T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 780
KARAR NO : 2014 / 830
KARAR TR : 14.7.2014
ÖZET : 1608 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : B. İnş. Taah.Doğalgaz Alt Yapı İşleri Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. S.D. Davalı : Karasu BelediyeBaşkanlığı OLAY :Davacı şirket adına, İlçede yapılandoğalgaz çalışmaları sırasında, ana suhattına ve kanalizasyon hattına, su ve kanalizasyon borularınazarar verdiği, böylece Belediye Zabıta Talimatnamesineaykırı hareket ettiğinden bahisle, 1608 sayılıKanun’un 1. maddesi uyarınca, Sakarya/Karasu Belediye BaşkanlığıEncümeni’nin 6.8.2013 gün ve 275 sayılı kararıile 11.000 TL, 31.7.2013 gün ve 276 sayılı kararı ile 3000TL, 31.7.2013 gün ve 277 sayılı kararı ile 1000 TL paracezası uygulanmasına karar verilmiş, davacı tarafındanyapılan itiraz aynı Kurumun 5.9.2013 gün ve 333 sayılıkararı ile reddedilmiştir. Davacı vekili, idaripara cezalarının kaldırılması istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur. KARASU SULH CEZA MAHKEMESİ; 31.1.2014gün ve D. İş No: 2013/413 sayı ile,davacı şirketten istenen paranın verilen zararlarınbedeline yönelik olduğu, herhangi bir idari yaptırımailişkin idari para cezasının uygulanmadığı, bunedenle Encümen kararına karşı yapılacak itirazıngörüm ve çözümünün idari yargı yerineait olduğu gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır. SAKARYA 2. İDARE MAHKEMESİ; 5.6.2014gün ve E: 2014/484 sayıile, davacıya 1608 sayılı Yasa’nın 1.maddesi uyarınca idari para cezası verildiğinden ve buYasa’da idari para cezasına karşı kanun yolunailişkin bir düzenleme bulunmadığından, KabahatlerKanunu’nun 3,16 ve 27. maddeleri uyarınca davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık MahkemesiGenel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılıİlke Kararında, “2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanununbütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanununuygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesigerektiği kuşkusuzdur. İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 1608sayılı Yasa’nın 1. maddesi uyarınca verilen paracezalarının kaldırılması istemiyleaçılmıştır. Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve 486Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil 15.5.1930 tarih ve 1608sayılı Kanun’un, 3.1.1940 tarih ve 3764 sayılıKanun’la değişik 1. maddesinde, “Belediye meclis veencümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiğivazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareketedenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiğifiilleri işleyenlere veya yapmayanlara elli liraya kadar hafif paracezası tertibine ve üç günden onbeş güne kadarticaret ve sanat icrasından men’e ve Türk Ceza Kanununun 536,538,557,559ve 577. maddeleriyle 553. maddesinin birinci fıkrasındayazılı cezaları tayine belediye encümenlerisalahiyettardır. Şubelere ayrılan belediyelerde bu cezalarıencümen namına ve yerine şube müdürleri tayinederler”; 5.7.1934 tarih ve 2575 sayılı Yasa iledeğişik 5. maddesinin birinci fıkrasında, “Cezakararlarına tebliğ tarihinden itibaren beş güniçinde mahsus hakimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine müracaatlaşifahi veya yazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahiise bir zabıt tutularak muterize imza ettirilir” denilmekte; 6.maddesinde de, itiraz üzerine tetkikatın evrak üstündeyapılacağı, itirazlar varit ise hakimin ceza kararınıiptal ve para cezası alınmış ise belediyenin geri vermesinehükmedeceği, itiraz varit görülmezse kararın tasdikolunacağı, itirazın otuz gün içindeneticelendirilmesinin mecburi olduğu, Hakimin izahat almak üzerelüzum görürse muterizi veya vekilini celbederekdinleyebileceği belirtilmekte ve 7. madde ile, yazılı emir ilebozma yolu saklı kalmak kaydıyla, itiraz sonucunda hakimtarafından verilecek kararların kesin olduğuna ve temyizedilemeyeceğine işaret edilmekte iken Uyuşmazlık Mahkemesi,Yasada sözü edilen “mahsus hakim” ibaresinden, sadecebelediye işleriyle ilgili cezalara yapılan itirazlarıçözümlemekle görevli olacak özel hakimlerinamaçlandığı; ancak, mahsus hakiminbulunmadığı yerlerde sulh hakimliğine başvurulacağınınaçıkça belirtilmiş olmasıkarşısında, bu tür cezalara karşıyapılan itirazın görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevinegirdiği sonucuna varmıştır. 1608 sayılıYasa’nın, 8.2.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan23.1.2008 gün ve 5728 sayılı Kanun’un 66. maddesi iledeğişik 1. maddesinde, “Belediyemeclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerinverdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalifhareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veyaemrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediyeencümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmünegöre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine kararverilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediyeencümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir sürezarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilinilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde,masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmeküzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıcahüküm bulunmayan hâllerde uygulanır” denilmiş;5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin (g) bendi ile, 15.5.1930tarihli ve 1608 sayılı Kanun’un 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, ek 1ve ek 2 nci maddeleri yürürlüktenkaldırılmıştır. 5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu haliyle, 1608 sayılıYasa’da idari para cezasına karşı kanun yolunailişkin bir düzenleme yer almamaktadır. 1.6.2005 tarihinde 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğegirmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nce, sözü edilen Kanunun diğerkanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlarakarşı yapılacak itirazlara ilişkin görevhükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğerkanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağıolan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşullarıtaşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendindebelirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezalarıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarınakarşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh cezamahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bunedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargıyerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir. Daha sonra, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanunniteliği” başlıklı 3. maddesi, AnayasaMahkemesi’nin 1.3.2006 gün ve E:2005/108, K:2006/35 sayılıkararıyla iptal edilmiş ve gerekçeli kararı 22.7.2006gün ve 26236 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanmış ve iptal hükmünün, kararın ResmiGazetede yayımlanmasından başlayarak altı ay sonrayürürlüğe girmesine karar verilmiş; Yasama organıtarafından iptal hükmü doğrultusunda yasal düzenlemeyapılmaması sürecinde, anılan madde hükmününyürürlükte bulunduğu düşüncesiyle, aynıdoğrultuda karar verilmeye devam edilmiş; Yasama organıtarafından, Anayasa Mahkemesi’nce verilen altı aylıksüre içinde iptal hükmü doğrultusunda yasaldüzenleme yapılması halinde ise, işaret edilen yargıyerinin yeni düzenlemenin yürürlüğe girdiğitarihten itibaren görevli olacağı belirtilmiştir. Son olarak, 30.3.2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesinideğiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde, “(1) Bu Kanunun; a)İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”denilmiştir. 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterildiği durumda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir. İncelenen uyuşmazlıkta,1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca verilen paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1608sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından,idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Sakarya 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile Karasu Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Sakarya 2. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Karasu Sulh Ceza Mahkemesinin 31.1.2014 gün ve D.İş No: 2013/413 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy