T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2014 / 242 KARAR NO : 2014 / 715 KARAR TR : 14.7.2014 ÖZET : Davacıların kök murislerinin hissedar oldukları taşınmazların 1988 yılında mezarlık alanı olarak kamulaştırılmasının ardından, hükmen Belediye adına tescil edilen taşınmazların, kamulaştırma işlemleri ile adli yargıdaki yargılama sırasında yapılan tebligat işlemlerinin usulsüz olduğu gerekçesiyle kamulaştırma işlemlerinin henüz kesinleşmediği iddiası ile, kamulaştırmasız el atma nedeniyle dava konusu taşınmazların davacıların hissesine düşen bedelin tahsili ile bu hisselerin davalı idareler adına tescili istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar : 1-G. C. (Tokay) 2- İ. C. 3- F. B.E. 4- N.C. Vekili : Av.Y. Y. Davalılar : 1-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. V.Ş. 2- Büyükçekmece Belediye Başkanlığı Vekili : Av.S. A. 3- Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili : Av. H. K. O L A Y :Davacılarvekili, dava dilekçesinde özetle; davacıların kökmurislerinin hissedar olduğu Büyükçekmeceİlçesi, Devebağırtan Mevkii 406, 407,408 ve 409 parselsayılı taşınmazların 1988 tarihindeBüyükçekmece Belediyesi tarafından mezarlıkalanı olarak kamulaştırıldığını,kamulaştırma işlemlerinin ardındantaşınmazların hükmen Belediye adına tesciledildiğini, yapılan kamulaştırma işlemleri ve hükmentescil davası sırasında taşınmazlarınhissedarları olan davacıların murislerinin ölüolmasından dolayı, sağ olan mirasçılara tebligatyapılması gerektiği halde tüm işlem ve davalarda tapumalikleri ölü olduğundan ilanen tebligatyapıldığını, bu durumun açıkçaKanuna aykırı olduğun, davacıların 5999sayılı Kanun ile 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu’na eklenen 6. Madde ile 6111 sayılı KanununGeçici 6. Maddesi uyarınca uzlaşma iradelerininolmadığı yönünde davalı kurumabaşvurduklarını, 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu hükümleri uyarınca dava konusutaşınmazların usulüne uygunkamulaştırılmadığı gibi yapılankamulaştırma işlemlerinin de usulüne uygun olmadığındankesinleşmediğini belirterek;davacıların kök murisleri“Manav Kadri”, “Kadri oğlu RaifÇavuş”, “Abbas oğlu Raşit”‘in hissedar oldukları 406, 407, 408 ve 409 parsel sayılıtaşınmazlardan davacıların hisselerine düşenkısım için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydı ile 5.000,00TL kamulaştırmasız el atma bedelinin davatarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan alınarakdavacılara ödenmesi, ilgili parsellerden davacılarınkök murisleri adına olan tapu kayıtlarının terkini iledavalı kurumlar adına tesciline karar verilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır. DavalılardanBüyükçekmece Belediye Başkanlığı vekilisüresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesindeözetle, görev itirazında bulunmuştur. Büyükçekmece5. Asliye Hukuk Mahkemesi: 18.11.2013 gün ve E:2013/353sayı ile, davalı Büyükçekmece BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine karar vermiştir. DavalılardanBüyükçekmece Belediye Başkanlığıvekilinin, idari yargı yararına olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundasüresi içinde verdiği dilekçe üzerine, davadosyasının onaylı bir örneği DanıştayBaşsavcılığı'na gönderilmiştir. DANIŞTAYBAŞSAVCISI: ‘’…İdarelerin 3194 sayılıİmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı iradeaçıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyiciimar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idariişlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda olduklarıprogram ve uygulamaları bunun için gerekli zamandagerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idarieylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'ncimaddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesiningerektiği belirtilerek, davanın, taşınmaz içinşimdilik 5.000 TL tazminat olarak hüküm altınaalınması istemine ilişkin kısmı yönünden,2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınave dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine‘’ karar vermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI: ‘’…Belediyeyönetimlerinin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18.maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imarplanlarının hazırlanması ve yürürlüğekonulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetlerikapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklananişlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan iradeaçıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyiciişlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem veişlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıalanında halledilmesi gerektiği tartışmasızdır. 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun “Dava hakkı”başlığını taşıyan 14. Maddesinde(Değişik: 24/4/2001 - 4650/7 md.) ise,“Kamulaştırmaya konu taşınmaz malın malikitarafından 10 uncu madde gereğince mahkemece yapılan tebligatgününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerinegeçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihindenitibaren otuz gün içinde, kamulaştırma işleminekarşı idari yargıda iptal ve maddi hatalara karşı daadli yargıda düzeltim davası açılabilir...”hükmü yer almaktadır. Açıklananolayda, açılan davanın, kamulaştırılantaşınmazların bedelin arttırılması istemineilişkin olduğu gözetildiğinde, ihtilafıngörüm ve çözümünün, 2942 sayılıYasa'nın 14. maddesi kapsamına göre adli yargı yerine aitolduğu ve açılan davanın adli yargı yerindegörüm ve çözümü gerekmekle DanıştayBaşsavcılığının başvurusunun reddigerektiği düşünülmektedir.” şeklindeyazılı düşünce vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalılardanBüyükçekmece Belediye Başkanlığı vekilininanılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içindebaşvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısı'nca, davalı BüyükçekmeceBelediye Başkanlığı açısından, davanın,taşınmaz için şimdilik 5.000 TL tazminat olarakhüküm altına alınması istemine ilişkinkısmı yönünden, 10.maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davacıların kök murislerinin hissedar olduklarıtaşınmazların 1988 yılında mezarlık alanıolarak kamulaştırılmasının ardından, hükmenBelediye adına tescil edilen taşınmazların,kamulaştırma işlemleri ile adli yargıda yapılanyargılama sırasında yapılan tebligat işlemlerinusulsüz olduğu gerekçesiyle kamulaştırmaişlemlerinin henüz kesinleşmediği iddiası ile,kamulaştırmasız el atma nedeniyle dava konusutaşınmazların davacıların hissesine düşenbedelin tahsili ile bu hisselerin davalı idareler adına tesciliistemiyle açılmıştır. Dosyakapsamında yapılan incelemede; dava konusu 406,407,408 ve 409 parselsayılı taşınmazlar 1967 yılında yapılankadastro sırasında tapu ve vergi kayıtlarına istinadentarla vasfı ile davacıların murislerinin de aralarındabulunduğu kişiler adına tespit edilmiş; BüyükçekmeceKadastro Mahkemesi’ne kadastro tespitlerine karşıaçılan dava sonunda Büyükçekmece KadastroMahkemesi 22.07.1009 gün ve E:1992/34 K:1997/17 sayılıkararı ile, davanın feragat nedeniyle reddine karar vermişve verilen karar 17.06.1998 tarihinde kesinleşmiştir. Davakonusu taşınmazlar hakkında kadastro işlemleri devam ederken1988 yılında Büyükçekmece Belediyesi’ncetaşınmazlar mezarlık alanı olarakkamulaştırılmış ve taşınmazlarınhükmen tescili için açılan davalar sonucu tümtaşınmazlar Büyükçekmece Belediyesi adınatescil edilmiştir. Davacılarvekili yapılan kamulaştırma ve tescil ilamınınKamulaştırma Kanunu’na aykırı olarakgerçekleştirildiği iddiası ile geçerliolmadığından kamulaştırmanınkesinleşmediğini, dolayısıyla davalının davakonusu taşınmazlara kamulaştırmasız elattığını ileri sürmektedir. Kamulaştırmaişlemlerinin yapıldığı tarihteyürürlükte olan 6830 sayılı İstimlak Kanununun“Katileşen İstimlaklerde İdare Adına Tescil’’başlıklı 17. Maddesinde; ‘’İstimlak olunangayrimenkulün takdir edilen kıymetine, kanuni müddetiçinde mahkemeye müracaat ile itiraz edilmediği ve tapudairesinde rıza ile ferağ muamelesiyaptırılmadığı hallerde takdir edilen kıymetintamamı milli bankalardan birisine ve bulunmayan yerlerdemalsandığına yatırılarak makbuzun alakadar evraksuretleri ile birlikte mahkemeye tevdii edilir. Mahkeme iki tarafı derhaldavet ederek, gelmeseler dahi gıyaplarında evrakı tetkik ederekistimlak usulü dairesinde tekemmül etmiş ise ogayrimenkulün lehine istimlak yapılan idare adına tesciline tapudairesine tezkere ile bildirir. İstimlakedilen gayrimenkul tahsis edildiği amme hizmeti itibariyle sicilekaydı lazım gelmeyen bir gayrimenkule tahavvül ettikte talepvukuunda sicil kaydının terkinine karar verilir.‘’hükmü düzenlemiş, 6830 sayılı Kanunuyürürlükten kaldıran 2942 sayılıKamulaştırma Kanunun mülga 17. Maddesinde; “ Tebliğedilen kamulaştırma işlemine karşı idari ve adliyargıya başvurulmadığı veya bu konudaaçılan davaların kesin olaraksonuçlandığı ancak taşınmaz mal sahibininferağ vermediği hallerde,takdir edilen ve artırılan bedelintamamı milli bankalardan birine yatırılarak makbuzu ilgili belgeörnekleriyle birlikte mahkemeye verilir. Mahkeme iki tarafı derhaldavet ederek, gelmemeleri halinde gıyaplarında, belgeleriinceleyerek, kamulaştırma usulüne uygun şekildetamamlanmış ise, taşınmaz malın kamulaştırmayapan idare adına tesciline karar verir ve tapu dairesine bildirir. Kamulaştırmasıyapılan taşınmaz mal tahsis edildiği kamu hizmetiitibariyle sicile kaydı gerekmeyen bir niteliğedönüşmüş ise, istek halinde sicil kaydınınterkinine karar verilir. Bu tescil ve terkinişlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz malnedeniyle vergi ilişkisi aranmaz. Ancak, ilgili tapu dairesi durumu vergidairesine bildirir. Bu Kanunun 3 üncümaddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalardayatırılacak miktar, ödenecek ilk taksit bedelidir.’’ hükmüdüzenlenmişken, tapulu taşınmazlarınkamulaştırılması halinde yapılacak tescilişlemleri hakkında 2942 sayılı Kanundaki bu düzenleme24.04.2001 tarih 4650 sayılı Kanunun 21. Maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. 2942sayılı Kanunun “Yetki ve Görevli Mahkeme ve YargılamaUsulü’’ başlıklı 37. Maddesinde ise; “BuKanundan doğan tüm anlaşmazlıkların adli yargıdaçözümlenmesi gerekenleri, taşınmaz malınbulunduğu yer asliye hukuk mahkemelerinde basit yargılama usulüile görülür. “ hükmü yer almakta, veböylece Kamulaştırma Kanun’undan kaynaklanandavaların adli yargı yerinde görüleceği hükmebağlanmış olmaktadır. Somut olayda davacılar,tapulutaşınmazlarının Kamulaştırılması vetescil işlemleri hakkında yapılan tebligatlarınKamulaştırma Kanununda belirtilen usullere aykırı olarakyapıldığı gerekçesi ile kamulaştırmaişlemlerinin tamamlanmadığını iddia ederek,davalı belediyenin taşınmazlar üzerindeki tasarrufununyasal dayanaktan yoksun olduğunu iddia ettiklerinden, yukarıdabelirtilen yasal düzenlemeler de nazara alındığında2942 sayılı Kanun’un 37.maddesi gereğine davanıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu anlaşılmaktadır. Açıklanannedenlerle, davada adli yargı yeri görevli olup,Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevitirazının reddi kararında hukuka aykırılıkgörülmediğinden DanıştayBaşsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevitirazının reddi kararında hukuka aykırılıkgörülmediğinden, DanıştayBaşsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 14.7.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy