T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 512
KARAR NO : 2014 / 721
KARAR TR : 14.7.2014
ÖZET : Davacının, inşaatın bitiminden sonra bir daire satın aldığı binaya ilişkin olarak; davalı idarenin, inşaat ve yapı kullanma izni verilmesi aşamalarında İmar Kanunu uyarınca yerine getirilmesi gereken denetim ve yaptırım uygulama görevini de içeren hizmetini hukuka uygun yürütmediği iddiasıyla açtığı davanın; idarenin hizmet kusuru esasına göre veya başka bir nedenle sorumlu bulunup bulunmadığı kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : N.O.B. Vekilleri : Av.H.K., Av.D. A. Davalılar :1-Ö. İnş.Gıda.Tur.Pet.Ltd.Şti 2-H.H.Ö. 3-Mamak BelediyeBaşkanlığı Vekili :Av.Ç.E. 4-A. YapıDenetim Ltd.Şti 5-B Ltd.Şti. O L A Y :Davacıvekili, Ankara ili, Mamak ilçesi, Tuzluçayır Mahallesi600.cadde 603 sokak, 2 numarada kain, 36946 ada 2 nolu parsel üzerine, katkarşılığı inşaat sözleşmesinde arsasahipleri olarak E.Ü. ve H.H.Ö.’in satış vaadindebulunanlar olarak yer aldığını, vaadi kabul edenin ise Ö.İnş.Gıda.Tur.Pet.Ltd.Şti.nin yapı müteahhidiolarak yer aldığını; . sözleşmeye göre E.Ü.ye1.kat 4.daire, H.H.Ö.’e zemin kattan çıkacakdükkanların verileceğini, diğer bölümlerinmüteahhide kalacağını; sonraki süreçte H.H.Ö.’in;müteahhit ve yapı sahibi sıfatıyla E.Ü.ye kalanbölümler dışındaki tüm bağımsızbölümlerin sahibi olduğunu; bu bilgilerışığında, davalılardan HasanHüseyin’in yapı sahibi/arsa sahibi olarak, Ö. İnş.Gida.Tur.Pet.Ltd.Şti’ninyapı müteahhidi olarak, A. yapı denetim şirketinin projeuygulama denetçisi olarak onayladığı 12.07.2005 tasdiktarihli mimari projeye, 11.082005 tasdik tarihli sıhhi tesisat uygulamaprojesine ve atık su projesi ve 12.07.005 tasdik tarihli yangıntahliye projesine, B Ltd Şirketinin ise 02.06.2005 tasdik tarihli elektriktesisatı Ön Projesine uygun olmadığını;projelerde belirtilen birçok koşulutaşımadığını; binaya ait esaslıbütün unsurlar bakımından çok ciddi eksikliklertaşıdığını, bütün bu eksik,ayıplı, kusurlu ve projeye uygun olmayan inşaat durumlarının,binada iskan eden kişilerin hayati güvenliğini vesağlığını ciddi şekilde tehdit ettiğini,binanın kullanımını ve mülkiyet hakkınızorlaştırdığını, hatta imkansız halegetirmiş olması nedeniyle ve üstelik bu kadar eksikliğerağmen yapı teknik özelliklerinin beyan usulüne dayalıolarak eksiksiz gibi beyan edilmiş olması nedeniyle de 19,10.2007tarihinde davalıların, inşa ettikleri bina için yapıkullanım izni almış olduğunu; müvekkili N.O.B.’ıniskanı alınmış bulunan binanın 10 numaralı bağımsızbölümünü 28.12.2007 tarihinde davalılardan arsasahibi/yapı sahibi bulunan H.H.Ö.’den satınalmış olduğunu; davaya konu edilen eksikliklerin onaylıprojelerine uygun hale getirilmesi, bunun mümkün olmamasıhalinde ise eksik, ayıplı ve kusurlu imalatların projelerineuygun hale getirilmesi için şimdilik: 10.000 TL belirsizalacağın, yapı müteahhit Ö. Ltd.Şti ve arsasahibi-yapı sahibi H.H.Ö. den müştereken vemüteselsilen tahsili, diğer davalılardan ise eksik, ayıplıve kusurlu imalatları oranında tahsili için eldeki davanınaçılmasının zorunlu olduğunu belirttiktensonra; otopark, sıhhi tesisat, atık su tesisatı,yangın tesisatı, elektrik tesisatı ile ilgili noksanlıklarayer vermiş; davalıların binaya ait onaylı; imar,yangın, atık su /sıhhi tesisat ve elektrik projelerindebelirtilen özelliklerin tam olarak yapılması; aykırı,ayıplı ve kusurlu imalatların yıkımlarınınyapılarak projelere ve kullanıma uygun hale getirmesi, bununmümkün olmaması halinde ise bu aykırı,ayıplı ve kusurlu imalatların projelerine uygun halegetirilmesinin tespiti ve bedelinin tayini uzman bilirkişileraracılığı ile belirlenebileceğinden, şimdilik10.000 TL.lik belirsiz alacağın müteahhit Ö.İnş.Gıda.Tur.Pet.Ltd.Şti ve H.H.Ö.’den müşterekenve müteselsilen tahsili, diğer davalılardan ise eksik,ayıplı ve kusurlu imalatları oranında tahsili içineldeki davanın açılmasının zorunlu olduğunu birkez daha ifade ettikten sonra; dava dilekçesinin devamında, MAMAKBELEDİYESİ AÇISINDAN; ayrıca 16.5.2012 tarihlidilekçe ile davalı Belediyeye başvurulduğunu, binadakinoksan ve ayıplı işler, özellikle iskanıverilmiş olmasına rağmen projelere aykırı işlernedeniyle yapı müteahhidi Davalı Ö. Ltd Şti. ileŞirket Sahibi/Arsa Sahibi diğer Davalı H.H.Ö.’denşikayet olunduğunu; yapı denetim yetkililerinin, denetimlerinisadece taşıyıcı kolon ve otopark ile sınırlıtuttuğunu, Mamak Belediyesince 10.9.2012 tarihli, 001984sayılı zabıtname tutulduğunu, Belediye Encümenince2.10.2012 tarihli 1702 karar no.lu kararın verildiğini; buzabıtnamede ve kararda görüleceği üzere,dilekçeleri ve dava dilekçelerinde konu ettikleri otoparktaşıyıcı kolon eksikliğinin var olduğunun teyit edildiğini,kararda; 1-2.bodrum katın onaylı projelere göre M aksındansonraki bölümün 26.23x3.00=78.69m2 alanının mimariprojede gösterilen taşıyıcı kolonlardan birinin eksikyapıldığı; 2-2.bodrum kat döşemesinin onaylıprojesine göre uygun yapılmadığı, projedegösterilen %8 eğimin bulunmadığı; 3-1.bodrum kattakiotopark giriş döşemesinin projesine uygunolmadığı, döşeme eğimlerineuyulmadığı; 4-binanın 1.ve 2.bodrum katlarında yeralan otoparklara giriş rampasının ve eğiminin projesinegöre yapılmadığı, rampa altının otoparkolmasına rağmen binanın 3.00m yan çekmesindehafriyatın alınmadığı ve rampanın tabi zemineoturtulmuş olduğu; 5-temel üst kotunun projesineuymadığı yaklaşık 50cm yukarıdan inşaedildiği; 6-komşu parsel sınırına yapılan istinatduvarının yerine inşa edilmediği, 30 cm parsel içerisineçekilmesi nedeniyle otopark rampasının bulunduğu cephede3.00m olması gerekirken 2.70 m olduğu bu nedenle araçgiriş çıkışlarının zorlanmasına yolaçtığı; hususlarının tespit edilmişolduğunu; tüm noksan, ayıplı ve projeyeaykırı işlerin bir kısmının yetkili denetimekiplerince tespit olunduğunu, nihayet belediyece gerek yapımüteahhidine gerekse de yapı denetim şirketine ayrıayrı idari para cezası verilmiş bulunduğunu; ancakdavalı belediyenin; iskan öncesi mevcut projeye aykırıeksik ve ayıplı işleri denetlemek ve bu denetim sonucundayapı için yapı kullanma izin belgesi yani iskan belgesidüzenlemek yükümlülüğünde olduğunu,aslen mevcut zabıtname ve encümen kararı ile tümdavalılar ile birlikte kendi sorumluluğunu da ihlal ettiğinizımnen kabul etmiş bulunduğunu; bu nedenle de iskan denetimzorunluluğu nedeniyle huzurdaki davanın Mamak Belediyesine deyöneltilmiş olduğunu ifade ederek, sonuç itibariyle; DavalılardanÖ. İnş.Gıda.Tur.Pet.Ltd.Şti veya şirketsahibi/arsa sahibi diğer davalı H.H.Ö.’in adınakayıtlı olması halinde Ankara ili Mamak ilçesiTuzluçayır Mahallesi 600.cadde 603 sokak, 2 numarada kain, 36946ada 2 nolu parseldeki 11, 12 ve 13 nolu bağımsızbölümlerin üzerine 3.kişilere devir ve temlikininönlenmesi bakımından ihtiyati tedbir kararı verilmesi; davalılarınbinaya ait onaylı; imar, yangın, atık su /sıhhîtesisat ve elektrik projelerinde belirtilen koşulların tam olaraksağlanması, aykırı, ayıplı ve kusurluinşaatların yıkımlarının yapılarak projelereve kullanıma uygun hale getirmesi, bunun mümkün olmamasıhalinde ise; aykırı, ayıplı ve kusurlu imalatlarınyıkımlarının yapılarak yeniden ilgili projesine uygunhale getirilmesi uzman bilirkişi tarafındandeğerlendirileceği için, şimdilik 10.000 TL belirsiz alacağınmüteahhit Ö. İnş.Gıda.Tur.Pet.Ltd.Şti ve H.H.Ö.’denmüştereken ve müteselsilen tahsiline, diğerdavalılardan ise eksik, ayıplı ve kusurlu imalatlarıoranında tahsiline; bu miktara da davalılarınbağımsız bölümü teslim ettiği tarih olansatın alma tarihinden itibaren, reeskont faiz yürütülmesine; eksik yapı nedeniyle oluşmuş ve oluşacak hertürlü maddi zarar, ziyan ve hayati tehlikeyebırakılmanın yarattığı manevi tazminathakkının saklı tutulmasına karar verilmesi istemiyle, adli yargıyerinde dava açmıştır. Davalılardan MamakBelediye Başkanlığı vekili, süresi içerisindegörev itirazında bulunmuştur. ANKARA 24.ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ;21.11.2013 gün ve E:2012/651 sayı ile, görevitirazının reddine karar vermiştir. Davalılardan MamakBelediye Başkanlığı vekilinin, idari yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasınınonaylı bir örneği DanıştayBaşsavcılığı'na gönderilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Anayasa'nın 125. maddesinin sonfıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğanzararı ödemekle yükümlü olduğunun kuralabağlandığı; 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendindede, tam yargı davalarının, idarenin eylem ve işlemlerindendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan davalar olaraktanımlandığı; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsatalınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsatalınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat veeklerine aykırı yapı yapıldığı ilgiliidarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi birşekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veyavaliliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapımühürlenerek inşaat derhal durdurulur. / Durdurma, yapıtatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapısahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın birnüshası da muhtara bırakılır. / Bu tarihten itibarenen çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısınıruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valiliktenmühürün kaldırılmasını ister. / Ruhsataaykırılık olan yapıda, buaykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığıve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonundaanlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçekaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. /Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veyaruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulukararını müteakip, belediye veya valilikçeyıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsiledilir." hükmüne yer verilmiş olduğu; dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konutaşınmazda yapılmak istenilen bina için 02.09.2005tarihinde inşaat ruhsatı alındığı, bu ruhsatadayanılarak yapılan bina için davalı idarece 19.10.2007tarihinde yapı kullanma izin belgesinin verildiği,davacının binanın 10 numaralı bağımsızbölümünü 28.12.2007 tarihinde satın aldıktansonra binada projesine aykırılıklar bulunduğundan bahisledavalı idareye yaptığı başvuru üzerinedavalı idarece projesine aykırı olduğu saptanan hususlarailişkin yapı tatil tutanağının düzenlendiğive bu aykırılıklar nedeniyle yapının müteahhidineve yapı denetim şirketine imar para cezası verildiği, davacıtarafından, davalı idare yönünden, inşaatıdenetim yükümlülüğünü zamanında ve gereğigibi yerine getirmediğinden bahisle oluşan zararın tazminiistemiyle bakılmakta olan davanın açıldığınınanlaşıldığı; olayda, davacınıninşaatın bitiminden sonra bir daire aldığıbinanın, inşaat ve yapı kullanma izni verilmesiaşamalarında davalı idarece İmar Kanunu uyarıncayerine getirilmesi gereken denetim ve yaptırım uygulama görevinide içeren hizmetinin hukuka uygun yürütülüpyürütülmediğinin, dolayısıyla hizmet kusuruesasına göre veya başka bir nedenle sorumlu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin idare hukukuilkelerine göre saptanmasının gerektiği; bu durumda,davanın, davalı Mamak Belediye Başkanlığıaleyhine açılan kısmının, 2577 sayılıYasanın 2. maddesinin 1-b bendi hükmü gereğince idariyargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanannedenle, davanın davalı Mamak BelediyeBaşkanlığına yönelik kısmıyönünden 2247 sayılı Yasanın 10'uncu maddesiuyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasınave dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Başkanlıkça, 2247sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı'nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI; Davacının, Mamak ilçesiTuzluçayır mahallesi, 36946 ada, 2 parseldeki binada dairesatın aldığını, davalılardan Mamak Belediyesitarafından yapılan denetimler sonucu yapıya, inşaat izni veruhsatı verilerek, iskan ruhsatı verildiği halde, binanın,sıhhi tesisat, otopark alanı, elektrik tesisatı gibi pekçok alanda eksiklikleri barındırdığını,proje ve ruhsata aykırı imalatlar bulunduğunu, bundandolayı zarara uğradığını, bu zararınoluşumunda, davalı belediyenin denetim görevini gereği gibiyerine getirmemesinin de etkili olduğunu iddia ederek, davalı idareyekarşıda müteselsil sorumlu olduğu iddiası ile tazminatdavası açmış olduğu; davalı Mamak BelediyeBaşkanlığına atfedilen sorumluluğun, davalıidarenin, yapı inşaat ve iskan ruhsatı verdiği sıradainşaatın fenni usullere göre yapılıpyapılmadığına dair denetim ve gözetim göreviniyerine getirme konusunda kusurlu davrandığı noktasındatoplandığı; davanın, idarenin hizmet kusuruna dayalıolarak, davalı idarenin sorumluluğuna ilişkinbölümünün, 2577 sayılı İYUK'nun 2/1-bmaddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinindüşünüldüğü; bu nedenle, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılıYasa’nın 10. maddesi gereğince yapmış olduğubaşvurunun kabulü ile Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/651esas sayılı görevlilik kararının davalıYenimahalle Belediye Başkanlığı bakımındankaldırılmasına karar verilmesinin gerektiği yolundayazılı düşünce vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlütoplantısında; l-İLKİNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, Davalılardan Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddedeöngörülen biçimde, anılan idare yönündenolumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Davacınındavalılardan H.H.Ö.den satın aldığı Mamakİlçesi, Tuzluçayır Mahallesi, imarın 36946 ada 2numaralı parselinde bulunan 10 numaralı daireye ilişkinolarak; binanın yapı kullanma izin belgesinin bulunduğunu,ancak binanın mimari projesine uygun olarakyapılmadığı iddia edilerek, binanın mimari projesineuygun hale getirilmesi, uygun hale getirilemiyorsa ayıplı imalatlarsebebiyle uğranılan zararın miktarının tespit edilereködenmesi istemiyle bütün davalılara karşıaçılmış; ancak, ilgili Başsavcı tarafındandavalılardan Mamak Belediye Başkanlığıyönünden olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmıştır. 4708 sayılı YapıDenetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinde, Kanunun amacının;can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanatve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapıyapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak veyapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemekolduğu belirtilmiş; 2. maddesinde, yapı denetimkuruluşları ve görevlerinin neler olduğuna yerverilmiş; 3.maddesinde, Kanunun uygulanmasında, yapı denetimkuruluşlarının imar mevzuatı uyarıncaöngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşıüstlenecekleri hususuna yer verilmiş; 12.maddesinde, bu Kanundahüküm bulunmayan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu veilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı hükmüyer almıştır. Öte yandan; 3194 sayılıİmar Kanununun Dördüncü Bölümünde“Yapı ve Yapı ile İlgili Esaslar”a yerverilmiş; “Yapı” başlıklı 20.maddesinde, “Yapı: a) Kuruluş veya kişilercekendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce,kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum vekuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifakhakkı tesis belgeleri ile, İmar planı, yönetmelik,ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir.” hükmüne ;“Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21. maddesinde;“ Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılariçin 26 ncı maddede belirtilen istisna dışındabelediye veya valiliklerden (....) yapı ruhsatiyesi alınmasımecburidir. Ruhsat alınmışyapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yenidenruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda;bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsave nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harcatabi olmaz. Ancak; derz, iç vedış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama,döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisattamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılmasıve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecektaşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar vetamiratlar ruhsata tabi değildir. Belediyeler veya valilikler mahallinve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyumsağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyladış cephe boya ve kaplamaları ile çatınınmalzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanununyürürlüğe girmesinden önce yapılmışolan yapılar da bu hükme tabidir.”hükmüne; “Ruhsat alma şartları” başlıklı22.maddesinde; “Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik(....) bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerincedilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnaihallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje,elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veyayoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir. Belediyeler veya valiliklerce(....) ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlışbulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz güniçinde yapı ruhsatiyesi verilir. Eksik veya yanlışolduğu takdirde; müracaat tarihinden itibaren onbeş güniçinde müracaatçıya ilgili bütün eksik veyanlışları yazı ile bildirilir. Eksik veyanlışlar giderildikten sonra yapılacak müracaattanitibaren en geç onbeş gün içinde yapı ruhsatiyesiverilir.” hükmüne; “Müelliflik, fennimesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği vekayıtlar” başlıklı 28.maddesinde; “(Değişik: 9/12/2009-5940/1 md.) Bu Kanun kapsamındakimimarlık, mühendislik ve planlama hizmetine ilişkin harita,plan, etüt, proje ve eklerinin düzenlenmesi ve bunların yerinegetirilmesinin; uygulamada bulunulacak alanın, yerleşme merkezinin veyapının sınıfına, özelliğine vebüyüklük derecesine göre, uzmanlık alanlarınauygun olarak 38 inci maddede belirtilen meslek mensuplarınayaptırılması mecburidir. Müellifler ve uygulamada bulunanmeslek mensupları, işlerini bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuatauygun olarak gerçekleştirmekten sorumludur. Yapıda inşaat ve tesisatişleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimineilişkin fenni mesuliyet, ruhsat eki etüt ve projeleringerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensuplarıtarafından ayrı ayrı üstlenilmek zorundadır. Fennimesul mimar ve mühendisler uzmanlık alanlarına göre;yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgilidiğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etütve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşaedilmesini denetlemekle görevlidir. Yapı sahibine ve idareyekarşı sorumlu olan fenni mesuller, uzmanlık alanına uygunolarak yapıda yetki belgesi olmayan ustaçalıştırılması veya şantiye şefibulundurulmaksızın yapım işinin sürdürülmesiveya yapının mevzuata aykırı yapılması veyaistifaları halinde, bu durumları altı iş günüiçinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır.Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Bildirimüzerine, en geç üç iş günü içinde32 nci maddeye göre işlem yapılır. Fenni mesulün istifası veyaölümü halinde, başka bir meslek mensubu fenni mesuliyetiüstlenmedikçe yapının devamına izin verilmez. Fenni mesulünistifası halinde, istifa tarihinden önce yapılan işleredair sorumluluğu devam eder. Yeni atanan fenni mesul, daha önceyapılan işlerin denetlenmesinden ve eksiklik ve hata var isegiderilmesini sağlamaktan ve bildirimde bulunmaktan da sorumludur. Tespitedilen bu eksiklik ve hatalar giderilmedikçe inşaatındevamına izin verilmez. Fenni mesuller, Bakanlıktarafından çıkarılan yönetmelikte belirlenensınıf, özellik ve büyüklüğe sahip bulunanyapıların denetimi faaliyetine yardımcı olmak üzere,38 inci maddeye göre uygun nitelikte ve sayıda fen adamıistihdam etmek mecburiyetindedir. Fenni mesuller, uzmanlıkalanlarına göre yapım işlerinin denetimine ilişkinayrıntılı bütün belgeler ile mimarlık vemühendislik hizmetleri raporunu idareye vermek ve yapı kullanma izinbelgesini imzalamak mecburiyetindedir. Yapıya ilişkin bilgiler,ilgili idarece, etüt ve proje müelliflerinin, fenni mesullerin,yapı müteahhitlerinin ve şantiye şefi mimar veyamühendisin üyesi bulunduğu meslek odasına, üyelikkayıtlarına işlenmek üzere bildirilir. Fenni mesuller, mesuliyetüstlendikleri yapı ile alakalı olarak yapımüteahhitliği, şantiye şefliği, taşeronluk vemalzeme satıcılığı yapamaz. Yapı sahibi,yapısının fenni mesuliyetini üstlenemez. 27 nci madde kapsamındakiyapılar ile entegre tesis niteliğinde olmayan ruhsata tabi tarımve hayvancılık yapılarına ait 22 nci maddede yer alanetüt ve projeler, il özel idarelerince veya Bakanlığıntaşra teşkilatınca hazırlanabilir. Bu tarım vehayvancılık yapılarına dair fenni mesuliyet, il özelidaresinin veya Bakanlığın taşrateşkilatının mimar ve mühendisleri tarafındanüstlenilebilir. Yapı müteahhidi veşantiye şefi; yapıyı, tesisatı ve malzemeleriylebirlikte bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına,ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknikşartnamelere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuataaykırılığı gidermek mecburiyetindedir. Yapımüteahhidi ve şantiye şefi, ilgili fenni mesullerin denetimiolmaksızın inşaat ve tesisatlarına ilişkin yapımişlerini sürdüremez, inşaat ve tesisat işlerinde yetkibelgesi olmayan usta çalıştıramaz. Bakanlıktan veyaBakanlıkça yetkilendirilmiş idareden yetki belgesialmaksızın, inşaat ve tesisat dahil yapım işlerininmüteahhitliği üstlenilemez. Yetki belgeleri geçici veyadaimi olarak düzenlenebilir. Gerçek kişilere ve özelhukuk tüzel kişilerine yapı inşa eden müteahhitlerinkayıtları, her yapı için ayrı ayrı tutulur. Bukayıtların birer nüshası, ilgili yapımüteahhidinin yetki belgelendirmesi işlemlerinde değerlendirilmeküzere Bakanlığa gönderilir. Müteahhitlere yetkibelgesi verilmesi işlemleri, bu kayıtlar da değerlendirilerekBakanlıkça yürütülür. Fenni mesullerce denetime ilişkinmimarlık ve mühendislik raporları hazırlanan, yapısahibi, fenni mesuller ve ilgili idare elemanlarının birliktedüzenlediği tespit tutanağı ile tamamlandığıbelirlenen, ancak, yapı müteahhidinin yapım işlerindendoğan vergi ve sigorta primi borçlarının ve diğersorumluluklarının gereğinin yerine getirilmemesi sebebiyleyapı kullanma izin belgesi verilmesi işlemleri tamamlanamayanyapılar için, yapının müteahhidi olmayan yapısahibinin talebi üzerine, ilgili idarece durum tespit edilerek yapıkullanma izin belgesi verilir. Bu belgenin bir örneği, ilgilikurumlara ve ilgililerin kayıtlarına işlenmek vedeğerlendirilmek üzere ilgili meslek odalarına veBakanlığa gönderilir. Yapı sahibi, ruhsat süresidolmamış olan bir yapının etüt ve projemüellifliği, yapı müteahhitliği ve şantiyeşefliği görevlerinden herhangi birini üstlenmemiş isebütün sorumluluk, ilgisine göre etüt ve projemüelliflerine, yapı müteahhidine, şantiye şefine veilgili fenni mesullere aittir.” hükmüne; “Yapıkullanma izni” başlıklı 30.maddesinde; “ Yapıtamamen bittiği takdirde tamamının, kısmenkullanılması mümkün kısımlarıtamamlandığı takdirde bu kısımlarınınkullanılabilmesi için inşaat ruhsatını verenbelediye, valilik (...) bürolarından; 27 nci maddeye göreruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmenkullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izinalınması mecburidir. Mal sahibinin müracaatı üzerine,yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu vekullanılmasında fen bakımından mahzurgörülmediğinin tespiti gerekir. Belediyeler, valilikler (...) mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içindeneticelendirmek mecburiyetindedir. Aksi halde bu müddetin sonundayapının tamamının veya biten kısmınınkullanılmasına izin verilmiş sayılır.(...) Bu maddeye göre verilen izinyapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacakmesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim veharç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmaz.”Hükmüne; “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerineaykırı olarak başlanan yapılar”başlıklı 32.maddesinde ise; “ Bu Kanunhükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecekyapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıyabaşlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırıyapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce(...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttaliolunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaatdurumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhaldurdurulur. Durdurma, yapı tatilzaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibinetebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın birnüshasıda muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok biray içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun halegetirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valiliktenmühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olanyapıda, bu aykırılığın giderilmişolduğu veya ruhsat alındığı ve yapının buruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa,mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır veinşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir,ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediyeencümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediyeveya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapısahibinden tahsil edilir.” Hükmüne yer verilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden; dava konusu edilen bina için 02.09.2005 tarihindeinşaat ruhsatı alındığı, bu ruhsatadayanılarak yapılan bina için davalı idarece 19.10.2007tarihinde yapı kullanma izin belgesinin verildiği,davacının binanın 10 numaralı bağımsızbölümünü 28.12.2007 tarihinde satın aldıktansonra binada projesine aykırılıklar bulunduğundan bahisledavalı idareye yaptığı başvuru üzerinedavalı idarece projesine aykırı olduğu saptanan hususlarailişkin yapı tatil tutanağının düzenlendiğive bu aykırılıklar nedeniyle yapının müteahhidineve yapı denetim şirketine imar para cezası verildiği,davacı tarafından, davalı idare yönünden,inşaatı denetim yükümlülüğünüzamanında ve gereği gibi yerine getirmediğinden bahisleoluşan zararın tazmini istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. 4708 sayılı YapıDenetimi Hakkında Kanununda, yapı denetimkuruluşlarının imar mevzuatı uyarıncaöngörülen sorumluluklarını idareye karşıüstlenecekleri hususunun yanında; 3194 sayılı İmarKanunu uyarınca, yapılara ilişkin ilgili idareninsorumlulukları, görev ve yetkilerini kapsamında tesisettiği işlemlerin, kamu gücüne dayalıolarak, tek yanlı ve re'sen tesis edilen idari işlemlerniteliğinde bulunduğu tartışmasızdır. İdariişlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini istemiyleaçılan davaların ise, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca,İdari Yargı yerlerinde açılacak tam yargıdavalarına konu edilmeleri, anılan yasa hükümleriningereğidir. Somut olaydadavacının; inşaatın bitiminden sonra bir dairesatın aldığı binaya ilişkin olarak; davalıidarenin, inşaat ve yapı kullanma izni verilmesiaşamalarında İmar Kanunu uyarınca yerine getirilmesigereken denetim ve yaptırım uygulama görevini de içerenhizmetini hukuka uygun yürütmediğini iddia ettiği; dolayısıyla idarenin bu olayda, hizmet kusuru esasına göreveya başka bir nedenle sorumlu bulunup bulunmadığınınyargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göresaptanmasının gerektiği açıktır. Bu durumda; -davalılardan MamakBelediyesi yönünden- imar mevzuatı uyarınca kamugücü kullanılarak, tek yanlı irade ile yapılanişlemler nedeniyle oluşan zararın tazminine ilişkinuyuşmazlığın 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayıhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları" kapsamında ve imar mevzuatıhükümleri çerçevesinde İdari Yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunaulaşılmıştır. Belirtilen nedenlerle,Danıştay Başsavcısı’nın başvurusununkabulü ile Davalılardan Mamak Belediye Başkanlığıvekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 24.AsliyeHukuk Mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan Mamak BelediyeBaşkanlığıvekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNEİLİŞKİN Ankara 24.Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.11.2013gün ve E:2012/651 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 14.7.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy