Uyuşmazlık Mahkemesi - Hukuk Bölümü - Görev Uyuşmazlığı - 08.01.2014 - Adli - 10. Maddeye göre

                    T.C.

UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ

          HUKUK BÖLÜMÜ

          ESAS    NO   : 2014 / 695

          KARAR NO    : 2014 / 754

          KARAR TR     : 14.7.2014

 

     

 

ÖZET : İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada, davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE, çözümlenmesi gerektiği hk.

 

 

 

 

 

 

K  A  R  A  R

 

            Davacı                       :M.E.

Vekilleri                     :Av. F. T. & Av. U. T.

Davalılar                   :1-Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı

             2-MamakBelediye Başkanlığı

Vekili                         :Av. F. E.

İhbar Olunan           :Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı

Vekilleri                     :Av. T.D. & Av. İ.C. A.

 

O L A Y          : Davacı vekili davadilekçesinde,  müvekkilinin maliki bulunduğu, Ankaraİli, Mamak İlçesi 2.Bölge, Altıağaç Mh.37361 Ada 6 Parselin 65/595 hissesi ile 7 parselin 1/564 hissesinin, MamakAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi MahalleleriKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesikapsamında kaldığını; müvekkilinin imar parselliarsası üzerinde, Altıağaç Mh.211.Sk. No:55/Bkapı numaralı mesken olarak kullandığı tesisi,muhtelif cins ve yaşta ağaçlarının bulunduğunu;5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 73.maddesine dayalı olarakBüyükşehir Belediyesi tarafından kentsel dönüşümalanı olarak ilan edilen bölgedeki kamulaştırma ve imarişlemlerinin, Büyükşehir Belediyesi ile Mamak Belediyesitarafından ortaklaşa yürütülmekte olduğunu; Belediye Encümeni’nin 04.09.2012 tarih ve 1564/1847 sayılıkararı ile Kaymakamlık Makamınca kamu yararı kararıalınmasına karar verildiğini ve 06.09.2012 tarih ve 2031207868sayılı yazı ile Kaymakamlık Makamınca kamu yararıkararı alınmış olduğunu;  anılan kararlarçerçevesinde kentsel dönüşüm alanınagiren taşınmaz ile ilgili olarak uzlaşma ve dolayısıile daire karşılığı sözleşme yapmaniyetlerinin bulunmadığını; buna karşın aradangeçen zaman içerisinde, KamulaştırmaYasasının 10.maddesi çerçevesinde bir işlem deyapılmadığını;  tarafların uzlaşmasağlayamadığını,  süreklilik arz eden fiilive hukuki el atma sebebi ile kamulaştırmasız el atmanınunsurlarının oluştuğunu;  5393 SayılıYasanın 73/8.fıkrasında yer alan, “Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdebelediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilirler”  hükmü doğrultusundamüvekkilinin dava açma hakkının doğduğunu ifadeederek; fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmakkaydı ile şimdilik; Ankara İli, Mamak İlçesi2.Bölge Altıağaç Mh. 37361 ada 6 parseldeki 65/595m² ve 7 parseldeki 1/564 m² arsa vasfındaki taşınmaz,arsa üzerindeki tesis ve ağaçlar için 10.000,00 TLkamulaştırmasız el atma tazminatının dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline; kamulaştırmabedeli karşılığında, taşınmazmülkiyetinin davalı Büyükşehir Belediyesine devrinekarar verilmesi istemiyle,  Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı ile Mamak BelediyeBaşkanlığına karşı adli yargı yerinde davaaçmış; talep üzerine dava Başbakanlık TopluKonut İdaresi Başkanlığına da ihbar edilmiştir.

            DavalılardanMamak Belediye Başkanlığı vekili süresi içindeverdiği dilekçe ile  davanın idari yargınıngörev alanına girdiğini öne sürerek görevitirazında bulunmuştur.

Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesi: 27.02.2014 gün ve 2013/376 Esassayılı kararı ile görev itirazının reddine kararvermiştir.

Davalı Mamak Belediye Başkanlığıvekilince süresi içinde verilen dilekçe ile, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, davadosyasının onaylı örneği ile birlikteDanıştay Başsavcılığı’nagönderilmiştir.

DANIŞTAY BAŞSAVCISI; “(…)5393 sayılıBelediye Kanunu'nun "Kentsel dönüşüm ve gelişimalanı" başlıklı 73. maddesinde;Büyükşehir belediye ve mücavir alansınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehirbelediyelerinin yetkili olduğu, Büyükşehir belediyemeclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerinin kendisınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projelerini uygulayabileceği, Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyelerinin yetkili olduğu,kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındabulunan yapıların boşaltılması, yıkımıve kamulaştırılmasında anlaşma yolunun esasolduğu, kentsel dönüşüm ve gelişim projealanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmalarıhalinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanındahaklarının verileceği, 2981 sayılı Kanunkapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaçbedellerinin verileceği veya belediye imkanlarıölçüsünde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanı dışında arsa veya konutsatışı yapılabileceği, bu kapsamda bulunanlara TopluKonut İdaresi Başkanlığı ile işbirliğiyapılmak suretiyle konut satışı dayapılabileceği, enkaz ve ağaç bedellerinin arsa veyakonut bedellerinden mahsup edileceği, kentsel dönüşümve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkullerile belediyelerin anlaşma sağladığı veyakamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindekiinşaatların tamamının belediyeler tarafındanyapılacağı veya yaptırılacağı, belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18. maddesine göre ayrı ada ve parselde imarhakkı verilmemiş olanların kamulaştırmasız elatma davası açabilecekleri, belediyenin, kentseldönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkiliolduğu; bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda BaşbakanlıkToplu Konut İdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarlaverilen yetkilerin saklı olduğu hükümleri yeralmıştır.

2985 sayılı Toplu KonutKanunu'nun "İskan Sahalarının Tespiti,Kamulaştırma Ve Kadastro" başlıklı 4. maddesinde;"Başkanlık, gecekondu dönüşüm projesiuygulayacağı alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa vearazilerde veya valiliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenenalanlarda çevre ve imar bütünlüğünübozmayacak şekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imarplanlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Buplanlar; büyükşehir belediye sınırlarıiçerisinde kalan alanlar için büyükşehir belediyemeclisi tarafından, il ve ilçe belediye sınırlarıile mücavir alanları içerisinde kalan alanlar içinilgili belediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerdeilgili valilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğeintikal ettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynenveya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valiliktarafından üç ay içerisinde onaylanmayan planlarBaşkanlık tarafından re'sen onaylanır. Belediyeler, valilikveya Başkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilanve itiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılıİmar Kanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumlan tarafından yapılacak tüm işlemler Başkanlıktarafından re'sen yapılmak suretiyle yürürlüğekonur.

Başkanlık kanundakigörevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapılarıkamulaştırmaya yetkilidir. Başkanlık tarafındanyapılacak kamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942sayılı Kamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesininikinci fıkrasındaki iskân projeleriningerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırmasayılır." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden;davacının paydaşı olduğu taşınmazlarınbulunduğu yerde Mamak Belediyesi ile Başbakanlık Toplu Konutİdaresi Başkanlığı arasında 2985 sayılıToplu Konut Kanunu, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 5393sayılı Belediye Kanunu, 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleriçerçevesinde"Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi KentselYenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"ne ilişkinolarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolünimzalandığı, protokol gereği anılan bölgeninBaşbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca 775 sayılı Kanun uyarıncaGecekondu Önleme Bölgesi olarak ilan edildiği, 19.03.2013tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla projealanında kalan taşınmazların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasınakarar verildiği, anılan protokol gereği kamulaştırmaişlemlerinin davalı Mamak Belediyesinceyürütüldüğü, dava konusutaşınmazın söz konusu proje kapsamındakaldığı ve kamulaştırma işlemlerinin devamettiği; dava dilekçesinde, Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm Projesi alanında kalan taşınmazlarakamulaştırılmasız el atıldığındanbahisle zararın tazmini ve taşınmazların mülkiyetinindavalı idareye devrinin istenildiğianlaşılmıştır.

Uygulama ve öğreti'de, kamuidarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında,kamu gücü kullanarak tek yanlı iradeaçıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler,"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da kararadayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, "idari eylem" olaraktanımlanmaktadır.

İdarenin yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarakuygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilereverdiği zararların tazmini istemiyle açılacakdavaların görüm ve çözümünde, idari eylemve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlartarafından açılacak tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan İdari Yargı yerlerigörevli bulunmaktadır.

Bu bilgiler karşısında;davanın, davacının paydaşı olduğutaşınmazlara, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 sayılı kararında"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm Projesi kapsamında kalması sebebiylemülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanantazminat talebiyle açıldığı sonucunaulaşılmıştır.

Dava dilekçesinde veYargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkınagetirildiği söylenen kısıtlamanın,taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucusonuçlarının olabileceğinde kuşku yoktur. Ancak busonuç ya da sonuçlar, bir idari işlem olan Kentsel Yenilemeve Gecekondu Dönüşüm Projesindeki taşınmazayönelik belirlemeden, bu projede öngörülenkamulaştırma işlemlerinin zamanındayapılmamasından; başka anlatımla da, idari işlemlerdenve davalı Mamak Belediyesi ile Başbakanlık Toplu Konutİdaresi Başkanlığı tarafından söz konusuproje gereği yapılması gereken kamulaştırmalarkonusundaki hareketsizlik şeklinde ortaya çıkan idarieylemlerden kaynaklanmaktadır.

Bu bakımdan, hukuka uygunluklarınındenetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idariyargının görev alanında bulunan idari işlem veeylemlerin hukuk düzeninde oluşturdukları etki vesonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine vebu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin Adli Yargıyerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerinehukuken olanak bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, davanın,davacıya ait taşınmazlara kamulaştırmasız elatıldığından bahisle zararın tazmini istemineilişkin kısmının, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'incifıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"hükmü gereğince İdari Yargı yerindegörülmesi gerekmektedir.

Nitekim, 11.06.2013 günlü,28674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılıKanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21 'inci maddesinde"Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlaraayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıylatasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülenidari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idariyargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmeksuretiyle "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, ilgili kanununuygulanması suretiyle proje kapsamında kalması sebebiylemülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanantazminat davalarının görüm veçözümünde İdari Yargı yerinin görevliolduğu öngörülmüş bulunmaktadır.” demeksuretiyle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca,olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

Başkanlıkça, 2247sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılıdüşüncesi istenilmemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE :

Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlütoplantısında:

l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalılardan MamakBelediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısı’nca,anılan davalı idare ve davanın, davacıya aittaşınmazlara kamulaştırmasız elatıldığından bahisle zararın tazmininin yasal faiziylebirlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden10. maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.

II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ındavada idari yargının, Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Dava, davacının hissedarıbulunduğu parseller üzerindeki mesken ve ağaçlarının,Mamak Altıağaç-Karaağaç-HüseyingaziMahalleleri Kentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesikapsamında kaldığından bahisle; söz konusu tesis veağaçlara karşılık,  fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TLkamulaştırmasız el atma tazminatının faiziyle birliktetahsili istemiyle açılmıştır.

03.07.2005 tarih ve 5393sayılı Belediye Kanunu'nun “Kentsel dönüşümve gelişim alanı” başlıklı 73.  maddesinde;

       “(Değişik: 17/6/2010-5998/1 md.)

Belediye, belediye meclisi kararıyla;konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknolojiparkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve hertürlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kentkısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentintarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskinekarşı tedbirler almak amacıyla kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Biralanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanıolarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardanbirinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bualanın belediye veya mücavir alan sınırlarıiçerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamununmülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifiüzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır.

            Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilanedilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlıveya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarınıntakdiri münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birdenfazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir.

            Büyükşehirbelediye ve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.

            Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.

            Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır.

            Kentseldönüşüm ve gelişim alanları içinde yeralan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya aitgayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır.

            Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındakigayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmarve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara UygulanacakBazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun BirMaddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibiolmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanında haklarıverilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondusahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya belediyeimkanları ölçüsünde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir.

            Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdebelediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir.

            Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.

            Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapukütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzeretapu sicil müdürlüğüne, paftasındagösterilmek üzere kadastro müdürlüğünebildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelendeğişiklikler belediyeye bildirilir.

            Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptal ikinci ,üçüncü, dördüncü cümleler: AnayasaMahkemesi’nin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159sayılı Kararı ile) 

            Belediye,kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.

            Kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişim projelerininuygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir.

            (Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmalarıyapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak binalardatelif hakkı sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde,değiştirilecek cephe veya cephelerin beher metrekaresi içinbir günlük net asgari ücret tutarını geçmemeküzere telif hakkı ödenir. Büyükşehir belediyemeclisince uygun görülmesi hâlinde, büyükşehirbelediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendisınırları içinde bu fıkrada belirtilen iş veişlemleri yapabilir.

(Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları için yapılması gerekeniş, işlem ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payıçoğunluğu ile verecekleri karara göre yapılır.

(Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehir belediyelerince,kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilenalanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilanedilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum vekuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde, büyükşehirbelediye meclisi kararı ile, yıkılan ibadethane ve yurtlarınyerine veya ihtiyaç duyulan yerlerde ibadethane ve yurt inşaedilebilir.

            Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamındakiişler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortakhizmet projeleri aracılığıylagerçekleştirilebilir.

            BuKanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konutİdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilenyetkiler saklıdır.” hükmü yer almış; 

            BuKanunun işaret ettiği 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun" İskan sahalarının tespiti, kamulaştırma vekadastro " başlıklı 4. maddesinde; "(Değişik: 5/5/2004 – 5162/2 md.)  (Değişik birinci fıkra:24/7/2008-5793/7 md.) Başkanlık, gecekondudönüşüm projesi uygulayacağı alanlarda veyamülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konutiskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imarbütünlüğünü bozmayacak şekilde her türve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya,yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar;büyükşehir belediye sınırları içerisindekalan alanlar için büyükşehir belediye meclisitarafından, il ve ilçe belediye sınırları ilemücavir alanları içerisinde kalan alanlar için ilgilibelediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgilivalilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğe intikalettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynen veyadeğiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafındanüç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlıktarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veyaBaşkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan veitiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmarKanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumları tarafından yapılacak tüm işlemlerBaşkanlık tarafından re’sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur.

Başkanlık kanundakigörevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapılarıkamulaştırmaya yetkilidir. Başkanlık tarafındanyapılacak kamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942sayılı Kamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesininikinci fıkrasındaki iskân projeleriningerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırmasayılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan; 3194 sayılıİmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması veyürürlüğe konulması” başlıklı 8.maddesinde;  “Planların hazırlanmasında veyürürlüğe konulmasında aşağıdabelirtilen esaslara uyulur.

            a)Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımınıbelirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,gerekli gördüğü hallerde Devlet PlanlamaTeşkilatı yapar veya yaptırır.

            b)İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmarPlanından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevredüzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediyesınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulamaimar planları ilgili belediyelerce yapılır veyayaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğegirer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011-KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediyebaşkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisinegönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş güniçinde inceleyerek kesin karara bağlar.

            Belediyeve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacakplanlar valilik veya ilgilisince yapılır veyayaptırılır. Valilikçe uygungörüldüğü takdirde onaylanarakyürürlüğe girer. (Değişiküçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onaytarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilikitirazları ve planları onbeş gün içerisindeinceleyerek kesin karara bağlar.

            Onaylanmışplanlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usulleretabidir.

            Kesinleşenimar planlarının bir kopyası, Bakanlığagönderilir.

           İmarplanları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idareleringörevidir. Belediye Başkanlığı ve mülkiamirlikler, imar planının tamamını veya birkısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getiripçoğaltarak tespit edilecek ücretkarşılığında isteyenlere verir.

           c)(Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve AraziKullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsalamaç dışında kullanılmak üzereplânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.     

Dava dosyasınınincelenmesinden; Mamak Belediyesi İmar ve ŞehircilikMüdürlüğü’nün 28.10.2013 gün ve64733099/2686…/4574  sayılı yazısında;“dava konusu Altıağaç Mahallesi 37361 ada 6 parselde yeralan Mahmut Ekici’nin hissesinin 39818 ada 1 parseletaşındığı, 39818 ada 1 parselin “G”notasyonu ile emsal:1.20 hmaks:serbest yapılaşmakoşullarında konut alanı olarak belirlendiği,Altıağaç- Karaağaç ve Hüseyingazimahallelerinde 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göreBelediyelerince kentsel yenileme ve gecekondu dönüşümçalışmalarına başlandığını ve39818 ada 1 sayılı parselin anılan çalışmakapsamında kaldığı; 14.08.2012 tarihi itibariyleBelediyeleri ve TOKİ arasında protokol imzalandığıancak plan çalışmalarının henüztamamlanmadığı” bildirilmiş;

Yine davalı Mamak BelediyeBaşkanlığı, Hukuk İşleriMüdürlüğü’nün 19.06.2014 gün ve2014/2051400927 sayılı yazısında; “Belediyemizsınırlarında bulunanAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi Mahallelerinde,imarlaşmanın çeşitli sebeplerlegerçekleşmemesi ve mevcut yapılaşmanınsağlıklı olamaması nedeniyle Kentsel Yenileme (GecekonduDönüşüm) projesi uygulanmasına karar verilmiştir.

Belediyemiz ve TOKİarasında. 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu. 775 sayılıGecekondu Kanunu. 5393 sayılı Belediye Kanunu, 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunuhükümleri çerçevesinde"Altıağaç-Karaağaç-HüseyingaziMahalleleri Kentsel Yenileme (Gecekondu Dönüşüm)Projesine" ilişkin olarak 14/08/2012 tarihli protokolimzalanmıştır. Ayrıca, Mamak Belediye Encümeni anılanbölgede kamulaştırma yapılabilmesi için 04/09/2012tarihli ve 1564/1847 sayılı kararıyla ''kamu yaran"kararı almış olup. bu karar Mamak Kaymakamlığıncaonaylanmıştır. 2942 sayılı KamulaştırmaKanununun 27nci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun 11/02/2013 tarihlikararı ile anılan bölgede bulunan taşınmazlarınacele kamulaştırılmasına karar verilmiş olup.19/03/2013 tarihli ve 28592 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanmıştır. Diğer taraftan söz konusu alanBakanlar Kurulunca riskli alan ilan edilmiş ve bu karar 18/12/2013 tarihliResmi Gazetede yayımlanmıştır.

Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm alanı olarak ilan edilen alanda bulunan haksahipleri ile sözleşmeler imzalanmayabaşlanıldığından şahıslarıuzlaşmaya davet etmek için tebligatlar gönderilmiştir.Kentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm alanında kalangecekondu sahipleri ile uzlaşma görüşmeleri ve bu alandayapılan plan çalışmaları devam etmektedir.

Davacının hissedarıolduğu Ankara İli, Mamak İlçesi,Altıağaç Mahallesi, imarın 37361 ada 6 ve 7 parseli Projeuygulamasından önce 2004 yılında yapılan imarplanı değişikliği ile imarın 39818 ada 1 parseleşuyulandırılmıştır. Bu hisse ve"Altıağaç Mahallesi 221/2 Sokak No:55/b Mamak/ANKARA" adresindeki gecekondu, müştemilat veağaçlar "Altıağaç-Karaağaç-HüseyingaziMahallesi Kentsel Yenileme ve Gecekondu DönüşümProjesi" kapsamında kalmakta olup, 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 27nci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun11/02/2013 tarihli kararı ile anılan bölgede bulunantaşınmazların acele kamulaştırılmasına KararVerilmiştir.

Ayrıca aynı projealanında ve aynı ada parselde ( 37361 ada 7 parsel) kalan hisse vegecekonduya el atıldığından bahisle, aynı istemlerleAnkara 22. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/378 E., sayılı dosyasıüzerinden açılan davada mahkeme görevitirazımızı reddetmiş olup; bu defa tarafımızcaolumlu görev uyuşmazlığı talebinde bulunulmuştur.Mahkemeniz ise 03/03/2014 tarihli ve 2014/136 E. 2014/185 K.sayılı kararıile idari yargının görevli olduğuna karar vermiştir. Anılankarar ve konu ile ilgili belgeler dilekçemiz ekindesunulmaktadır.” denilmek sureti ile dava konusu alanda acelekamulaştırma kararı alındığını veişlemlerin devam ettiğini, aynı parsel ile ilgili olarak dahaönce Uyuşmazlık Mahkemesi’nce idari yargınıngörevli olduğuna karar verildiğini belirtmiştir.

            Dosyadamevcut İnşaat Bilirkişisi Ebru Bahar Hazar ve ZiraatBilirkişisi Orhan Alkaş’a ait 30.10.2013 tarih ve 2013/376dosya nolu raporda; dava konusu parselde halen yıkık vaziyettegecekonduların bulunduğunun tespit edildiği, Ankara ili, Mamakilçesi, Altıağaç Mahallesi imarın 37361 ada 6-7parsel üzerinde bulunan davalı Mahmut Ekici’ye ait 55/Bkapı numaralı, zemin +2 katlı yığma yapı ilemüştemilat ve çeşitli cins ve yaştakiağaçların olduğu; Fen Bilirkişisi Kemal Doğaray’aait 30.09.2013 tarih ve 2013/376 dosya nolu raporda; dava konusu parselde halenyıkık vaziyette gecekonduların bulunduğu, dava konusuedilen ve 211 nolu sokak üzerinde bulunan mesken amaçlıkullanılan 2 katlı yığma yapı ile bahçe olarakkullanılan alanın, 37361 ada 6 ve 7 nolu eski imar parsellerindekaldığı, yapının 15 m² likkısmının 6 nolu parselde, 28 m² lik kısmının7 nolu parselde, 76 m² lik kısmının da imar yolundakaldığı, bahçe olarak kullanılan alanın ise 120m² olduğu ve her iki parselde de kaldığı, KentselDönüşüm Projesi kapsamında yapılan son uygulamaile de yapı ve bahçenin tamamının imar yolundakaldığının tespit edildiği belirtilmiş olup; bilirkişiraporlarındaki tespitler ışığıdadavacının taşınmazının keşifsırasında mahallinde mevcut olduğu ve taşınmazıdavacının taşınmazı yönü ile bir el atmaolmadığı anlaşılmıştır.

            Ancak;yine Mamak Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlakMüdürlüğü’nün 15.11.2013 gün ve2031307552 sayılı yazısında  “Yerindeyapılan tespitlerde Mahmur Ekici’ye ait gecekondunun tahliyeedilerek kendisi  tarafından yıkıldığıBelediyemizce Herhangi bir işlem yapılmadığı tespit edilmiştir” şeklindeki yazısından dava konusutaşınmaz üzerinde bulunan gecekondununyıkıldığı, davalının buyıkımın kendisi tarafından gerçekleştirilmediğinibelirttiği, davacının ise tam aksini iddia ettiği nazaraalındığında, mevcut durumda taşınmazüzerindeki gecekondu yıkılmış olmakla dava konusutaşınmaza fiilen müdahale edildiğianlaşılmıştır. Bu müdahalenin davacıtarafından mı, yoksa kamulaştırma işlemleri nedeni iledavalı tarafından mı yapıldığını tespitetmek ve buna göre davanın esası hakkındadeğerlendirme yapma görevinin işin esasına yönelik birsorun olduğu, fiilen el atılan taşınmaz ile ilgili budeğerlendirmenin Mahkememizin yerleşik içtihatları dadikkate alınarak adli yargıya ait olduğu  sonucunaulaşılmıştır.

Belediyelerin 3194 sayılıimar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi vearsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması veyürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesigibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarındankaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayananirade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyiciişlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem veişlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıyerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmaza fiilen elatılması karşısında, idarenin bu eylemininkamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır.

İdarenin yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarakuygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi ve bakımı sırasında kişilereverdiği zararların tazmini istemiyle açılacakdavaların görüm ve çözümünün, idari eylemve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlartarafından açılacak tam yargı davaları kapsamındayargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idareceherhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özelmülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.

Nitekim, yukarıda belirtilengenel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elindenalmış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuşdurumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerinegiren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiilneticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bubakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”görüşüne yer verilmiştir.

Bu durumda, idarenin dava konusutaşınmaza kamulaştırmasız el atmasındandoğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümü,  adliyargı yerinin görevine girmektedir.

            Ayrıcaher ne kadar, Yine davalı Mamak Belediye Başkanlığı,Hukuk İşleri Müdürlüğü’nün19.06.2014 gün ve 2014/2051400927 sayılı yazısında,Mahkememizin 03/03/2014 tarihli ve 2014/136 E. 2014/185 K.sayılıkararına atıfla, davada idari yargının görevliolduğunu belirtmiş ise de,  her davanın ayrı biryargılama konusu yapılmış olması ve her dosyanıniçindeki bilgi ve belge muhteviyatı ile ayrıdeğerlendirmeye tabi tutulması nedenleri ile, eldeki dosya itibariile fiilen el atıldığı tespit edilen taşınmazyönünden açılan davanın, Mahkememizin istikrarkazanan kararları ile ortaya konulduğu üzere adli yargıdagörülmesi gerektiği  sonucunaulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle,Danıştay Başsavcısı’nın başvurusununreddine karar vermek gerekmiştir.

 

S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nınBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

 

 

Başkan

            Serdar 

      ÖZGÜLDÜR

Üye

Eyüp Sabri 

BAYDAR

 

 

 

 

Üye

Alaittin Ali

ÖĞÜŞ

 

     Üye

                 Ali

             ÇOLAK

 

 

 

 

Üye

Ayhan

AKARSU                     

Üye

Nurdane

TOPUZ

 

 

 

 

Üye

Mehmet

AKBULUT

 

 

 

 

             

Full & Egal Universal Law Academy