T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 754
KARAR NO : 2014 / 808
KARAR TR : 14.07.2014
ÖZET:1) Davanın çözümünde, aralarında uyuşmazlık çıkan yargı yerleri dışında kalan üçüncü yargı düzenine dahil yargı yerinin görevli olduğunun saptanması halinde de, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, görevli yargı yerini belirleme yetkisine sahip bulunduğu, 2) Asker kişi olan davacının, ikamet etmiş olduğu askeri lojmanlarda tüketilen yakıta ilişkin olarak; toplam yakıt bedelinin, konutta oturanlardan tahsil edilen bedelden fazla olan kısmının konut yüzölçümleri dikkate alınarak davacıdan tahsiline ilişkin tesis olunan işlemin iptali istemiyle açılan davanın GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :T.K. Davalı :Milli Savunma Bakanlığı Vekili :Av. A. M. G. ( Adli Yargıda) O L A Y : Davacısubay, dava dilekçesinde özetle; Milli SavunmaBakanlığına tahsis edilen ve dağıtımsorumluluğu Topçu ve Füze Okulu’nda verilen lojmanagirmek istediğinde sitenin yıllık 47 ton yakıt giderinin delojman kirası ile birlikte olduğunu öğrenerek lojmanagirdiğini; ancak lojmandaki ısınma sorunu nedeniyleyakıtın yetmediği ve bu nedenle bazı mesaiarkadaşlarının ısınma sorunu nedeniyle lojmanıterk ettiğini; yakıtın ne zaman alındığı yada ne kadarının ne zaman kullanıldığınınSite yönetim Kuruluna bırakıldığını; 10 Ocak2012 tarihinden sonra alınan yakıtın bir kısmınınısınmak maksadıyla tüketilmeyerek depoda gelecekkışa ilk yakıt olarak muhafaza edildiğini; aradangeçen zaman içerisinde Maliye Bakanlığınınyetkisi dahilinde bir tebliğ ile lojmanda kira düzenlemesiyapıldığını; ancak bu durumun kendisine bildirilmedenuygulamaya başlandığını; ilgili tebliğin doğruolmadığı fark edilerek dokuz ay sonra farklı birtebliği ile yürürlüktenkaldırıldığını; Topçu ve FüzeOkulu’nun 05. Ağustos 2013 tarihinde kendisine imzakarşılığı yaptığı tebligat ile,geçen seneden lojman kirası olarak ödediği miktarıno tarihte yürürlüğe konan bir kanuna göre eksikhesaplandığı, bu kanun maddesinin yine geçen sene iptaledilmesine rağmen eksik tahsil edilen miktar tebliğ edildikten sonraderhal ödemesinin gerektiği aksi takdirde yasal işlemlerinbaşlatılacağının bildirilmesinin haksızolduğunu belirterek; davalı idarenin talep ettiği, 10 Ocak 2012– 10 Ekim 2012 tarihleri arasında ödenen yakıtmiktarı haricindeki haksız olarak fazladan talep edilen 270.60 TL’ninve doğacak tüm faizleriyle birlikte iptal edilmesi istemiyle askeri idariyargı yerinde dava açmıştır. ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ ÜÇÜNCÜDAİRESİ: 18.09.2013 gün ve E:2013/973 K:2013/1133sayılı kararında “…2946 sayılı KamuKonutları Kanununa dayanılarak çıkartılan KamuKonutları Yönetmeliğinin (RG.23.09.1984,S.18524) “KonutlarınYönetimine Dair Esaslar” başlıklı 35’incimaddesinin dördüncü fıkrasında “Kamu Kurum veKuruluşlarının 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununatabi yapılardaki konutların müşterek hizmet ve giderleriyleilgili işleri, mezkur Kanun hükümleri ile bu yönetmelikletespit edilen esaslara göre yürütülür.”hükmü yer almakta; aynı yönetmeliğin 36’ncımaddesinin üçüncü ve son fıkralarında da“Tamamı ilgili Kamu Kurum ve Kuruluşlarınmülkiyetinde bulunan konut blok veya grupların da, (a) bendindebelirtilen müşterek hizmet veya ihtiyaçların konut tahsisedilenler tarafından karşılanması esastır..."“Konut blok veya gruplarının müşterek hizmet vegiderlerinin karşılanması ile ilgili olarak bu yönetmeliktebelirtilmeyen hususlarda 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunuhükümleri uygulanır.” denilmektedir. Bilindiği üzere idari yargı yerleri, idare hukukualanında, idarece tesis edilen, kamu hukuku alanında oluşturulanişlemlerin iptali istemiyle açılan davalarabakmaktadırlar. Yukarıda da belirtildiği üzere, işlemidare tarafından tesis edilen bir işlem olmayıp, konusunu daoturulan konutların, devletçe verilen yakıt bedeli değil,sakinlerin kendilerince belirlenen yakıt ihtiyacına göresaptanan yakıt gideri oluşturmaktadır. Dava konusuuyuşmazlık Lojman Yönetim Kurulunun kararınınuygulanmasına yöneliktir. 634 sayılı Kanunun EK-1’inci maddesi uyarınca kat sakinleri ile yönetim arasındabu kanundan doğan ihtilafların Sulh Mahkemesindeçözümlenmesi gerekmektedir.…” demek suretiyledavanın görev yönünden reddine karar vermiş ve verilenkarar kesinleşmiştir. Davacı bu kez aynı istemle adli yargıda davaaçmıştır. POLATLI SULH HUKUK MAHKEMESİ : 31.03.2014 gün ve E: 2013/731K:2014/353 sayılı kararında “ …PolatlıTopçu ve Füze Okulu Komutanlığılojmanlarının yönetimi için 2946 sayılı Yasagereğince oluşturulmuş bir üst yönetim kurulubulunduğu ve lojman sakinleri ile yönetim arasındakiihtilaflarda 634 sayılı Kat Mülkiyete Kanunu hükümleriuyarınca Mahkememizin görevli ve yetkili olduğutartışmasız ise de ; davacının davadilekçesinde ayrıntılı olarak belirttiğiihtilafın lojman yönetim kurulunun tasarrufu ilegerçekleştirilen bir işlemden değil, tamamen idareningerçekleştirdiği işlemden doğduğu, yani AskeriYüksek İdare Mahkemesinin 2013/973 Esas 2013/1133 sayılıkararında belirtildiğinin aksine uyuşmazlığınsite sakini ve yönetim arasında 634 sayılı Kanundandoğan bir uyuşmazlık olmadığı,uyuşmazlığın idarenin eylem ve işlemlerinin denetimyeri olan idare mahkemesinde yapılacak yargılama neticesindeçözümleneceği…” gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiş ve verilen karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ünBaşkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, AliÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, MehmetAKBULUT ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıylayapılan 14.07.2014 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve askeri idariyargı yerleri arasında 14.maddede öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilenyönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren mahkemece, askeri idari yargıdosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde genel idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN’ın davada Genel İdariYargı’nın görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları ile AYİM Savcısı HalitÜNKAZAN’ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundakiyazılı ve sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Topçu Füze Okulu Komutanlığı LojistikDestek Komutanlığı bünyesinde görev yapan ve askerkişi olan davacının, ikamet etmekte olduğu Ankara İli,Polatlı İlçesi, Topçu Füze OkuluKomutanlığı lojmanında 15 Ocak 2012 ile 10 Ekim 2012 tarihleriarasında tüketilen yakıta ilişkin toplam bedelin konuttaoturanlardan tahsil edilen bedelden fazla olan kısmının konutyüzölçümleri dikkate alınarak davacıdan tahsilineilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu ilerisürülerek iptali istemiyle açılmıştır. Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargıdenetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir. Buna göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin birdavaya bakabilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin“asker kişiyi ilgilendirmesi” ve “askeri hizmeteilişkin bulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılı Yasa’nın değişik 20.maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veyahizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. Belirtilen duruma göre, olayda subay statüsünde bulunan davacınınasker kişi olması karşısında, Anayasa’nın157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddelerindeöngörülen, idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesikoşulunun gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Öte yandan; dava konusu uyuşmazlık, kamu konutuna fazlatahsis edilen yakıtın fazlaya ilişkin kısmınınbedelinin oturanlar tarafından iadesine ilişkin olup, asker kişiolan davacının ikamet ettiği lojmanın kamu konutustatüsünde olduğuna dair bir tereddüt bulunmamaktadır.Kamu Konutları ile ilgili düzenlemeler, Kamu konutlarınayakıt tahsis edilmesi ve tahsis edilecek yakıtın nasılhesaplanacağına dair hususlar 2946 sayılı KamuKonutları Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkartılanKamu Konutları Yönetmeliğinde (RG 23.09.1984) yeralmaktadır. Buna göre, 2946 sayılı Kamu KonutlarıKanunu’nun Amaçbaşlıklı 1.maddesinde: ‘’Bu Kanunun amacı; kamu konutlarınıntahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım veyönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.’’hükmü, Kapsam başlıklı2.maddesinde: ‘’Bu Kanun; a) Genel bütçeyegiren daireler, katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri,belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birliklerile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, b) İktisadi devlet teşekkülleri,kamu iktisadi kuruluşları, sermayesinin tamamı bu kamuteşebbüslerine ait müesseseler, sermayesinin yüzdeellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadikuruluşlarına ait olan bağlı ortaklıklar, c) Kamu kurumuniteliğindeki meslek kuruluşları hariç olmak üzere,özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiyedayanılarak kurulan bankalar ile kamu kurum ve kuruluşları, d) Kanunlarla kurulan fonlar,kefalet sandıkları, beden terbiyesi bölgemüdürlükleri, Tarafından yurt içinde ve yurtdışında inşa ettirme, satın alma, kiralama suretiyletemin olunan ve bu kurum ve kuruluşlar personelinin yararlanmasıiçin ayrılan kamu konutlarını kapsar. Ancak kiralamazaruri hallerde ve kısıtlı olarak yapılabilir. Bununuygulaması yönetmelikte belirtilir.’’ hükmü yeralmaktadır. Ayrıca, 23.09.1984 gün ve 18524 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren KamuKonutları Yönetmeliği’nin Amaçbaşlıklı 1.maddesinde: ‘’Bu Yönetmeliğinamacı, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 2 nci maddesindebelirtilen kurum personeline kamu konutlarının tahsis şekli,oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ait usul,esas ve şartlar ile uygulamaya dair diğer hususları tesbitetmektir.’’ hükmü, Kapsam başlıklı2.maddesinde: ‘’Bu Yönetmelik, 2946 sayılı KamuKonutları Kanununun 2 nci maddesinde sayılan kamu kurum vekuruluşları personelinin yararlanması için yurtiçinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın almave kiralama suretiyle sağladıkları kamu konutlarınıkapsar. Kurum ve kuruluşlarınca birbölümü kamu konutuna tahsis edilen hizmet binalarındakikonutlar hakkında da bu Yönetmelik hükümleriuygulanır.’’ hükmü yer almaktadır. Bununla birlikte; YönetmeliğinGörev Tahsisli Konutların Tahsis Şekli başlıklı8.maddesinde: ‘’Görevtahsisli konutlar, Yönetmeliğe ekli (2) sayılı cetveldebelirtilenlere, cetveldeki sıraya göre, yetkili konutdağıtım komisyonu tarafından tahsis edilir. Ancak (3)sayılı cetvelde gösterilen makam ve rütbe sahiplerinetahsiste ayrıca tahsis kararı alınmaz, atama kararıaynı zamanda tahsis kararını da kapsar. Merkezde görevlipersonele merkez konut dağıtım komisyonunca, görev tahsislikonut tahsisi yapılır. Kamu kurum ve kuruluşlarında,ataması merkezden yapılan personele, merkezde kurulan yetkili konutdağıtım komisyonunca görev tahsisli konut tahsisedilebilir. Türk Silahlı Kuvvetlerine aitgörev tahsisli konutların tahsisi, konutun kullanımınaverildiği askeri birlik, karargah ve kurumların komutanları,kurmay başkanları veya yetki verecekleri amirler tarafındanyapılır. Devlet güvenlik mahkemelerinin askeriyargıya mensup üyeleri ile Cumhuriyet savcıyardımcıları, sıraya tabi olmaksızın TürkSilahlı Kuvvetlerine ait konutlardan da yararlanabilirler. Yeteri kadar görev tahsisli konutunolmaması halinde konut tahsisi talebinde bulunanlar (2) sayılıcetvelde belirtilen sıra esas alınarak Yönetmeliğin ekli(4) sayılı cetvelindeki esaslara göre, kendi aralarındapuanlamaya tabi tutulur. Görev tahsisli konutta oturmakta ikengörev unvanı değişen personelin yeni görevi,Yönetmeliğe ekli (2) sayılı cetvelde gösterilmişise, kendisi için tekrar tahsis kararı alınmaz. Atanmakararı, son duruma göre konut tahsis kararı yerine geçer. Boşalan görev tahsislikonutların, fiilen boşaltılması tarihinden itibaren engeç (30) gün içinde, Yönetmelik hükümlerinegöre hak sahiplerine tahsisi gerekir. Ancak, önceden belli birgörev için ayrıldığı halde, bu göreveatama yapılmadığından boş bulunan görev tahsislikonutlar hakkında bu hüküm uygulanmaz.’’hükmü, Sıra Tahsisli Konutların TahsisŞekli başlıklı 9.maddesinde: ‘’Sıra tahsisli konutlar, Yönetmeliğe ekli(4) sayılı puanlama cetveli esas alınarak konutdağıtım komisyonunca hak sahiplerine tahsis edilir. Haksahiplerinin puanlarının eşit olması halinde, hizmetsüresi fazla olana, hizmet süresi de eşit ise, yetkili evdağıtım komisyonunca ad çekme yoluyla, konut tahsisedilir. Türk Silahlı Kuvvetlerine aitsıra tahsisli konutların hak sahiplerine tahsisi, konutunkullanımına verildiği askeri birlik, karargah ve kurumlarınkomutanları, kurmay başkanları veya yetki verecekleri amirlertarafından görev ve unvanlarına bakılmaksızınpuan sırasına göre yapılır. Konutların herhangi bir nedenleboşalması halinde fiilen boşaltıldığıtarihten itibaren en geç (30) gün içinde Yönetmelikhükümlerine göre hak sahiplerine tahsis edilmesi gerekir. Türk Silahlı Kuvvetleripersoneli hariç, bu maddenin birinci fıkrası uyarınca hakkazananlardan, bulunduğu ülke, merkez, bölge, il veyailçe ayrımı yapılmaksızın daha önceYönetmelikte belirtilen oturma süresince veya daha fazla sürekonutta oturanlara, konut tahsis edilemez. Bu durumda olanlara tekrar konuttahsisi, mevcut talepler karşılandıktan sonra, kalan boşkonut olursa Yönetmelik esaslarına göre yapılır. Sıra tahsisli konutların haksahiplerine tahsisi, merkezde kurulan yetkili konut dağıtımkomisyonunca da yapılabilir. Merkezde kurulan yetkili konutdağıtım komisyonunun tahsis edeceği görev ve sıratahsisli konutlar kurum ve kuruluşların yetkili makamlarıncakonutların türlerine göre tesbiti ile birlikte, hazırlanacakgenelge ile taşra teşkilatına bildirilir.’’hükmü, Konut Tahsis Edilenler Tarafından Karşılanacak Giderlerbaşlıklı 28.maddenin e bendinde: ‘’… Yönetmeliğin29 uncu maddesine göre, tesbit edilen yakıt ihtiyacından fazlakullanılan yakıt giderleri konut tahsisedilenler tarafından karşılanır.’’hükmü yer almaktadır. Hal böyle iken, yukarıdazikredilen Kamu Konutları Yönetmeliği’nin8.maddesinde Türk Silahlı Kuvvetlerine ait görev tahsislikonutların ilgilisine ne şekilde tahsis edileceği, 9.maddesindeise yine Türk Silahlı Kuvvetlerine ait sıra tahsislikonutların hak sahiplerine ne şekilde tahsis edileceği ifadeedilmiş olmakla, bu yasal düzenlemeler yapılırken TürkSilahlı Kuvvetleri mensuplarının ayrı tutulmadığı,dolayısıyla mevzuatın asker veya sivil, kamu konutundaikamet eden bütün kamu görevlilerini kapsadığıanlaşılmış bulunmaktadır. Buradan hareketle; uyuşmazlığa konu olayda, askerkişinin askeri yeterlilik ve yetenekleri, tutum vedavranışları, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak veödevleri, askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerininözellikleri gibi askeri hizmete ilişkin hususlar önem arzetmemekte olup, böylece dava konusu uyuşmazlıkta askeri hizmeteilişkinlik şartının gerçekleşmediğianlaşılmakla, askeri hizmete ilişkinlik şartıoluşmadığından dava konusu uyuşmazlığınAskeri Yüksek İdare Mahkemesinde değil, genel idari yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmış bulunmaktadır. Her ne kadar, askeriidari yargı ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararlarıüzerine, davacı tarafından, 2247 sayılıYasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimdeolumsuz görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karşılık;açıklanan gerekçelerle görevin genel idari yargıyerine ait olması nedeniyle; Uyuşmazlık Mahkemesi’ninyetki alanının belirlenmesi üzerinde durulmasıgerekmiştir: 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun1. maddesi hükmüne göre, Uyuşmazlık Mahkemesidavaların çözümünde adli, idari ve askeri yargıyerleri arasında meydana gelen görev ve hükümuyuşmazlıklarında görevli yargı yerini tayin etmekleyükümlü kılınmış olduğuna göre,aralarında görev uyuşmazlığı çıkanyargı yerlerinin dışında kalsa bile, UyuşmazlıkMahkemesi bu durumda görevli yargı yerini belli etme yetkisinesahiptir. Çünkü Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşamacı, mahkemelerin görevini tayin eden yasa kurallarının,yargılama usulüne ve kamu düzenine ilişkin bulunmasınedeniyle, davaya görevli olmayan mahkemelerce bakılmasınıönlemektir. Açıklanannedenlerle, davanın çözümü genel idari yargıyaait olduğundan; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ile Polatlı SulhHukuk Mahkemesi’nin görevsizlik kararları sonucu itibariyleyerinde olmaktadır. Bu nedenle, davanın Genel İdare Yargıda görülmesigerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde GENEL İDARİ YARGININ görevliolduğuna, 14.07.2014 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Mehmet AKBULUT Üye Nurdane TOPUZ Üye Metin ULUKANLIGİL
Full & Egal Universal Law Academy