T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 204
KARAR NO : 2014 / 624
KARAR TR : 2.6.2014
ÖZET : Davalı TEİAŞ ile özelleştirme öncesinde elektrik dağıtım şirketlerinin hisselerinin tamamının kamu elinde olması, sistem kullanım cezası adı altında davalı tarafından uygulanan yaptırımın tek taraflı biçimde uygulanması ve takibinin amme alacaklarının tahsili usulü hakkında mevzuat hükümlerine göre yapılması, özelleştirme öncesinde gerçekte iktisadi devlet teşekkülü statüsünde bulunan bu iki kamu birimi arasında cereyan eden ilişkinin idare hukuku ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi, özelleştirme aşamasında davacı dağıtım şirketi ile özelleştirme idaresi arasında imzalanan hisse satış sözleşmesi ve işletme hakkı devir sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca, sözleşmenin imza tarihi öncesindeki dönemde her türlü hukuki ve cezai sorumluluğun TEDAŞ’a ait olduğunun hüküm altına alınması ve bunun doğal sonucu olarak da o dönemde iki kamu birimi arasında oluşan ihtilaftan kaynaklanan sorunun ancak idare hukuku ilkelerine göre çözümlenmesi gerektiği, ayrıca davacı dağıtım şirketi ile davalı arasında idari para cezası dönemini kapsayan bir özel hukuk sözleşmesinin imzalanmamış bulunması ve ancak özelleştirme tarihi sonrası döneme ilişkin bir ihtilafın söz konusu olması halinde özel hukuk hükümlerinin uygulanabileceği gerçeği dikkate alındığında; davacı elektrik dağıtım şirketinin özelleştirilmesi öncesi kamu elinde olduğu döneme ilişkin tesis edilen sistem kullanım cezasının iptaline ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.
Vekilleri :Av. M.Y. & Av. S.Y.
Davalı :TEİAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. E.A.
OL A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; davalı idare tarafından 09.05.2013 gün ve 4246sayılı yazısı ile davacı şirkete gönderilenyazıda, İletim Sistemi Sistem Kullanım ve İşletimTarifelerine Hesaplama Yöntem Bildirimi’nin 1.5. maddesindebelirtilen; "iletimsisteminde doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin iletimsisteminin her bir ölçüm noktasında çekecekleriendüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasite reaktif enerjinin, aktifenerjiye oranının ilgili mevzuata uygun olmaması" gerekçesiile "Aralık 2009-Aralık 2012 dönemleri arasında aylıkolarak hesaplanan sistem kullanım ceza faturalarının tebliğettirerek ödenmemesi durumunda Amme Alacaklarının Tahsili UsulüHakkındaki Kanunun 51.maddesi kapsamında yasal yollara gidileceği"bildiriminde bulunduğunu; ancak söz konusu ceza faturasınıntamamı ile hukuka aykırı olduğunu iddia etmiş,gerekçe olarak da;
Davacışirkete kesilen faturanın dayanağı olan, ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanım Hakkındaki Tebliğin27.03.2003 gün ve 25061 sayılı Resmi Gazete’deyayınlanarak yürürlüğe girdiğini; yine cezafaturasının dayanağı olan Bağlantı ve SistemKullanım Anlaşması ile Yöntem Bildirimi’nin 21.12.2006gün ve 1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 29.12.2006gün ve 26391 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarakyürürlüğe girdiğini, oysa davacı şirketin 1.10.2010tarihinde özelleştirildiğini, ceza faturalarına esasişlem tarihinin ise; Mart 2010 tarihine ait olduğunu, yani anılantarihlerde davacı şirketin Devlete ait olması nedeni iledavacı kurumun bir sorumluluğunun olmadığını,
TEİAŞGenel Müdürlüğü ile TEDAŞ GenelMüdürlüğü arasında 08.03 2007 tarihli mutabakatmetni imzalandığını söz konusu mutabakat metninde ;"Kamu mülkiyetinde olan Dağıtım Şirketlerinin,personel yetersizliği ve yatırım ödeneklerinin kısıtlılığınedenleriyle gerekli altyapının tamamlanamamış olması,eleman yetersizliğinden dolayı bakım-onarım faaliyetlerininistenilen seviyede yapılamaması dikkate alınarak, Sistem KullanımAnlaşmalarındaki Cezai Şartlar başlıklı 10 uncumaddede ve Yöntem Bildiriminin 1.5 inci maddesinde yer aleti cezaihükümlerini 3 yıl Dağıtım Şirketlerine uygulanmasıyönünde TEDAŞ ve Dağıtım Şirketlerinin EPDKnezdinde muafiyet talebinde bulunması, Sistem KullanımAntlaşmasının KarşılıklıYükümlülükler Başlıklı A-1 bendinindördüncü fıkrasında yer alan 15 günlüködeme suresinin 30 güne çıkarılması veödeme süresi içersinde ödeme yapılmamasıhalinde uygulanacak 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine görehesaplatılacak gecikme zammının günlük olarakuygulanması yönünde ilgili mevzuatta gerekli düzenlemelerinyapılması amacıyla TEDAŞ ve DağıtımŞirketlerinin EPDK nezdinde girişimde bulunması," hususlarındamutabakata varıldığını ve Yöntem Bildiriminin1.5.maddesindeki cezai hükümlerin 3 yıl dağıtımŞirketlerine uygulanmaması yönünde kararalındığını, bu mutabakat uyarınca davalıidareye yapılan müracaata verilen 9.5.2013 gün ve 4246numaralı cevapta, muafiyet anlaşması ile ilgili birmüracaatın olmaması nedeni ile cezai işlemlerinuygulandığı cevabının verildiğini, oysa sözkonusu tarihte davacı kurumun henüzözelleştirilmediğini, bu nedenle kendilerinin müracaatimkanının zaten bulunmadığını, bu nedenle deyapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu; 6446 sayılı EnerjiPiyasası Kanunu’nun 16. Maddesinde Yaptırımlar,Yaptırımların Uygulanmasında usul ve ParaCezaları’nın düzenlendiğini, bu maddede, YöntemBildiriminin 1.5. maddesinde belirtilen hususa yer verilmediğini, maddedebelirtilen sebeplerin sınırlı sayıda olduğunu ve yorumyolu ile genişletilemeyeceğini, bu nedenle de yapılanişlemin dayanağının olmadığını ve hukukaaykırı olduğunu; ayrıca 6446 sayılı Kanunuyarınca ceza verme yetkisinin EPDK’ya ait olduğunu, oysadavacıya kesinlen ceza faturasının TEİAŞtarafından tanzim edildiğini, bu itibarla da yapılanişlemin hukuka aykırı olduğunu, Ceza Faturasınındayanağı olarak gösterilen Yöntem Bildirimi’nin, Elektrik Piyasasında iletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğin Geçici 3 maddesine deaykırı olduğunu, söz konusu maddede “Bağlantıve sistem kullanımına ilişkin standart anlaşmalarkullanıcı özellikleri dikkate alınarak TEİAŞ veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından buTebliğin yayım tarihini izleyen otuz gün içerisindehazırlanarak Kuruma sunulur. Kullanıcıların lisansalmamış olması ve kullanıcılar ile sistemkullanım anlaşmalarının yapılmamışolması, bu kullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği uyarınca onaylanan sistem kullanım bedelinive/veya sistem bedelini TEİAŞ ve/veya dağıtımŞirketine ödeme yükümlülüklerini ortadankaldırmaz. Ancak, dağıtım sistemine bağlıüretim faaliyeti gösteren tüzel kişilere, 1 Ocak 2004tarihine kadar dağıtım sistemi kullanım fiyatıüzerinden belirlenen bedel tahakkuk ettirilmez.” şeklindekidüzenleme ile ceza tanzimi hususunda yönetmeliğe atıfyaptığını, oysa gerek yönetmelikte gereksetebliğde sadece sitem kullanım ve/ veya işletim ücretinindüzenlendiğini, sistem kullanım ceza ücretinden bahsedilmediğini,bu nedenle de yapılan işlemin dayanaksız ve hukukaaykırı olduğunu, Yöntembildiriminin 4.16. maddesindeki "sistem kullanımanlaşmasının yapılmamış olması halinde buYöntem Bildiriminin 1.5.maddesi (para cezası) bukullanıcılar için uygulanacaktır." şeklindekidüzenlemenin, özelleştirme öncesi dönemde, davalıidarece tek taraflı olarak yapılması nedenleri ile davacıaçısından uygulanmasının hukuken mümkünolmadığını, söz konusu uygulamanın gerek cezalarınşahsiliği ilkesine gerekse iyiniyet kurallarına aykırıolduğunu, Davalıtarafından gönderilen ceza faturasının tahsilinde izlenenusulün de hukuka aykırı olduğunu, 6183 sayılıYasa’nın 55. maddesinde, para cezasının tahsiliöncesinde davacı kuruma ödeme emri gönderilmesigerektiğinin ve yine aynı maddede belirtilen yasal sürelerinbeklenmesi gerektiğinin düzenlendiğini, ancak; davalıidarece söz konusu usuli prosedürün izlenmediğini buşekilde davacının yasal itiraz haklarınıkullanmasına engel olunduğunu, Davalıtarafından talep edilen para cezasının 6183 sayılıYasa’nın 102. Maddesi gereğince zamanaşımınauğradığını, bu anlamda davalı idarenin gecikmezammı talebinde 6183 sayılı yasaya dayanıp,zamanaşımı konusunda 6098 sayılı TürkBorçlar Kanunu’na dayanmasının kendi içindeçelişkiye sebebiyet verdiğini, davalı idareceyapılan işlemin bu yönü ile de hukuka aykırıolduğunu, 2007-2009tarihleri arasında henüz özelleştirmesiyapılmamış ve mülkiyeti kamuda olan şirketYetkililerine Davalı idarece hiçbir uyarıdabulunulmadığını, Şirketin ihlali düzelticiönlem alma ve cezayı ortadan kaldırma olanağınınbu şekilde elinden alındığını, davalı idareyebu konuda yapılan itiraza verilen cevapta, davalı idarenin böylebir yükümlülüğününolmadığının belirtildiğini, davalı idarenin budavranışı ile ortaya çıkan geriye dönükolarak çok ciddi para cezalarına hükmetmesinin, Ceza Hukuku’nungenel ilkeleri ve hakkaniyet ile bağdaşmadığını, CezaFaturasına esas tutanakların davalı idarece tek taraflıolarak tanzim edildiğini, bu konuda davacınınsavunmasının alınmadığını, cezafaturasına dayanak olan Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesindekiihlallerin giderilmesinin davacıdan istenmediğini, söz konusuuygulamanın Enerji Piyasası Kanunu’nun tebliği düzenleyen21. maddesine de aykırı olduğunu, CezaFaturasının dayanağı olan Yöntem Bildirimi’ninhalen Resmi gazetede yayınlanmamış olması nedeni ilegeçerliliğinin de şüpheli olduğunu, Davakonusu ceza faturasının, 27/03/2003 tarihli ve 25061 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında iletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğin Ortak Hükümler bolumuÖdeme Prosedürü başlıklı 15.maddesinde belirtilenprosedüre aykırı şekilde aylık olarak değil,2007-2009 yıllarına ait 27 adet fatura tek bir seferde tahakkukettirildiğini, bu itibarla da yapılan işlemin hukukaaykırı olduğunu Belirterekneticede davalı idare'nin; "iletim sistemi, sistem kullanım vesistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin1.5.maddesi" hükmünün ihlali gerekçesi ileMüvekkil şirkete cezai yaptırım olarak tebliğettiği 29.04.2013 gün ve 079053 sayılı 194.340,21 TL’liksistem kullanım ceza faturası işleminin yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğundaniptaline karar verilmesi istemi ile idari yargıda davaaçmıştır. DavalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. vekili süresi içerisindesunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazındabulunmuştur. Ankara6. İdare Mahkemesi;11.9.2013 gün ve 2013/1036 Esas sayılı kararı ile, 2577sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde;"İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı açılan iptaldavaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı açılan davalar” olaraksayıldığını ve idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğunu, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1.maddesinin birinci fıkrasında bu Kanunun amacının,elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetlive çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerinkullanımına sunulması için. rekabet ortamındaözel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek,mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffafbir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bupiyasada bağımsız bir düzenleme ve denetiminsağlanması olduğu hükmüne yer verildiğini, iletimSistemi Sistem Kullanım ve Sistem İletim Tarifelerini HesaplamaYöntem Bildiriminin 1.5. maddesinde; ".....Sistem KullanımAnlaşması Bulunmaksızın iletim sistemini kullanmakta olankullanıcılar, iletim sisteminde ar güvenirliği vekalitesinin sağlanması amacıyla aşağıda yer alanihlallerle karşılaşılması halinde ilgili cezaiişleme tabi olacaktır." düzenlemesinin yeraldığını ve devamında ihlallerintanımı yapılarak, bu ihlallerkarşılığında kullanıcı tarafındanTEIAŞ'a ödenmesi gereken cezaların belirtildiğini; davadosyasının incelenmesinden; her ne kadar davalı idareceuyuşmazlığın faturadan kaynaklı olması nedeniylebu davanın adli yargıda görülmesi gerektiği ilerisürülerek görev itirazında bulunulmuş ise de; davakonusu sistem kullanım para cezasının davalı idare iledavacı arasında tarafların serbest iradesine dayalı veticari nitelikte olan Sistem Kullanım Anlatması uyarıncaverilmediğini, taraflar arasında bu şekilde bir anlaşmaolmaması nedeniyle iletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistem iletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesi uyarınca kamugücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı iradeaçıklaması sonucu verildiğini, bu nedenle davanıngörüm ve çözümünün idari yargıyerlerinin görev alanına ait olduğunu belirterek, davalıvekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir. DavalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. vekilinin, adli yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir. Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı aynen, “233sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununadayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik ÜretimAŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve TaahhütAŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmıştır. TEİAŞ, devletin genel enerjipolitikasına uygun olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerinidevralmak, elektrik iletimi, yük tevzi ve işletme planlamasıhizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001 tarihinde faaliyetegeçirilmiştir. TEİAŞ, 233 sayılı KHKsistemi içinde, iktisadi devlet teşekkülü olarak vemevcut mevzuat ve ana statüsü hükümleri çerçevesinde,Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK) 13.03.2003 tarihindealdığı iletim lisansı çerçevesinde, yenipiyasa yapısına uygun çıkarılması talebindebulunulduğu anlaşılmaktadır. Sorunun çözümüiçin davanın tarafı olan şirket tüzelkişiliklerinin hukuki statüsü ile davanın konusununbelirlenmesi gerekmektedir. 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihli 24334 sayılı RG.deyayımlanarak yürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1. Maddesiuyarınca, 12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Bakanlar KuruluKararı ile Türkiye Elektrik Kurumunun 1994 yılındaTürkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş.(TEAŞ) ve TürkiyeElektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) olarakyapılandırmasından sonra, 05 Şubat 2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye ElektrikÜretim İletim A.Ş. 01.10.2001 tarihinden itibaren; 1)Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ), 2)Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve 3) Türkiye Elektrikiletim A.Ş. (TEIAŞ) olmak üzere üç ayrı Kamuiktisadi Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır.Kararın 2. maddesine göre ise, Söz konusu iktisadi devletteşekküllerinin faaliyet konularının kapsamı,merkezleri ve sermayeleri ana statülerinde belirtilir. Yüksek Planlama Kurulunun (YPK)11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılı kararı ileonaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanarak yürürlüğe giren TEİAŞ Anastatüsünün3. maddesinde "Bu Anastatü ile teşkil olunan TürkiyeElektrik iletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğesahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiylesınırlı bir İktisadi DevletTeşekkülüdür." hükmü, 21. maddesinde ise,"Bu Anastatüde bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleriuygulanır" hükmü bulunmaktadır. 233 sayılı Kamu iktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4.maddesindeki "1. Teşebbüsler tüzelkişiliğesahiptir. /2. Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ilesaklı tutulan hususlar dışında özel hukukhükümlerine tabidir./3. Teşebbüsler, Genel Muhasebe Kanunuile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve denetimine tabideğildir./4. Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ilesınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgilibakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespitedilir." hükmü ile teşebbüslerin faaliyetlerindeözel hukuk hükümlerine tabi olacağıbelirlenmiştir. Diğer taraftan, Bakanlar Kurulunun12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı kararı ile, TürkiyeElektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 1994 yılındaTEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerinekavuşmuşlardır. Bugün Elektrik dağıtımve perakende satış sektöründe rekabete dayalı birortamın oluşturulması ve gerekli reformlarınyapılmasını teminen dağıtım bölgeleri bazalınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yenidenyapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve TEDAŞ 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bu kapsamda ÇEDAŞ kurumu daözelleştirme kapsamında 233 sayılı KHK tabi birteşebbüs olup yukarıda açıklanan hükümlerdavacı taraf içinde geçerlidir. Davaya konu işlem ise, davalıtarafın sözleşmeye dayalı cezai şartuygulamasından kaynaklanan bir işlem olmakla, yukarıdakiaçıklamalar ile birlikte değerlendirildiğinde davayakonu, cezai şartın faturalandırılmasından ibaretişlemin özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görüm ve çözümü gerektiği anlaşılmaktadır.Benzer konuda, Uyuşmazlık Mahkemesinin emsal teşkil eden,E:2012/129 K:2013/621 K.T:13.05.2013 tarihli "Dicle ElektrikDağıtım AŞ hakkında Sistem KullanımAnlaşmasının 10. maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesiuyarıca ceza faturası düzenlenerek bunların bildirimineilişkin Türkiye Elektrik iletim Anonim Şirketi GenelMüdürlüğü işlemi ile aynı yazı ekindeyer alan ceza faturasının iptali ve yürütmenindurdurulması istemiyle açılan davanın, cezaişartın yer aldığı Sistem KullanımAnlaşmasının kamu hukuku ağırlıklıdeğil, tarafların serbest iradeleri ile oluştuğu, olaydaidarece kamu gücüne dayalı resen ve tek yanlı olarak tesisedilmiş bir işlemin söz konusu olmadığıhususları gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDEgörülmesi gerektiği hk." Özet başlıklıkararı da aynı yöndedir.” demek suretiyle, 2247sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınave dosyanın Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığına gönderilmesine karar vermiştir. Başkanlıkça, 2247sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. DanıştayBaşsavcısı aynen,“İdari Yargı Düzeni, hukuk devletlerinde, hukukabağlı olması gereken kamu idaresinin işlem ve eylemlerininhukuka uygunluğunun yargısal yöntemlerle denetlenmesininsağlanması amacıyla var olan yargı düzenidir. Buyargı düzenine mensup mahkemelerde açılacak iptaldavalarının konusu ise, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'incifıkrasının (a) bendinde, idari işlemler olarakgösterilmiştir. GerekUygulama, gerekse Öğreti'de, idari işlemin tanımı,idarenin kamu hizmetinin yürütümü amacıyla ve tekyanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğukesin ve yürütülmesi gerekli işlemler olarakyapılmaktadır. Bu tanıma göre, idari yargı yerlerindeiptal davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle,kamu idaresinin işlemi olması, kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasınınürünü olması ve nihayet kesin ve icrai nitelikteolması zorunludur. Olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılan davada; davacıelektrik dağıtım şirketinin, İletim Sistemi, SistemKullanım ve Sistem İletişim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi (kararın ilerleyen kısımlarında kısacaYöntem Bildirimi olarak adlandırılacaktır)’nin 1.5.maddesi gereğince davalı idarece ceza faturasıdüzenlenmesine ilişkin işlemin dava konusu edildiğianlaşılmakta olup; dava konusu ceza işleminin kamu tüzelkişiliğine sahip davalı ile davacı arasında imzalananözel hukuk ilişkisine dayanan bir anlaşmaya dayalıolmadığı gibi akdi bir ilişkiye de dayalıolmadığı, davalı idare tarafından kamugücüne dayalı olarak tek yanlı iradeye dayalı olaraktesis edildiği anlaşıldığından idari işlemniteliğinde olan dava konusu işleme karşıaçılan davanın görüm veçözümünde "İdari Yargı Yerinin"görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demeksuretiyle, 2247 sayılı Kanunun 13' üncü maddesiuyarınca yapılan başvurunun kabulüne hukuki olanakbulunmadığı yolunda yazılı düşüncevermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, ErtuğrulARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.6.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı TürkiyeElektrik İletim AŞ. vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca davalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. bakımından 10.maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ ise davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı şirkete,İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesinde yer alan"iletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin iletimsisteminin her bir ölçüm noktasında çekecekleriendüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitif reaktif enerjinin, aktifenerjiye oranının ilgili mevzuata uygun olmaması" hükmünün ihlal edildiği gerekçesiyle, 194.340,21 TLtutarındaki Mart 2010 dönemine ait sistem kullanım cezasıverilmesine ilişkin 29.04.2013 gün ve 079053 sayılı cezafaturası işleminin iptali istemiyleaçılmıştır. Evvelce konu bir başka dosyamünasebetiyle Mahkememiz gündemine gelmiş olup, 13.5.2013 tarihve E.2012/129, K.2013/621 sayılı kararımızla adliyargı yeri görevli kılınmış olmakla beraber; eldeedilen yeni bilgi ve belgeler uyarınca konunun yeniden ele alınarakdeğerlendirme yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Mahkememizce yapılanaraştırmalar neticesinde; Özelleştirme YüksekKurulu’nun 7.6.2010 gün ve 2010/36 sayılı Kararı ileTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin ÇoruhElektrik AŞ.’ndeki %100 hissesinin, 227.000.000 ABDdoları bedelle Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevredilmesine karar verildiği, davacı ile davalı arasındabu devre istinaden 29.03.2010 tarihli Sistem KullanımAntlaşmasının imzalandığı, sonrasında hissedevrinin 31.12.2010 tarihinde tamamı ile gerçekleşmesi ile ÇoruhElektrik A.Ş.’nın özelleştirme işleminintamamlandığı, sonrasında davalı kurum tarafından,taraflar arasında imzalanan sistem kullanım anlaşmasının10. Maddesinde belirtilen cezai şartlarından 14. bentte belirtilenyükümlülüğün Mart 2010 tarihinde tespit edilenihlali nedeni ile davacı kuruma 194.340,21 TL ceza kesildiği,davacı vekili tarafından, kesilen fatura tarihi itibari ilehenüz davacı şirketin özelleştirilmediğini, bunedenle kendilerinin ceza faturasına konu meblağdan sorumluolmadıklarını belirterek, idare mahkemesinde davaaçtığı, davalı vekilinin süresinde yargıyolu itirazında bulunması üzerine dosyanın mahkememizönüne geldiği tespit edilmiştir. Yukarıdaki açıklamalardanda anlaşılacağı üzere, görevuyuşmazlığına neden olan sorun, dava konusu cezafaturasının idari işlem niteliği taşıyıptaşımadığı hususudur. Bu nedenle dava konusuişlemin niteliğinin belirlenmesi gerekmektedir. En temeltanımı ile idari işlem; idari fonksiyonun yerine getirtilmesiiçin yapılan kamu hukuku işlemleridir ve bu işlemleri diğerişlemlerden ayıran üç temel özelliğivardır. Bunlar; İdare tarafından, tek taraflı iradebeyanı ile, üstün yetki ve ayrıcalıklarkullanılmak sureti ile yapılmasıdır. Dava konusu cezafaturasının, bu özellikleri taşıyıptaşımadığı hususu, konunun anlaşılabilirliğiniartırmak açısından ayrı başlıklaraltında incelenmiştir. Ayrıca, ceza faturasına esastarihler itibari ile davacı ile davalı arasındakiilişkisinin hukuki statüsü de ayrı bir başlıkaltında incelenecektir. a) İşlemin İdare Tarafından YapılmışOlması : Dava konusu ceza faturasıTEİAŞ tarafından düzenlenmiştir. Bu noktadaTEİAŞ’nın hukuki niteliğinin belirlenmesigerekmektedir. Ancak bu başlık altındakiaçıklamalarımıza geçmeden önce belirtilmesigereken önemli bir husus, tüm tespit ve değerlendirmelerindava konusu ceza faturasının tanzim tarihi olan 29.01.2013 tarihiitibari ile yürürlükte bulunan 4628 sayılı Kanunçerçevesinde yapıldığı, 30.03.2013 günve 28603 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarakyürürlüğe giren 14.03.2013 gün ve 6446sayılı Enerji Piyasası Kanunu’nun değerlendirmeyealınmadığıdır. Elektrik sektöründekidağınık yapıyı ortadan kaldırmak ve işletmebütünlüğünü sağlamak amacıyla 1312sayılı Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş,imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri ve belediyesınırları dışında tüm yurtta elektriğinüretim, iletim, dağıtım ve satış hizmetleri TEKbünyesinde toplanmıştır. Hizmetlerin daha etkin, dahaverimli ve çağdaş bir şekilde sürdürülebilmesiamacıyla ve özelleştirme politikalarıçerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993 tarih ve 93/4789sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletimA.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi DevletTeşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 233 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ; TürkiyeElektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ(EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ(TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket statüsünde,üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. 26.12.2001gün ve 24622 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren 4628 sayılı Kanun (kararın ilerleyenkısımlarında kısaca 4628 sayılı Kanun olarakadlandırılacaktır)’un2.maddesinin, iletim hizmetini düzenleyen “b” bendinde; “İletimfaaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler: Elektrik enerjisi iletimfaaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür. Kamu mülkiyetindekitüm iletim tesislerini devralmak, kurulması öngörülenyeni iletim tesisleri için iletim yatırım planı yapmak,yeni iletim tesislerini kurmak ve işletmek, Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketinin görevidir. (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasite artırımıyapar, gerçek zamanlı sistem güvenilirliğini izler,sistem güvenilirliğini ve elektrik enerjisininöngörülen kalite koşullarında sunulmasınısağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirler ve bu hizmetleri YanHizmetler Yönetmeliği hükümleri doğrultusundasağlar. TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, Bakanlığın kararıdoğrultusunda uluslararası enterkonneksiyonçalışmalarını yapar, iletim sisteminebağlı ve/veya bağlanacak olan serbest tüketiciler dahiltüm sistem kullanıcılarına şebekeyönetmeliği ve iletim lisansı hükümleridoğrultusunda eşit taraflar arasında ayrımgözetmeksizin iletim ve bağlantı hizmeti sunar. Piyasanıngelişimine bağlı olarak Kurul kararı doğrultusundayeni ticaret yöntemleri ve satış kanallarınınuygulanabilmesine yönelik alt yapının geliştirilmesi veuygulanması Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür. TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, yönetmelikçerçevesinde, dağıtım şirketleritarafından hazırlanan talep tahminlerini esas alarak üretimkapasite projeksiyonunu hazırlar ve Kurul onayına sunar. (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) İletimşebekesi dışında, ulusal iletim sistemi içingeçerli standartlara uygun olan ve üretim faaliyeti gösterentüzel kişinin lisansı kapsamındaki üretim tesisi ilemüşterileri ve/veya iştirakleri ve/veya serbest tüketicilerarasında özel direkt hat tesisi, Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketi ile üretim faaliyeti gösteren tüzelkişi arasında yapılacak kontrol anlaşması ilemümkündür. (Ekparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, uluslararası enterkonneksiyonhatlarının ulusal sınırlar dışında kalankısmının tesisi ve işletilmesini yapabilir ve/veya buamaçla uluslararası şirket kurabilir ve/veya kurulmuşuluslararası şirketlere ortak olabilir ve bölgeselpiyasaların işletilmesine ilişkin organizasyonlarakatılabilir.” şeklindeki düzenleme ile elektrik iletimgörevinin TEİAŞ’e verildiği veTEİAŞ’nın bu görevi ne şekilde yerinegetireceği düzenlenmiştir. 29.06.2001gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ Ana Statüsü (kararın ilerleyen kısımlarındakısaca Ana Statü olarak adlandırılacaktır)’nün 3. maddesinin 2.fıkrasında;“Teşekkül EPK, K.H.K., ve bu Ana statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabiidir. “ denilmek sureti ile EnerjiPiyasası Kanunu, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameve Kuruluş Statüsü ile verilen görevlerdışında TEİAŞ’nın özel hukukhükümlerine tabi olacağı düzenlenmiştir. Dolayısıyla,Elektrik Piyasası Kanunu’nun yukarıda belirtilen 2. maddesinin bbendinin 2 kısmında belirtilen “(Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.” şeklinde görevleriyerine getirdiği esnada, TEİAŞ özel hukukhükümlerinden ayrı tutulmuş, idare hukuku alanınadahil edilmiştir. Bu anlamda, dava konusu işlemin,TEİAŞ’ın kamusal ağırlıklıgörevleri arasında sayıldığını söylemekyerinde olacaktır. b) İşleminTek Taraflı İrade Beyanı İle YapılmışOlması: Davakonusu ceza faturasının, davalı TEİAŞ tarafındantek taraflı irade olarak düzenlendiğinde herhangi bir kuşkubulunmamaktadır. Bu başlık altında irdelenmesi gereken esassorun, ceza faturasının dayanağını oluşturanSistem Kullanım Anlaşması ve bunun eki niteliğindeki İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin niteliğidir. Tarafların özgüriradeleri ile imzaladıkları Sistem kullanımanlaşmasının ve yine tarafların özgür iradeleriile kabul ettikleri yöntem bildiriminin uygulanması amacı iletesis edilen bir işlemin, evleviyetle özel hukukhükümlerine tabi olacağı; aksi durumda ise idarehukuku hükümlerinin söz konusu olacağıaçıktır. Bu anlamda Sistem KullanımAnlaşmasının ve Yöntem Bildiriminin niteliğininbelirlenmesi önem taşımaktadır. b.1)Sistem Kullanım Anlaşması Yönünden : 26.12.2001 gün ve 24622 sayılıResmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4628sayılı Kanun ‘un “Tanımlar” başlıklı 40.Maddesinde; “Bağlantı ve sistem kullanımanlaşmaları: İlgili bağlantı ve sistem kullanımtarifesinin fiyatları, hükümleri ve şartlarınıiçeren ve bir üretim şirketi, otoprodüktör,otoprodüktör grubu, dağıtım şirketi ya datüketicilerin iletim sistemine ya da bir dağıtım sistemineerişmeleri ya da bağlantı yapmaları için ilgilikullanıcıya özgü koşul ve hükümleri kapsayananlaşmaları ” şeklinde tanımlanmıştır. AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde de, 4628 sayılı Kanun’aparalel şekilde; “ Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşmaları: İlgilibağlantı ve sistem kullanım tarifesinin fiyatları,hükümleri ve şartlarını içeren ve birüretim şirketi, otoprodüktör, otoprodüktör grubu,dağıtım şirketi ya da tüketicilerin iletim sistemineya da bir dağıtım sistemine erişmeleri ya dabağlantı yapmaları için ilgili kullanıcıya özgükoşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları “şeklinde tanımlanmıştır. Ana Statüsü’nün 4. maddesinin 11.bendinde;“ İletim sistemine bağlı tüm kamu veözel tüzel kişiler, Ticaret A.Ş. ve SerbestTüketiciler ile Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşmaları; üretim ve dağıtım kamu ve özeltüzel kişiler ile Yan Hizmet Anlaşmaları yapmak”görev TEİAŞ’ye verilmiştir. 4628 sayılı Kanun’un 2. maddesinin,iletim hizmetini düzenleyen “b” bendinde; Değişik paragraf: 09/07/2008 -5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.” denilmek sureti ile sistemkullanım anlaşmasına konu kullanım tarifelerininTEİAŞ tarafından EPDK’nın onayı alınmaksureti ile hazırlanacağı belirtilmiştir. AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde “Bağlantıve Sistem Kullanım Tarifeleri: ilgili bağlantı ve sistemkullanım anlaşmalarına dahil edilerek Teşekküledoğrudan ödenecek olan ve iletim sistemi ya da birdağıtım sistemine bağlantı ve sistemkullanımı için eşit taraflar arasında ayrımyapılmaması esasına dayalı Bağlantıfiyatları açısından şebeke yatırımmaliyetlerini kapsamayan ve bağlantı yapmış olan tüzelkişinin namına oluşan masraflar ile sınırlı olanfiyatları, hükümleri ve şartları içerentarifeleri “ şeklinde tanımlanmış, aynıstatünün 4. maddesinin 12. bendinde de; “İletim Tarifesiile Bağlantı ve Sistem Kullanım Tarifelerini hazırlamak,gerektiğinde revize etmek” görevi TEİAŞ’yeverilmiştir. 22.01.2003tarih ve 25001 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan ElektrikPiyasası Şebeke Yönetmeliği’nin 8. maddesinde; Ek-5 Bölüm 1'de yer alan standartplanlama verileri ile iletim sistemine bağlanacak tesis ve/veyateçhizata ilişkin bilgilerin tüzel kişi tarafındanTEİAŞ'a verildiği tarihten itibaren altmış güniçerisinde bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşması TEİAŞ tarafından tüzel kişiyeönerilir. TEİAŞ'ın bağlantı ve/veya sistemkullanım anlaşması önerisini yapabilmesi için ekbilgiye ihtiyaç duyması halinde, Ek - 5 Bölüm 2'de yeralan ayrıntılı planlama verileri de tüzel kişidentalep edilebilir. Bu hallerde TEİAŞ tarafındanbağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasınınönerilmesine ilişkin süre doksan gün olarak uygulanır.Tüzel kişi TEİAŞ'ın anlaşma önerisine otuzgün içerisinde yazılı yanıt verir. Taraflarınmutabakatı halinde bağlantı ve/veya sistem kullanımınailişkin hüküm ve şartları içerenbağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasıimzalanır. TEİAŞ ve lisans sahibi tüzel kişinin,bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkinanlaşmanın hükümleri üzerinde mutabakatavaramamaları halinde, ihtilaflar Kanunun ve tarafların ilgililisanslarının hükümlerine göre Kurum tarafındançözüme kavuşturulur ve konu hakkında alınanKurul kararları bağlayıcıdır. İletimsistemine halihazırda bağlı olan üretim tesisleri ilebağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin olaraküretim tesisleri dışında gerçek ve tüzelkişiler tarafından TEİAŞ'a yapılan diğerbaşvurularda da aynı süreç uygulanır.”şeklindeki düzenleme ile Dağıtım şirketlerininTEİAŞ ile Sistem Kullanım anlaşması ve/veyaBağlantı anlaşması imzalaması gerektiği belirtilmiştir. 27/03/2003 tarihli ve25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ(kararın ilerleyen kısımlarında kısaca tebliğolarak adlandırılacaktır)’in “İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları”başlıklı 4. maddesinde; “İletim sistemikullanıcıları, TEİAŞ ile Ek-1’de yer alananlaşmaları yapar. İletim sistemine bağlantı ve/veyasistem kullanım anlaşmalarına ilişkin başvurular,Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde belirlenen usul veesaslara göre yapılır. Bağlantı anlaşması vesistem kullanım anlaşması başvurularıeşzamanlı olarak yapılır. Bağlantıve/veya sistem kullanımına ilişkin olarak TEİAŞ ileiletim sistemi kullanıcısı arasında, bu Tebliğuyarınca TEİAŞ tarafından hazırlanan ve Kurultarafından onaylanan standart anlaşmalar kullanılır. Buanlaşmaların genel hükümlerinde, Kurul onayıolmaksızın değişiklik yapılamaz. Bağlantıanlaşmasında fiziki bağlantıya ilişkin terminprogramı, sistem kullanım anlaşmasında iletim sistemininkullanılmaya başlanması için öngörülen tarihyer alır. İletim sistemineaynı bağlantı noktasından doğrudan bağlanmakisteyen birden fazla tüketicinin ve dağıtım şirketininbulunması ve başvuru taleplerinin tümünün karşılanmasınınmümkün olmaması halinde TEİAŞ; a) Tümbaşvuru sahiplerini durumdan bilgilendirir, b) Dağıtımşirketi tarafından yapılan başvuruya önceliktanır, c) BuTebliğ kapsamındaki yükümlülüklerin yerinegetirilmesi kaydıyla başvuru sırasına görebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınıimzalar. Bağlantıyapılması öngörülen bağlantı noktasıitibarıyla sisteme bağlantı yapılmasınınmümkün olmaması durumunda TEİAŞ; gerekçelerinibaşvuru sahibine yazılı olarak bildirmek suretiyle bir başkabağlantı noktası teklif edebilir. TEİAŞ;alternatif bağlantı noktası gösterememesi veya teklifettiği alternatif bağlantı noktasının başvurusahibi tarafından kullanılabilir bir nokta olarakgörülmemesi veya sistem kullanımıaçısından kapasitenin yetersiz olması nedeniylegenişleme yatırımı veya yeni yatırımyapılmasının gerekli olduğu ve yeterli finansmanınmevcut olmadığı hallerde, söz konusuyatırımı kendi adına, başvuru sahibi tarafındanfinansmanı sağlanarak ilgili mevzuat kapsamındaki teknikstandartlara uygun olarak yapılmasını isteyebilir. Bu durumda;gerçekleşen yatırıma ait toplam harcama tutarı,iletim sistemi kullanıcısı ile TEİAŞ arasındayapılacak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarıçerçevesinde iletim sistemi kullanıcısının ödemekleyükümlü olduğu iletim tarifesi bedelindendüşülür. İletimsistemine doğrudan bağlanmak isteyen tüketicilerinbaşvuruları TEİAŞ tarafından ancak ElektrikPiyasası Lisans Yönetmeliğinin 38 inci maddesinde belirlenengerekçeler çerçevesinde reddedilebilir ve retgerekçeleri başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.”denilmeksureti ile Sistem kullanım anlaşmalarının ne şekildeyapılacağı ve nasıl uygulanacağıdüzenlenmiştir. b.2)İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistem İletişimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi Yönünden; 4628sayılı Kanun’un 5. maddesinde “Bu Kanun hükümlerinin uygulanması ve bu Kanunla kendisineverilen görevleri yerine getirmek için gerekli olan ve piyasadarekabeti geliştirmeye yönelik olarak gerçek ve tüzelkişilerin uymaları gereken, talimatları ve tebliğleri,şebeke yönetmeliğini, dağıtımyönetmeliğini, müşteri hizmetleri yönetmeliğinive dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliğini onaylamak.” göreviEnerji Piyasası Düzenleme Kurulu’na verilmiştir. Bu görevkapsamında, 21.12.2006 gün ve 1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak Yöntem Bildirimi ile işbu dava konusufaturanın tanzimi tarihinde yürürlükte olan 13/12/2007tarihli ve 1407 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak19.12.2007 tarih ve 26735 sayılı Resmi Gazetede yayınlananYöntem Bildirimi uygulamaya konulmuştur. Söz konusu her ikiYöntem Bildiriminde de cezai işlemler hüküm altınaalınmıştır. Tebliğ’in Geçici3.maddesinde; “(1) Bağlantı ve sistem kullanımınailişkin standart anlaşmalar kullanıcı özellikleridikkate alınarak TEİAŞ ve Türkiye Elektrik DağıtımAŞ tarafından bu Tebliğin yayım tarihini izleyen otuzgün içerisinde hazırlanarak Kuruma sunulur.Kullanıcıların lisans almamış olması vekullanıcılar ile sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması, bu kullanıcılarınElektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca onaylanansistem kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedeliniTEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödemeyükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. / Ancak,dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin dağıtımsistemine bağlı üretim faaliyeti gösteren tüzelkişiler için belirleyecekleri dağıtım sistemkullanımına ilişkin tarifeleri Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumunca onaylanana kadar söz konusu tüzelkişilere dağıtım sistemi kullanım fiyatı tahakkukettirilmez.” hükmü yer almış; 1407 sayılı KurulKararının ekinde yer alan İletim Sistemi Sistem Kullanım veSistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’nin“Fiyatlandırma ile İlgili Diğer Yönetmelikler veAnlaşmalar” başlıklı maddesinde ise, ElektrikPiyasası Şebeke Yönetmeliği ve Elektrik Piyasasındaİletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğ çerçevesindehazırlanan bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarının; kullanıcının TEİAŞ ile,(kullanıcının iletim sistemiyle) olanbağlantısını ve/veya iletim sistemininkullanımına ilişkin üzerinde mutabakatsağlanmış olan teknik ayrıntıları ile iletimsisteminin kullanımı ve/veya sisteme bağlantı konusundakişartları belirlediği ifade edildikten sonra, bu kapsamdakullanıcılarla iki tür anlaşma yapılacağı,bunların Bağlantı Anlaşması ve Sistem KullanımAnlaşması olduğu, İletim sistemine doğrudanbağlanan kullanıcıların hem BağlantıAnlaşması hem de Sistem Kullanım Anlaşması yapmakzorunda oldukları hüküm altına alınmış;aynı maddenin devamında ise; “1.5 Birkullanıcının, TEİAŞ ile Sistem KullanımAnlaşması imzalamamış olmasına rağmen iletimsistemine başlı olarak faaliyet göstermesi,dolayısıyla iletim sistemini Tümbu mevzuatsal düzenlemeler ışığında yapılandeğerlendirme neticesinde; 29.03.2010 tarihli Sistem KullanımAnlaşmasının, TEİAŞ tarafından 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, ilgili Tebliğ ve AnaStatü’nün yukarıda belirtilen maddeleri gereğincehazırlandığı ve Enerji Piyasası DüzenlemeKurumu’nun 23.05.2003 gün ve 148/1-15 sayılı kararıile onaylandığı, ancak söz konusu anlaşmanın davacıtarafından imzalanmadığı; davalı idare tarafından,söz konusu anlaşmanın 10. maddesi ile ihlalin tespitedildiği Mart 2010 tarihi itibari ile yürürlükte bulunan YöntemBildirimi’nin 1.5. maddesi gereğince, davacıya 194.340,21TL ceza kesildiği anlaşılmaktadır. Sonuçolarak; 29.03.2010 Sistem Kullanım Anlaşmasının ve 21.12.2006tarihli ve 1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01.01.2007tarihinde yürürlüğe giren İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin, TEİAŞ tarafından tek taraflı olarakhazırlandığı ve ceza faturasının tanziminde esasalındığı tespit edilmiştir. Bu durumda gerek cezafaturasına dayanak olan işlemlerin, gerekse ceza faturasıtutanağının davalı idare tarafından tek taraflıolarak hazırlandığı ve davacıyauygulandığında kuşku bulunmamaktadır. b.3)Ceza Faturasının Tahsilinde İzlenen Usul Yönünden: TEİAŞ Genel Müdürlüğütarafından,Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.’negönderilen 9.5.2013 gün ve 4246 sayılı yazıda “…….Bu kapsamda, Aralık 2009-Aralık 2012 dönemleriiçin aylık olarak hesaplanan sistem kullanım cezafaturaları muhteviyat çizelgeleriyle birlikte yazımızekinde gönderilmektedir./Ayrıca, yasal süresi içindeödenmeyen faturalar için Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanunun 51. maddesinde öngörülengecikme zammı uygulanacağı ve yasal yollardan tahsili cihetinegidileceğinin bilinmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini ricaederiz.” şeklindeki yazıdan, davalı idare tarafındanceza faturasının tahsilinde 6183 sayılı Kanun uyarıncaişlem yapıldığı anlaşılmaktadır. 27/03/2003tarihli ve 25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlananElektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ’in‘Ödeme yükümlülüğü’başlıklı 12. maddesinde; “Kullanıcı, Kurumtarafından iletim veya dağıtım faaliyetine ilişkinolarak onaylanan bağlantı fiyatı ve/veya sistem kullanımve/veya sistem işletim fiyatları üzerinden hesaplanan bedeliTEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödemekleyükümlüdür./ TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketi, kullanıcıya tahmini bir bedel tahakkuk ettirdiğitakdirde, kesinleşen bedel üzerinden gerekli düzeltmeleriyapar./ Bağlantı varlıklarının işletme vebakım masrafları, mülkiyet sınırları dahilindeilgili taraflarca karşılanır.” şeklindekidüzenleme ile kullanıcı tarafından ödenmesi gerekensistem kullanım bedeli düzenlenmiştir. AynıTebliğin ‘Ödeme prosedürü’ başlıklı 15. maddesinde;“Madde 15- TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi,her türlü vergi ve yükümlülükler de ilaveedilmiş olan ayrıntılı ödeme bildirimini, takip edenayın ilk beş günü içerisinde sistem kullanımanlaşması tarafı olan kullanıcıya gönderir./Söz konusu kullanıcı, ödemebildiriminin tebliğ edildiği günü izleyen onbeşgün içerisinde bildirimde yer alan tutarı, TEİAŞve/veya dağıtım şirketine öder. Ödemede gecikilensüre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde öngörülengecikme zammı uygulanır.” denilmek sureti ile 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Kanunaatıf yapmıştır. Aynımaddenin devamında da; “Maddi hatalar dışında;ödeme bildirimi içeriğine yapılan herhangi bir itiraz,ödemeyi durdurmaz. TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketinin hatası nedeniyle fazla ödenmiş olan tutar,TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi tarafındanödeme bildiriminin tebliğ edildiği günden sonrakionbeş gün içerisinde bir itirazda bulunulması halinde,ödeme tarihini izleyen onaltıncı günden başlamaküzere 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanan gecikme zammıda dahil olmak üzere bir sonraki ödeme dönemine ait bedeldenmahsup edilir.” şeklindeki düzenleme ile ödeme emrineitirazın icranın yürütülmesinidurdurmayacağı düzenlenmiş, yine dava idareninalacağı ile ilgili üstün ve pozisyonyaratılmıştır. 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili HakkındaKanun’un 51. maddesinde; (Değişikmadde: 25/12/2003 - 5035 S.K./4. md.)Ammealacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyenkısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay içinayrı ayrı % 4 oranında gecikme zammı tatbik olunur. Aykesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesapedilir./ Gecikme zammı bir milyon liradan az olamaz./Gecikme zammı;213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan vergi ziyaıcezalarında bu madde uyarınca belirlenen oranda, mahkemelertarafından verilen ve ceza mahiyetinde olan amme alacaklarında ise buoranın yarısı ölçüsünde uygulanır.Bunların dışındaki ceza mahiyetinde olan ammealacaklarına gecikme zammı tatbik edilmez./Bakanlar Kurulu, gecikmezammı oranlarını aylar itibarıyla topluca veya her ayiçin ayrı ayrı, yüzde onuna kadar indirmeye, gecikmezammı oranı ile gecikme zammı asgari tutarını ikikatına kadar artırmaya, ayrıca gecikme zammıoranını aylar itibarıyla farklı olarak belirlemeye vegecikme zammını bileşik faiz usulüyle aylık,üç aylık, altı aylık veya yıllık olarakhesaplatmaya yetkilidir.” denilmek sureti ile kamu alacaklarınauygulanacak gecikme zammı ayrıca düzenlenmiştir. Tümbu yasal düzenlemelerden, TEİAŞ tarafından talep edilenceza faturasının, amme alacağı mahiyetinde olduğu ve bunedenle tahsili hakkında 6183 sayılı Kanun’da belirlenenusulün uygulanmasının öngörüldüğüanlaşılmaktadır. Zira özel hukuk ilişkisine konu biralacağın, 6183 sayılı Kanun’un 1. maddesigereğince kamu alacaklarının tahsili hakkındaöngörülen usulle icra edilmesi mümkün değildir. c) İşlemin Kamu Gücüne DayalıOlması: Entemel tanımı ile kamu gücü; devletinkamu yararını gerçekleştirebilmesi için özelkişiler karşısında sahip olduğu üstün yetkive ayrıcalıklardır. Yukarıda ayrıntılı olarak belirttiğimiz üzere, 4628 sayılı Kanun 2. ve 40. maddeleri, TEİAŞ AnaStatüsü’nün 4. maddesinin 11.Bendi, Tebliğ’in “İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları”başlıklı 4. maddesi gereğince, DağıtımŞirketleri ile imzalanacak Sistem Kullanım Anlaşmasınıhazırlama görevi TEİAŞ’ye verilmiş, yineTebliğ’in “İletim sistemine bağlantı ve/veyasistem kullanım anlaşmaları” başlıklı 4. maddesinde;bu anlaşmaların genel hükümlerinde Enerji PiyasasıDüzenleme Kurulu’nun onayı olmaksızındeğişiklik yapılamayacağı belirtilmiştir. 4628 sayılı Kanun’un “Arz Güvenliği”başlıklı Ek 3. maddesinin “a” bendinin 1. fıkrasında;Türkiye Elektrik İletim AnonimŞirketi, iletim kısıtlarını asgari seviyeye indirecekşekilde iletim şebekesinin planlanmasından, tesisinden,işletilmesinden, sistem güvenilirliğinin muhafaza edilmesindenve üretim kapasite projeksiyonu ile 20 yıllık Uzun DönemElektrik Enerjisi Üretim Gelişim Planınınhazırlanmasından sorumludur. “ 2. fıkrasında;“Perakende satış lisansına sahip dağıtımşirketleri, bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilerinelektrik enerjisi ve kapasite talebini karşılamaklayükümlüdürler. Söz konusu tüzel kişiler heryıl Aralık ayı sonuna kadar, gelecek 5 yıl için,tahmin ettikleri elektrik enerjisi puant güç taleplerini,ihtiyaç duydukları elektrik enerjisi miktarını, bumiktarın temini için yaptıkları sözleşmeleri veilave enerji/kapasite ihtiyaçlarını Kuruma bildirmekzorundadır.” 4.fıkrasında; “Kurum (EPDK), lisansverilen üretim tesislerinin gerçekleşmelerinin izlenmesinden,ilgili mevzuat kapsamında bu tesislerin öngörülen zamandadevreye girmesi için gerekli önlemlerin alınmasından,Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyapılacak arz-talep dengesi çalışmalarındakullanılmak üzere, 5 yıl içerisinde işletmeyegirecek ve arz hesabında dikkate alınacak lisanslı yeniüretim kapasite miktarlarının Bakanlığa düzenliaralıklarla bildirilmesinden sorumludur.”, c bendinde; “TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, Türkiye Elektrik Enerjisi TalepProjeksiyonu Raporunun yayımlanmasını müteakiben, gelecek20 yılı kapsayacak şekilde yapılan talep tahminini, mevcutarz potansiyelini, potansiyel arz imkânlarını, yakıtkaynaklarını, iletim ve dağıtım sistemininyapısı ve gelişme planlarını, ithalat ve/veya ihracatimkânlarını ve kaynak çeşitliliğipolitikalarını dikkate alarak enerji politikalarınınbelirlenmesinde yararlanmak üzere Uzun Dönem Elektrik EnerjisiÜretim Gelişim Planını hazırlayarakBakanlığın onayına sunar. Bu plan onaylanmasını müteakipBakanlık tarafından yayımlanır.” denilmek sureti ileelektrik iletim hizmetinin güvenliğini sağlamak adınaalınması gereken tedbirler kanunda açıkçabelirtilmiş ve TEİAŞ bu hususlar bir çok görevverilmiştir. EPDK tarafından onaylanarak10.11.2004 tarihli ve 25639 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik İletimSistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliğinin,"Reaktif enerjinin kompanzasyonu" başlıklı 11.maddesinde “İletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişiler tarafından; iletim sistemine bağlantıyla ilgili herbir ölçüm noktasında ve her bir uzlaşma periyodunda,sistemden çekilen endüktif reaktif enerjinin sistemdençekilen aktif enerjiye oranı yüzde ondördü, sistemeverilen kapasitif reaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiyeoranı ise yüzde onu geçemez./ İletim sisteminin her birölçüm noktasında öngörülen oranauyulmaması durumunda kullanıcılara uygulanacakyaptırımlar bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarında düzenlenir. / Oranların kontrolü ilgilimevzuat hükümleri çerçevesindeyapılır."hükmüne, Aynı Yönetmeliğin 01.01.2007 tarihindeyürürlüğe giren Geçici 3. maddesinde,“1/1/2007 tarihinden itibaren İletim sistemine doğrudanbağlı tüketiciler için iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında aylık çekilen endüktif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. 1/1/2008 'den itibaren bu oranlar sırasıylayüzde yirmi ve yüzde onbeş olarak uygulanır./ 1/1/2007tarihinden itibaren dağıtım lisansına sahip tüzelkişiler için, iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında aylık çekilen endüktif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde elli olarakuygulanır. 1/1/ 2008 'den itibaren dağıtım lisansınasahip tüzel kişiler için, iletim sisteminin her birölçüm noktasında aylık çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. / 1/1/2009 tarihinden itibaren ise bu oranlar, buYönetmeliğin 11 inci maddesi hükümlerinde yer alan esaslaragöre tespit edilir. " hükmüne yer verilmiştir. Yönetmelikte yer alan düzenlemeparalelinde reaktif enerji sınır değerlerininaşımı ihlali; 23/05/2003 tarih ve 148/1-15 sayılıEnerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı ile onaylanan mülgaSistem Kullanım Anlaşmasının "Cezai Şartlar"başlıklı 10 uncu maddesinde ve TEİAŞ ile SistemKullanım Anlaşması imzalamamış olankullanıcılar için ise, ilk defa 21/12/2006 tarih ve 1029sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01/01/2007 tarihindenitibaren "yürürlüğe giren Yöntem Bildiriminde"İletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilerinİletim Sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitifreaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması" şeklinde tanımlanmış, söz konusuihlal durumuna ilişkin yaptırım ise,"Kullanıcının o ayki Sistem Kullanım Fiyatınagöre hesaplanan bedelin %50'si oranında ceza uygulanır. Ceza,00.00-24.00 saatleri arasında bir defadan fazlauygulanmayacaktır." hükmü ile düzenlenmiştir. Buaçıklamalardan hareketle, davalı idare tarafından,elektrik iletim hizmetinin sağlıklı işlemesinisağlamak amacı ile yerine getirdiği denetim görevikapsamında, kanunlarla kendisine verilen üstün yetki veayrıcalıklar kullanılmak sureti ile davacı ÇoruhElektrik A.Ş.’ne ceza faturasının kesildiğianlaşılmakla, işlemin tesisinde kamu gücükullanıldığı sonucuna varılmıştır. d) Ceza Faturasına Esas Tarihler İtibariile Davacı İle Davalı Arasındaki İlişkisininHukuki Statüsü: Davayakonu Ceza Faturası Mart 2010 tarihine aittir. Yukarıdakiaçıklamalarımızda da belirttiğimiz üzere cezafaturasına konu ihlal tarihinde henüz Çoruh Elektrik A.Ş.özelleştirilmemiştir. Görevli yargı yerininbelirlenmesi adına TEDAŞ’ın söz konusu tarihtekitüzel kişiliğinin niteliği ve TEİAŞ ileTEDAŞ arasındaki ilişkinin hukuki vasfı belirlenmelidir. Yukarıdaayrıntısı ile belirttiğimiz üzere Elektriksektöründeki dağınık yapıyı ortadankaldırmak ve işletme bütünlüğünüsağlamak amacıyla 1312 sayılı Kanun ile TürkiyeElektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin görevbölgeleri ve belediye sınırları dışındatüm yurtta elektriğin üretim, iletim, dağıtım vesatış hizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır.Hizmetlerin daha etkin, daha verimli ve çağdaş bir şekildesürdürülebilmesi amacıyla ve özelleştirmepolitikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye ElektrikÜretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 233 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında KHK’nin 2. maddesinde; “ İktisadi devlet teşekkülü"Teşekkül"; sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadialanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan,kamu iktisadi teşebbüsüdür” şeklindetanımlanmıştır. 233 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ; TürkiyeElektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ(EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ (TETAŞ)unvanlarında, anonim şirket statüsünde, üçayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. Bu durumda TEDAŞ 12.08.1993 tarihindeİktisadi Devlet Teşekkülü olarak, TEİAŞ ise05.02.2001 tarihinde iktisadi devlet teşekkülü olarakyapılandırılmışlardır. Daha sonra TEDAŞ 2.4.2004 tarih ve 2004/22sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bunlardan biri olan Çoruh ElektrikA.Ş.’nin de Özelleştirme Yüksekİdaresi’nin 7.6.2010 tarihli ve 2010/36 sayılı kararıile Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ne deviryapılmıştır. Hissesinin tamamı da 31.12.2010 tarihindeAksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ne devredilmiş veözelleştirme işlemi tamamlanmıştır. 24/11/1994 tarih ve 4046numaralı Özelleştirme Uygulamaları HakkındaKanun’un 17. maddesinin B bendinde “Özelleştirmekapsamına alınan kuruluşlardan; mali ve hukuki yöndenözelleştirmeye hazırlanmalarına karar verilenlerin buhazırlık işlemleri tamamlanıncaya kadar, bunlarınbağlı oldukları bakanlık veya kurumlar ile ilgileri ve öncekistatüleri aynen devam eder. Bunlarla ilgili mali ve hukuki yönden özelleştirmeyehazırlık işlemleri kurulca belirlenecek kuruluş veyakuruluşlar tarafından yürütülür.Özelleştirmeye hazırlık işlemleri tamamlananlarKurulun vereceği yeni bir karar ile özelleştirme programınaalınır. Bu şekilde hazırlıkları tamamlanaraközelleştirme programına alınanlar ile doğrudanözelleştirme programına alınanlar (bağlıortaklıkların iştirak payları ve varlıkları ilebağlı ortaklık statüsünde olmayan, ancak sermayesininyarısından fazlası kamuya ait kuruluşlarıniştirak payları ve varlıkları hariç), Kurulkararının alındığı tarihte başka birişleme gerek olmadan ve bedel alınmaksızın İdareyedevredilmiş sayılır. Özelleştirme programına alınarakİdareye devredilen kuruluşlar buna ilişkin Kurul kararıtarihinden itibaren bağlı oldukları bakanlık veya kurumlailişkileri kesilerek idareye bağlanmışsayılır.” denilmek sureti ile hakkındaözelleştirme prosedürü tamamlanmayan kamu kuruluşununeski niteliğini devam ettireceği düzenlenmiştir. Aynı maddenin Cbendinde; “ Genel ve katma bütçeli idarelerle, bunlarabağlı döner sermayeli kuruluşların 15 inci maddenin(a) bendinde belirtilen mal ve hizmet üretim birimleri vevarlıkları ile kamu iktisadi kuruluşlarının vebunların müessese, bağlı ortaklık, işletme veişletme birimleri ile varlıklarının özelleştirmeprogramına alınmalarına Kurulca karar verilir. Bunların,mülkiyetin devri dışındaki yöntemlerle yapılacaközelleştirme işlemleri idare tarafındanyürütülür. Ancak, bunların mülkiyetininbağlı bulundukları kurum ve/veya kuruluşlara aidiyeti ve statüleriaynen devam eder.” şeklindeki düzenleme ile de iktisadi devletteşekküllerinin özelleştirme işlemleritamamlanıncaya kadar bağlı bulundukları kurum veyakuruluşa aidiyetinin ve hukuki niteliğinin korunacağıbelirtilmiştir. Aynı Kanun’un 18.maddesinin Özelleştirmede uygulanabilecek usuller belirlenmiş veA bendinin “a” alt başlığında“Satış; Kuruluşların aktiflerindeki mal ve hizmetüretim birimleriyle varlıklarının mülkiyetininkısmen veya tamamen bedel karşılığı devredilmesiya da bu kuruluşların hisselerinin tamamının veya birkısmının kuruluşların içinde bulunduklarışartlar da dikkate alınarak yurt içi ve yurtdışında, halka arz, gerçek ve/veya tüzelkişilereblok satış, gecikmeli halka arzı içeren bloksatış, çalışanlara satış, borsada normal ve/veyaözel emir ile satış, menkul kıymetler yatırımfonları ve/veya menkul kıymetler yatırım ortaklarınasatış veya bunların birlikte uygulanması yoluyla bedelkarşılığı devredilmesidir.” denilmek sureti ilesatış usulü ile özelleştirme yöntemidüzenlenmiştir. Aynı Kanun’un 18.maddesinin Özelleştirmede uygulanabilecek usuller belirlenmiş veB bendinin “c” alt başlığında; “Komisyon;değer tespit çalışmalarını,özelleştirilecek kuruluşun niteliği,gördüğü hizmetin özelliği, gelecekteki nakitakımı potansiyeli, faaliyette bulunduğu sektör vepazarın özellikleri, sahip olduğu sınai, ticari ve sosyaltesisler, makine araç ve gereçler, teçhizat, malzeme vehammadde ile yarı mamul ve mamul madde stokları, her türlütaşınır ve taşınmaz malları, vasıflarıve hali hazır durumları, senetli ve senetsiz bütün alacakve borçları ile bilumum hak ve yükümlülüklerive özelleştirilecek kuruluşa uygulanacak özelleştirmeyöntemini de dikkate alarak uluslararası kabul görmüşolan; indirgenmiş nakit akımları (net bugünküdeğer), defter değeri, net aktif değeri, amortize edilmişyenileme değeri, tasfiye değeri, fiyat/kazanç oranı,piyasa kapitalizasyon değeri, piyasa değeri/defter değeri,ekspertiz değeri, fiyat/nakit akım oranı metotlarından enaz ikisini uygulamak suretiyle yürütür. Değer tespitsonuçları, kuruluşun özelleştirme işlemitamamlanarak devir sözleşmesinde yer alanyükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyunaduyurulur. Özelleştirme programındaki kuruluşunözelleştirme işlemlerini bu Kanunun 4 üncü maddesininson fıkrasına istinaden yürütmesi durumunda; değertespiti işlemleri, ilgili kuruluşun karar almaya yetkiliorganlarının kararı ile kuruluş ita amirininbaşkanlığında oluşturulacak komisyon tarafındanbu bentte belirtilen esaslar çerçevesindeyapılır.” denilmek sureti ile özelleştirmeişleminin ne şekilde tamamlanacağı belirtilmiştir. TEDAŞ,Özelleştirme Yüksek İdaresi’nin 02.04.2004 günve 2004/22 sayılı kararı ile özelleştirmekapsamına alınmış, yine aynı idarenin 7.6.2010 günve 2010/36 sayılı kararı ile Aksa Elektrik PerakendeSatış A.Ş.’ne devrine karar verilmiş ve nihayet31.12.2012 tarihinde hisse devri tamamı ile sağlanarak Özelleştirmeİdare Başkanlığı’nın resmi web sitesindeilan edilmiştir. Buradanhareketle, ceza faturasına konu ihlalin yapıldığı Mart2010 tarihinde, faturayı düzenleyen TEİAŞ de, Faturamuhatabı olan Çoruh Elektrik A.Ş.’nin de iktisadi devletteşekkülü niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Taraflararasında imzalanan 31.12.2010 tarihli hisse devir sözleşmesinin“Alıcının Taahhütleri” başlıklı9. maddesinin 4. fıkrasında; alıcıihale konusu hisseleri devraldığı tarihten öncekidöneme ilişkin olarak İşletme hakkı devirsözleşmesindeki hükümler saklı kalmak kaydı ileşirkette yapılmış olan her türlü işlemdenkaynaklanan borç ve yükümlülüklerden, kayıtlaraintikal ettirilmemiş olsa dahi şirketin sorumlu olduğu, buhususlarda alınmış karar ve yapılmışsözleşmelerden ilgili olarak kendisinin veya şirketin idareyi veTEDAŞ’ı ilzam edecek hiçbir başvuru ve rucuhakkının olmadığı kabul, taahhüt ve garantieder “ şeklindeki hükümden davacınınsözleşme imzalanmadan önce doğan borç veyükümlülüklerden de sorumlu olduğunundüzenlendiği ancak İşletme Devir hakkıSözleşmesinde belirtilen hususların bundan varestetutulduğu görülmüştür. İşletmeDevir hakkı sözleşmesi incelendiğinde ise; “ÜçüncüKişilerin Hak ve İddiaları” başlıklı 7. fıkrasının4, 5, 6 ve 7. fıkralarında sırasıyla;“Dağıtım Faaliyetinin TEDAŞ tarafındanyürütüldüğü dönemde hu faaliyetinyürütülmesi amacıyla gerçekleştirilen hertürlü is ve işlemlerin bütün sorumluluğuTEDAŞ'a aittir. TEDAŞ tarafındanyürütülmüş bulunan hu faaliyetler nedeniyleüçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı TEDAŞ'tır.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAŞ tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük TEDAŞ tarafındankarşılanır. DağıtımFaaliyetinin Şirket tarafındanyürütüldüğü dönemde bu faaliyetkapsamında gerçekleştirilen her türlü iş veişlemlerin bütün sorumluluğu Şirket'e aittir.Şirket tarafından yürütülmüş bulunan hufaaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafındanileri sürülecek her türlü talebin muhatabıŞirket'tir. Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar Şirkettarafından yürütülür ve sonuçlandırılır.Bu takip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük Şirket tarafındankarşılanır. Sözleşmeninimza tarihinden önce Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk TEDAŞ’a aittir. Budönemde yürütülmüş bulunan bu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı TEDAŞ'tır.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAŞ tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük TEDAŞ tarafından ödenir. Sözleşmeninimza tarihinden sonra Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk Şirketle aittir. Şirkettarafından yürütülmüş bulunan hu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı Şirkettir. Butalepleri konu alan icra takibi ye davalar Şirket tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük Şirket tarafındankarşılanır. Şirket, bu kapsamda ortaya çıkantazminattan, cezadan ve/veya herhangi bir isim altındagerçekleştirdiği ödemelerden dolayı, hiçbirşekilde TEDAŞ’a rücu edemez. Belirtilen nedenlerleTEDAŞ'ın bir ödeme yapmak zorunda kalması durumunda.Şirket söz konusu ödemeyi ilk talepte ödeme tarihindenitibaren ticari faiziyle birlikte, nakden ve defaten ödemekle yükümlüdür”şeklindeki düzenlemelerden, TEDAŞ’ın şirketedevri öncesindeki döneme ilişkin DağıtımTesisleri ile Dağıtım Tesisleri'nin işletilmesindenkaynaklanan her türlü hukuki ve cezaî sorumluluğunTEDAŞ’a ait olacağı açıkçabelirtilmiştir. Yine 233 sayılıKHK’nin 2. maddesinde; iktisadidevlet teşekküllerinin iktisadi alanda ticari esaslara görefaaliyet göstereceği düzenlenmiştir. Ancak bu maddenin29.06.2001 gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ AnaStatüsü’nün 3. Maddesinin 2. Fıkrası ilebirlikte değerlendirmek gerekmektedir. Söz konusu maddedeTEİAŞ’nın EPK,K.H.K., ve bu Ana statü hükümleri saklı kalmak üzereözel hukuk hükümlerine tabi olacağıbelirtilmiştir. 4628 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu’nun 2 nci maddesinde sistemkullanım anlaşmasına konu kullanım tarifelerininTEİAŞ tarafından EPDK’nın onayı alınmaksureti ile hazırlanacağına ilişkin tek taraflıdüzenleme yetkisi ve aynı kanunun 20. maddesinde düzenlenensistem güvenliği açısından gerekli önlemleridüzenleyen Arz güvenliği ile ilgili maddesi birliktedeğerlendirildiğinde; TEİAŞ tarafından, ÇoruhElektrik A.Ş. hakkında (sermayelerinin tamamı devlete ait ikiiktisadi devlet teşekkülü arasında) Mart 2010 tarihinikapsar şekilde düzenlenen ceza faturasının, bir ticarifaaliyetin yürütülmesi kapsamında değil, TEİAŞ’a4628 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile verilen Elektrikİletimi görevinin sağlıklı bir şekildeyürütülmesini sağlama görevi kapsamındadüzenlendiği, davacı ile davalı arasında gerekhisse devir sözleşmesi gerekse İşletme Hakkı DevirSözleşmesi imzalanmadan önceki döneme ait davaya konu cezafaturası yönünden sorumluluğun TEDAŞ’a aitolması da dikkate alındığında, borç tarihiitibari ile gerek alacaklı gerekse borçlu sıfatınınidarede birleştiği sonucuna varılmıştır. 7-SONUÇ: Davadosyasının incelenmesinden; 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ’nin,TEİAŞ, EÜAŞ ve TETAŞ şeklinde 3’eayrılmasının ardından 27/03/2003 tarihli ve 25061sayılı Resmi Gazete’de Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğinyayınlandığı, ardından 21.12.2006 tarihli ve 1029sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01.01.2007 tarihindeİletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’ninyürürlüğe girdiği, TEİAŞ’nin 4628 sayılı Kanun ve Tebliğinkendisine verdiği yetki çerçevesindehazırladığı “Sistem KullanımAnlaşması”nın, 23.05.2003 gün ve 148/1-15 sayılıEPDK kararı ile onaylandığı ve fakat dosya içindebulunan örneğinden söz konusu anlaşmanın davacıtarafından imzalanmadığınıngörüldüğü; Özelleştirme YüksekKurulu’nun 7.6.2010 gün ve 2010/36 sayılı Kararı ileTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.nin Çoruh ElektrikA.Ş.’ndeki %100 hissesinin, 227.000.000 ABD doları bedelle AksaElektrik Perakende Satış A.Ş.’ne devredilmesine kararverildiği, hisse devrinin 31.12.2010 tarihinde tamamı ilegerçekleşmesi ile Fırat Elektrik A.Ş.’nınözelleştirme işleminin tamamlandığı; davalıkurum tarafından, sistem kullanım anlaşmasının 10. maddesindebelirtilen cezai şartlarından 12. bentte belirtilenyükümlülüğün Mart 2010 tarihinde tespit edilen ihlalinedeni ile davacı kuruma 194.340,21 TL ceza kesildiği,davacının bu cezaya itiraz etmesi ile taraflar arasında davayakonu uyuşmazlığı oluştuğu anlaşılmaktadır.Görüldüğü üzere, ceza faturasınıntanzimine konu ihlal tarihinde, davacı kurum henüz özelleştirilmemiş,davalı ile arasında Sistem Kullanım Anlaşmasıimzalanmamış olmakla, ihlal tarihi itibariyle idare hukuku tüzelkişisi sıfatını devam ettirmektedir. Yukarıda ayrıntısı ileaçıklandığı üzere, Ana Statüsü’nün 3. maddesinin 2. fıkrası gereğince TEİAŞ, 4628 sayılı EPK’nda verilen görevleri kapsamındatesis ettiği işlemler yönünden idare hukukuhükümlerine tabidir ve 4628 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu’nun yukarıda 2. maddesi kapsamında verilen yetkilerikullanırken tesis ettiği işlemler bakımından özelhukuk hükümlerine tabi olmadığı yönünden birkuşku bulunmamaktadır. Buna ilaveten, davalı TEİAŞtarafından, davacı kurumun özelleştirilmesinden öncekidöneme ilişkin olarak, davalı idarenin elektrik iletimi kamuhizmetinin düzgün işletilmesini sağlamak adınagerçekleştirdiği denetim görevi kapsamında tespitettiği ihlal nedeni ile davacıya ceza faturası tanzimettiği, ne faturanın tanzimi ne de faturanın dayanağıolan işlemlerin düzenlenmesi aşamasında davacınınherhangi bir katkısı bulunmadığı, davalı idarenintüm bu işlem ve düzenlemeleri kanunlar ve ilgili mevzuatınkendisine verdiği yetkiye dayalı olarak kamu gücü kullanmaksureti ile ve tek taraflı irade beyanı ilegerçekleştirdiği hususları da dikkatealındığında, davaya konu iptali istenen cezafaturasının bir idari işlem olduğu sonucunavarılmıştır. Herne kadar davaya konu sistem kullanım anlaşması birsözleşme metni gibi düzenlenmiş ise de, gerekTEİAŞ tarafından tek taraflı olarak hazırlanması,gerek EPDK tarafından onaylanarak yürürlüğe girmesi vegerekse de davacı tarafından imzalanmamış olmasınedenleri ile, iki taraflı irade beyanına havi bir özel hukuk sözleşmesiniteliğinde olduğu kabul edilmemiş, bir idari işlem olarakdeğerlendirilmiştir. Bu duruma göre, idare tarafındantesis edilen işlemin, anılan yasal düzenlemelereuygunluğunun denetlenmesi gereken davanın görüm veçözümünde 2577 sayılı Yasa’nın 2.maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi gereğince idariyargı yerleri görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın başvurusunun reddine kararverilmesi gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 2.6.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
kullanması halinde, Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem
Kullanımı Hakkında Tebliğ’in Geçici 3. maddesiuyarınca Kullanıcıların lisans almamış
olmaları ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması halinde dahi bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği doğrultusunda onaylanan sistem
kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedelini ödemeyükümlülükleri bulunmaktadır.
Sistem Kullanım Anlaşması bulunmaksızın iletimsistemini kullanmakta olan kullanıcılar, iletim sisteminde arzgüvenilirliği ve kalitesinin sağlanması amacıylaaşağıda ver alan ihlallerlekarşılaşılması halinde ilgili cezai işleme tabiolacaktır.” denildikten sonra, dava konusu ihlalintanımı: “İletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin İletim Sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitifreaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması” şeklinde yapılmış;“Kullanıcı Tarafından TEİAŞ’aÖdenmesi Gereken Ceza” ise “Kullanıcının o aykiSistem Klanlım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %50’sioranında ceza uygulanır. Ceza, 00.00-24.00 saatleri arasında birdefadan fazla uygulanmayacaktır” olarak belirlenmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy