T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 279
KARAR NO : 2014 / 626
KARAR TR : 02.06.2014
ÖZET : Davacı ile davalı Belediye arasında Kentsel Dönüşüm Projesi çerçevesinde imzalanan arsa karşılığı kat yapımı sözleşmesinde; arsa üzerinde bulunan gecekonduya takdir edilen bedelin, 5216 ve 5395 sayılı Belediyeler Kanununa dayanılarak çıkarılan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin Yeni Mamak Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Uygulama Esaslarına İlişkin 26.10.2009 tarih 2432 sayılı kararına aykırı olarak eksik kıymet biçildiği ve takdir edilen bedelin tamamının ödenmemesi nedeniyle, eksik tesis bedelinin ödenmesi istemine ilişkin olarak açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :S.D.
Vekili : Av. E.Y. Davalı : Mamak BelediyeBaşkanlığı Vekili :Av. F.E. O L A Y : Davacı vekili, davadilekçesinde özetle; davacı ile davalı Belediyearasında 17.10.2012 tarihinde Yeni Mamak KentselDönüşüm Projesi çerçevesinde davacıya aitAnkara ili Mamak İlçesi Altıağaç Mahallesi, 39820ada, 1 parsel üzerinde bulunan meskene aşınma paylarıdüşülerek 21.330 TL tesis bedeli takdir edildiğini, bunun2.133.54 TL’lik kısmının ödeneceği taahhütedilerek davalı idare ile arsa karşılığı katyapımı sözleşmesi yapılarak davalı idareyetesisin devredildiğini, ancak davalı idarenin hakkaniyete ve kanunaaykırı olarak enkaz bedelini ödemeyi taahhüt ettiğini,bu değerin Bayındırlık Bakanlığı’nınher yıl yayınladığı tebliğdenaşağı olduğunu belirterek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydı ile eksik tesis bedelinden bakiyekalan 100,00TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ilebirlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli yargıda davaaçmış, 21.11.2013 tarihli ön inceleme oturumunda “kıymet takdir komisyonunun A121 analiz raporu ile saptanan yapıbedelinin ödenmesi yerine enkaz bedelinin ödenmesi nedeniyleödenmeyen yapı bedeline” ilişkin olarak davaaçtıklarını, 25.11.2013 tarihli ıslahdilekçesi ile alacak miktarını 15.191,86 TL olduğunubildirmiştir. Davalıvekili süresi içerisinde görev itirazındabulunmuştur. ANKARA22. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 21.11.2013 gün ve 2013/274 esassayılı kararı ile görev itirazının reddine kararvermiştir. DavalıMamak Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içinde verdiğidilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı birörneği Danıştay Başsavcılığı'nagönderilmiştir. DANIŞTAYBAŞSAVCISI: “…5393sayılı Belediye Kanunu'nun "Kentsel Dönüşümve Gelişim Alanı" başlıklı 73. maddesinde;Büyükşehir belediye ve mücavir alansınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projesi alanı ilan etmeye Büyükşehirbelediyelerinin yetkili olduğu, Büyükşehir belediyemeclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerinin kendisınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projelerini uygulayabileceği, Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya Büyükşehir belediyelerinin yetkili olduğu,kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındabulunan yapıların boşaltılması, yıkımıve kamulaştırılmasında anlaşma yolunun esasolduğu, kentsel dönüşüm ve gelişim projealanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmalarıhalinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanındahaklarının verileceği, 2981 sayılı Kanunkapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaçbedellerinin verileceği veya belediye imkanlarıölçüsünde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanı dışında arsa veya konutsatışı yapılabileceği, bu kapsamda bulunanlara TopluKonut İdaresi Başkanlığı ile işbirliğiyapılmak suretiyle konut satışı dayapılabileceği, enkaz ve ağaç bedellerinin arsa veyakonut bedellerinden mahsup edileceği, Belediyenin, kentseldönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkiliolduğu; bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda BaşbakanlıkToplu Konut İdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarlaverilen yetkilerin saklı olduğu hükümleri yeralmıştır. 2985 sayılıToplu Konut Kanunu'nun "İskan Sahalarının Tespiti,Kamulaştırma Ve Kadastro" başlıklı 4. maddesinde;"Başkanlık, gecekondu dönüşüm projesiuygulayacağı alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa vearazilerde veya valiliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenenalanlarda çevre ve imar bütünlüğünübozmayacak şekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imarplanlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Buplanlar; Büyükşehir belediye sınırlarıiçerisinde kalan alanlar için Büyükşehir belediyemeclisi tarafından, il ve ilçe belediye sınırlarıile mücavir alanları içerisinde kalan alanlar içinilgili belediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerdeilgili valilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğeintikal ettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynenveya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valiliktarafından üç ay içerisinde onaylanmayan planlarBaşkanlık tarafından re'sen onaylanır. Belediyeler, valilikveya Başkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilanve itiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılıİmar Kanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumlan tarafından yapılacak tüm işlemlerBaşkanlık tarafından re'sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur. Başkanlıkkanundaki görevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmayayetkilidir. Başkanlık tarafından yapılacak kamulaştırmalar,4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki iskânprojelerinin gerçekleştirilmesi amaçlıkamulaştırma sayılır." hükmüne yerverilmiştir. Uygulama veöğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetininyürütümü sırasında, kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklamalarıylayapmış oldukları işlemler idari işlem olaraktanımlanmaktadır. Bu tanıma göre,idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesiuyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesisettikleri, genel ve düzenleyici imar planları, kentseldönüşüm ve gelişim projeleri, bu projeleruyarınca tesis edilen imar uygulamaları, konut tahsisi vesatışı, kamulaştırma, arsa payı tahsisi gibibireysel işlemler, "idari işlem" niteliğitaşımaktadır. Dosyanınincelenmesinden; davacının paydaşı olduğutaşınmazın bulunduğu yerde davalılardan MamakBelediyesi ile Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı arasında 2985 sayılı Toplu KonutKanunu, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 5393 sayılı BelediyeKanunu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, 3194sayılı İmar Kanunu hükümleriçerçevesinde"Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi KentselYenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"ne ilişkinolarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolünimzalandığı, Mamak Belediye Meclisinin 02.07.2012günlü, 386 sayılı kararıyla UygulamaYönetmeliğinin hazırlandığı, protokol gereğianılan bölgenin Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca 775 sayılı Kanun uyarıncaGecekondu Önleme Bölgesi olarak ilan edildiği, bölgedekamulaştırma yapılabilmesi amacıyla Mamak BelediyeEncümeni kararı ile kamu yararı kararı alınarakkaymakamlıkça onaylandığı, anılandüzenlemeler uyarınca 17.10.2012 tarihinde davacı ile arsa vetesis karşılığı konut sözleşmesininimzalandığı, bu sözleşme gereğidavacının yapısı için hesaplanan enkaz bedelinindavacıya tahsis edilen konuta isabet eden paya karşılıkgelen miktardan düşüldükten sonra davacınınödemesi gereken miktarın belirlendiği, bu arada 19.03.2013tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla projealanında kalan taşınmazların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından acelekamulaştırılmasına karar verildiği, davacıtarafından, yapısına karşılık kıymet takdirkomisyonu raporu ile saptanan yapı bedelinin ödenmesi gerekirkenenkaz bedeli ödenmesinin öngörüldüğündenbahisle yapı bedelinin ödenmesi istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığıanlaşılmaktadır. Bu durumda,davacının, belirlenen enkaz bedelininarttırılmasını değil, yapının bedelininödenmesini istemesi karşısında;uyuşmazlığın, bedel artırımıniteliğinde olmayıp, Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm Projesi kapsamında kalan davacınıntaşınmazının kamulaştırılmasısırasında yapının enkaz bedelinin mi maliyet bedelinin miödenmesi gerektiği noktasından kaynaklandığı,dolayısıyla, 2981 sayılı Yasa ve kentseldönüşüm ve gelişim alanlarına ilişkinmevzuat hükümleri uyarınca çözümlenmesigerektiği anlaşıldığından, davanın idariyargı yerinde görülmesi gerektiği sonucunaulaşılmıştır. Her ne kadar, projekapsamında davalı idare ile davacı arasında arsa ve tesiskarşılığı konut sözleşmesiimzalanmış ve sözleşme ile davacıya aityapının enkaz bedelinin ödeneceği yolunda anlaşmasağlanmışsa da, sözleşmenin niteliğiincelendiğinde, sözleşmenin, Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm Projesi kapsamında kalan taşınmazüzerinde 2981 sayılı Yasa uyarınca davacının haksahibi olduğu yapısına karşılık konut tahsisiamacıyla tesis edildiği, idarenin üstün hak ve yetkilerininbulunduğu bir sözleşme olduğu, dolayısıylatarafların serbest iradeleri ile anlaşmaları niteliğindeolmayıp, idari sözleşme niteliğitaşıdığı anlaşıldığından,uyuşmazlığın sözleşmeye dayalı alacakdavası olarak nitelendirilmesine de olanak bulunmamaktadır.Diğer taraftan, davalı idarece kamulaştırma işlemindenvazgeçilerek sözleşmenin feshedildiği de belirtilmişbulunmaktadır…” gerekçesiyle 2247Sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI: “…Davacı, konut sözleşmesiimzalandıktan sonra, sözleşme kapsamında konut hakkıiçin kendisine düşen ödeme miktarınınhesabında dikkate alman, A 121 Analiz nolu, "Mamak BelediyeBaşkanlığıAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi MahalleleriKentsel Yenileme Projesi Kıymet Takdir Raporu" nda belirlenengecekondu niteliğindeki yapının tesis ve enkaz bedelinin; AnkaraBüyükşehir Belediye Meclisinin Yeni Mamak KentselDönüşüm Gelişim Proje Alanı Uygulamaesaslarına ilişkin 26/10/2009 gün ve 2432 sayılıkararındaki esaslara ve hakkaniyete uygun yapılmaması nedeniyleeksik ödenen tesisi ve enkaz bedelinin faizi ile ödenmesini davaetmektedir. 5393sayılı Belediye Kanunu’nun kentsel dönüşümve gelişim alanına ilişkin 73. maddesinde: “ Belediye,kentin gelişimine uygun olarak eskiyen kentkısımlarını yeniden inşa ve restore etmek; konut alanları,sanayi ve ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyaldonatılar oluşturmak, deprem riskine karşı tedbirler almakveya kentin tarihî ve kültürel dokusunu korumak amacıylakentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Kentseldönüşüm ve gelişim projelerine konu olacak alanlar,meclis üye tam sayısının salt çoğunluğununkararı ile ilân edilir. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgiliresim ve harçların dörtte biri alınır. Biryerin kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanıolarak ilân edilebilmesi için; o yerin belediye veya mücaviralan sınırları içerisinde bulunması ve en az ellibinmetrekare olması şarttır. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunanmülk sahipleri tarafından açılacak davalar, mahkemelerdeöncelikle görüşülür ve kararabağlanır.” hükmü yer almaktadır. Anayasa'nın125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlübulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunun 2/1-b maddesi gereğince idarieylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları, idari dava türleriarasında sayılmıştır. Uyuşmazlık,davalı idarenin 5393 sayılı Yasa’nın 73. maddesindeyer alan düzenleme gereğince hazırladığı KentselDönüşüm ve Gelişim Projesinin uygulanmasısırasında sözleşme öncesi, gecekondu önlemealanında bulunan davacıya ait gecekondu vasfındakiyapının tesisi ve enkaz bedelinin Belediye Meclis kararıdoğrultusunda takdir edilmesine ilişkin işlemdenkaynaklanmaktadır. Davalıidarenin yetkili organının kamu gücünü kullanarak,res’en ve tek taraflı olarak tesis ettiği işlem nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen zarardankaynaklandığından; söz konusu zararın tazminineyönelik bulunan davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-bmaddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan zarar görenler tarafındanaçılan tam yargı davaları kapsamında idariyargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir…”şeklinde düşünce bildirmiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, ErtuğrulARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıylayapılan 02.06.2014 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerineDanıştay Başsavcısı'nca 10.maddedeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı iledavalı Belediye arasında Kentsel Dönüşüm Projesiçerçevesinde imzalanan arsa karşılığıkat yapımı sözleşmesinde; arsa üzerinde bulunangecekonduya takdir edilen bedelin, 5216 ve 5395 sayılı BelediyelerKanununa dayanılarak çıkarılan Ankara BüyükşehirBelediye Meclisinin Yeni Mamak Kentsel Dönüşüm veGelişim Proje Alanı Uygulama Esaslarına İlişkin26.10.2009 tarih 2432 sayılı kararına aykırı olarakeksik kıymet biçildiği ve takdir edilen bedelintamamının ödenmemesi nedeniyle, eksik tesis bedelininödenmesi istemiyle açılmıştır. 03.07.2005tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun “Kentseldönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı73. maddesinde; “(Değişik: 17/6/2010–5998/1 md.) Belediye,belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları,ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları,rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatıalanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarınıyeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültüreldokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almakamacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleriuygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm vegelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıdasayılan hususlardan birinin veya bir kaçınıngerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alansınırları içerisinde bulunması şarttır.Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerdekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilanedilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenintalebi ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınınteklifi üzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilanedilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlıveya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektararasında olması, etaplar halinde yapılabilmesihususlarının takdiri münhasıran belediye meclisininyetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile projealanı ile ilişkili birden fazla yer tek birdönüşüm alanı olarak belirlenebilir. Büyükşehirbelediye ve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır. Kentseldönüşüm ve gelişim alanları içinde yeralan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya aitgayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkulsahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuşkimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanında hakları verilir. 2981 sayılıKanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaçbedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsündekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir. Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdebelediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz. Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapukütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzeretapu sicil müdürlüğüne, paftasındagösterilmek üzere kadastro müdürlüğünebildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelendeğişiklikler belediyeye bildirilir. Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptal ikinci ,üçüncü, dördüncü cümleler: AnayasaMahkemesi’nin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159sayılı Kararı ile) Belediye,kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir. Kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamı çıkarmayaveya tapudaki kayıt malikine göre işlem yapmaya yetkilidir. (Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibiproje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecekcephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük netasgari ücret tutarını geçmemek üzere telifhakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir. (Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17md.) Bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özelaydınlatma ve çevre tanzimi çalışmalarıiçin yapılması gereken iş, işlem veyetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payı çoğunluğuile verecekleri karara göre yapılır. (Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17md.) Büyükşehir belediyelerince, kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen alanlar ile5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilan edilenalanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum vekuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamındakiişler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortakhizmet projeleri aracılığıylagerçekleştirilebilir. BuKanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konutİdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilenyetkiler saklıdır.” hükmü yer almış; bu Kanunun işaret ettiği 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun" İskan sahalarının tespiti, kamulaştırma vekadastro " başlıklı 4. maddesinde; "(Değişik: 5/5/2004 – 5162/2 md.) (Değişikbirinci fıkra: 24/7/2008-5793/7 md.) Başkanlık, gecekondudönüşüm projesi uygulayacağı alanlarda veyamülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konutiskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imarbütünlüğünü bozmayacak şekilde her türve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya,yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar; büyükşehirbelediye sınırları içerisinde kalan alanlar içinbüyükşehir belediye meclisi tarafından, il ve ilçebelediye sınırları ile mücavir alanları içerisindekalan alanlar için ilgili belediye meclisleri tarafından,beldelerde ve diğer yerlerde ilgili valilik tarafından,planların belediyelere veya valiliğe intikal ettiği tarihtenitibaren üç ay içerisinde aynen veyadeğiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafındanüç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlıktarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veyaBaşkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan veitiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmarKanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamu kurumlarıtarafından yapılacak tüm işlemler Başkanlıktarafından re’sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur. Başkanlıkkanundaki görevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmayayetkilidir. Başkanlık tarafından yapılacakkamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin ikincifıkrasındaki iskân projelerinin gerçekleştirilmesiamaçlı kamulaştırma sayılır.”hükmüne yer verilmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; Mamak Belediyesi, Emlak ve İstimlakMüdürlüğü’nün 27.06.2013 gün veM.06.3.MAM.0.21/06 2031304976 sayılı yazı ve eklerinden;davacı Suna Dursun’un hissedar olduğu 39820 ada 1 parselinAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi mahallelerinin KentselYenileme alanında kaldığı, Belediye ile TOKİarasında 14.08.2012 tarihinde imzalanan protokolçerçevesinde 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu, 775sayılı Gecekondu Kanunu,5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2942sayılı Kamulaştırma Kanunun ile 3194 sayılıİmar Kanunun hükümleri çerçevesinde BelediyeMeclisinin kararı ile uygulama yönetmeliğininhazırlandığını, 04.09.2012 tarihinde BelediyeEncümeninin aldığı kararın ardından 06.09.2012tarihinde Kaymakamlıkça kamu yararı kararıalındığı, Belediye ile TOKİ arasında imzalananprotokol gereği Toplu Konut İdaresince bahse konu alanın 775sayılı Gecekondu önleme bölgesi ilan edildiği, KentselYenileme ve Gecekondu dönüşüm alanı olarak ilan edilenalanda bulunan hak sahibi S.D.ile sözleşme imzalandığıve davacı tarafından dava açılması nedeniylesözleşmenin feshedildiğinin davacıya bildirildiği anlaşılmıştır. Davacı vekilitarafından, müvekkilinin taşınmazının, Kentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi alanındakaldığı, idarece taşınmaz üzerinde bulunanmeskene takdir edilen tesis bedelinin eksik hesaplandığı iddiaedilerek alacak davası açıldığı;Danıştay Başsavcısı tarafından, davanın,2981 sayılı Yasa ve Kentsel Dönüşüm veGelişim alanlarına ilişkin mevzuat hükümleriuyarınca çözümlenmesi gerekçesiyle olumlugörev uyuşmazlığıçıkarıldığı görülmüştür. İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır. Anayasanın 125'incimaddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralabağlanmış; 2577 sayılı idari Yargılama UsulüKanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde,idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlaledilenler tarafından açılan tam yargı davaları,idari dava türleri arasında sayılmıştır. Bu durumda;davalılardan Mamak Belediyesi ile Başbakanlık Toplu Konutİdaresi Başkanlığı arasında 2985 sayılıToplu Konut Kanunu, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 5393sayılı Belediye Kanunu, 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleriçerçevesinde "Altıağaç-Karaağaç-HüseyingaziKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"neilişkin olarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolünimzalandığı, Mamak Belediye Meclisince UygulamaYönetmeliğinin hazırlandığı, protokol gereğianılan bölgenin Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca 775 sayılı Kanun uyarıncaGecekondu Önleme Bölgesi olarak ilan edildiği, bölgede kamulaştırmayapılabilmesi amacıyla Mamak Belediye Encümeni kararı ilekamu yararı kararı alınarak Kaymakamlıkça onaylandığı,davacı ile arsa ve tesis karşılığı konutsözleşmesi imzalandığı, sözleşme gereğidavacının yapısı için hesaplanan enkaz bedelinin davacıyatahsis edilen konuta isabet eden paya karşılık gelen miktardandüşüldükten sonra davacının ödemesi gerekenmiktarın belirlendiği, bu arada 19.3.2013 tarihli Resmi Gazete'deyayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla proje alanında kalantaşınmazların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından acelekamulaştırılmasına karar verildiği, anılanprotokol gereği kamulaştırma işlemlerinin davalı MamakBelediyesince yürütüldüğü, dava konusutaşınmazın söz konusu proje kapsamındakaldığı ve kamulaştırılmasına kararverildiği; dava konusu uyuşmazlığın,davacının yapısına karşılık kıymettakdir komisyonu raporu ile saptanan bedelin eksik takdir edildiği vetakdir edilen bedelin de tamamının ödenmemesi nedeniyle bakiyekalan miktardan kaynaklandığı dikkate alındığında;davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde yer alan idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanzarar görenler tarafından açılan tam yargıdavaları kapsamında idari yargı yerindeçözümlenmesi gerekmektedir. Belirtilen nedenlerle,Danıştay Başsavcısı’nın başvurusununkabulü ile davalılardan Mamak Belediye Başkanlığıvekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 22. AsliyeHukuk Mahkemesi’nin 21.11.2013 gün ve E:2013/274 sayılı kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleDanıştay Başsavcısı’nın başvurusununkabulü ile davalılardan Mamak Belediye Başkanlığıvekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.11.2013 gün ve E:2013/274 SAYILI KARARININKALDIRILMASINA, 02.06.2014 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy