T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 649
KARAR NO : 2014 / 692
KARAR TR : 02.06.2014
ÖZET : Bilkent Üniversitesi öğrencisi olan ve hakkında verilen üniversiteden çıkarma kararı yargı kararı ile iptal edilen davacı tarafından, bu iptal kararı neticesinde yatırmış olduğu okul ve yurt ücretinin iadesi için yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali ile davacının yatırmış olduğu okul ve yurt ücretinin yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : S.A. Vekilleri : Av. M.S.E. Davalı : Bilkent ÜniversitesiRektörlüğü Vekilleri : Av. A.A. O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde, Bilkent Üniversitesi Turizmve Otel İşletmeciliği Meslek Yüksek Okulu sonsınıf öğrencisi müvekkili S.A.hakkında 10.09.2009tarihinde başlatılan soruşturma neticesinde 23.11.2009 TOMYO 019Karar No:1 sayılı Bilkent Üniversitesi Turizm ve Otelİşletmeciliği Meslek Yüksekokulu Yönetim Kurulukararı ile üniversiteden çıkarma cezasıverildiği, bu kararın da 02.12.2009 tarihi itibariyle müvekkilinetebliğ edildiği; YÖK Disiplin Yönetmeliğinin 33.maddesi gereğince Yüksekokul Yönetim Kurulunun almışolduğu karara karşı Bilkent Üniversitesi YönetimKuruluna 07.12.2009 tarihli dilekçeyle yaptıklarıitirazın, Üniversite Yönetim Kurulunca 16.12.2009 tarihlitoplantıda reddedildiği; tesis edilen bu haksız işleminiptali için Ankara 15. İdare Mahkemesinin 2009/1584E.sayılı dosyasında görülen davada işlemin iptalinekarar verildiği, müvekkilinin, üniversiteden çıkarmaişlemi neticesinde 2009-2010 öğretim yılının ilkdönemine (güz dönemi) ait 7.500,00 TL okul ve 3.900,00 TL yurt ücretinipeşin olarak Yapı Kredi Bankasına yatırdığıhalde eğitim alamadığı, o dönemin derslerinintamamından kaldığı ve yurttanyararlanamadığı, işbu yatırılan okul ve yurtparasının taraflarına ödeme tarihinden itibarenişleyecek faizi ile birlikte iadesinin zorunluluğu olduğunedenlerini ileri sürerek, toplam 11.400,00TL’nin taraflarınaödenmesi istemiyle yaptıkları başvurunun zımnenreddine ilişkin işlemin iptali ile okul ve yurt ücretininkendisine 25.8.2010 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikteödenmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. ANKARA 16. İDARE MAHKEMESİ : 19.7.2012 gün ve E: 2011/801, K:2012/1243 sayı ile, Bilkent Üniversitesi’ninAnayasa’nın 130. maddesi ile 2547 sayılıYükseköğretim Kurumları Kanunu’nun Ek 2. maddesihükümleri uyarınca akademik yönden 2547 sayılıKanuna tabi olmakla birlikte, mali ve idari konularda özerk bir kamutüzel kişisi olduğu, başka anlatımla akademik konulardışında kalan mali ve idari konularda özel hukukhükümlerine tabi olduğu; davacının, yatırmışolduğu öğrenim ücreti ve yurt ücretinin iade edilmesiistemli başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali veödenmeyen öğrenim ve yurt ücretinin faizi ile birlikteödenmesine karar verilmesi isteminden kaynaklananuyuşmazlığın, bir alacak borç ilişkisiolması ve Borçlar Kanunu’nun sebepsiz zenginleşmekurallarına göre çözümlenmesi gerektiğidolayısıyla, davanın görüm veçözümünün adli yargı yerine ait bulunduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekilibu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır. ANKARA 16.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 18.2.2014 gün ve E: 2012/540,K:2014/59 sayı ile, İdareye karşı yargı yolunudüzenleyen Anayasa’nın “Yargı Yolu”başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasının ilkcümlesinde: “İdarenin her türlü eylem veişlemlerine karşı yargı yoluaçıktır.” Son fıkrasında da “İdarekendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür” hükümlerine yer verildiği;dosya kapsamına göre; davalıya atılı eylem veişlemin kamu hizmetiyle bağlantılı bulunduğu vedavanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğigerekçesiyle davanın yargı yolu yönünden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekiliadli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararlarınedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, ErtuğrulARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘unkatılımlarıyla yapılan 02.06.2014 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usuleilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Bilkent Üniversitesiöğrencisi olan ve hakkında verilen üniversitedençıkarma kararı yargı kararı ile iptal edilendavacı tarafından, bu iptal kararı neticesinde yatırmışolduğu okul ve yurt ücretinin iadesi için yapılanbaşvurunun zımnen reddine ilişkin davalı idareişleminin iptali ile davacının yatırmışolduğu okul ve yurt ücretinin yasal faizi ile birlikteödenmesine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır. Anayasanın“Yükseköğretim Kurumları”başlıklı 130. maddesinin birinci fıkrasında,“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarınadayanan bir düzen içinde milletin ve ülkeninihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacıile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerdeeğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın vedanışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmetetmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamutüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahipüniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”; 2.fıkrasında, “Kanunda gösterilen usul ve esaslaragöre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ilevakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabiyükseköğretim kurumları kurulabilir.”; 10.fıkrasında “Vakıflar tarafından kurulanyükseköğretim kurumları, mali ve idari konularıdışındaki akademik çalışmaları,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretimkurumları için Anayasada belirtilen hükümleretabidir.” hükmüne yer verilmiş; 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu’na 5772 sayılı Kanun ileeklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretimkurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek Madde 2'de, “Vakıflar;kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali veidari hususlar dışında, akademik çalışmalar,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymakkaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlarabağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da birüniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünebağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğualanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmekamacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmakşartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslekyüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, YükseköğretimKurulunun görüşü alınarak Bakanlar Kurulu kararıile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknikeğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır.”denilmiştir. VakıfYükseköğretim Kurumları Yönetmeliğininöğrenci alınması başlıklı 18. maddesinde,“Vakıf Üniversitelerine/yüksek teknolojienstitülerine kaydedilecek öğrenci kontenjanlarıYükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. VakıfÜniversitelerine/yüksek teknoloji enstitülerinin lisans veönlisans programlarına öğrenciler merkezi yerleştirmesistemiyle alınır. Ancak, Yükseköğretim Kuruluncadüzenlenen esaslara göre, Öğrenci SeçmeSınavından (ÖSS) Yükseköğretikm Kuruluncabelirlenen puanların üzerinde puan alan belli sanat ve spordallarında üstün kabiliyeti olduğu tespit edilenöğrenciler, ilgili dalda eğitim yapmak kaydıyla yine buesaslar içerisinde yetenek sınavı ile yabancı uyrukluöğrenciler Yükseköğretim Kurulunun belirlediğiesaslara göre vakıf üniversitelerine/ileri teknolojienstitülerine alınabilir. Meslekive teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olanöğrenciler istedikleri takdirde bitirdikleri programındevamı niteliğinde veya buna en yakın programlarınuygulandığı, öncelikle kendi mesleki ve teknik eğitimbölgesi (METEB) içinde yer alan veya bölgesidışındaki vakıf meslek yüksekokullarına,Yükseköğretim Kurulunun tespit edeceği usul ve esaslarçerçevesinde, Öğrenci Seçme ve Yerleştirmemerkezi (ÖSYM) tarafından sınavsız olarakyerleştirilebilirler. Vakıfmeslek yüksekokuluna kaydedilecek öğrencilerin kontenjanlarınınüst sınırları Yükseköğretim Kurulutarafından belirlenir, yerleştirme işlemleri ÖğrenciSeçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yapılır”hükmüne; Öğrenci hak ve yükümlülükleriile disiplin işleri başlıklı 19. maddesinde ise; “Kayıt kabul, sınav, sınıf geçme, mezuniyet vebenzeri konular ile ilgili hususlar ilgili mevzuata aykırı olmamakkaydıyla vakıf yükseköğretim kurumu tarafındançıkarılacak yönetmelikte belirlenir.Öğrencilerin disiplin işlerinde YükseköğretimKurulu tarafından çıkarılan YükseköğretimKurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğiuygulanır.” hükmüne yer verilmiştir. DavalıBilkent Üniversitesi de anılan mevzuat hükümleriçerçevesinde 2809 sayılı “YükseköğretimKurumları Teşkilatı Kanunu”na 3785 sayılıYasa ile eklenen Ek 38. madde ile vakıf yükseköğretimkurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamutüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur. İdarirejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idariyapısında, kamu tüzel kişiliği idariyargının görev alanının belirlenmesindekullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzelkişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyetkonuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu TüzelKişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaranüstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirlerve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bunedenle de personeli kamu hukukuna tabidir. Kanunlakurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanısıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi VakıfÜniversitelerinin de Anayasal güvence altınaalınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahipolmaları” bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirkengüdülen amaç, yükseköğretiminçeşitli siyasal çevre ve baskı grupları iledüşünce kümelerinin etkisinin dışındatutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlıolmalarını sağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetinasli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının,görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri gibiözlük haklarının yanında öğrenci hak veyükümlülüklerinin de kanunla düzenleneceğikonusu, anayasal teminat altına alınmıştır. Öteyandan, davanın somutunda, davalı Vakıf Üniversitesincedavacı hakkında tesis edilen “üniversitedençıkarma” tasarrufu idari yargı yerince “idariişlem” olarak değerlendirilmiş ve Ankara 16. İdareMahkemesi’nce bu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bukararın sonrasında açılan ve maddi tazminat istemlidavanın hukuki değerlendirmesinde; bunun işlemin iptalisonrasında açılan ve 2577 Sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 12 nci maddesi kapsamına giren bir“tam yargı davası” mahiyetinde bulunduğu,dolayısiyle olayda sebepsiz zenginleşme nedeniyle özel hukukhükümlerinin uygulanmasının sözkonusuolmadığı, iptal davasında görevli olan idariyargı yerinin bu davada sözkonusu edilen işlem nedeniyleuğranıldığı öne sürülen maddizararın tazmini istemiyle açılan tam yargı davasında da görevli olacağı sonucuna varmak gerekmektedir. Somutolay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalıÜniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetiniyürütürken öğrencilerinin okula alınması,hak ve yükümlülükleri gözetildiğinde, İdareHukuku kapsamında bir görev ifa ettiği, üniversitedençıkarma cezasının bir idari işlem olmasıitibariyle, idari yargı yerince bu işlemin iptali sonrasındadavacının, yatırmış olduğu okul ve yurtücretlerinin iadesi istemiyle yaptığı başvurununreddine ilişkin işlemin iptali ve bu nedenleuğradığı maddi zararın tazminine hükmedilmesitalebiyle açtığı ve yukarıda izah edildiğiüzere bir tam yargı davası mahiyetindeki davanın daAnayasayla bu denetim için oluşturulan İdariYargı'nın görev alanında bulunduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Ankara16. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın görüm veçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Ankara 16. İdare Mahkemesinin 19.7.2012 günve E: 2011/801, K: 2012/1243 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 02.06.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy