T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2013 / 1836
KARAR NO : 2014 / 619
KARAR TR : 2.6.2014
ÖZET : Davalı TEİAŞ ile özelleştirme öncesinde elektrik dağıtım şirketlerinin hisselerinin tamamının kamu elinde olması, sistem kullanım cezası adı altında davalı tarafından uygulanan yaptırımın tek taraflı biçimde uygulanması ve takibinin amme alacaklarının tahsili usulü hakkında mevzuat hükümlerine göre yapılması, özelleştirme öncesinde gerçekte iktisadi devlet teşekkülü statüsünde bulunan bu iki kamu birimi arasında cereyan eden ilişkinin idare hukuku ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi, özelleştirme aşamasında davacı dağıtım şirketi ile özelleştirme idaresi arasında imzalanan hisse satış sözleşmesi ve işletme hakkı devir sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca, sözleşmenin imza tarihi öncesindeki dönemde her türlü hukuki ve cezai sorumluluğun TEDAŞ’a ait olduğunun hüküm altına alınması ve bunun doğal sonucu olarak da o dönemde iki kamu birimi arasında oluşan ihtilaftan kaynaklanan sorunun ancak idare hukuku ilkelerine göre çözümlenmesi gerektiği, ayrıca davacı dağıtım şirketi ile davalı arasında idari para cezası dönemini kapsayan bir özel hukuk sözleşmesinin imzalanmamış bulunması ve ancak özelleştirme tarihi sonrası döneme ilişkin bir ihtilafın söz konusu olması halinde özel hukuk hükümlerinin uygulanabileceği gerçeği dikkate alındığında; davacı elektrik dağıtım şirketinin özelleştirilmesi öncesi kamu elinde olduğu döneme ilişkin tesis edilen sistem kullanım cezasının iptaline ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş.
Vekilleri : Av. M.Y. & Av. S.Y.
Davalı :TEİAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. M.G.
1-OL A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; davalı idare tarafından 12.02.2013 gün ve 1573sayı ile davacı şirkete gönderilen yazıda, İletimSistemi Sitem Kullanım ve İşletim Tarifelerini HesaplamaYöntem Bildirimi’nin 1.5. maddesinde belirtilen; "iletim sistemindedoğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtımlisansına sahip tüzel kişilerin iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin /vereceklerikapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuatauygun olmaması" gerekçesi ile "Ocak 2007- Kasım 2009dönemleri arasında aylık olarak hesaplanan sistem kullanımceza faturalarının tebliğ ettirerek ödenmemesi durumundaAmme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanunun51.maddesi kapsamında yasal yollara gidileceği" bildiriminde bulunduğunu;ancak söz konusu ceza faturasının tamamı ile hukukaaykırı olduğunu iddia etmiş, gerekçe olarak da; Davacışirkete kesilen faturanın dayanağı olan, ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanım Hakkındaki Tebliğin 27.03.2003gün ve 25061 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe girdiğini; yine ceza faturasınındayanağı olan Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşması ile Yöntem Bildiriminin 21.12.2006 gün ve 1029sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 29.12.2006gün ve 26391 sayılı resmi gazetede yayınlanarakyürürlüğe girdiğini, oysa davacı şirketin01.01.2011 tarihinde özelleştirildiğini, ceza faturalarınaesas işlem tarihinin ise; KASIM 2008 tarihine ait olduğunu, yanianılan tarihlerde davacı şirketin Devlete ait olması nedeniile davacı kurumun bir sorumluluğunun olmadığını, TEİAŞGenel Müdürlüğü ile TEDAŞ GenelMüdürlüğü arasında 08.03 2007 tarihli mutabakatmetni imzalandığını, söz konusu mutabakat metninde ;"Kamu mülkiyetinde olan Dağıtımı Şirketlerinin,personel yetersizliği ve yatırım ödeneklerinin kısıtlılığınedenleriyle gerekli altyapının tamamlanamamış olması,eleman yetersizliğinden dolayı bakım-onarım faaliyetleriniistenilen seviyede yapılamaması dikkate alınarak, Sistem KullanımAnlaşmalarındaki Cezai Şartlar başlıklı 10 uncumaddede ve Yöntem Bildiriminin 1.5 inci maddesinde yer alan cezaihükümlerin 3 yıl Dağıtım Şirketlerine uygulanmasıyönünde TEDAŞ ve Dağıtım Şirketlerinin EPDKnezdinde muafiyet talebinde bulunması, Sistem KullanımAntlaşmasının KarşılıklıYükümlülükler Başlıklı A-1 bendinindördüncü fıkrasında yer alan 15 günlüködeme suresinin 30 güne çıkarılması veödeme süresi içersinde ödeme yapılmamasıhalinde uygulanacak 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine görehesaplatılacak gecikme zammının günlük olarakuygulanması yönünde ilgili mevzuatta gerekli düzenlemelerinyapılması amacıyla TEDAŞ ve DağıtımŞirketlerinin EPDK nezdinde girişimde bulunması," hususlarındamutabakata varıldığını ve Yöntem Bildiriminin1.5.maddesindeki cezai hükümlerin 3 yıl dağıtımŞirketlerine uygulanmaması yönünde kararalındığını, bu mutabakat uyarınca davalıidareye yapılan müracaata verilen 21.03.2013 gün ve 3037numaralı cevapta, muafiyet anlaşması ile ilgili birmüracaatın olmaması nedeni ile cezai işlemlerinuygulandığı cevabının verildiğini, oysa sözkonusu tarihte davacı kurumun henüzözelleştirilmediğini, bu nedenle kendilerinin müracaatimkanının zaten bulunmadığını, bu nedenle deyapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu; 6446 sayılı Enerji Piyasası Kanunu’nun 16.Maddesinde Yaptırımlar, YaptırımlarınUygulanmasında Usul ve Para Cezaları’nındüzenlendiğini, bu maddede, Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesindebelirtilen hususa yer verilmediğini, maddede belirtilen sebeplerinsınırlı sayıda olduğunu ve yorum yolu ilegenişletilemeyeceğini, bu nedenle de yapılan işlemindayanağının olmadığını ve hukukaaykırı olduğunu; ayrıca 6446 sayılı Kanunuyarınca ceza verme yetkisinin EPDK’ya ait olduğunu, oysadavacıya kesinlen ceza faturasının TEİAŞtarafından tanzim edildiğini, bu itibarla da yapılanişlemin hukuka aykırı olduğunu, Ceza Faturasının dayanağı olarakgösterilen Yöntem Bildirimi’nin, Elektrik Piyasasında İletimve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğin Geçici 3 maddesine deaykırı olduğunu, söz konusu maddede “Bağlantıve sistem kullanımına ilişkin standart anlaşmalarkullanıcı özellikleri dikkate alınarak TEİAŞ veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından buTebliğin yayım tarihini izleyen otuz gün içerisindehazırlanarak Kuruma sunulur. Kullanıcıların lisansalmamış olması ve kullanıcılar ile sistem kullanımanlaşmalarının yapılmamış olması, bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği uyarınca onaylanan sistem kullanım bedelinive/veya sistem bedelini TEİAŞ ve/veya dağıtımŞirketine ödeme yükümlülüklerini ortadankaldırmaz. Ancak, dağıtım sistemine bağlıüretim faaliyeti gösteren tüzel kişilere, 1 Ocak 2004tarihine kadar dağıtım sistemi kullanım fiyatıüzerinden belirlenen bedel tahakkuk ettirilmez.” şeklindekidüzenleme ile ceza tanzimi hususunda yönetmeliğe atıfyaptığını, oysa gerek yönetmelikte gereksetebliğde sadece sitem kullanım ve/ veya işletim ücretinindüzenlendiğini, sistem kullanım ceza ücretinden bahsedilmediğini,bu nedenle de yapılan işlemin dayanaksız ve hukukaaykırı olduğunu, Yöntembildiriminin 4.16. maddesindeki "sistem kullanımanlaşmasının yapılmamış olması halinde buYöntem Bildiriminin 1.5.maddesi (para cezası) bukullanıcılar için uygulanacaktır." şeklindekidüzenlemenin, özelleştirme öncesi dönemde, davalıidarece tek taraflı olarak yapılması nedenleri ile davacıaçısından uygulanmasının hukuken mümkün olmadığını,söz konusu uygulamanın gerek cezaların şahsiliğiilkesine gerekse iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu, Davalıtarafından gönderilen ceza faturasının tahsilinde izlenenusulün de hukuka aykırı olduğunu, 6183 sayılıYasa’nın 55. maddesinde, para cezasının tahsiliöncesinde davacı kuruma ödeme emri gönderilmesigerektiğinin ve yine aynı maddede belirtilen yasal sürelerinbeklenmesi gerektiğinin düzenlendiğini, ancak; davalıidarece söz konusu usuli prosedürün izlenmediğini buşekilde davacının yasal itiraz haklarınıkullanmasına engel olunduğunu, Davalıtarafından talep edilen para cezasının 6183 sayılıYasa’nın 102. Maddesi gereğince zamanaşımınauğradığını, bu anlamda davalı idarenin gecikmezammı talebinde 6183 sayılı yasaya dayanıp,zamanaşımı konusunda 6098 sayılı TürkBorçlar Kanunu’na dayanmasının kendi içindeçelişkiye sebebiyet verdiğini, davalı idareceyapılan işlemin bu yönü ile de hukuka aykırıolduğunu, 2007-2009tarihleri arasında henüz özelleştirmesiyapılmamış ve mülkiyeti kamuda olan şirketYetkililerine Davalı idarece hiçbir uyarıdabulunulmadığını, Şirketin ihlali düzelticiönlem alma ve cezayı ortadan kaldırma olanağınınbu şekilde elinden alındığını, davalı idareyebu konuda yapılan itiraza verilen cevapta, davalı idarenin böylebir yükümlülüğününolmadığının belirtildiğini, davalı idarenin budavranışı ile ortaya çıkan geriye dönükolarak çok ciddi para cezalarına hükmetmesinin, Ceza Hukuku’nungenel ilkeleri ve hakkaniyet ile bağdaşmadığını, CezaFaturasına esas tutanakların davalı idarece tek taraflıolarak tanzim edildiğini, bu konuda davacınınsavunmasının alınmadığını, cezafaturasına dayanak olan Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesindekiihlallerin giderilmesinin davacıdan istenmediğini, söz konusuuygulamanın Enerji Piyasası Kanunu’nun tebliği düzenleyen21. Maddesine de aykırı olduğunu, CezaFaturasının dayanağı olan Yöntem Bildirimi’ninhalen Resmi gazetede yayınlanmamış olması nedeni ilegeçerliliğinin de şüpheli olduğunu, Davakonusu ceza faturasının, 27/03/2003 tarihli ve 25061 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında iletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğin Ortak Hükümlerbölümü Ödeme Prosedürü başlıklı15.maddesinde belirtilen prosedüre aykırı şekildeaylık olarak değil, 2007-2009 yıllarına ait 27 adet faturanıntek bir seferde tahakkuk ettirildiğini, bu itibarla da yapılanişlemin hukuka aykırı olduğunu, Belirterekneticede davalı idare'nin; "iletim sistemi, sistem kullanım vesistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin1.5.maddesi" hükmünün ihlali gerekçesi ileMüvekkili şirkete cezai yaptırım olarak tebliğettiği 29.01.2013 gün ve 078330 sayılı, 11.284,25TL’lik sistem kullanım ceza faturası işleminin yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırıolduğundan iptaline karar verilmesi istemi 15.4.2013 tarihinde ile idariyargı yerinde dava açmıştır. Davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ.vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesindeözetle; görev itirazında bulunmuştur. 2- ANKARA 17.İDARE MAHKEMESİ:3.7.2013 gün veE:2013/517 sayı ile, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde;idari dava türlerinin, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı açılan iptaldavaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı açılan davalar olaraksayıldığı; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğunun kurala bağlandığı; idarenin, idare hukukualanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlıirade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğuişlemlerine, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıylaidari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak buişlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında, idariyargı denetimine tabi bulunduğu; dosyanın incelenmesinden,davalı idare tarafından 12.02.2013 gün ve 001570sayılı yazı ekinde yer alan faturalardan KASIM 2008 dönemineilişkin davacının, "Sistem kullanımanlaşması bulunmaksızın iletim sistemini kullanmakta olankullanıcıların iletim sisteminde arz güvenilirliği vekalitesinin sağlanması" yükümü altındaolmasına rağmen "İletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin iletim sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitifreaktif enerjinin, aktif eneriye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması" fiilini gerçekleştirdiğini belirterek,İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yönetim Bildiriminde yer alan hesaplamayöntemi uyarınca davacı adına 11.284,25 TL tutarlı29.01.2013 tarih ve 078330 sayılı ceza faturasınındüzenlediği, bu işlemin yukarıda anılan (12.02.2013gün ve 001570 sayılı) yazı ile bildirimi üzerinebakılan davanın açıldığınınanlaşıldığı; uyuşmazlıkta; davalıidarenin idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarakre-sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesisetmiş olduğu işlemlere yönelik olduğu ve özelhukuk hükümlerinin uygulanmasının uyuşmazlıkkonusu olayda söz konusu olmadığı, zirauyuşmazlığın tarifeye yönelik olmadığı,aksine idarece davacı şirketin "İletim sisteminedoğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtımlisansına sahip tüzel kişilerin iletim sisteminin her birölçüm noktasında çekecekleri endüktif reaktifenerjinin/verecekleri kapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiyeoranının ilgili mevzuata uygun olmaması" fiilininkarşılığında, İletim Sistemi Sistem Kullanımve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama YöntemBildirimi uyarınca cezai müeyyide uygulanmasının sözkonusu olduğu, ayrıca idare ile davacı şirket arasındahenüz karşılıklı irade beyanlarına dayalıolarak imzalanmış bir sözleşmenin debulunmadığı anlaşıldığından,davalının, uyuşmazlığın adli yargımahkemelerince çözülmesi gerektiği yönündekiitirazının yerinde görülmediği, idari yargıyerinin görevli olduğu fikir ve kanaatineulaşılmış olduğu gerekçesiyle; davalıidarenin görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevliolduğuna karar vermiştir. Davalı vekilinin, adli yargı yararına olumlugörev uyuşmazlığı çıkartılmasıyolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmiştir. 3-YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI aynen,“…Sorunun çözümü için davanıntarafı olan şirket tüzel kişiliklerinin hukukistatüsü ile davanın konusunun belirlenmesi gerekmektedir. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin(KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve02.03.2001 tarihinde yürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. TEİAŞ, devletin genel enerji politikasınauygun olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini devralmak, elektrikiletimi, yük tevzi ve işletme planlaması hizmetleriniyürütmek üzere 01.10.2001 tarihinde faaliyetegeçirilmiştir. TEİAŞ, 233 sayılı KHK sistemiiçinde, iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcutmevzuat ve ana statüsü hükümleriçerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK)13.03.2003 tarihinde aldığı iletim lisansıçerçevesinde, yeni piyasa yapısına uygunçıkarılması talebinde bulunulduğuanlaşılmaktadır. Sorunun çözümü içindavanın tarafı olan şirket tüzel kişiliklerinin hukukistatüsü ile davanın konusunun belirlenmesi gerekmektedir. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin(KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve02.03.2001 tarihli 24334 sayılı RG.de yayımlanarakyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1. Maddesi uyarınca,12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ileTürkiye Elektrik Kurumunun 1994 yılında Türkiye ElektrikÜretim İletim A.Ş.(TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş.(TEDAŞ) olarakyapılandırmasından sonra, 05 Şubat 2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye ElektrikÜretim İletim A.Ş. 01.10.2001 tarihinden itibaren; 1)Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ), 2)Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve 3) Türkiye Elektrikiletim A.Ş. (TEIAŞ) olmak üzere üç ayrı Kamuiktisadi Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. Kararın 2. Maddesinegöre ise, Söz konusu iktisadi devlet teşekküllerininfaaliyet konularının kapsamı, merkezleri ve sermayeleri anastatülerinde belirtilir. Yüksek Planlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve2001/T-19 sayılı kararı ile onaylanmış, 29.06.2001tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ anastatüsünün 3 maddesinde "Bu Anastatü ile teşkilolunan Türkiye Elektrik iletim A.Ş. (Teşekkül) tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir İktisadi DevletTeşekkülüdür." hükmü, 21. maddesinde ise,"Bu Anastatüde bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleriuygulanır" hükmü bulunmaktadır. 233 sayılı Kamu iktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesindeki "1.Teşebbüsler tüzelkişiliğe sahiptir. /2.Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklıtutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerinetabidir./3. Teşebbüsler, Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhaleKanunu hükümlerine ve denetimine tabi değildir./4.Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ilesınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgilibakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tesbitedilir." hükmü ile teşebbüslerin faaliyetlerindeözel hukuk hükümlerine tabi olacağı belirlenmiştir. Diğer taraftan, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993 tarih ve93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye ElektrikÜretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 1994 yılındaTEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerinekavuşmuşlardır. Bugün Elektrik dağıtım ve perakendesatış sektöründe rekabete dayalı bir ortamınoluşturulması ve gerekli reformların yapılmasınıteminen dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamumülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yenidenyapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve TEDAŞ 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programına alınmıştır.Dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21dağıtım bölgesine ayrılmıştır. Bukapsamda FEDAŞ kurumu da özelleştirme kapsamında 233sayılı KHK tabi bir teşebbüs olup yukarıdaaçıklanan hükümler davacı taraf içindegeçerlidir. Dava tarihinde FEDAŞ özelleştirmeişlemleri devam etmektedir. Davaya konu işlem ise, davalı tarafınsözleşmeye dayalı cezai şart uygulamasındankaynaklanan bir işlem olmakla, yukarıdaki açıklamalar ilebirlikte değerlendirildiğinde davaya konu, cezai şartınfaturalandırılmasından ibaret işlemin özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerinde görüm veçözümü gerektiği anlaşılmaktadır.Benzer konuda, Uyuşmazlık Mahkemesinin emsal teşkil eden, E:2012/129 K: 2013/621 K.T : 13.05.2013 tarihli "Dicle ElektrikDağıtım AŞ hakkında Sistem KullanımAnlaşmasının 10. maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesiuyarıca ceza faturası düzenlenerek bunların bildirimineilişkin Türkiye Elektrik iletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüişlemi ile aynı yazı ekinde yer alan ceza faturasınıniptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılandavanın, cezai şartın yer aldığı SistemKullanım Anlaşmasının kamu hukukuağırlıklı değil, tarafların serbest iradeleri ileoluştuğu, olayda idarece kamu gücüne dayalı resen vetek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlemin söz konusuolmadığı hususları gözetildiğinde ADLİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiği hk." Özetbaşlıklı kararı da aynı yöndedir.” demeksuretiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddelerigereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir. Başkanlıkça, 2247 sayılıYasa’nın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. 4-DANIŞTAY BAŞSAVCISI; aynen, “İdariYargı Düzeni, hukuk devletlerinde, hukuka bağlı olmasıgereken kamu idaresinin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğununyargısal yöntemlerle denetlenmesinin sağlanmasıamacıyla var olan yargı düzenidir. Bu yargı düzeninemensup mahkemelerde açılacak iptal davalarının konusuise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde, idariişlemler olarak gösterilmiştir. GerekUygulama, gerekse Öğreti'de, idari işlemin tanımı,idarenin kamu hizmetinin yürütümü amacıyla ve tekyanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğukesin ve yürütülmesi gerekli işlemler olarakyapılmaktadır. Bu tanıma göre, idari yargı yerlerindeiptal davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle,kamu idaresinin işlemi olması, kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasınınürünü olması ve nihayet kesin ve icrai nitelikteolması zorunludur. Olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılan davada; davacı elektrik dağıtımşirketinin, İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistemİletişim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi'nin 1.5 maddesigereğince davalı idarece ceza faturası düzenlenmesineilişkin işlemin dava konusu edildiği anlaşılmaktaolup; dava konusu ceza işleminin kamu tüzel kişiliğinesahip davalı ile davacı arasında imzalanan özel hukukilişkisine dayanan bir anlaşmaya dayalı olmadığıgibi akdi bir ilişkiye de dayalı olmadığı, davalıidare tarafından kamu gücüne dayalı olarak tek yanlı iradeyedayalı olarak tesis edildiği anlaşıldığındanidari işlem niteliğinde olan dava konusu işleme karşıaçılan davanın görüm veçözümünde "İdari Yargı Yerinin"görevli olduğu sonucunavarılmıştır….” demek suretiyle, 2247sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yolundayazılı düşünce vermiştir. 5-İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, ErtuğrulARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.6.2014 günlütoplantısında; l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içindebaşvuruda bulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı'nca 10.maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. 6-II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adliyargının, Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Davacı Şirkete, İletim Sistemi, SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildiriminin 1.5. maddesinde yer alan "iletim sistemine doğrudanbağlı tüketiciler ve dağıtım lisansına sahiptüzel kişilerin iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin/vereceklerikapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuatauygun olmaması" hükmünün ihlal edildiğigerekçesiyle, 11.284,25 TL tutarındaki Kasım 2008dönemine ait sistem kullanım cezası verilmesine ilişkin29.01.2013 gün ve 078330 sayılı ceza faturasıişleminin iptali istemiyle açılmıştır. Evvelce konu bir başka dosya münasebetiyleMahkememiz gündemine gelmiş olup, 13.5.2013 tarih ve E.2012/129,K.2013/621 sayılı kararımızla adli yargı yerigörevli kılınmış olmakla beraber; elde edilen yenibilgi ve belgeler uyarınca konunun yeniden ele alınarakdeğerlendirme yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Mahkememizce yapılan araştırmalarneticesinde; Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 01.10.2010gün ve 2010/86 sayılı Kararı ile Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş.’nin Fırat ElektrikAŞ.’ndeki %100 hissesinin, 230.250.000 ABD doları bedelleAksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ne devredilmesine kararverildiği, davacı ile davalı arasında bu devre istinaden31.03.2010 tarihli Sistem Kullanım Antlaşmasınınimzalandığı, sonrasında hisse devrinin 31.12.2010 tarihindetamamı ile gerçekleşmesi ile Fırat ElektrikA.Ş.’nın özelleştirme işleminin tamamlandığı,sonrasında davalı kurum tarafından, taraflar arasındaimzalanan sistem kullanım anlaşmasının 10. Maddesinde belirtilencezai şartlarından 13. bentte belirtilenyükümlülüğün Kasım 2008 tarihinde tespitedilen ihlali nedeni ile davacı kuruma 11.284,25 TL ceza kesildiği,davacı vekili tarafından, kesilen fatura tarihi itibari ilehenüz davacı şirketin özelleştirilmediğini, bunedenle kendilerinin ceza faturasına konu mablağdan sorumluolmadıklarını belirterek, idare mahkemesinde davaaçtığı, davalı vekilinin süresinde yargıyolu itirazında bulunması üzerine dosyanın Mahkememizönüne geldiği tespit edilmiştir. Yukarıdaki açıklamalardan daanlaşılacağı üzere, görevuyuşmazlığına neden olan sorun, dava konusu cezafaturasının idari işlem niteliği taşıyıptaşımadığı hususudur. Bu nedenle dava konusuişlemin niteliğinin belirlenmesi gerekmektedir. En temeltanımı ile idari işlem; idari fonksiyonun yerine getirtilmesiiçin yapılan kamu hukuku işlemleridir ve bu işlemleri diğerişlemlerden ayıran üç temel özelliğivardır. Bunlar; İdare tarafından, tek taraflı iradebeyanı ile, üstün yetki ve ayrıcalıklarkullanılmak sureti ile yapılmasıdır. Dava konusu cezafaturasının, bu özellikleri taşıyıptaşımadığı hususu, konunun anlaşılabilirliğiniartırmak açısından ayrı başlıklaraltında incelenmiştir. Ayrıca, ceza faturasına esastarihler itibari ile davacı ile davalı arasındakiilişkisinin hukuki statüsü de ayrı bir başlıkaltında incelenecektir. a) İşlemin İdareTarafından Yapılmış Olması : Dava konusu ceza faturası TEİAŞtarafından düzenlenmiştir. Bu noktada TEİAŞ’ınhukuki niteliğinin belirlenmesi gerekmektedir. Ancak bu başlıkaltındaki açıklamalarımıza geçmeden öncebelirtilmesi gereken önemli bir husus, tüm tespit vedeğerlendirmelerin dava konusu ceza faturasının tanzim tarihiolan 29.01.2013 tarihi itibari ile yürürlükte bulunan 4628sayılı Kanun çerçevesinde yapıldığı,30.03.2013 gün ve 28603 sayılı Resmi Gazete’deyayınlanarak yürürlüğe giren 14.03.2013 gün ve 6446sayılı Enerji Piyasası Kanunu’nun değerlendirmeyealınmadığıdır. Elektrik sektöründeki dağınıkyapıyı ortadan kaldırmak ve işletme bütünlüğünüsağlamak amacıyla 15.0.1970 gün ve 1312 sayılı Kanunile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlışirketlerin görev bölgeleri ve belediye sınırlarıdışında tüm yurtta elektriğin üretim, iletim,dağıtım ve satış hizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır.Hizmetlerin daha etkin, daha verimli ve çağdaş birşekilde sürdürülebilmesi amacıyla veözelleştirme politikaları çerçevesinde TEK,Bakanlar Kurulunun 12.8.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile,Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adıaltında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarakyeniden yapılandırılmıştır. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin(KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001tarihinde yürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ; TürkiyeElektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ(EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ(TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket statüsünde,üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. 3/3/2001 gün ve 24335 Mük.sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 4628 sayılı Kanun’un (Rapor kapsamında kısaca “4628sayılı Kanun “ olarak adlandırılacaktır.) (Mülga: 14/3/2013-6446/30 md.) 2. maddesinin, iletimhizmetini düzenleyen “b” bendinde; “İletimfaaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler: Elektrik enerjisi iletimfaaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür. Kamu mülkiyetindeki tümiletim tesislerini devralmak, kurulması öngörülen yeniiletim tesisleri için iletim yatırım planı yapmak, yeniiletim tesislerini kurmak ve işletmek, Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketinin görevidir. (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar. TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, Bakanlığın kararıdoğrultusunda uluslararası enterkonneksiyonçalışmalarını yapar, iletim sisteminebağlı ve/veya bağlanacak olan serbest tüketiciler dahiltüm sistem kullanıcılarına şebekeyönetmeliği ve iletim lisansı hükümleridoğrultusunda eşit taraflar arasında ayrımgözetmeksizin iletim ve bağlantı hizmeti sunar. Piyasanıngelişimine bağlı olarak Kurul kararı doğrultusundayeni ticaret yöntemleri ve satış kanallarının uygulanabilmesineyönelik alt yapının geliştirilmesi ve uygulanmasıTürkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyürütülür. TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, yönetmelikçerçevesinde, dağıtım şirketleritarafından hazırlanan talep tahminlerini esas alarak üretimkapasite projeksiyonunu hazırlar ve Kurul onayına sunar. (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) İletimşebekesi dışında, ulusal iletim sistemi içingeçerli standartlara uygun olan ve üretim faaliyeti gösterentüzel kişinin lisansı kapsamındaki üretim tesisi ilemüşterileri ve/veya iştirakleri ve/veya serbest tüketicilerarasında özel direkt hat tesisi, Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketi ile üretim faaliyeti gösteren tüzelkişi arasında yapılacak kontrol anlaşması ilemümkündür. (Ekparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, uluslararası enterkonneksiyonhatlarının ulusal sınırlar dışında kalankısmının tesisi ve işletilmesini yapabilir ve/veya buamaçla uluslararası şirket kurabilir ve/veya kurulmuşuluslararası şirketlere ortak olabilir ve bölgeselpiyasaların işletilmesine ilişkin organizasyonlarakatılabilir.” şeklindeki düzenleme ile elektrik iletimgörevinin TEİAŞ’a verildiği veTEİAŞ’ın bu görevi ne şekilde yerine getireceğidüzenlenmiştir. 29.06.2001gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ AnaStatüsü’nün (Rapor Kapsamında kısaca“Ana Statü” olarak adlandırılacaktır.) 3. maddesinin 2.fıkrasında; “Teşekkül EPK, K.H.K., ve bu Anastatü hükümlerisaklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabiidir.“ denilmek sureti ile Enerji Piyasası Kanunu, 233 sayılıKanun Hükmünde Kararname ve Kuruluş Statüsü ileverilen görevler dışında TEİAŞ’ınözel hukuk hükümlerine tabi olacağıdüzenlenmiştir. Dolayısıyla,Elektrik Piyasası Kanunu’nun yukarıda belirtilen 2. maddesinin bbendinin 2 kısmında belirtilen “(Değişik paragraf:09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.” şeklinde görevleriyerine getirdiği esnada, TEİAŞ özel hukukhükümlerinden ayrı tutulmuş, idare hukuku alanınadahil edilmiştir. Bu anlamda, dava konusu işlemin,TEİAŞ’ın kamusal ağırlıklıgörevleri arasında sayıldığını söylemekyerinde olacaktır. b) İşleminTek Taraflı İrade Beyanı İle YapılmışOlması: c) Dava konusuceza faturasının, davalı TEİAŞ tarafından tektaraflı irade olarak düzenlendiğinde herhangi bir kuşkubulunmamaktadır. Bu başlık altında irdelenmesi gereken esassorun, ceza faturasının dayanağını oluşturanSistem Kullanım Anlaşması ve bunun eki niteliğindeki İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin niteliğidir. Tarafların özgüriradeleri ile imzaladıkları Sistem kullanımanlaşmasının ve yine tarafların özgür iradeleriile kabul ettikleri yöntem bildiriminin uygulanması amacı iletesis edilen bir işlemin, evleviyetle özel hukukhükümlerine tabi olacağı; aksi durumda ise idari hukukuhükümlerinin söz konusu olacağıaçıktır. Bu anlamda Sistem KullanımAnlaşmasının ve Yöntem Bildiriminin niteliğininbelirlenmesi önem taşımaktadır. b.1)Sistem Kullanım Anlaşması Yönünden : 3.3.2001 gün ve 24335 Mük. sayılı ResmiGazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4628sayılı Kanun ‘un 14/3/2013günlü ve 6446sayılı kanunun30.maddesiyle değişmeden önceki, ““Amaç,kapsam ve tanımlar” başlıklı 1.maddesininüçüncü fıkrasının 40.numaralıbendinde; “Bağlantı ve sistem kullanımanlaşmaları: İlgili bağlantı ve sistem kullanımtarifesinin fiyatları, hükümleri ve şartlarınıiçeren ve bir üretim şirketi, otoprodüktör,otoprodüktör grubu, dağıtım şirketi ya datüketicilerin iletim sistemine ya da bir dağıtım sistemineerişmeleri ya da bağlantı yapmaları için ilgilikullanıcıya özgü koşul ve hükümleri kapsayananlaşmaları ” şeklinde tanımlanmıştır. AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde de, 4628 sayılı Kanun’aparalel şekilde; “ Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşmaları: İlgili bağlantı ve sistem kullanımtarifesinin fiyatları, hükümleri ve şartlarınıiçeren ve bir üretim şirketi, otoprodüktör,otoprodüktör grubu, dağıtım şirketi ya da tüketicileriniletim sistemine ya da bir dağıtım sistemine erişmeleri yada bağlantı yapmaları için ilgili kullanıcıyaözgü koşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları“ şeklinde tanımlanmıştır. AnaStatüsü’nün 4. maddesinin 11.bendinde;“ İletim sistemine bağlı tüm kamu ve özeltüzel kişiler, Ticaret A.Ş. ve Serbest Tüketiciler ileBağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmaları; üretimve dağıtım kamu ve özel tüzel kişiler ile YanHizmet Anlaşmaları yapmak” görev TEİAŞ’averilmiştir. 4628 sayılı Kanun’un (Mülga: 14/3/2013-6446/30 md.)2. maddesinin, iletim hizmetini düzenleyen“b” bendinde; Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.” denilmek sureti ile sistemkullanım anlaşmasına konu kullanım tarifelerininTEİAŞ tarafından EPDK’nın onayı alınmaksureti ile hazırlanacağı belirtilmiştir. AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde “Bağlantı ve SistemKullanım Tarifeleri: ilgili bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarına dahil edilerek Teşekküle doğrudanödenecek olan ve iletim sistemi ya da bir dağıtım sisteminebağlantı ve sistem kullanımı için eşit taraflararasında ayrım yapılmaması esasına dayalıBağlantı fiyatları açısından şebekeyatırım maliyetlerini kapsamayan ve bağlantıyapmış olan tüzel kişinin namına oluşan masraflarile sınırlı olan fiyatları, hükümleri veşartları içeren tarifeleri “ şeklindetanımlanmış, aynı statünün 4. maddesinin 12. bendindede; “İletim Tarifesi ile Bağlantı ve Sistem KullanımTarifelerini hazırlamak, gerektiğinde revize etmek” göreviTEİAŞ’a verilmiştir. 22.01.2003tarih ve 25001 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan ElektrikPiyasası Şebeke Yönetmeliği’nin 8. maddesinde; Ek - 5 Bölüm 1'de yer alan standart planlama verileri ile iletimsistemine bağlanacak tesis ve/veya teçhizata ilişkin bilgilerintüzel kişi tarafından TEİAŞ'a verildiği tarihtenitibaren altmış gün içerisinde bağlantı ve/veyasistem kullanım anlaşması TEİAŞ tarafındantüzel kişiye önerilir. TEİAŞ'ınbağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasıönerisini yapabilmesi için ek bilgiye ihtiyaç duymasıhalinde, Ek - 5 Bölüm 2'de yer alan ayrıntılı planlamaverileri de tüzel kişiden talep edilebilir. Bu hallerdeTEİAŞ tarafından bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşmasının önerilmesine ilişkin süre doksangün olarak uygulanır. Tüzel kişi TEİAŞ'ınanlaşma önerisine otuz gün içerisinde yazılıyanıt verir. Taraflarınmutabakatı halinde bağlantı ve/veya sistem kullanımınailişkin hüküm ve şartları içerenbağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasıimzalanır. TEİAŞ ve lisans sahibi tüzel kişinin,bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkinanlaşmanın hükümleri üzerinde mutabakatavaramamaları halinde, ihtilaflar Kanunun ve tarafların ilgililisanslarının hükümlerine göre Kurum tarafındançözüme kavuşturulur ve konu hakkında alınanKurul kararları bağlayıcıdır. İletimsistemine halihazırda bağlı olan üretim tesisleri ilebağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin olaraküretim tesisleri dışında gerçek ve tüzelkişiler tarafından TEİAŞ'a yapılan diğerbaşvurularda da aynı süreç uygulanır.”şeklindeki düzenleme ile Dağıtım şirketlerininTEİAŞ ile Sistem Kullanım anlaşması ve/veya Bağlantıanlaşması imzalaması gerektiği belirtilmiştir. 27/03/2003tarihli ve 25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlananElektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı HakkındaTebliğ’in (Rapor kapsamında kısaca “tebliğ“ olarak adlandırılacaktır.)“ İletim sistemine bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşmaları” başlıklı 4. maddesinde; “İletim sistemi kullanıcıları, TEİAŞ ileEk-1’de yer alan anlaşmaları yapar. İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınailişkin başvurular, Elektrik Piyasası ŞebekeYönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslara göreyapılır. Bağlantı anlaşması ve sistemkullanım anlaşması başvuruları eşzamanlıolarak yapılır. Bağlantıve/veya sistem kullanımına ilişkin olarak TEİAŞ ileiletim sistemi kullanıcısı arasında, bu Tebliğuyarınca TEİAŞ tarafından hazırlanan ve Kurultarafından onaylanan standart anlaşmalar kullanılır. Buanlaşmaların genel hükümlerinde, Kurul onayıolmaksızın değişiklik yapılamaz. Bağlantıanlaşmasında fiziki bağlantıya ilişkin terminprogramı, sistem kullanım anlaşmasında iletim sistemininkullanılmaya başlanması için öngörülentarih yer alır. İletim sistemineaynı bağlantı noktasından doğrudan bağlanmakisteyen birden fazla tüketicinin ve dağıtım şirketininbulunması ve başvuru taleplerinin tümünün karşılanmasınınmümkün olmaması halinde TEİAŞ; a) Tüm başvuru sahiplerini durumdanbilgilendirir, b) Dağıtım şirketi tarafındanyapılan başvuruya öncelik tanır, c) Bu Tebliğ kapsamındakiyükümlülüklerin yerine getirilmesi kaydıylabaşvuru sırasına göre bağlantı ve/veya sistemkullanım anlaşmalarını imzalar. Bağlantı yapılması öngörülenbağlantı noktası itibarıyla sisteme bağlantıyapılmasının mümkün olmaması durumundaTEİAŞ; gerekçelerini başvuru sahibine yazılıolarak bildirmek suretiyle bir başka bağlantı noktasıteklif edebilir. TEİAŞ; alternatif bağlantı noktasıgösterememesi veya teklif ettiği alternatif bağlantınoktasının başvuru sahibi tarafından kullanılabilirbir nokta olarak görülmemesi veya sistem kullanımıaçısından kapasitenin yetersiz olması nedeniylegenişleme yatırımı veya yeni yatırımyapılmasının gerekli olduğu ve yeterli finansmanınmevcut olmadığı hallerde, söz konusuyatırımı kendi adına, başvuru sahibi tarafındanfinansmanı sağlanarak ilgili mevzuat kapsamındaki teknikstandartlara uygun olarak yapılmasını isteyebilir. Bu durumda;gerçekleşen yatırıma ait toplam harcama tutarı,iletim sistemi kullanıcısı ile TEİAŞ arasındayapılacak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarıçerçevesinde iletim sistemi kullanıcısınınödemekle yükümlü olduğu iletim tarifesi bedelindendüşülür. İletim sistemine doğrudan bağlanmak isteyentüketicilerin başvuruları TEİAŞ tarafından ancakElektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 38 inci maddesindebelirlenen gerekçeler çerçevesinde reddedilebilir ve retgerekçeleri başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.”denilmeksureti ile Sistem kullanım anlaşmalarının ne şekildeyapılacağı ve nasıl uygulanacağıdüzenlenmiştir. b.2) İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistemİletişim Tarifelerini Hesaplama Yöntem BildirimiYönünden; 4628 sayılı Kanun’un 5. maddesinde “(…)a)BuKanun hükümlerinin uygulanması ve bu Kanunla kendisine verilengörevleri yerine getirmek için gerekli olan ve piyasada rekabetigeliştirmeye yönelik olarak gerçek ve tüzelkişilerin uymaları gereken, talimatları ve tebliğleri,şebeke yönetmeliğini, dağıtımyönetmeliğini, müşteri hizmetleri yönetmeliğinive dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliğini onaylamak(…)..”görevi Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’naverilmiştir. Bu görev kapsamında, 21.12.2006 gün ve 1029sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak Yöntem Bildirimiile işbu dava konusu faturanın tanzimi tarihindeyürürlükte olan 13/12/2007 tarihli ve 1407 sayılı EPDKKurul Kararı ile onaylanarak 19.12.2007 tarih ve 26735 sayılıResmi Gazetede yayınlanan Yöntem Bildirimi uygulamayakonulmuştur. Söz konusu her iki Yöntem Bildiriminde de cezaiişlemler hüküm altına alınmıştır. Tebliğ’in Geçici 3.maddesinde; “(1)Bağlantı ve sistem kullanımına ilişkin standartanlaşmalar kullanıcı özellikleri dikkate alınarakTEİAŞ ve Türkiye Elektrik Dağıtım AŞtarafından bu Tebliğin yayım tarihini izleyen otuz güniçerisinde hazırlanarak Kuruma sunulur.Kullanıcıların lisans almamış olması vekullanıcılar ile sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması, bu kullanıcılarınElektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca onaylanansistem kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedeliniTEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödemeyükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. / Ancak,dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin dağıtımsistemine bağlı üretim faaliyeti gösteren tüzelkişiler için belirleyecekleri dağıtım sistemkullanımına ilişkin tarifeleri Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumunca onaylanana kadar söz konusu tüzelkişilere dağıtım sistemi kullanım fiyatı tahakkukettirilmez.” hükmü yer almış; 1407 sayılı Kurul Kararının ekinde yeralan İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’nin“Fiyatlandırma ile İlgili Diğer Yönetmelikler veAnlaşmalar” başlıklı maddesinde ise, ElektrikPiyasası Şebeke Yönetmeliği ve Elektrik Piyasasındaİletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğ çerçevesindehazırlanan bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarının; kullanıcının TEİAŞ ile,(kullanıcının iletim sistemiyle) olanbağlantısını ve/veya iletim sistemininkullanımına ilişkin üzerinde mutabakatsağlanmış olan teknik ayrıntıları ile iletimsisteminin kullanımı ve/veya sisteme bağlantı konusundakişartları belirlediği ifade edildikten sonra, bu kapsamdakullanıcılarla iki tür anlaşma yapılacağı,bunların Bağlantı Anlaşması ve Sistem KullanımAnlaşması olduğu, İletim sistemine doğrudanbağlanan kullanıcıların hem BağlantıAnlaşması hem de Sistem Kullanım Anlaşması yapmakzorunda oldukları hüküm altına alınmış;aynı maddenin devamında ise; “1.5 Bir kullanıcının, TEİAŞile Sistem Kullanım Anlaşması imzalamamış olmasınarağmen iletim sistemine başlı olarak faaliyet göstermesi,dolayısıyla iletim sistemini Tümbu düzenlemeler ışığında yapılandeğerlendirme neticesinde; Sistem Kullanım Anlaşmasının,TEİAŞ tarafından 4628 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu, ilgili Tebliğ ve Ana Statü’nün yukarıdabelirtilen maddeleri gereğince hazırlandığı ve EnerjiPiyasası Düzenleme Kurumu’nun 23.05.2003 gün ve 148/1-15 sayılıkararı ile onaylandığı, ancak söz konusuanlaşmanın davacı tarafından imzalanmadığı;davalı idare tarafından, söz konusu anlaşmanın 10.maddesi ile ihlalin tespit edildiği Kasım 2008 tarihi itibari ile yürürlüktebulunan Yöntem Bildirimi’nin 1.5 maddesi gereğince, davacıya11.284,25 TL ceza kesildiği anlaşılmaktadır. Sonuçolarak; Sistem Kullanım Anlaşmasının ve 13.12.2007 tarihlive 1407 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01.01.2008tarihinde yürürlüğe giren İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin, TEİAŞ tarafından tek taraflı olarakhazırlandığı ve ceza faturasının tanziminde esasalındığı tespit edilmiştir. Bu durumda gerek cezafaturasına dayanak olan işlemlerin, gerekse ceza faturasıtutanağının davalı idare tarafından tek taraflıolarak hazırlandığı ve davacıyauygulandığında kuşku bulunmamaktadır. b.3)Ceza Faturasının Tahsilinde İzlenen Usul Yönünden: TEİAŞGenel Müdürlüğü tarafından,Fırat ElektrikDağıtım A.Ş.’ne gönderilen 12.02.2013 günve 1573 numaralı yazıda “……. Bu kapsamda, Ocak2007-Kasım 2009 dönemleri arasında aylık olarakhesaplanan sistem kullanım ceza faturaları muhteviyat çizelgeleriylebirlikte yazımız ekinde gönderilmektedir./Ayrıca, yasalsüresi içinde ödenmeyen faturalar için AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. maddesindeöngörülen gecikme zammı uygulanacağı ve yasalyollardan tahsili cihetine gidileceğinin bilinmesi hususunda bilgilerinizive gereğini rica ederiz.” şeklindeki yazıdan, davalıidare tarafından ceza faturasının tahsilinde 6183sayılı Kanun uyarınca işlem yapıldığıanlaşılmaktadır. 27/03/2003 tarihli ve 25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlananElektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ’in‘Ödeme yükümlülüğü’başlıklı 12. maddesinde; “Kullanıcı, Kurumtarafından iletim veya dağıtım faaliyetine ilişkinolarak onaylanan bağlantı fiyatı ve/veya sistem kullanımve/veya sistem işletim fiyatları üzerinden hesaplanan bedeliTEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödemekleyükümlüdür./ TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketi, kullanıcıya tahmini bir bedel tahakkuk ettirdiğitakdirde, kesinleşen bedel üzerinden gerekli düzeltmeleriyapar./ Bağlantı varlıklarının işletme vebakım masrafları, mülkiyet sınırları dahilindeilgili taraflarca karşılanır.” şeklindekidüzenleme ile kullanıcı tarafından ödenmesi gerekensistem kullanım bedeli düzenlenmiştir. AynıTebliğin ‘Ödeme prosedürü’ başlıklı 15. maddesinde;“Madde 15- TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi,her türlü vergi ve yükümlülükler de ilaveedilmiş olan ayrıntılı ödeme bildirimini, takip edenayın ilk beş günü içerisinde sistem kullanımanlaşması tarafı olan kullanıcıya gönderir./Söz konusu kullanıcı, ödemebildiriminin tebliğ edildiği günü izleyen onbeşgün içerisinde bildirimde yer alan tutarı, TEİAŞve/veya dağıtım şirketine öder. Ödemede gecikilensüre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde öngörülengecikme zammı uygulanır.” denilmek sureti ile 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Kanunaatıf yapmıştır. Aynımaddenin devamında da ; “Maddi hatalar dışında;ödeme bildirimi içeriğine yapılan herhangi bir itiraz,ödemeyi durdurmaz. TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketinin hatası nedeniyle fazla ödenmiş olan tutar,TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi tarafından ödemebildiriminin tebliğ edildiği günden sonraki onbeş güniçerisinde bir itirazda bulunulması halinde, ödeme tarihiniizleyen onaltıncı günden başlamak üzere 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun 51 inci maddesine göre hesaplanan gecikme zammı da dahilolmak üzere bir sonraki ödeme dönemine ait bedelden mahsupedilir.” şeklindeki düzenleme ile ödeme emrineitirazın icranın yürütülmesinidurdurmayacağı düzenlenmiş, yine dava idareninalacağı ile ilgili üstün ve pozisyonyaratılmıştır. 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili HakkındaKanun’un 51. maddesinde; (Değişik madde: 25/12/2003 - 5035S.K./4. md.)Amme alacağının ödeme müddetiiçinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihindenitibaren her ay için ayrı ayrı % 4 oranında gecikmezammı tatbik olunur. Ay kesirlerine isabet eden gecikme zammıgünlük olarak hesap edilir./ Gecikme zammı bir milyon liradan azolamaz./Gecikme zammı; 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göreuygulanan vergi ziyaı cezalarında bu madde uyarınca belirlenenoranda, mahkemeler tarafından verilen ve ceza mahiyetinde olan amme alacaklarındaise bu oranın yarısı ölçüsündeuygulanır. Bunların dışındaki ceza mahiyetinde olanamme alacaklarına gecikme zammı tatbik edilmez./Bakanlar Kurulu,gecikme zammı oranlarını aylar itibarıyla topluca veya heray için ayrı ayrı, yüzde onuna kadar indirmeye, gecikmezammı oranı ile gecikme zammı asgari tutarını ikikatına kadar artırmaya, ayrıca gecikme zammıoranını aylar itibarıyla farklı olarak belirlemeye vegecikme zammını bileşik faiz usulüyle aylık,üç aylık, altı aylık veya yıllık olarakhesaplatmaya yetkilidir.” denilmek sureti ile kamu alacaklarınauygulanacak gecikme zammı ayrıca düzenlenmiştir. Tümbu yasal düzenlemelerden, TEİAŞ tarafından talep edilenceza faturasının, amme alacağı mahiyetinde olduğu ve bunedenle tahsili hakkında 6183 sayılı Kanun’da belirlenenusulün uygulanmasının öngörüldüğüanlaşılmaktadır. Zira özel hukuk ilişkisine konu biralacağın, 6183 sayılı Kanun’un 1. maddesigereğince kamu alacaklarının tahsili hakkındaöngörülen usulle icra edilmesi mümkün değildir. c) İşlemin Kamu GücüneDayalı Olması: Entemel tanımı ile kamu gücü; devletin kamuyararını gerçekleştirebilmesi için özelkişiler karşısında sahip olduğu üstün yetkive ayrıcalıklardır. Yukarıdaayrıntılı olarak belirtildiği üzere, 4628 sayılı Kanun 2 ve 40. maddeleri, TEİAŞ AnaStatüsü’nün 4. maddesinin 11.Bendi, Tebliğ’in“İletim sistemine bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşmaları” başlıklı 4. maddesi gereğince,Dağıtım Şirketleri ile imzalanacak Sistem KullanımAnlaşmasını hazırlama görevi TEİAŞ’averilmiş, yine Tebliğ’in “İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları”başlıklı 4. maddesinde; bu anlaşmaların genelhükümlerinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nunonayı olmaksızın değişiklikyapılamayacağı belirtilmiştir. 4628 sayılı Kanun ‘un “ Arz Güvenliği”başlıklı Ek 3. maddesinin “a” bendinin 1. fıkrasında;Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, iletimkısıtlarını asgari seviyeye indirecek şekilde iletimşebekesinin planlanmasından, tesisinden, işletilmesinden, sistemgüvenilirliğinin muhafaza edilmesinden ve üretim kapasiteprojeksiyonu ile 20 yıllık Uzun Dönem Elektrik EnerjisiÜretim Gelişim Planının hazırlanmasındansorumludur. “ 2. fıkrasında; “Perakende satışlisansına sahip dağıtım şirketleri,bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilerin elektrik enerjisi vekapasite talebini karşılamakla yükümlüdürler.Söz konusu tüzel kişiler her yıl Aralık ayısonuna kadar, gelecek 5 yıl için, tahmin ettikleri elektrikenerjisi puant güç taleplerini, ihtiyaç duyduklarıelektrik enerjisi miktarını, bu miktarın temini için yaptıklarısözleşmeleri ve ilave enerji/kapasite ihtiyaçlarınıKuruma bildirmek zorundadır.” 4.fıkrasında; “Kurum(EPDK), lisans verilen üretim tesislerinin gerçekleşmelerininizlenmesinden, ilgili mevzuat kapsamında bu tesislerinöngörülen zamanda devreye girmesi için gerekliönlemlerin alınmasından, Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketi tarafından yapılacak arz-talep dengesiçalışmalarında kullanılmak üzere, 5 yıl içerisindeişletmeye girecek ve arz hesabında dikkate alınacaklisanslı yeni üretim kapasite miktarlarınınBakanlığa düzenli aralıklarla bildirilmesindensorumludur.”, c bendinde;” Türkiye Elektrik İletim AnonimŞirketi, Türkiye Elektrik Enerjisi Talep Projeksiyonu Raporununyayımlanmasını müteakiben, gelecek 20 yılıkapsayacak şekilde yapılan talep tahminini, mevcut arz potansiyelini,potansiyel arz imkânlarını, yakıt kaynaklarını,iletim ve dağıtım sisteminin yapısı ve gelişmeplanlarını, ithalat ve/veya ihracat imkânlarını vekaynak çeşitliliği politikalarını dikkate alarakenerji politikalarının belirlenmesinde yararlanmak üzere UzunDönem Elektrik Enerjisi Üretim Gelişim Planınıhazırlayarak Bakanlığın onayına sunar. Bu planonaylanmasını müteakip Bakanlık tarafındanyayımlanır.” denilmek sureti ile elektrik iletim hizmetiningüvenliğini sağlamak adına alınması gerekentedbirler kanunda açıkça belirtilmiş ve TEİAŞ’abu hususlarda bir çok görev verilmiştir. EPDK tarafından onaylanarak 10.11.2004 tarihli ve25639 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarakyürürlüğe giren Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliğive Kalitesi Yönetmeliğinin, "Reaktif enerjininkompanzasyonu" başlıklı 11. maddesinde “İletimsistemine doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilertarafından; iletim sistemine bağlantıyla ilgili her birölçüm noktasında ve her bir uzlaşma periyodunda,sistemden çekilen endüktif reaktif enerjinin sistemdençekilen aktif enerjiye oranı yüzde ondördü, sistemeverilen kapasitif reaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiyeoranı ise yüzde onu geçemez./ İletim sisteminin her birölçüm noktasında öngörülen oranauyulmaması durumunda kullanıcılara uygulanacakyaptırımlar bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarında düzenlenir. / Oranların kontrolü ilgilimevzuat hükümleri çerçevesindeyapılır."hükmüne, Aynı Yönetmeliğin 01.01.2007 tarihindeyürürlüğe giren Geçici 3. maddesinde,“1/1/2007 tarihinden itibaren İletim sistemine doğrudanbağlı tüketiciler için iletim sisteminin her birölçüm noktasında aylık çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. 1/1/ 2008 'den itibaren bu oranlar sırasıylayüzde yirmi ve yüzde onbeş olarak uygulanır./ 1/1/2007tarihinden itibaren dağıtım lisansına sahip tüzelkişiler için, iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında aylık çekilen endüktif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde elli olarakuygulanır. 1/1/ 2008 'den itibaren dağıtım lisansınasahip tüzel kişiler için, iletim sisteminin her birölçüm noktasında aylık çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. / 1/1/2009 tarihinden itibaren ise bu oranlar, buYönetmeliğin 11 inci maddesi hükümlerinde yer alan esaslaragöre tespit edilir. " hükmüne yer verilmiştir. Yönetmelikte yer alan düzenleme paralelindereaktif enerji sınır değerlerinin aşımı ihlali;23/05/2003 tarih ve 148/1-15 sayılı Enerji PiyasasıDüzenleme Kurulu Kararı ile onaylanan mülga Sistem KullanımAnlaşmasının "Cezai Şartlar"başlıklı 10 uncu maddesinde ve TEİAŞ ile SistemKullanım Anlaşması imzalamamış olankullanıcılar için ise, ilk defa 21/12/2006 tarih ve 1029sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01/01/2007 tarihindenitibaren "yürürlüğe giren Yöntem Bildiriminde"İletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilerinİletim Sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitifreaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması" şeklinde tanımlanmış, söz konusuihlal durumuna ilişkin yaptırım ise,"Kullanıcının o ayki Sistem Kullanım Fiyatınagöre hesaplanan bedelin %50'si oranında ceza uygulanır. Ceza,00.00-24.00 saatleri arasında bir defadan fazlauygulanmayacaktır." hükmü ile düzenlenmiştir. Buaçıklamalardan hareketle, davalı idare tarafından,elektrik iletim hizmetinin sağlıklı işlemesinisağlamak amacı ile yerine getirdiği denetim görevikapsamında, kanunlarla kendisine verilen üstün yetki veayrıcalıklar kullanılmak sureti ile davacı FıratElektrik A.Ş’ne ceza faturasının kesildiğianlaşılmakla, işlemin tesisinde kamu gücükullanıldığı sonucuna varılmıştır. d) Ceza Faturasına Esas Tarihler İtibari ile Davacıİle Davalı Arasındaki İlişkisinin HukukiStatüsü: Davayakonu Ceza Faturası Kasım 2008 tarihine aittir. Yukarıdakiaçıklamalarda da belirtildiği üzere, ceza faturasınakonu ihlal tarihinde henüz Fırat Elektrik A.Ş.özelleştirilmemiştir. Görevli yargı yerininbelirlenmesi adına TEDAŞ’ın söz konusu tarihtekitüzel kişiliğinin niteliği ve TEİAŞ ileTEDAŞ arasındaki ilişkinin hukuki vasfı belirlenmelidir. Yukarıdaayrıntısı ile belirtildiği üzere, Elektriksektöründeki dağınık yapıyı ortadankaldırmak ve işletme bütünlüğünüsağlamak amacıyla 15.0.1970 gün ve 1312 sayılı Kanunile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlışirketlerin görev bölgeleri ve belediye sınırlarıdışında tüm yurtta elektriğin üretim, iletim,dağıtım ve satış hizmetleri TEK bünyesindetoplanmıştır. Hizmetlerin daha etkin, daha verimli veçağdaş bir şekilde sürdürülebilmesiamacıyla ve özelleştirme politikalarıçerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993 tarih ve 93/4789sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletimA.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülüolarak yeniden yapılandırılmıştır. 233 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında KHK’nin 2. maddesinde; “ İktisadi devletteşekkülü "Teşekkül"; sermayesinintamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyetgöstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür” şeklindetanımlanmıştır. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin(KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve02.03.2001 tarihinde yürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. Bu durumda TEDAŞ 12.08.1993 tarihinde İktisadiDevlet Teşekkülü olarak, TEİAŞ ise 05.02.2001tarihinde iktisadi devlet teşekkülü olarakyapılandırılmışlardır. Daha sonra TEDAŞ 2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bunlardan biri olan Fırat ElektrikA.Ş.’nin de Özelleştirme Yüksekİdaresi’nin 01.10.2010 tarihli ve 2010/86 sayılıkararı ile Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevir yapılmıştır. Hissesinin tamamı da 31.12.2010tarihinde Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevredilmiş ve özelleştirme işlemitamamlanmıştır. 24/11/1994 tarih ve 4046 numaralıÖzelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 17. maddesininB bendinde “ Özelleştirme kapsamına alınankuruluşlardan; mali ve hukuki yönden özelleştirmeyehazırlanmalarına karar verilenlerin bu hazırlıkişlemleri tamamlanıncaya kadar, bunların bağlıoldukları bakanlık veya kurumlar ile ilgileri ve öncekistatüleri aynen devam eder. Bunlarla ilgili mali ve hukuki yönden özelleştirmeyehazırlık işlemleri kurulca belirlenecek kuruluş veyakuruluşlar tarafından yürütülür.Özelleştirmeye hazırlık işlemleri tamamlananlarKurulun vereceği yeni bir karar ile özelleştirme programınaalınır. Bu şekilde hazırlıkları tamamlanaraközelleştirme programına alınanlar ile doğrudanözelleştirme programına alınanlar (bağlıortaklıkların iştirak payları ve varlıkları ilebağlı ortaklık statüsünde olmayan, ancak sermayesininyarısından fazlası kamuya ait kuruluşlarıniştirak payları ve varlıkları hariç), Kurulkararının alındığı tarihte başka birişleme gerek olmadan ve bedel alınmaksızın İdareyedevredilmiş sayılır. Özelleştirme programına alınarakİdareye devredilen kuruluşlar buna ilişkin Kurul kararıtarihinden itibaren bağlı oldukları bakanlık veya kurumlailişkileri kesilerek idareye bağlanmışsayılır.” denilmek sureti ile hakkındaözelleştirme prosedürü tamamlanmayan kamu kuruluşununeski niteliğini devam ettireceği düzenlenmiştir. Aynı Maddenin C bendinde; “ Genel vekatma bütçeli idarelerle, bunlara bağlı dönersermayeli kuruluşların 15 inci maddenin (a) bendinde belirtilen malve hizmet üretim birimleri ve varlıkları ile kamu iktisadikuruluşlarının ve bunların müessese, bağlıortaklık, işletme ve işletme birimleri ilevarlıklarının özelleştirme programınaalınmalarına Kurulca karar verilir. Bunların, mülkiyetindevri dışındaki yöntemlerle yapılacaközelleştirme işlemleri idare tarafından yürütülür.Ancak, bunların mülkiyetinin bağlı bulundukları kurumve/veya kuruluşlara aidiyeti ve statüleri aynen devam eder.”şeklindeki düzenleme ile de iktisadi devlet teşekküllerininözelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar bağlıbulundukları kurum veya kuruluşa aidiyetinin ve hukukiniteliğinin korunacağı belirtilmiştir. Aynı Kanunun 18. maddesinde Özelleştirmede uygulanabilecekusuller belirlenmiş ve A bendinin a alt başlığında“Satış; Kuruluşların aktiflerindeki mal ve hizmetüretim birimleriyle varlıklarının mülkiyetininkısmen veya tamamen bedel karşılığı devredilmesiya da bu kuruluşların hisselerinin tamamının veya birkısmının kuruluşların içinde bulunduklarışartlar da dikkate alınarak yurt içi ve yurtdışında, halka arz, gerçek ve/veya tüzelkişilereblok satış, gecikmeli halka arzı içeren bloksatış, çalışanlara satış, borsada normalve/veya özel emir ile satış, menkul kıymetleryatırım fonları ve/veya menkul kıymetler yatırımortaklarına satış veya bunların birlikte uygulanmasıyoluyla bedel karşılığı devredilmesidir.”denilmek sureti ile satış usulü ile özelleştirmeyöntemi düzenlenmiştir. Anılan Maddenin B bendinin c altbaşlığında; “Komisyon; değer tespitçalışmalarını, özelleştirilecekkuruluşun niteliği, gördüğü hizmetinözelliği, gelecekteki nakit akımı potansiyeli, faaliyettebulunduğu sektör ve pazarın özellikleri, sahip olduğusınai, ticari ve sosyal tesisler, makine araç ve gereçler,teçhizat, malzeme ve hammadde ile yarı mamul ve mamul maddestokları, her türlü taşınır ve taşınmazmalları, vasıfları ve hali hazır durumları, senetli vesenetsiz bütün alacak ve borçları ile bilumum hak veyükümlülükleri ve özelleştirilecek kuruluşauygulanacak özelleştirme yöntemini de dikkate alarakuluslararası kabul görmüş olan; indirgenmiş nakitakımları (net bugünkü değer), defter değeri, netaktif değeri, amortize edilmiş yenileme değeri, tasfiyedeğeri, fiyat/kazanç oranı, piyasa kapitalizasyon değeri,piyasa değeri/defter değeri, ekspertiz değeri, fiyat/nakitakım oranı metotlarından en az ikisini uygulamak suretiyleyürütür. Değertespit sonuçları, kuruluşun özelleştirme işlemitamamlanarak devir sözleşmesinde yer alanyükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyunaduyurulur. Özelleştirme programındaki kuruluşunözelleştirme işlemlerini bu Kanunun 4 üncü maddesininson fıkrasına istinaden yürütmesi durumunda; değertespiti işlemleri, ilgili kuruluşun karar almaya yetkiliorganlarının kararı ile kuruluş ita amirininbaşkanlığında oluşturulacak komisyon tarafındanbu bentte belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır.”denilmek sureti ile özelleştirme işleminin ne şekildetamamlanacağı belirtilmiştir. TEDAŞ, Özelleştirme Yüksekİdaresi’nin 02.04.2004 gün ve 2004/22 sayılıkararı ile özelleştirme kapsamına alınmış,yine aynı idarenin 01.10.2010 gün ve 2010/86 sayılıkararı ile Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevrine karar verilmiş ve nihayet 31.12.2012 tarihinde hisse devritamamı ile sağlanarak Özelleştirme İdareBaşkanlığı’nın resmi web sitesinde ilanedilmiştir. Buradan hareketle, ceza faturasına konu ihlalinyapıldığı Kasım 2008 tarihinde, faturayıdüzenleyen TEİAŞ’ın da, Fatura muhatabı olanFırat Elektrik A.Ş.’nin de iktisadi devletteşekkülü niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Taraflararasında imzalanan 31.12.2010 tarihli hisse devirsözleşmesinin “AlıcınınTaahhütleri” başlıklı 9. maddesinin 4. fıkrasında; alıcı ihale konusu hisseleri devraldığı tarihtenönceki döneme ilişkin olarak İşletme hakkı devirsözleşmesindeki hükümler saklı kalmak kaydı ileşirkette yapılmış olan her türlü işlemdenkaynaklanan borç ve yükümlülüklerden, kayıtlaraintikal ettirilmemiş olsa dahi şirketin sorumlu olduğu, buhususlarda alınmış karar ve yapılmışsözleşmelerden ilgili olarak kendisinin veya şirketin idareyi ve TEDAŞ’ı ilzam edecekhiçbir başvuru ve rucu hakkının olmadığıkabul, taahhüt ve garanti eder “ şeklindekihükümden davacının sözleşme imzalanmadanönce doğan borç ve yükümlülüklerden desorumlu olduğunun düzenlendiği ancak İşletme Devirhakkı Sözleşmesinde belirtilen hususların bundan varestetutulduğu görülmüştür. İşletmeDevir hakkı sözleşmesi incelendiğinde ise; “ÜçüncüKişilerin Hak ve İddiaları” başlıklı 7. fıkrasının4,5,6 ve 7. fıkralarında sırasıyla;“Dağıtım Faaliyetinin TEDAŞ tarafındanyürütüldüğü dönemde hu faaliyetinyürütülmesi amacıyla gerçekleştirilen hertürlü is ve işlemlerin bütün sorumluluğu TEDAŞ'aaittir. TEDAŞ tarafından yürütülmüş bulunanhu faaliyetler nedeniyle üçüncü kişilertarafından ileri sürülecek her türlü talebinmuhatabı TEDAŞ'tır. Bu talepleri konu alan icra takibi vedavalar TEDAŞ tarafından yürütülür vesonuçlandırılır. Bu takip ve davalardan doğacak hertürlü mali yükümlülük TEDAŞ tarafındankarşılanır. DağıtımFaaliyetimin Şirket tarafındanyürütüldüğü dönemde bu faaliyetkapsamında gerçekleştirilen her türlü iş veişlemlerin bütün sorumluluğu Şirket'e aittir.Şirket tarafından yürütülmüş bulunan bufaaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafındanileri sürülecek her türlü talebin muhatabıŞirket'tir. Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar Şirkettarafından yürütülür vesonuçlandırılır. Bu takip ve davalardan doğacak hertürlü mali yükümlülük Şirket tarafındankarşılanır. Sözleşmeninimza tarihinden önce Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk TEDAŞ’a aittir. Budönemde yürütülmüş bulunan bu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı TEDAŞ'tır.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAŞ tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük TEDAŞ tarafından ödenir. Sözleşmeninimza tarihinden sonra Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk Şirkete aittir. Şirkettarafından yürütülmüş bulunan hu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı Şirkettir. Butalepleri konu alan icra takibi ye davalar Şirket tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük Şirket tarafındankarşılanır. Şirket, bu kapsamda ortaya çıkantazminattan, cezadan ve/veya herhangi bir isim altındagerçekleştirdiği ödemelerden dolayı, hiçbirşekilde TEDAŞ’a rücu edemez. Belirtilen nedenlerleTEDAŞ'ın bir ödeme yapmak zorunda kalması durumunda.Şirket söz konusu ödemeyi ilk talepte ödeme tarihinden itibarenticari faiziyle birlikte, nakden ve defaten ödemekle yükümlüdür”şeklindeki düzenlemelerden, TEDAŞ’ın şirketedevri öncesindeki döneme ilişkin Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluğun TEDAŞ’a aitolacağı açıkça belirtilmiştir. Yine 233 sayılı KHK’nin 2. Maddesinde; iktisadidevlet teşekküllerinin iktisadi alanda ticari esaslara görefaaliyet göstereceği düzenlenmiştir. Ancak bu maddenin29.06.2001 gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ AnaStatüsü’nün 3. Maddesinin 2. Fıkrası ilebirlikte değerlendirmek gerekmektedir. Söz konusu maddedeTEİAŞ’ın EPK, K.H.K., ve bu Anastatühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabi olacağı belirtilmiştir. 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 2 nci maddesindesistem kullanım anlaşmasına konu kullanım tarifelerininTEİAŞ tarafından EPDK’nın onayı alınmaksureti ile hazırlanacağına ilişkin tek taraflıdüzenleme yetkisi ve aynı kanunun 20. maddesinde düzenlenensistem güvenliği açısından gerekli önlemleridüzenleyen Arz güvenliği ile ilgili maddesi birliktedeğerlendirildiğinde; TEİAŞ tarafından, FıratElektrik A.Ş. hakkında (sermayelerinin tamamı devlete ait ikiiktisadi devlet teşekkülü arasında) Kasım 2008tarihini kapsar şekilde düzenlenen ceza faturasının, birticari faaliyetin yürütülmesi kapsamında değil, TEİAŞ’a4628 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile verilen Elektrikİletimi görevinin sağlıklı bir şekildeyürütülmesini sağlama görevi kapsamındadüzenlendiği, davacı ile davalı arasında gerekhisse devir sözleşmesi gerekse İşletme Hakkı DevirSözleşmesi imzalanmadan önceki döneme ait davaya konu cezafaturası yönünden sorumluluğun TEDAŞ’a aitolması da dikkate alındığında, borç tarihiitibari ile gerek alacaklı gerekse borçlu sıfatınınidarede birleştiği sonucuna varılmıştır. 7-SONUÇ: Davadosyasının incelenmesinden; 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ’nin,TEİAŞ, EÜAŞ ve TETAŞ şeklinde 3’eayrılmasının ardından 27/03/2003 tarihli ve 25061sayılı Resmi Gazete’de Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğinyayınlandığı, ardından 21.12.2006 tarihli ve 1029sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01.01.2007 tarihindeİletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’ninyürürlüğe girdiği, ancak işlemin cezafaturasına esas ihlal tarihi (Kasım 2008) itibari ile 13.12.2007gün ve 1407 sayılı EPDK kurul kararı ile onaylanan İletimSistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini HesaplamaYöntem Bildirimi’nin yürürlükte olduğu; TEİAŞ’nin 4628 sayılı Kanun veTebliğin kendisine verdiği yetki çerçevesindehazırladığı “Sistem KullanımAnlaşması”nın, 23.05.2003 gün ve 148/1-15 sayılıEPDK kararı ile onaylandığı ve fakat dosya içindebulunan örneğinden söz konusu anlaşmanın davacıtarafından imzalanmadığınıngörüldüğü; Özelleştirme YüksekKurulu’nun 01.10.2010 gün ve 2010/86 sayılı Kararıile Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.nin FıratElektrik AŞ.’ndeki %100 hissesinin, 230.250.000 ABD dolarıbedelle Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevredilmesine karar verildiği, hisse devrinin 31.12.2010 tarihindetamamı ile gerçekleşmesi ile Fırat ElektrikA.Ş.’nın özelleştirme işleminin tamamlandığı;davalı kurum tarafından, sistem kullanımanlaşmasının 10. maddesinde belirtilen cezaişartlarından 12. bentte belirtilenyükümlülüğün Kasım 2008 tarihinde tespitedilen ihlali nedeni ile davacı kuruma 11.284,25 TL ceza kesildiği,davacının bu cezaya itiraz etmesi ile taraflar arasında davayakonu uyuşmazlığı oluştuğu anlaşılmaktadır.Görüldüğü üzere, ceza faturasınıntanzimine konu ihlal tarihinde, davacı kurum henüzözelleştirilmemiş, davalı ile arasında Sistem KullanımAnlaşması imzalanmamış olmakla, ihlal tarihi itibariyleidare hukuku tüzel kişisi sıfatını devamettirmektedir. Yukarıdaayrıntısı ile açıklandığı üzere,Ana Statüsünün 3. Maddesinin 2. Fıkrası gereğinceTEİAŞ, 4628 sayılı EPK’nda verilengörevleri kapsamında tesis ettiği işlemleryönünden idare hukuku hükümlerine tabidir ve 4628 sayılıElektrik Piyasası Kanunu’nun yukarıda 2. maddesikapsamında verilen yetkileri kullanırken tesis ettiğiişlemler bakımından özel hukuk hükümlerine tabiolmadığı yönünden bir kuşku bulunmamaktadır.Buna ilaveten, davalı TEİAŞ tarafından, davacı kurumunözelleştirilmesinden önceki döneme ilişkin olarak,davalı idarenin elektrik iletimi kamu hizmetinin düzgünişletilmesini sağlamak adına gerçekleştirdiğidenetim görevi kapsamında tespit ettiği ihlal nedeni iledavacıya ceza faturası tanzim ettiği, ne faturanın tanzimine de faturanın dayanağı olan işlemlerin düzenlenmesiaşamasında davacının herhangi bir katkısıbulunmadığı, davalı idarenin tüm bu işlem vedüzenlemeleri kanunlar ve ilgili mevzuatın kendisine verdiğiyetkiye dayalı olarak kamu gücü kullanmak sureti ile ve tektaraflı irade beyanı ile gerçekleştirdiğihususları da dikkate alındığında, davaya konu iptaliistenen ceza faturasının bir idari işlem olduğu sonucunavarılmıştır. Herne kadar davaya konu sistem kullanım anlaşması birsözleşme metni gibi düzenlenmiş ise de, gerekTEİAŞ tarafından tek taraflı olarak hazırlanması,gerek EPDK tarafından onaylanarak yürürlüğe girmesi vegerekse de davacı tarafından imzalanmamış olmasınedenleri ile, iki taraflı irade beyanına havi bir özel hukuk sözleşmesiniteliğinde olduğu kabul edilmemiş, bir idari işlem olarakdeğerlendirilmiştir. Bu duruma göre, idare tarafından tesis edilenişlemin, anılan yasal düzenlemelere uygunluğunundenetlenmesi gereken davanın görüm veçözümünde 2577 sayılı Yasa’nın 2.maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi gereğince idariyargı yerleri görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 2.6.2014 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
kullanması halinde, Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem
Kullanımı Hakkında Tebliğ’in Geçici 3. maddesiuyarınca Kullanıcıların lisans almamış
olmaları ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması halinde dahi bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği doğrultusunda onaylanan sistem
kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedelini ödemeyükümlülükleri bulunmaktadır.
Sistem Kullanım Anlaşması bulunmaksızın iletimsistemini kullanmakta olan kullanıcılar, iletim sisteminde arzgüvenilirliği ve kalitesinin sağlanması amacıylaaşağıda ver alan ihlallerlekarşılaşılması halinde ilgili cezai işleme tabiolacaktır.” denildikten sonra, dava konusu ihlalintanımı: “İletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin İletim Sisteminin her bir ölçümnoktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin/vereceklerikapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuatauygun olmaması” şeklinde yapılmış;“Kullanıcı Tarafından TEİAŞ’aÖdenmesi Gereken Ceza” ise “Kullanıcının o aykiSistem Klanlım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %50’sioranında ceza uygulanır. Ceza, 00.00-24.00 saatleri arasında birdefadan fazla uygulanmayacaktır” olarak belirlenmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy