ilişkintasarrufları belirtilirken yer verilen makam tazminatı, emekliliksüresi gibi örneklerin askeri hizmetten kaynaklı özlükhakları olduğu görülmektedir. 1602 sayılıKanun'un 22 ve 23'üncü maddelerinde atanma, yer değiştirme,nasıp, sicil, kademe ilerletilmesi, terfi, emeklilik, maluliyet,aylık ve yolluklara ilişkin iptal ve tam yargı davaları ileistifa, hizmet yükümlülüğü, askeri akademiler,askeri öğrenci ve yedek subay işlemlerinin askeri hizmetinyürütülmesine ilişkin olduğu kanun koyucutarafından belirtilmiş ancak bu sayılanlarlasınırlı tutulmamıştır. Kanun'da sayılanişlemler personelin özlük haklarına ya dayükümlülüklerine yöneliktir. Bu nedenle askerkişilerin askeri hizmet ile ilgisi nedeniyle, muvazzaf ya da emekli askeripersonel statüsünden kaynaklanan özlük hakları ya dayükümlülüklerine ilişkin idari işlemler, askerihizmetin yürütülmesine dolayısıyla askeri hizmeteilişkindir. İdariişlemler idare fonksiyonu içerisinde kamu gücünedayalı olarak tesis edilen ve bireysel hukuki durumlardadeğişiklik yapan işlemlerdir. Bu kapsamda "askerimakamlar" kanunlarla tevdi edilen askeri hizmetinyürütülmesine ilişkin kamu hizmetini yerine getirmeklegörevli ve yetkili olduklarından kendi sorumluluk alanlarıiçerisinde asker kişiler hakkında tesis ettikleriişlemlerin askeri hizmete ilişkin olmaları nedeniyle buuyuşmazlıkların çözüm yeri Askeri Yüksekİdare Mahkemesidir. Görev konusu belirlenirken idari işlemin yada düzenleyici işlemin tesisinde salt asker kişinin veya askerihizmetin özelliklerinin dikkate alınmasının, diğerkamu görevlileri ile sivil kişiler yönünden farklıkuralların öngörülmesinin bir önemibulunmamaktadır. Kanun koyucu tarafından Askeri Yüksekİdare Mahkemesinin görev alanının belirlenmesinde;"Asker kişi" ve "Askeri hizmete ilişkin olma"koşullarının yanı sıra "Sivil hizmete ilişkinolmama" gibi bir olumsuz koşul getirilmemiştir. Başka biranlatımla sonuçların sadece askeri hizmete ilişkinolması gibi bir kriter kanun koyucu tarafındanöngörülmemiştir. Bu nedenle işlemin sebep unsuruaynı hukuki kurala ilişkin olsa bile askeri hizmete ilişkin birözlük hakkının ya dayükümlülüğünün söz konusu olduğudurumlarda görevli yargı mercii Askeri Yüksek İdareMahkemesinin olması gerekmektedir. Görev konusu kamu düzenineilişkindir. Kanun metinlerinin ve sözcüklerinin, hukuk dilindekianlamlarına göre anlaşılmaları gerekir. (AnayasaMahkemesi’nin 25.5.1999 gün ve E. 1999/23 K. 1999/18sayılı kararı) TürkSilahlı Kuvvetleri'nde görevli sivil memurların atanma vekarşılıklı atanma işlemleri 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nda düzenlenmiştir. Sivilmemurların bu haktan yararlanabilmeleri için Türk SilahlıKuvvetleri'nde görevli olmaları ve atamaya ilişkinkoşulları sağlamaları gerekmektedir. Atama işlemleriaskeri hizmetin yürütülmesinde* kaynaklanan bir hak veyükümlülük olarak düzenlenmiştir. Bir başkaanlatımla Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görevli sivilmemurlar askeri hizmet ile ilgileri nedeniyle atanma işlemindenyararlanabilmektedirler. Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görevlisivil memurların atanmasına yönelik işlemler askerimakamlarca tesis edilmesi ve askeri hizmetin yürütülmesindenkaynaklı bir hak ve yükümlülük olması nedeniyleaskeri hizmete ilişkindir ve uyuşmazlığınçözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesigörevlidir. Belirtilen nedenlerle konusu atama işleminden doğanuyuşmazlıkların; işlemin askeri makamlarca tesis edilmesive askeri hizmetin yürütülmesinden kaynaklı bir hakolması nedeniyle görevli yargı yerinin Askeri Yüksekİdare Mahkemesi olduğu yönündeki bir kabul gerek ilgilidüzenlemeler gerekse Kanun koyucunun amacı ile uyumlu olacaktır.Bu yöndeki bir kabul aynı zamanda Anayasanın Hak AramaHürriyeti başlıklı 36'ncı maddesinde yer verilen;“...Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davayabakmaktan kaçınamaz." buyurucu kuralı ile, AnayasanınKanuni Hâkim Güvencesi başlıklı 37'nci maddesinde yerverilen; "Hiç kimse kanunen tâbi olduğu mahkemedenbaşka bir merci önüne çıkarılamaz..." buyurucukuralına da uyarlı olacaktır.” şeklindekigerekçesi ile davanın askeri idari yargı yerindegörülmesinin gerektiğini belirtilerek, 2247 sayılıYasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalı Milli Savunma Bakanlığıvekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Başsavcısı’nca, davalı MilliSavunma Bakanlığı bakımından 10.maddedeöngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim BirgülYİĞİT’in, davanın çözümündeAskeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin görevli olduğu yolundakisözlü, AYİM Savcısı Halit ÜNKAZAN’ın davadaaskeri idari yargı yerinin görevli olduğu yolundakisözlü ve yazılı açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, GATA Haydarpaşa EğitimHastanesi Baştabipliği’nde hemşire olarakçalışan davacının, eşinin Ankara’daçalışması, ailesinin Ankara ‘da yaşaması,kendisinin de 3 aylık riskli gebeliğinin bulunması ve GülhaneAskeri Tıp Akademisi Ankara Hastanesi’nde çalışanBuket Elden isimli çalışanın da rızasınınbulunması nedenleri ile, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Ankara HastanesiAnestezi Rean. Kliniğinde görev yapan Buket Elden ilekarşılıklı yer değiştirme sureti ileatmasının yapılması isteminin reddine dair, Gnkur.Bşk.lığının 24 Haziran 2013 tarih ve PER:26702250-1210-1300-13/Per.îşl.D.Svl.Me.ve İşçiŞ.(4) 12575880 sayılı işleminin iptaline kararverilmesi istemi ile açılmıştır. 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ‘Yer DeğiştirmeSureti İle Atanma’ başlıklı 72. Maddesinde; “ (Değişikmadde: 12/05/1982 - 2670/25 md.) Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar;hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye'nin ekonomik, sosyal,kültürel ve ulaşım şartları yönündenbenzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılaraktespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistemiçinde yapılır. (Değişik fıkra:09/04/1990 - KHK - 418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi'nin 05/02/1992tarih ve E.1990/22, K.1992/6 Sayılı Kararı ile; Yenidendüzenlenen fıkra: 18/05/1994 - KHK/ 527/5 md.) Yeniden veya yerdeğiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafazaetmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyonsağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halindeataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesindeyapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurunatandığı yerde eşinin atanacağıteşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmaklabirlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması veilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresiile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlardaizin verilebilir. (Ek fıkra:09/04/1990 - KHK - 418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi'nin 05/02/1992tarih ve E.1990/22, K.1992/6 Sayılı Kararı ile; Yenidendüzenlenen fıkra: 18/05/1994 - KHK/ 527/5 md.) Bu suretle izinverilenlere, aylık ve diğer ödemelerine karşılıkolarak, aylık (taban ve kıdem aylığı dahil), ekgösterge, zam ve tazminatlarının kanuni kesintilerdüşüldükten sonraki net miktarının, eşleri; a)Olağanüstü Hal Bölgesine dahil illerle bu illeremücavir olarak belirlenen illerde görevli olanlara %60'ı, b) Kalkınmada1 inci derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara %50'si, c) Kalkınmada2 nci derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara %25'i,kurumlarınca kadro tasarrufundan ödenir. Eşleridiğer yörelerde görevli olanlar ise ücretsiz izinlisayılır. Ek fıkra:09/04/1990 - KHK - 418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi'nin 05/02/1992tarih ve E.1990/22, K.1992/6 Sayılı Kararı ile; yenidendüzenleme: 18/05/1994-KHK/ 527/5 md.) Yukarıda sayılanlarınkadroları eşlerinin görevlendirme süresiylesınırlı olarak saklı tutulur. Ancak, bu süre memuriyetboyunca 4 yılı hiç bir surette geçemez. Bunlarınkademe ilerlemesi; emeklilik ve diğer bütün hakları veyükümlülükleri devam eder. Ancak ücretsiz izinverilenlerin bu sürelerinin emeklilikten sayılabilmesi içinkesenek ve kurum karşılıklarının her ay kendileritarafından T.C. Emekli Sandığına yatırılmasıgerekir. (Değişikfıkra: 29/11/1984 - KHK - 243/13 md.) Memurlarınatanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumlarınözellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangikademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirmeile ilgili atama esasları Devlet PersonelBaşkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelikesaslarına göre Devlet PersonelBaşkanlığının görüşünü almaksuretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.” şeklindekidüzenleme ile devlet memurlarının yer değiştirmesureti ile atanmalarında izlenecek usul ve esaslar genel hatları ilebelirlenmiş, ayrıntıların Devlet PersonelBaşkanlığınca hazırlanacak bir yönetmeliklebelirleneceği belirtilmiştir. 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ‘KarşılıklıOlarak Yer Değiştirme’ başlıklı 73. maddesinde; “(Değişik madde: 30/05/1974 - KHK/12;Aynen kabul: 15/05/1975 - 1897/1 md.) Aynı Kurumun başkabaşka yerlerde bulunan aynı sınıftaki memurları,karşılıklı olarak yer değiştirme suretiyle atanmalarınıisteyebilirler. Bu isteğin yerine getirilmesi atamaya yetkili amirlerinceuygun bulunmasına bağlıdır.” şeklindeki düzenlemeile devlet memurlarının karşılıklı olarak yerdeğiştirmek sureti ile atama talebinde bulunabilecekleri,taleplerinin yerine getirilmesi için yetkili amirlerinin uygungörüş vermelerinin gerektiği belirtilmiştir. Milli Savunma Bakanlığı,Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği’nin 2. Bölümünün ‘Atamalarda Göz Önünde BulundurulacakHususlar’ başlıklı 9. maddesinde; (1) Atamalarda aşağıdakihususlar göz önünde bulundurulur: a) Atamalarda ailebütünlüğünün muhafaza edilmesibakımından, eş ve sağlık durumları, ilgilikurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak dikkatealınır. b) Aynıkurumda çalışıp da atanma talebinde bulunan eşlerdenast durumunda olanın görev yeri üst durumda olanabağlı olarak değiştirilir. c) Farklıkurumlarda çalışıp da atanma talebinde bulunaneşlerden unvan, kadro ve görev bakımından dahaaşağıda bulunanın görev yeri üst durumda olanabağlı olarak değiştirilir. ç)Önceki görev yerinden disiplinsizlik ve ahlaki nedenlerle atamayatabi tutulan memurların, eski görev yerlerine yeniden atanma istek veteklifleri dikkate alınmaz. d)(Değişik ibare:RG-2/10/2013-28783) Engelli memurların atanmakistedikleri yerde boş kadro bulunması halinde kadroları ilebirlikte atamaları yapılabilir. e) Teröreylemleri etkisi ve sebebiyle şehit olan veyaçalışamayacak derecede malul olan ya da malul olup daçalışabilir durumda olan kamu görevlileri ile er veerbaşların, Devlet memuru olarak görev yapan eş veçocukları ile anne, baba ve kardeşlerinin; yerdeğiştirme suretiyle atanma talepleri, bu durumlarınınilgili yerlerce belgelendirilmiş olması kaydıyla, kadroimkânları da dikkate alınmak suretiyle bu Yönetmeliktekikısıtlayıcı hükümlerebakılmaksızın öncelikle gerçekleştirilir. f)(Ek:RG-3/8/2012-28373) Aynı kurumun başka başka yerlerde bulunanaynı sınıftaki memurları, karşılıklıolarak yer değiştirme suretiyle atanmalarınıisteyebilirler. Bu isteğin yerine getirilmesi atamaya yetkili amirin uygunbulmasına bağlıdır.” denilmek sureti ile 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 73. maddesine paralelşekilde, memurların karşılıklı atamataleplerini kabul edilmesi yetkili amirin bu talebi uygun görmesinebağlanmış ve talebin hangi kriterler baz alınarakdeğerlendirileceği madde madde belirtilmiştir. Anayasa’nın157.maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir. Buna göre,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesiiçin dava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. Davacının1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu eylemin asker kişiyiilgilendirdiği tartışmasızdır. Dava konusu işleminaskeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince: İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, buişlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir. Dosyakapsamında yapılan inceleme neticesinde; davacının GülhaneAskeri Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim ve AraştırmaHastanesi’nde hemşire olarakçalıştığı, eşinin Ankara‘daözel sektörde mühendis olarak çalıştığıve ailesinin de Ankara’da yaşadığı,davacının 3 aylık riskli gebeliğinin de dikkatealınarak karşılıklı atamaya rızası olanGülhane Askeri Tıp Akademisi Ankara Hastanesi’ndeçalışan Buket Elden ile yer değiştirme sureti ileatamasının yapılmasını istediği, bu amaçladavalı kuruma 15.04.2013 tarihinde müracaat ettiği, ancak talebininGnkur. Bşk.lığının 24 Haziran 2013 tarih ve PER:26702250-1210-1300-13/Per.îşl.D.Svl.Me.ve İşçiŞ.(4) 12575880 sayılı kararı ile reddedildiği,bunun üzerine işlemin iptali istemi ile genel idari yargıda davaaçtığı anlaşılmıştır. Tüm butespitler ve yukarıda ayrıntısı ile açıklananyasal mevzuat hükümleri hep birlikte değerlendirildiğinde;657 sayılı Kanunu’nun 36. maddesinin 3. bendindedüzenlenen sağlık hizmetleri sınıfında yer alandavacının, 657 sayılı Yasa’nın 72. maddesi ve MilliSavunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı veKuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği 9. maddesinde belirtilen şartlarıtaşıdığı iddiası ile yine 657 sayılıKanun’un 73.maddesi ve Milli Savunma Bakanlığı,Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği 9. maddesinin f bendi gereğinceyaptığı karşılıklı atama başvurusununreddine ilişkin işlemin, askeri görev yerlerinin özellikleri,askeri kural ve gereklerin göz önünde tutularakyapıldığı anlaşılmakla; askeri hizmeteilişkin olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Buradan hareketle davakonusu işlemin, asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, icraettiği askeri görevler kapsamındaki tutum vedavranışları, askeri geçmişi, asker kişiolmaktan kaynaklanan hak ve yükümlülükleri, askerihizmetten kaynaklanan durumları, askeri görevlerin icra edilişbiçimleri, askeri kural ve gerekleri göz önünde tutularakdeğerlendirilmesinde “askeri hizmete” ilişkinlikunsurunun gerçekleştiğinin kabulü gerekir. Belirtilendurumlara göre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602sayılı Yasa’nın 20. maddelerinde öngörülen,idari eylemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkinbulunması koşulları birlikte gerçekleştiğinden,davanın görüm ve çözümü Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin görevine girmektedir. Açıklanan nedenlerle, AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile Davalı Milli SavunmaBakanlığı vekilinin görev itirazının reddineilişkin İstanbul 3. İdare Mahkemesi kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİ’NİN görevli olduğuna, bu nedenle AYİMBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile,davalı Milli Savunma Bakanlığı vekilinin görevitirazının İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nce reddineilişkin 24.12.2013 gün ve 2013/1897 Esas sayılıGÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy