T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 696
KARAR NO : 2014 / 755
KARAR TR : 14.7.2014
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
ADLİ YARGIDA
ÇamlıhemşinAsliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 Esas sayılı = ( Pazar Asliye HukukMahkemesinin 2012/233 Esas sayılı ) dava dosyası
Davacıları : 1- F.B. (Kendi adına asaleten)
2- U.B. (velayeten)
3- C.B. (velayeten)
4- N.B.
5- S.B.
Vekili : Av. E.Ö.
Davalı sı : Rize İl Özel İdareMüdürlüğü
Vekili : Av. H.C.U.
ÇamlıhemşinAsliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 Esas sayılı dava dosyası ilebirleşen 2011/46 Esas sayılı dava dosyası
Davacıları : 1- Ö.G.Y.
2- E.A.
3- R.A.
4- M.A.
Vekili : Av. A.K.
Davalıları : 1- Rize Valiliğine İzafetenRize İl Özel İdare Müdürlüğü
2- Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi
ÇamlıhemşinAsliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 Esas sayılı dava dosyası ilebirleşen 2011/45 Esas sayılı dava dosyası
Davacıları : 1- K.A.
2- A.A.
3- D.A.
4- A.A.
5- F.A.
6- Z.A. (C.)
7- N.A.
Vekili : Av. A.K.
Davalıları : 1- Rize Valiliğine İzafetenRize İl Özel İdare Müdürlüğü
2- Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi
Pazar Asliye HukukMahkemesinin 2012/233 Esas sayılı (ÇamlıhemşinAsliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 Esas) dava dosyası ile birleşen PazarAsliye Hukuk Mahkemesinin 2012/483 Esas sayılı dava dosyası
Davacıları : 1- O.A.
2- Ç. K.
Vekili : Av. F.A.
Davalı : Rize İl Özel İdareMüdürlüğü
Vekilleri : Av. R.D. S. & Av. H.C.U.
İDARİYARGIDA
Davacılar : 1- F.B. (Kendi adına asaleten)
2- U.B. (velayeten)
3- C.B. (velayeten)
4- N.B.
5- S.B.
Vekilleri : Av. E.Ö. & Av. B.Ö.& Av. E.A.
Davalı : Rize İl Özel İdareMüdürlüğü
O L A Y : Davacılar F.B., U.B., C.B., N.B.ve S.B. vekili 13.06.2011 tarihli dava dilekçesinde Rize İlÖzel İdare Müdürlüğü’nüdavalı göstermek suretiyle özetle; 12.10.2010 tarihinde davacılarınmurisi (araç sürücüsü) ÇağlarBekar’ın 53 FD 886 plakalı araç ile Şenyuvaköyü istikametinden Çamlıhemşin istikametinedoğru seyir halindeyken Yolkıyı köyü ortanköprüsüne yaklaştığında aniden aracınhakimiyetini kaybederek virajı alamayıp köprüüzerinden yoldan çıkması nedeniyle ölümlütrafik kazasının meydana geldiğini, meydana gelen kazada virajişaretinin, ışıklandırma ve yol şeritçizgisinin, trafik işaret ve levhaları ileköprünün korkuluğunun bulunmadığınıbelirterek, kazada davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik her birdavacı için 1.000’er TL toplam (5.000 TL) destekten yoksunkalma, 1.000 TL maddi zarar tazminatı ve davacı F.B. için25.000 TL, diğer davacılar için ise 15.000’er TL manevitazminat olmak üzere toplam 91.000,00 TL maddi ve manevi tazminatbedelinin davalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçılmış, iş bu dava ÇamlıhemşinAsliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 Esas sayılı dosyasındagörülmüş olup,
DavacılarÖ.G.Y., E.A., R.A. ve M.A. vekili 15.09.2011 tarihli davadilekçesinde Rize İl Özel İdareMüdürlüğü ve Anadolu Anonim Türk SigortaŞirketini davalı olarak göstermek suretiyle özetle; 12.09.2010tarihinde davacıların annesi Birsen Akın’ın daiçinde oldukları 53 FD 886 plakalı araç ileŞenyuva köyü istikametinden Çamlıhemşinistikametine doğru seyir halindeyken Yolkıyı köyüortan köprüsüne yaklaştığında anidenaracın hakimiyetini kaybederek virajı alamayıp köprüüzerinden yoldan çıkması nedeniyle ölümlütrafik kazasının meydana geldiğini, meydana gelen kazada virajişaretinin, ışıklandırma ve yol şeritçizgisinin, trafik işaret ve levhaları ileköprünün korkuluğunun bulunmadığınıbelirterek, kazada davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle maddive manevi tazminat bedelinin davalı idarelerden müştereken vemüteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçılmış, iş bu dava ÇamlıhemşinAsliye Hukuk Mahkemesinin 2011/46 Esas sayılı dosyasındagörülmüş ve mahkemece iş bu dosyanın,Çamlıhemşin Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 Esassayılı dosyası ile birleştirilmesine kararverilmiştir.
DavacılarK.A., A.A., D.A., A.A., F.A., Z.A. (Cambaz) ve N.A. vekili 16.09.2011tarihli dava dilekçesinde Rize İl Özel İdareMüdürlüğü ve Anadolu Anonim Türk SigortaŞirketini davalı olarak göstermek suretiyle özetle; 12.09.2010tarihinde davacıların anne, baba ve kız kardeşlerininiçinde oldukları 53 FD 886 plakalı araç ileŞenyuva köyü istikametinden Çamlıhemşinistikametine doğru seyir halindeyken Yolkıyı köyüortan köprüsüne yaklaştığında anidenaracın hakimiyetini kaybederek virajı alamayıp köprüüzerinden yoldan çıkması nedeniyle ölümlütrafik kazasının meydana geldiğini, meydana gelen kazada virajişaretinin, ışıklandırma ve yol şeritçizgisinin, trafik işaret ve levhaları ileköprünün korkuluğunun bulunmadığınıbelirterek, kazada davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle maddive manevi tazminat bedelinin davalı idarelerden müştereken vemüteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçılmış, iş bu dava ÇamlıhemşinAsliye Hukuk Mahkemesinin 2011/45 Esas sayılı dosyasındagörülmüş ve mahkemece iş bu dosyanın,Çamlıhemşin Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 Esassayılı dosyası ile birleştirilmesine kararverilmiştir.
DavacılarO.A. ve Ç. K. vekili 06.09.2012 tarihli dava dilekçesindeRize İl Özel İdare Müdürlüğünüdavalı olarak göstermek suretiyle özetle; 12.09.2010 tarihindedavacılarından O.A.’ın eşi, Ç. K.’nunannesi olan Birsen Akın’ın da içinde oldukları 53FD 886 plakalı araç ile Şenyuva köyü istikametindenÇamlıhemşin istikametine doğru seyir halindeykenYolkıyı köyü ortan köprüsüneyaklaştığında aniden aracın hakimiyetini kaybederekvirajı alamayıp köprü üzerinden yoldançıkması nedeniyle ölümlü trafikkazasının meydana geldiğini, meydana gelen kazada virajişaretinin, ışıklandırma ve yol şeritçizgisinin, trafik işaret ve levhaları ileköprünün korkuluğunun bulunmadığını belirterek,kazada davalı idarenin kusurlu olduğundan bahisle 10.000 TL maddi ve 40.000TL manevi tazminat bedelinin davalı idareden tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açılmış, iş bu dava Pazar AsliyeHukuk Mahkemesinin 2012/483 Esas sayılı dosyasındagörülmüş ve mahkemece iş bu dosyanın, PazarAsliye Hukuk Mahkemesinin 2012/233 Esas sayılı dosyası ilebirleştirilmesine karar verilmiştir.
Pazar Asliye HukukMahkemesi’nin:13.07.2012 gün ve E:2012/233 sayılı kararında özetle;Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Birinci Dairesinin 13/06/2012 günve 1583 sayılı kararı ile, Hakimler ve Savcılar YüksekKurulu Genel Kurulunun 15/06/2012 tarih ve 347 sayılıyazısı uyarınca Rize Ağır Ceza Mahkemesinebağlı olarak faaliyet gösteren ÇamlıhemşinAdliyesinin Pazar (Rize) Adliyesi ile birleştirilmek üzere 09/07/2012tarihinden itibaren kapatılması nedeniyleÇamlıhemşin Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 Esassayılı dosyasının Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/233Esas sayısını aldığı ve bu suretleyargılamanın Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılacağı belirtilmiştir.
Pazar Asliye HukukMahkemesince devam olunan yargılamada 17.09.2013 gün ve E:2012/233,K:2013/295 sayılı karar ile özetle; davanın idari yargı yerindegörülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddinekarar verilmiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacılar F.B., U.B.,C.B., N.B., S.B. vekili, Rize İl Özel İdareMüdürlüğünü davalı olarak göstermeksuretiyle aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Rize İdare Mahkemesi: 17.04.2014 gün ve E:2014/127 sayıile özetle; davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinibelirterek, görevli merciinin belirlenmesi için, 2247sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VEGEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idariyargı yerleri arasında davacılar F.B., U.B., C.B., N.B., S.B. vekilinindavalı Rize İl Özel İdareMüdürlüğü aleyhine açmış olduğudava yönünden 2247 sayılı Kanunun 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu,idari yargıdosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, adliyargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 12.10.2010 tarihindemuris Çağlar Bekar’ın sevk ve idaresinde olup, N.B.’aait olan 53 FD 886 plakalı araç ile, Şenyuva köyüistikametinden Çamlıhemşin istikametine doğru seyirhalinde iken, Yolkıyı köyü ortan köprüsüneyaklaştığında, aniden aracın hakimiyetini kaybedipvirajı alamayıp köprü üzerinden yoldançıkması nedeniyle meydana gelen ölümlü ve maddihasarlı trafik kazası neticesinde uğranıldığıbelirtilen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacınınmerkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihtenönce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyleBursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Rize İdare Mahkemesinceyapılan başvurunun kabulü ile, Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen görevsizlik kararının davacılar F.B., U.B., C.B., N.B.,S.B. vekili tarafından, davalı Rize İl Özel İdareMüdürlüğü aleyhine açılankısmının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Rize İdare Mahkemesinceyapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinin17.09.2013 gün ve E:2012/233, K:2013/295 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ DAVACILAR F.B., U.B., C.B., N.B., S.B.VEKİLİ TARAFINDAN, DAVALI RİZE İL ÖZEL İDAREMÜDÜRLÜĞÜ ALEYHİNE AÇILAN KISMININKALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde Üye Eyüp SabriBAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy