T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 613
KARAR NO : 2014 / 663
KARAR TR : 2.6.2014
ÖZET : Denizli Asker Hastanesinde sivil memur (hemşire) olarak çalışmakta olan davacının, Denizli Asker Hastanesinin kapatılmasını müteakip Isparta Asker Hastanesi’ne atanması üzerine, söz konusu atama işleminin iptali istemiyle açtığı davanın, ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : Z.S.
Davalı : Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. Y.Ç.
OL A Y : Davacıdava dilekçesinde özetle; Denizli Asker Hastanesinde hemşireolarak görev yapmakta iken, Asker Hastanesinin kapatılmasısonucu kendisiyle birlikte iki doktor ve dört hemşirenin kadrolu E-2revirine dönüştürüldüğünü, burevire kapatılan Denizli Asker Hastanesinden iki doktor onüçhemşire, diğer illerdeki Asker Hastanelerinden ise iki hemşireataması yapılarak toplam onyedi hemşireyeçıkartıldığını, eşinin emekliJandarma Astsubayı olmasından dolayı Denizli ilindeyerleşik ikamete geçtiklerini, eşinin kendi adına04.01.2007 tarihinden bu yana Denizli Ticaret Odasına kayıtlıTekstil sektöründe ticari faaliyette bulunduğunu, bunarağmen kendisinin Genel Kurmay Başkanlığının 3Ekim 2013 tarihli yazısı ile kadro fazlası olarak Isparta AskeriHastanesine atandığını belirterek,Milli Savunma BakanlığıAtama Yönetmeliği’nin 11/5.maddesi uygulanmak suretiyle IspartaAskeri Hastanesine yapılan atamasının iptaline karar verilmesi istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
DavalıMilli Savunma Bakanlığı vekili süresi içerisindesunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazındabulunmuştur.
Denizliİdare Mahkemesi: 31.12.2013 gün ve E:2013/1036 sayı ileözetle; “...asker kişileri ilgilendiren ancak askeri hizmeteilişkin bir idari işlem ve eylem olmadığıanlaşılan hemşire olarak görev yapan davacıhakkında tesis edilen atama işlemi ile ilgili dava konusuuyuşmazlığın idare mahkemesinin görevine girenuyuşmazlıklar arasında yer alması nedeniyle anılan uyuşmazlığıngörevli mahkeme olan mahkememizde görülerekçözümlenmesi gerektiği açıktır.”demek suretiyle davalı Milli Savunma Bakanlığı vekilinin görevitirazının reddine karar vermiştir.
DavalıMilli Savunma Bakanlığı vekilinin olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundasüresi içinde verdiği dilekçe üzerine, davadosyasının onaylı bir örneği Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Başsavcılığı'nagönderilmiştir.
AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı; “…Askeri Yüksekİdare Mahkemesinin görev alanı, Anayasanın 157. maddesindekidüzenlemeye paralel olarak, 1602 sayılı AYİM Kanununun 20. maddesinde, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi,Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsabile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve sonderece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlardagösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlikyükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda;ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz. Bu Kanununuygulanmasında asker kişiden maksat; Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay,askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman jandarma, uzmanerbaş, sözleşmeli erbaş ve er, erbaş ve erler ilesivil memurlardır. ” şeklinde ve 21.maddesinde de; “20nci maddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı; yetki, sebep,şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından bahisle menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılacak iptal davaları, aynı idari işlem veeylemlerin haklarını ihlal etmesi halinde açılacak tamyargı davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak AskeriYüksek İdare Mahkemesinde çözümlenir ve kararabağlanır.” şeklinde düzenlendiğini ve dolayısıylauyuşmazlığın çözümündeAYİM’in görevli olduğunu belirtilerek, 2247 sayılıYasa'nın 10., 12. ve 13. maddeleri uyarınca,olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ’’ karar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Ertuğrul ARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.6.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı Milli SavunmaBakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerine AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı'nca, davalı MilliSavunma Bakanlığı açısından, 10.maddedeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde askeriyüksek idare mahkemesinin görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ ile AYİM Savcısı Hakan Ali TURGUT’undavada askeri yüksek idare mahkemesinin görevli olduğu yolundakisözlü ve yazılı açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava,Denizli Asker Hastanesinde sivil memur (hemşire) olarakçalışmakta olan davacının, Denizli AskerHastanesinin kapatılmasını müteakip 03.10.2013 tarihinde IspartaAsker Hastanesi’ne atanması üzerine, söz konusu atamaişleminin iptali istemiyle açılmıştır. 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, “Memurlarınbir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı74.maddesinde; “ (Değişik: 30/5/1974 - KHK/12;Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.) Memurlarınbu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ilekazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedekiesaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulunduklarısınıftan veya öğrenim durumları itibariylegirebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakillerimümkündür. Kazanılmış hak derecelerininaltındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacaklarıkadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği deşarttır. Aşağıdereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydıaranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları caizdir. Kazanılmışhak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylıkderece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekleberaber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler(kesenek ve karşılık farklarının kendileritarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesinikabul etmeleri şartıyla) emeklilik yönünden eski derecelerindedeğerlendirilir. 13/12/1960tarihli ve 160 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamınagiren kurumlarla bu Kanuna tabi kurumlararasındaki nakillerde de yukarıdaki hükümleruygulanır. Aynı kanunun 4 üncü maddesikapsamına giren kurumlarda çalışıp 657sayılı Kanuna tabi olmayan personelden, hizmete giriş dereceleri36 ncı madde ile tespit edilen giriş derecelerinin üzerindeolanların ilk ilerleme ve yükselmeleri için kanuni beklemesürelerine yukarıda yazılı dereceler arasındakisürelere tekabül eden süre kadar ilave edilir.”hükmüne yer verilmiştir. 26.02.2010gün, 27505 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî SavunmaBakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı Ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarının YerDeğiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkinYönetmeliğin ‘’ Amaç ‘’başlıklı 1.maddesinde; ‘’ (1) Bu Yönetmeliğinamacı; Millî Savunma Bakanlığı, GenelkurmayBaşkanlığı ve Kuvvet KomutanlıklarınınKarargâhları ile bağlı birlik, kurum ve kuruluşlarındagörevli Devlet memurlarının yer değiştirme suretiyleatanmalarının usul ve esaslarınıbelirlemektir.’’ hükmü yer almakta olup, Yer DeğiştirmeSuretiyle Atamanın temel ilkelerini düzenleyen 5.maddesinde;‘’ (1) Yer değiştirme suretiyle atamalarda esasalınacak temel ilkeler şunlardır; a) Bu Yönetmelikkapsamındaki Devlet memurları için hizmet alanlarındakigörevin sürekliliği esastır. b) Yerdeğiştirme sureti ile atamalarda, atanmak istenilen hizmetbölgesi ve alanındaki kadro imkânları ile ayrılmakistenen yerdeki hizmet ihtiyacı öncelikle dikkate alınır. c) Kurumun hizmetihtiyacı nedeniyle hizmet bölgelerindeki zorunluçalışma sürelerine bakılmaksızın belirlibir süre görev yapmak üzere sürekli görevle atamayapılabilir. ç) Hizmetihtiyacı nedeniyle yapılacak atamalarda, görevinözelliğine göre hizmet bölgeleri ve alanlarıarasında memurların adil ve dengelidağılımının sağlanması esastır. d) Atama isteklerinindeğerlendirilmesinde birlik komutanı veya kurum amirleriningörüşleri de dikkate alınır. e) Atanacak memurun asaletininonaylanmış olması gerekir. ‘’ hükümleriyer almakta olup, davacının ataması da, görevyaptığı birliğin lağvedilmesi sonucu, KadroKapatılması nedeniyle, Yer Değiştirme Suretiyleyapılmış bulunmaktadır. Öteyandan; Anayasa’nın 157. maddesinde,Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargıdenetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak askerlik yükümlülüğündendoğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın 25.12.1981 tarih ve 2568sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynıhüküm yer almıştır. AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi içindava konusu idari işlemin “asker kişiyi ilgilendirmesi”ve “askeri hizmete ilişkin bulunması”koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. 1602sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. AnılanYasa’nın değişik 21. maddesinin birincifıkrasında “20 nci maddede belirtilen kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ilehukuka aykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynıidari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halindeaçılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruyave kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeçözümlenir ve karara bağlanır.”denilmiştir. Bubağlamda, davacının 1602 sayılı Yasa’nın20. maddesinde belirtilen asker kişi sayılanlardan olan sivil memurolması karşısında dava konusu işlemin askerkişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır. Davakonusu işlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığınagelince: İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, buişlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemekte,menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir. Buyasal düzenlemeler ve kabuller ışığında olaya bakıldığında;davalı idare tarafından tesis edilen ve TSK da görevli sivilmemur statüsündeki davacının bir askeri birliktenbaşka bir askeri birliğe,önceki teşkilat kadrosununlağvedilmesi nedeniyle yer değiştirme suretiyle atanmasışeklinde gerçekleşen idari işlemin, askeri görevyerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önündetutularak askeri hizmet gereklerine göre vücut bulduğuanlaşıldığından; bu işlemin yargısaldenetimi sırasında da anılan hususların dikkatealınması gerekliliği karşısında, davacıhakkında tesis edilen idari işlemin askeri hizmete ilişkinolduğunun kabulü gerekmektedir. Belirtilen durumlaragöre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılıYasa’nın 20. maddelerinde öngörülen, idariişlemin asker kişi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkinbulunması koşulları birliktegerçekleştiğinden, davanın görüm veçözümü Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ningörevine girmektedir. Açıklanannedenlerle, AYİM Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile, davalı Milli Savunma Bakanlığıvekilinin görev itirazının Denizli İdare Mahkemesi’ncereddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ASKERİYÜKSEK İDARE MAHKEMESİNİN görevli olduğuna, bunedenle AYİM Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, davalı Milli Savunma Bakanlığı vekilininGÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİNDenizli İdare Mahkemesinin 31.12.2013 gün ve E:2013/1036 sayılıKARARININ KALDIRILMASINA, 2.6.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy