T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 692
KARAR NO : 2014 / 751
KARAR TR : 14.7.2014
ÖZET : Davalı Belediye tarafından Encümen kararı ile davacı hakkında; atık su bedeli tahakkuk ettirilmesine, söz konusu bedelin ödenmesine, ödenmemesi halinde, davacıya ait su aboneliklerinin bulunduğu yerde çöp ve atık su hizmetlerinin yapılmayacağına dair kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : R. A.
Vekili : Av. R.Y.
Davalı :Hacıbektaş Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. M. Y. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle, davalı Hacıbektaş BelediyeBaşkanlığı Encümeni tarafından 25.10.2011tarihinde alınan karar ile, davacı R.A. hakkında 08.10.2008 - 25.10.2011tarihlerini kapsayacak şekilde toplam 9.363,24 TL atık suçevre temizlik vergisi tahakkuk ettirildiği, söz konusubedelin 04.11.2011 tarihine kadar ödenmesi gerektiği,ödeme yapılmazise R.A.’ın Hacıbektaş İlçesi, SavatMahallesi, Çilehane Caddesi No:49 ve No:51 deki su aboneliklerininbulunduğu yerde çöp ve atık su hizmetlerininyapılmayacağı hususlarının belirtildiğini ifadeederek, söz konusu encümen kararının iptaline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
HacıbektaşSulh Ceza Mahkemesi:16.11.2011 tarih ve 2011/137 Değişik İş No sayı ileözetle; “5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27/1. maddesindeidari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesineilişkin idari yaptırım kararına karşı Sulh CezaMahkemesine başvurulabileceği, 27/8. maddesinde ise idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğibelirtilmiştir...” demek suretiyle, davanın idari yargıyerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görevyönünden reddine karar vermiştir.
İş bu kararakarşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay5. Ceza Dairesi 22.03.2012 gün ve E:2012/1540, K:2012/2568sayılı ilamı ile özetle; “...CMK’nın 5/2.maddesine ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 28/1-b maddesinegöre idari yaptırım kararına karşı Sulh CezaMahkemesine başvuru üzerine, sulh ceza mahkemesinin başvuruyugörev yönünden reddi veya görevsizlik kararları itirazatabi kararlardan olup, itiraz konusunda merciinde bir karar verilmemişolması nedeniyle Hacıbektaş Sulh Ceza Mahkemesiningörevsizlik kararının henüz kesinleşmediği vedolayısıyla ortada çözümü gereken birgörev uyuşmazlığı oluşmadığıanlaşıldığından,vaki itiraz konusunda merciince kararverilmek üzere dosyanın incelenmeksizin mahalline gönderilmesiiçin Yargıtay C.Başsavcılığı’natevdiine’’ karar vermiştir.
HacıbektaşAsliye Ceza Mahkemesi: Yargıtay5. Ceza Dairesinin 22.03.2012 gün ve E:2012/1540, K:2012/2568sayılı ilamı gereğince yaptığı incelemesonucu, 24.05.2012 gün ve 2012/24 Değişik İş No ile davacıRamazan Yıldız’ın itirazının reddine kararvermiş ve karar bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Kayseri1. İdare Mahkemesi; 28.04.2014 gün, E:2013/618 sayı ile“...2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun‘’Ücrete Tabi İşler” başlıklı97.maddesinde; ‘’Belediyeler bu Kanunda hA. veya katılmapayı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlıolarak ifa edecekleri her türlü hizmet (...) için belediyemeclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almayayetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özelhükümlerine tabidir.” hükmü yer almakta olup, kanuna15.7.1993 günlü Resmi Gazetede yayımlanan 3914 sayılıKanunla eklenen ve "Çevre Temizlik Vergisi"başlığını taşıyan mükerrer 44.maddesindede; belediye sınırları ve mücavir alanlar içindebulunan ve belediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyonhizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerdekullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabiolduğu, çevre temizlik vergisinin katı atıklariçin maddedeki tarifeye göre hesaplanacağı,belediyelerin, atık su ile ilgili olarak da, katı atıklarlailgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca veya ayrı ayrıdikkate almak suretiyle su tüketim bedelini aşmamak üzere meclislerincebelirlenecek miktarda çevre temizlik vergisi alacakları, atıksu ile ilgili çevre temizlik vergisinin su tüketim bedeli ilebirlikte tarh ve tahakkuk etmiş sayılacağı ve bu bedel ilebirlikte tahsil edileceği, su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı birkanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde ise atık subedellerinin tahsiline ilişkin uygulamanın kendi kanunlarındakihükme bağlı olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Belediye,belde sakinlerinin mahallî müşterek niteliktekiihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve kararorganı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan,idari ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisiniifade etmektedir.
Böyleolmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığıhizmete ilişkin işlem ve eylemlerinin yargısal denetiminiyapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlem ya daeylemin özel hukuk ilişkilerinden veya kamusal yetkilerinkullanılmasından doğup doğmadığına bakmakgerekir.
Atıksu bedeli, kullanılmış sularınuzaklaştırılması karşılığındayapılacak bir tarifeye ve abonman sözleşmesine görealınmaktadır. Başka bir deyişle, idareyle kişiarasında sözleşmeyle alacak- borç ilişkisidoğmakta, ödenecek miktar abonman sözleşmesiyle özelhukuk ilişkisi kurulmasından sonra yapılan hizmetkarşılığında maliyet- kâr esasına görebelirlenmektedir. Ödemenin hukuksal dayanağı, kamugücüne değil, tarifeye ve iki taraf arasında yapılanabonman sözleşmesine dayanmaktadır. Abonmansözleşmesi, daha çok “tip” sözleşmegörünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin,sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerinekatılımı (iltihakı) söz konusudur. Ancak bu durum,idareyle kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini, kamuhukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü,birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiyegötürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla,tip sözleşmelerle ve kişilerin katılımıylagerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır.
Atık su bedelinin,vergi benzeri mali yükümlülük olmayıp, idareylekişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukukilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alman bir ücret olduğundan abonmansözleşmesine dayanan bir alacak- borç ilişkisikapsamındaki atık su bedelinin tahsiline ilişkin davalarınise adli yargı yerinde görülüpçözümlenmesi gerekmekte olduğu iş bu dava konusuatık su bedelinden kaynaklanan uyuşmazlığıngörüm ve çözümü adli yargı yeriningörevine girmektedir.” demek suretiyle 2247 sayılıKanun’un 19.maddesi gereğince görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu,idari yargıdosyasının, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle,son görevsizlik kararını veren mahkemece, UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıMehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, HacıbektaşBelediyesi tarafından 27.10.2011 tarih ve 106 sayılıEncümen kararı ile davacı hakkında alınan 9.363,24 TLatık su bedeli tahakkuk ettirilmesine, söz konusu bedelin 04.11.2011günü mesai bitimine kadar ödenmesine, ödenmemesi halinde, Hacıbektaşİlçesi,Savat Mahallesi, Çilehane Caddesi no:49 ve no:51 adreslerindekisu aboneliklerinin bulunduğu yerde çöp ve atık suhizmetlerinin yapılmayacağına dair kararın iptali istemiyleaçılmıştır.
03/07/2005 gün ve5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ‘’BelediyeninYetkileri ve İmtiyazları’’ başlıklı 15.maddesinin (d) bendinde,özel kanunları gereğince belediyeye aitvergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarınıntarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harçdışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsiligereken doğal gaz, su, atık su ve hizmetkarşılığı alacakların tahsilini yapmak veyayaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasındasayılmıştır.
2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanunu’nun ‘’Ücrete Tabiİşler’’ başlıklı 97.maddesinde;‘’Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payıkonusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifaedecekleri her türlü hizmet (...) için belediyemeclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almayayetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özelhükümlerine tabidir.’’ hükmü yer almakta olup,kanuna 15.7.1993 günlü Resmi Gazetede yayımlanan 3914sayılı Kanunla eklenen ve "Çevre Temizlik Vergisi"başlığını taşıyan mükerrer44.maddesinde de;belediye sınırları ve mücavir alanlariçinde bulunan ve belediyelerin katı atık toplama ilekanalizasyon hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğerşekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisinetabi olduğu, çevre temizlik vergisinin katı atıklariçin maddedeki tarifeye göre hesaplanacağı,belediyelerin, atık su ile ilgili olarak da, katı atıklarlailgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca veya ayrıayrı dikkate almak suretiyle su tüketim bedelini aşmamaküzere meclislerince belirlenecek miktarda çevre temizlik vergisialacakları, atık su ile ilgili çevre temizlik vergisinin sutüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk etmişsayılacağı ve bu bedel ile birlikte tahsil edileceği, su vekanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunanbelediyelerde ise atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulamanınkendi kanunlarındaki hükme bağlı olduğuhükmüne yer verilmiştir.
Belediye, beldesakinlerinin mahallî müşterek niteliktekiihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve kararorganı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan,idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzelkişisini ifade etmektedir.
Böyleolmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığıhizmete ilişkin işlem ve eylemlerinin yargısal denetiminiyapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlem ya daeylemin özel hukuk ilişkilerinden veya kamusal yetkilerinkullanılmasından doğup doğmadığına bakmakgerekir.
Dosyanınincelenmesinden, davalı Hacıbektaş Belediyesi’nin 27.10.2011gün, 106 karar sayılı Encümen Kararı ile, davacı R.A.adına su aboneliği bulunan Hacıbektaş İlçesi,Savat Mahallesi, Çilehane Caddesi No:49 ve No:51 deki tesislerinAtık Su ve Çevre Temizlik Vergilerinin ödenmediğindenbahisle davacı adına 9.363,24 TL tutarında atık suçevre temizlik vergisinin tahakkuk ettirildiği, ve dahi sözkonusu bedelin 04.11.2011 günü mesai bitimine kadar belediyeyeyatırılmasına, yatırılmadığı takdirdebelediyece çöp ve atık su hizmetlerininyapılmayacağına karar verildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığınçözüme kavuşturulabilmesi için iptali istenilenkatı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücretinin vergi, resim, harç ve benzeri maliyükümlülük olup olmadığınındeğerlendirilmesi gerekmektedir.
Su abonesi olmayankişi hakkında İSKİ Tarifeler Yönetmeliğihükümlerine göre tahakkuk ettirilen atık su bedelineilişkin faturanın iptali istemiyle açılan bir davada;İSTANBUL 3. VERGİ MAHKEMESİ’nce, dava konusu bedelinvergi, resim, harç benzeri mali yüküm olduğu kabuledilmek suretiyle işin esası hakkında verilen kararıtemyizen incelemekte olan DANIŞTAY DOKUZUNCU DAİRESİtarafından, iş yerinde yer altı suyunun kullanılmasınedeniyle İSKİ tarafından istenen atık su bedelinin vergi,resim, harç benzeri mali yükümlülük olmayıp,akdi nitelik taşıdığı kanaatinevarıldığından bahisle temyiz incelemesi ertelenerek, 2247sayılı Yasa’nın 20. maddesine göre görevliyargı yerinin belirlenmesi için başvuruda bulunulmasıüzerine, UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ;14.10.1991 gün ve E:1991/29, K:1991/29 sayı ile, gerek 2560sayılı Yasa’nın 23. maddesi gerekse buna dayanılarakçıkarılan İSKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin5,16 ve 17. maddelerinde, İSKİ’ye ait kanalizasyonukullananlardan atık su bedelinin tarifeye görealınacağının açıkça belirtildiği vebunun taraflar arasında bir sözleşmeyedayandırılacağının hükmebağlandığı, buyurucu nitelikteki bu hükmünsözleşme yapılmaksızın atık su üretenleri desözleşme yapmakla yükümlü kıldığı,bu hükme uymayanların sözleşme yapma durumundaolmaları nedeniyle atık su bedeli ödemektenkaçınmalarına olanak bulunmadığı,sözleşmeden kaçınmanın söz konusu bedelinödenmesinden kurtulma sonucunu doğurmayacağı vebunların da sözleşmeli sayılmalarınıngerektiği, öte yandan Yasa ve Yönetmelik ileöngörülen usul ve esaslara göre İSKİtarafından düzenlenen tarifelerle tespit edilen atık subedelinin Anayasa’nın 73. maddesindeöngörüldüğü biçimde kanunla konulan vergi,resim, harç ve benzeri bir mali yükümlülükolduğundan söz edilemeyeceği, bu itibarla, atık su bedeli,vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükolmayıp, özel hukuk alanındaki alacak- borçilişkisini içeren abonman sözleşmesine dayalı veidarece düzenlenen bir tarife uyarınca alınan bir bedelolduğundan, bu konuyla ilgili anlaşmazlığınçözümünün adli yargının görevinegirdiği gerekçesiyle ve Anayasa Mahkemesi’nin 14.2.1991gün ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı kararındayazılı gerekçede de bu görüşün kabuledildiğinden bahisle, Danıştay Dokuzuncu Dairesi’nceyapılan başvurunun KABULÜ ile uyuşmazlık konusudavanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesigerektiğine karar vermiştir. (Bu karar 26.11.1991 tarih ve 21063sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.)
AnılanUyuşmazlık Mahkemesi kararında atıfta bulunulan ANAYASAMAHKEMESİ’nin 8.5.1991 tarih ve 20865 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan 14.2.1991 gün ve E:1990/18, K:1991/4sayılı kararında, atık sularkarşılığı alınacak bedelin niteliği sorunuayrı bir başlık altında ele alınmış veaynen “Vergi benzeri mali yükümlülüklerin en belirginözellikleri (...) genellikle, bir kamu hizmetikarşılığında kamu gücüne dayanılaraktek taraflı yükletilmeleri, harç ve resme göre, dahaçok ücret görünümünde olmalarıdır.
Atık su bedeli,kullanılmış suların uzaklaştırılmasıkarşılığında yapılacak bir tarifeye ve abonmansözleşmesine göre alınmaktadır. Başka birdeyişle, idareyle kişi arasında sözleşmeyle alacak-borç ilişkisi doğmakta, ödenecek miktar İSKİile kişi arasında abonman sözleşmesiyle özel hukukilişkisi kurulmasından sonra yapılan hizmetkarşılığında maliyet- kâr esasına görebelirlenmektedir. Ödemenin hukuksal dayanağı, kamugücüne değil, tarifeye ve iki taraf arasında yapılanabonman sözleşmesine dayanmaktadır. Nitekim, ödemelerinyapılmaması durumunda İSKİ alacağını, AmmeAlacaklarının Tahsili Hakkındaki Yasa’ya göredeğil, özel hukuk ilişkisi içinde ilgili Yasa’yagöre alacaktır. Abone ile İstanbul Su ve Kanalizasyonİdaresi (İSKİ) arasında yapılan abonmansözleşmesi, daha çok “tip” sözleşmegörünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin,sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerinekatılımı (iltihakı) söz konusudur. Ancak bu durum,idareyle kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini, kamuhukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü,birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiyegötürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla,tip sözleşmelerle ve kişilerin katılımıylagerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır.(...)”
“Açıklanannedenlerle, atık suların uzaklaştırılmasıkarşılığında alınan ücretlerin vergi, resim,harç benzeri mali yükümlülük olarak kabul edilmemesigerekir” denilmiştir.
UyuşmazlıkMahkemesinin Konya 4.Asliye Hukuk Mahkemesi ile Konya Vergi Mahkemesiarasında çıkmış olan bir hükümuyuşmazlığı ile ilgili olarak 16.6.2003 gün,E:2002/57,K: 2003/34 sayılı kararı ve İzmir 3.VergiMahkemesi ile İzmir 11.Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaçıkmış olan bir hükümuyuşmazlığı ile ilgili olarak 02.04.2007 gün,E:2004/127,K:2007/31 sayılı kararı ile vermiş olduğukararında, su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunladüzenlenmiş bulunan büyükşehir belediyeleribakımından, atık su bedelinin tahsiline ilişkindavaların görüm ve çözümünde adliyargı yerinin, Tarifeler Yönetmeliği ile buna dayanan tarife kararlarınınyargısal denetiminde idare mahkemelerinin görevli bulunduğunakarar vermiştir. Mahkememizin 13.05.2013 gün, E:2012/145, K:2013/622ve 02.06.2014 gün, E:2014/392, K:2014/629 sayılı kararlarıda bu doğrultudadır.
Yukarıdabelirtilen Anayasa Mahkemesi ile Uyuşmazlık Mahkemesikararlarındaki “atık su bedelinin, vergi benzeri mali yükümlülükolmayıp, idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiylekurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmetkarşılığında maliyet-kâr esasına göreidarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücretolduğu” yolundaki kabulün sonuçlarıitibarıyla: idarenin faaliyet alanıyla ilgili olarakyürürlüğe koyduğu yönetmelik ile buna dayanantarife kararlarının yargısal denetiminin idari yargıyerinde -idare mahkemeleri; abonman sözleşmesine dayanan bir alacak-borç ilişkisi kapsamındaki atık su bedelinin tahsilineilişkin davaların ise adli yargı yerinde görülüpçözümlenmesi gerekmekte olup, uygulama bu doğrultudaistikrar kazanmıştır.
Halböyle iken, 15.7.1993 tarih ve 3914 sayılı Belediye GelirleriKanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un1. maddesiyle 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na eklenenMükerrer 44.madde ile, katı atık ve atık su ileilgili “çevre temizlik vergisi” ihdas edilmesi ve yasalsüreç tamamlandıktan sonra da 1.1.1994 tarihinden itibarenuygulamaya geçilmesi üzerine katı atık ve atık suile ilgili uyuşmazlıkların, belediye ayrımıgözetilmeksizin vergi kapsamına alındığıgerekçesiyle vergi mahkemelerinde bakılaraksonuçlandırılması ve diğer taraftan tahsilatailişkin uyuşmazlıkların da ücret kapsamında adliyargı yerinde çözümlenmesine devam edilmesi nedeniyle,uyuşmazlığın çözümlenebilmesi içinanılan Yasanın mükerrer 44. maddesinin incelenmesigerekmiştir.
2464sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 3914 sayılıKanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesinin birincifıkrasında, “Belediye sınırları ve mücaviralanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı atık toplama ilekanalizasyon hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğerşekillerde kullanılan binalar, çevre temizlik vergisinetabidir.” hükmü yer almış; aynı maddenin onikinci fıkrasında, “Belediyeler, atık su ile ilgili olarakda; katı atıklarla ilgili tarifede yer alan bina gruplarınıtopluca veya ayrı ayrı dikkate almak suretiyle ve su tüketimbedelini aşmamak üzere meclislerince belirlenecek miktardaçevre temizlik vergisi alırlar. Atık su ile ilgiliçevre temizlik vergisi, su tüketim bedeli ile birlikte tarh vetahakkuk etmiş sayılır ve bu bedel ile birlikte tahsil edilir.Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmişbulunan belediyelerde ise, atık su bedellerinin tahsiline ilişkinuygulama kendi kanunlarındaki hükümlere tabidir.”denilmiş ve son fıkrasında da, bu maddenin uygulanmasınailişkin usul ve esasların, İçişleri ve ÇevreBakanlıklarının görüşleri alınmak suretiyleMaliye Bakanlığı tarafından belirleneceğineişaret edilmiştir.
AnılanYasa maddesine ilişkin “Belediye Gelirleri KanunundaDeğişiklik Yapılması Hakkında KanunTasarısı” Genel Gerekçesinde (BaşbakanlıkKanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü;10.6.1993-Sayı: B.02.0.KKG/101-530/04937), çevre temizlikvergisinin, belediyelerin içinde bulunduğu malisıkıntılara acil ve kısa vadeli bir çözümolmak üzere getirildiği belirtilmiş; madde gerekçelerindeise on ikinci fıkra hakkında, “Belediyeler, belediyemeclislerince yapılacak tarifeler üzerinden su tüketim bedeliniaşmamak üzere, kanalizasyon hizmetlerinden yararlananlardanbelirlenecek miktarlarda ayrıca çevre temizlik vergisi alacaklar,su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk ettirilecek bu vergi subedeli ile birlikte tahsil olunacaktır. Ancak su ve kanalizasyonhizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde,atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulama kendikanunlarındaki hükümlere tabi olacaktır.”denilmiştir.
Bunagöre, yasa koyucu tarafından, mali sıkıntıiçinde bulunan belediyelere, katı atıklarıntoplanması ve atık suların uzaklaştırılmasıhizmetleri karşılığında gelir sağlamakamacıyla, acil ve pratik bir çözüm olarak çevretemizlik vergisi ihdas edilmiştir.
Buraya kadar yapılan açıklamalarışığında; su ve kanalizasyon hizmetleri 2560sayılı İSKİ Kanunu ile düzenlenenbüyükşehir belediyelerinin, atık su bedeli uygulamasıbakımından 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ilegetirilen çevre temizlik vergisi düzenlemesinindışında kaldığı, buna karşın su vekanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyenbelediyelerin ise atık su bedeli uygulaması bakımından 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 3914 sayılıKanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile getirilen çevretemizlik vergisi düzenlemesi kapsamında kaldığı, buhususun yukarıda bahsedilen gerek Anayasa Mahkemesi, gerekse deUyuşmazlık Mahkemesi kararlarında da açıkçavurgulandığı, bununla birlikte taraflar arasında şayetabonelik ilişkisi var ise, katı atık ve/veya atık subedelinin vergi benzeri mali yükümlülük olmayıp,idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulanözel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğu hususuna da vurguyapıldığı anlaşılmakla, bu bağlamda su vekanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen belediyelerbakımından katı atık ve/veya atık su bedelinin vergibenzeri mali bir yükümlülük mü, yoksa özel hukukilişkisine dayalı bir ücret mi olduğu hususununbelirlenmesinde ABONELİK İLİŞKİSİNİNbelirleyici olduğu anlaşılmıştır. 27.10.2010 gün, 27742 sayılı Atıksu Altyapı Ve EvselKatı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde UyulacakUsul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin ''Tanımlar''başlıklı 4.maddesinin 1-a fıkrasında ''Abone''tanımı yapılmış olup, buna göre, Abone: Su veatık su ve katı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacakgerçek veya tüzel kişiyi ifade etmekte, ''Abonelik''başlıklı 10.maddesinde ise, ''Atık su altyapıyönetimlerinin hizmet vermekle yükümlü olduğu tümgerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur''hükmü yer almaktadır. Belirtilenyasal düzenlemeler ve ilgili mahkeme kararları da dikkatealındığında, davalı Hacıbektaş Belediyesitarafından alınan 27.10.2011 gün, 106 sayılı EncümenKararı ile ilgili olarak, davacı adına tahakkuk ettirilen 9.363,24TL tutarındaki bedel ile, bu bedelin ödenmemesi halinde çöpve atık su hizmetlerinin yapılmayacağına dair kararın,gerek su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen HacıbektaşBelediyesince tesis edilmiş olması, gerekse de encümenkararında Hacıbektaş İlçesi, Savat Mahallesi,Çilehane Caddesi No:49 ve No:51 deki adreslerin su aboneliklerininolduğunun ifade edilmiş olması birliktedeğerlendirildiğinde, söz konusu ücretin idareyle kişiarasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukukilişkisi çerçevesinde ve hizmetkarşılığında maliyet-kâr esasına göreidarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücretolduğu anlaşılmıştır. Belirtilen durumlarkarşısında,davalı Hacıbektaş Belediyesitarafından 27.10.2011 gün, 106 sayılı EncümenKararına istinaden, Hacıbektaş İlçesi, SavatMahallesi, Çilehane Caddesi No:49 ve No:51 deki adresle ilgili olarak,davacı adına tahakkuk ettirilen toplam 9.363,24 TL tutarındakiçöp ve atık su bedeline ilişkin karar ve bu kararındevamı niteliğini taşıyan, bedelin ödenmemesi halindebelirtilen adresle ilgili olarak çöp ve atık su hizmetlerininyapılmayacağına dair verilmiş olan kararın bütünolarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, bahse konu kararın iptaliistemiyle açılan davanın adli yargı yerindegörülmesi gerekmektedir. Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Kayseri 1.İdareMahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, HacıbektaşSulh Ceza Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kayseri 1. İdareMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, HacıbektaşSulh Ceza Mahkemesinin 16.11.2011 tarih ve 2011/137 Değişikİş sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 14.7.2014 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy