T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2014 / 414 KARAR NO : 2014 / 631 KARAR TR : 2.6.2014 ÖZET : Davacıların taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar : 1.İ.C. 2.A.C. 3.H.C. 4.L.C. 5.N.C. (G.) 6.T.C. 7.D.A.’a vesayeten T.A. 8.H.İ. 9.H.A. 10.A.G. 11.E.Ö. 12.E.Y. 13.Y.K. 14.A.C. 15.L.C. 16.M.S. 17.N.C. 18.Ş.C. 19.S.A. 20.R.N.A. 21.A.N. Vekili : Av.N.Y. Davalı : 1.MuratpaşaBelediye Başkanlığı Vekili : Av.A.D.Y. Birleşen Dava Davalısı : 2.Gençlik veSpor Bakanlığına izafeten Antalya Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkillerinin müşterek mülkiyet halinde malikioldukları Antalya Merkez Bahçelievler Mahallesi’nde kain12563 Ada 1 Parselde kayıtlı imarlı taşınmazıntamamının davalı tarafından herhangi birkamulaştırma işlemi olmaksızın 1/1000ölçekli imar planında semt spor sahası olarak tahsisedilmiş olup, öncesinde Manavoğlu Spor Kompleksi olarakkullanılan taşınmazın, Kadastro Mahkemesi’ninkararı ile kısmen boşaltılmış olduğunu,ancak imar düzenlemesi nedeniyle müvekkillerinin fiilenkullanımının engellenmesinin devam ettiğini ve bu nedenlezarar gördüklerini belirterek; fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL taşınmazbedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sorumlulukalanlarıyla sınırlı olarak davalılardan tahsili ilemüvekkillerine payları oranında ödenmesine karar verilmesiistemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır. DavalıMuratpaşa Belediye Başkanlığı vekili süresiiçerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle;görev itirazında bulunmuştur. Antalya 3.AsliyeHukuk Mahkemesi’nin; 19.09.2013 gün ve 2012/72 Esassayılı celsesinde, davalı vekilinin görevitirazının reddine karar vermiştir. DavalıMuratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idariyargı yararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasınınonaylı bir örneği DanıştayBaşsavcılığı’na gönderilmiştir. DanıştayBaşsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmarKanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı iradeaçıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyiciimar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idariişlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda olduklarıprogram ve uygulamaları bunun için gerekli zamandagerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idarieylem niteliği taşıdığını belirterek,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yeralan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları," hükmü gereğince idariyargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine kararvermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Ertuğrul ARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.6.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı MuratpaşaBelediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalıMuratpaşa Belediye Başkanlığıaçısından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlugörev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim BirgülYİĞİT’in, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHANile Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davacıların müşterek maliki olduklarıtaşınmazın tamamının davalı tarafındanherhangi bir kamulaştırma işlemi olmaksızın 1/1000ölçekli imar planında semt spor sahası olarak düzenlenmesi nedeni ile davacıların zarargördüğü, belirtilerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydı ile 10.000 TL’nin dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemi ileaçılmıştır. Dosyakapsamında yapılan incelemeye esas olmak üzere, dava konusutaşınmazın imar planı ile dava konusu taşınmazile ilgili kamulaştırma işlemi yapılıpyapılmadığı konusunda müzekkereyazılmış, Muratpaşa BelediyeBaşkanlığı’nın 20.03.2014 gün ve 1191sayılı yazı cevabından, dava konusutaşınmazın Muratpaşa BelediyeBaşkanlığı’nın 1/1000 ölçekli imarplanında ‘Semt Spor Sahası’nda kaldığı,dava konusu taşınmazda herhangi bir kamulaştırmaişleminin yapılmadığı anlaşılmıştır. Konu ile ilgili olarak AntalyaValiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İlMüdürlüğü’ne yazılan müzekkereyeverilen 16.04.2014 gün ve 3994 sayılı yazı cevabındadava konusu taşınmaz ile ilgili bir kamulaştırmaişleminin yapılmadığının bildirildiği görülmüştür. Dava konusutaşınmaza davalı idarelerce fiilen el atılıpatılmadığının tespitine esas olmak üzere,Mahkemesine müzekkere yazılarak dava konusu taşınmazüzerinde keşif yapılıp yapılmadığısorulmuş, yapıldı ise bilirkişisi raporunungönderilmesi istenmiştir. Mahkememize gönderilen 31.03.2014gün ve 2012/72 Esas sayılı yazıda dava konusutaşınmaz üzerinde fiile el atmaya esas olmak üzere sadeceFen Bilirkişisi marifeti ile keşif yapıldığıbildirilmiş ve bilirkişi raporu yazı cevabınaeklenmiştir. Buna göre Fen Bilirkişisi A.S.K.’a ait26.03.2014 gün ve 2012/72 Esas sayılı raporda; dava konusutaşınmaz üzerinde fiili kullanıma esas herhangi bir eser veemare bulunmadığının, taşınmazınüç tarafının tel örgü ile çevrilmişolduğunun ve ekli krokide “A” ile gösterilen 1228,00m² lik kısma araçların park etmiş vaziyetteolduğunun bildirildiği görülmekle, dava konusutaşınmaz üzerine, imar planı amacı doğrultusundafiilen el atılmadığı sonucunaulaşılmıştır. Yine dosyakapsamında bulunan Antalya Kadastro Mahkemesi’nin 29.06.2004gün ve 2003/27 Esas, 2004/19 Karar sayılı kararınınyapılan incelemesi neticesinde, dava konusu taşınmazınkök parseli olan 556 Ada 2 parsel sayılı taşınmaz ileilgili olarak, aralarında dosyamız davacılarından birkısmının da yer aldığı davalılar aleyhine,taşınmazın tapu kaydının iptali ve tescili istemi iledava açıldığı, Kadastro Mahkemesi’ncemahallinde yapılan keşif ve alınan raporlar doğrultusunda556 Ada 2 Parsel sayılı taşınmazınhissedarlarının belirlendiği ve adlarına tescile hükmedildiği anlaşılmıştır. KadastroMahkemesi kararından önce, Muratpaşa Belediye Başkanlığı’nın 31.10.1996 tarih ve 1364 numaralı kararı ile dava konusu 12563Ada 1 Parsel sayılı taşınmazınkamulaştırılmasına karar verildiği ve taşınmazınMuratpaşa Belediye Başkanlığı adına tesciliistemi ile Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açıldığı,Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 06.04.2007 gün ve2006/516 Esas, 2007/149 Karar sayılı kararı ile “davaaçıldığı tarihte taşınmazınmaliklerinin belli olması nedeni ile kayyum tayin edilerek kayyumakarşı dava açılmasının hukuka uygun olmadığı”gerekçesi ile davanın reddine karar verdiği tespitedilmiştir. KadastroMahkemesi’nin yukarıda bahsi geçen kararından sonra,dava konusu 12563 Ada 1 Parselin bir kısım hissedarlarıtarafından ( davamız davacılarıdışındaki) Antalya Büyükşehir BelediyesiBaşkanlığı ve Muratpaşa BelediyeBaşkanlığı aleyhine dava konusu taşınmazadavalıların müdahalesinin önlenmesine, yapıların kal’i ve tahliyesi ile taşınmazınboş olarak davacılara teslimine karar verilmesi istemi ile davaaçıldığı, Antalya 7. Asliye HukukMahkemesi’nin 23.06.2009 gün ve 2006/379 Esas, 2009/213 Kararsayılı kararı ile; “ keşif sırasında dava konusu parselin Manavoğlu Spor Tesisleri olarakkullanıldığı, üzerinde iki katlı idarebinası, iki adet spor kompleksi, halı sahası ve çaybahçesi bulunduğu gözlemlenmiş ise de; yargılama aşamasında Muratpaşa BelediyeBaşkanlığı tarafından tüm tesislerinyıkılarak kaldırıldığı ve boş olarakterk edildiği tespit edilmiş, bu husus taraflarınkabulünde olduğundan men ve kal’e ilişkin davanınkonusunun kalmadığı, Ecrimisil ile ilgili olarak Kadastro Mahkemesinin 2003/27esas- 2004/19 karar sayılı ilamının kesinleştiği31/07/2006 tarihinden dava tarihi olan 17/08/2006 ya kadar işleyensüre için bilirkişilerden yeniden ek raporaldırılmış, buna göre hesaplanan toplam 20,13 TL nindavalı Muratpaşa belediyesinden tahsiline, fazlaya ilişkintaleplerin reddine, diğer davalı Büyükşehir Belediyesihakkındaki davanın ise husumet yokluğundan reddine karar vermekgerekmiştir.” şeklindeki gerekçesi ile kal vemüdahalenin men-i, davasının reddine, AntalyaBüyükşehir Belediyesi Başkanlığı’nakarşı açılan davanın reddine, MuratpaşaBelediye Başkanlığı aleyhine açılan ecrimisildavasının ise kısmen kabulüne karar verdiği görülmüştür. Tüm buincelemeler ve tespitler sonucunda; dava konusu taşınmazınöncesinde 556 Ada 2 Parsel olduğu, 12563 Ada 1 parsele ifrazgördüğü, bu parsel hakkında Muratpaşa BelediyeBaşkanlığı tarafından 1/1000 ölçekli imarplanında ‘Semt Spor Alanı ‘ düzenlemesininyapıldığı ve taşınmazın davalıadına tescili istemi ile Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde davaaçıldığı, Antalya 4. Asliye HukukMahkemesi’nin 06.04.2007 gün ve 2006/516 Esas,2007/149 Kararsayılı kararı ile davanın reddedildiği, bu esnada davakonusu taşınmaz üzerine spor tesisi ve idare binası ileçay bahçesi inşa edildiği, Kadastro Mahkemesi’nin29.06.2004 gün ve 2003/27 Esas, 2004/19 Karar sayılı kararısonrasında ve Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2006/379 Esassayılı dosyasında açılan müdahalenin men-i vekal davası sırasında söz konusu tesislerin davalıMuratpaşa Belediye Başkanlığı tarafındanyıkıldığı, bu nedenle Antalya 7. Asliye HukukMahkemesi’nin 23.06.2009 gün ve 2006/379 Esas, 2009/213 Kararsayılı kararı ile kal ve müdahalenin men-ine ilişkinkısım yönünden açılan davanın reddinekarar verildiği anlaşılmış, Mahkememiz dosyasıdava tarihi itibari (25.01.2012) ile dava konusu taşınmazüzerinde davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığıtarafından imar amacına yönelik herhangi bir fiili müdahaleolmadığı anlaşılmıştır. 3194sayılı İmar Kanunu’nun “Planlarınhazırlanması ve yürürlüğe konulması”başlıklı 8. maddesinde; “Planlarınhazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasındaaşağıda belirtilen esaslara uyulur. a)Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımınıbelirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,gerekli gördüğü hallerde Devlet PlanlamaTeşkilatı yapar veya yaptırır. b)İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmarPlanından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevredüzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediyesınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulamaimar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.(Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediyebaşkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediyemeclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisionbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Belediyeve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacakplanlar valilik veya ilgilisince yapılır veyayaptırılır. Valilikçe uygungörüldüğü takdirde onaylanarakyürürlüğe girer. (Değişiküçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onaytarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazlarıve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin kararabağlar. Onaylanmışplanlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usulleretabidir. Kesinleşenimar planlarının bir kopyası, Bakanlığagönderilir. İmarplanları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idareleringörevidir. Belediye Başkanlığı ve mülkiamirlikler, imar planının tamamını veya birkısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getiripçoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığındaisteyenlere verir. c)(Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve AraziKullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsalamaç dışında kullanılmak üzereplânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir. Olayda, imarplanının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konuparselin imar planında “Spor Kompleksleri” alanındakaldığı, taşınmaza idarece fiilen elatılmadığı, davanın konusunun, davalı idarelerce3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücükullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarındayer alan davacıların müşterek mülkiyet halinde malikioldukları taşınmazın bedelinin tazminine ilişkinbulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen durumagöre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucundauğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-bmaddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları" kapsamında idariyargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir. Öte yandan,taşınmazın imar planında “dere mutlak korumaalanı” nda kalması nedeniyle taşınmaz üzerindekitasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine dayalı olarakdavacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlindeaçtığı tazminat davasında, bu Mahkemece 4.11.1983günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nunGeçici 6 ncı maddesinin kimi fıkralarının iptaliistemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; AnayasaMahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılıkararında ”… Davacının mülkü üzerindetasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bireyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğutartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır.Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemihenüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gerekenkamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahüreden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandankamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi içintaşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi vetaşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olmasıgerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda olduğugibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliğimalikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattankaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması sözkonusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacınıntaşınmazının imar planlarında “ dere mutlakkoruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarrufhakkının kısıtlanmasınınkamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarrufhakkının kısıtlanması sebebiyle doğanzararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargıdavasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır.Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusundabulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim,Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileriarasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarınıkesin olarak çözümlemeye yetkili kılınanUyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatlarıda bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemeninyetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yinetaşınmazı imar planında “spor alanı”olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesindeaçtığı tazminat davasında, davalı idareleringörev itirazları nedeniyle DanıştayBaşsavcılığınca çıkartılan olumlugörev uyuşmazlığında, UyuşmazlıkMahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebininkabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilikkararının kaldırılması yolunda verilen kararnedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıylaAnayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, AnayasaMahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilenkararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemeningerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesitarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarınınyorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyleyargılamanın sonucuna ilişkin olduğuanlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesitarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarakgerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerindekendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatınıbulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibideğerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarınınkanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, UyuşmazlıkMahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik deiçermediği anlaşıldığından,başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşullarıyönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktanyoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacınınbaşvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete,30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla,imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki elatmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idariyargının görevinde olduğu hüküm altınaalınmıştır. Açıklanannedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı Muratpaşa BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınAntalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilininGÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN,Antalya 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.09.2013 gün ve 2012/72 Esassayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 2.6.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy