T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2013 / 1833
KARAR NO : 2014 / 618
KARAR TR : 2.6.2014
ÖZET : Davalı TEİAŞ ile özelleştirme öncesinde elektrik dağıtım şirketlerinin hisselerinin tamamının kamu elinde olması, sistem kullanım cezası adı altında davalı tarafından uygulanan yaptırımın tek taraflı biçimde uygulanması ve takibinin amme alacaklarının tahsili usulü hakkında mevzuat hükümlerine göre yapılması, özelleştirme öncesinde gerçekte iktisadi devlet teşekkülü statüsünde bulunan bu iki kamu birimi arasında cereyan eden ilişkinin idare hukuku ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi, özelleştirme aşamasında davacı dağıtım şirketi ile özelleştirme idaresi arasında imzalanan hisse satış sözleşmesi ve işletme hakkı devir sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca, sözleşmenin imza tarihi öncesindeki dönemde her türlü hukuki ve cezai sorumluluğun TEDAŞ’a ait olduğunun hüküm altına alınması ve bunun doğal sonucu olarak da o dönemde iki kamu birimi arasında oluşan ihtilaftan kaynaklanan sorunun ancak idare hukuku ilkelerine göre çözümlenmesi gerektiği, ayrıca davacı dağıtım şirketi ile davalı arasında idari para cezası dönemini kapsayan bir özel hukuk sözleşmesinin imzalanmamış bulunması ve ancak özelleştirme tarihi sonrası döneme ilişkin bir ihtilafın söz konusu olması halinde özel hukuk hükümlerinin uygulanabileceği gerçeği dikkate alındığında; davacı elektrik dağıtım şirketinin özelleştirilmesi öncesi kamu elinde olduğu döneme ilişkin tesis edilen sistem kullanım cezasının iptaline ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.
Vekilleri :Av. M.Y. & Av. S.Y.
Davalı :TEİAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. E.A.
1- O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; davalı idare tarafından 12.02.2013gün ve 1570 sayılı yazısı ile davacı şirketegönderilen yazıda, İletim Sistemi Sistem Kullanım veİşletim Tarifelerine Hesaplama Yöntem Bildirimi’nin 1.5.maddesinde belirtilen; "iletimsisteminde doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tiizel kişilerin iletimsisteminin her bir ölçüm noktasında çekecekleriendüktif reaktif enerjinin verecekleri kapasite reaktif enerjinin, aktifenerjiye oranının ilgili mevzuata uygun olmaması" gerekçesiile "Ocak 2007- Kasım 2009 dönemleri arasında aylık olarakhesaplanan sistem kullanım ceza faturalarının tebliğettirerek ödenmemesi durumunda Amme Alacaklarının Tahsili UsulüHakkındaki Kanun’un 51.maddesi kapsamında yasal yollara gidileceği"bildiriminde bulunduğunu; ancak söz konusu cezafaturasının tamamı ile hukuka aykırı olduğunuiddia etmiş, gerekçe olarak da;
Davacışirkete kesilen faturanın dayanağı olan, ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanım Hakkındaki Tebliğin 27.03.2003gün ve 25061 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe girdiğini; yine ceza faturasınındayanağı olan Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşması ile Yöntem Bildiriminin 21.12.2006 gün ve1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak29.12.2006 gün ve 26391 sayılı resmi gazetede yayınlanarakyürürlüğe girdiğini, oysa davacı şirketin 01.10.2010tarihinde özelleştirildiğini, ceza faturalarına esasişlem tarihinin ise; Kasım 2007 tarihine ait olduğunu, yani anılan tarihlerde davacı şirketin Devlete ait olması nedeni iledavacı kurumun bir sorumluluğunun olmadığını,
TEİAŞGenel Müdürlüğü ile TEDAŞ GenelMüdürlüğü arasında 08.03 2007 tarihli mutabakatmetni imzalandığını söz konusu mutabakat metninde;"Kamu mülkiyetinde olan Dağıtımı Şirketlerinin,personel yetersizliği ve yatırım ödeneklerinin kısıtlılığınedenleriyle gerekli altyapının tamamlanamamış olması,eleman yetersizliğinden dolayı bakım-onarım faaliyetleriniistenilen seviyede yapılamaması dikkate alınarak, Sistem KullanımAnlaşmalarındaki Cezai Şartlar başlıklı 10 uncumaddede ve Yöntem Bildiriminin 1.5 inci maddesinde yer aleti cezaihükümlerini 3 yıl Dağıtım Şirketlerine uygulanmasıyönünde TEDAŞ ve Dağıtım Şirketlerinin EPDKnezdinde muafiyet talebinde bulunması, Sistem KullanımAntlaşmasının KarşılıklıYükümlülükler Başlıklı A-1 bendinindördüncü fıkrasında yer alan 15 günlüködeme suresinin 30 güne çıkarılması veödeme süresi içersinde ödeme yapılmamasıhalinde uygulanacak 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine görehesaplatılacak gecikme zammının günlük olarakuygulanması yönünde ilgili mevzuatta gerekli düzenlemelerinyapılması amacıyla TEDAŞ ve DağıtımŞirketlerinin EPDK nezdinde girişimde bulunması," hususlarındamutabakata varıldığını ve Yöntem Bildiriminin 1. 5.maddesindekicezai hükümlerin 3 yıl dağıtım şirketlerineuygulanmaması yönünde karar alındığını,bu mutabakat uyarınca davalı idareye yapılan müracaataverilen 22.03.2013 gün ve 3053 numaralı cevapta, muafiyet anlaşmasıile ilgili bir müracaatın olmaması nedeni ile cezaiişlemlerin uygulandığı cevabınınverildiğini, oysa söz konusu tarihte davacı kurumun henüzözelleştirilmediğini, bu nedenle kendilerinin müracaatimkanının zaten bulunmadığını, bu nedenle deyapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu; 6446sayılı Enerji Piyasası Kanunu’nun 16. maddesindeYaptırımlar, Yaptırımların Uygulanmasında Usul vePara Cezaları’nın düzenlendiğini, bu maddede,Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesinde belirtilen hususa yerverilmediğini, maddede belirtilen sebeplerin sınırlısayıda olduğunu ve yorum yolu ile genişletilemeyeceğini, bunedenle de yapılan işlemin dayanağınınolmadığını ve hukuka aykırı olduğunu; ayrıca6446 sayılı Kanun uyarınca ceza verme yetkisinin EPDK’yaait olduğunu, oysa davacıya kesinlen ceza faturasınınTEİAŞ tarafından tanzim edildiğini, bu itibarla dayapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu, CezaFaturasının dayanağı olarak gösterilen YöntemBildirimi’nin, ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında TebliğinGeçici 3 maddesine de aykırı olduğunu, söz konusumaddede; “Bağlantı ve sistem kullanımınailişkin standart anlaşmalar kullanıcı özellikleridikkate alınarak TEİAŞ ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. tarafından bu Tebliğin yayımtarihini izleyen otuz gün içerisinde hazırlanarak Kurumasunulur. Kullanıcıların lisans almamış olması vekullanıcılar ile sistem kullanımanlaşmalarının yapılmamış olması, bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği uyarınca onaylanan sistem kullanım bedelinive/veya sistem bedelini TEİAŞ ve/veya dağıtımŞirketine ödeme yükümlülüklerini ortadankaldırmaz. Ancak, dağıtım sistemine bağlıüretim faaliyeti gösteren tüzel kişilere, 1 Ocak 2004tarihine kadar dağıtım sistemi kullanım fiyatıüzerinden belirlenen bedel tahakkuk ettirilmez.” şeklindekidüzenleme ile ceza tanzimi hususunda yönetmeliğe atıfyaptığını, oysa gerek yönetmelikte gereksetebliğde sadece sitem kullanım ve/ veya işletim ücretinindüzenlendiğini, sistem kullanım ceza ücretinden bahsedilmediğini,bu nedenle de yapılan işlemin dayanaksız ve hukukaaykırı olduğunu, Yöntembildiriminin 4.16. maddesindeki "sistem kullanımanlaşmasının yapılmamış olması halinde buYöntem Bildiriminin 1.5. maddesi (para cezası) bukullanıcılar için uygulanacaktır." şeklindekidüzenlemenin, özelleştirme öncesi dönemde, davalıidarece tek taraflı olarak yapılması nedenleri ile davacıaçısından uygulanmasının hukuken mümkünolmadığını, söz konusu uygulamanın gerekcezaların şahsiliği ilkesine gerekse iyi niyet kurallarınaaykırı olduğunu, Davalıtarafından gönderilen ceza faturasının tahsilinde izlenenusulün de hukuka aykırı olduğunu, 6183 sayılıYasa’nın 55. maddesinde, para cezasının tahsiliöncesinde davacı kuruma ödeme emri gönderilmesigerektiğinin ve yine aynı maddede belirtilen yasal sürelerinbeklenmesi gerektiğinin düzenlendiğini, ancak; davalıidarece söz konusu usuli prosedürün izlenmediğini buşekilde davacının yasal itiraz haklarınıkullanmasına engel olunduğunu, Davalıtarafından talep edilen para cezasının 6183 sayılıYasa’nın 102. maddesi gereğince zamanaşımınauğradığını, bu anlamda davalı idarenin gecikmezammı talebinde 6183 sayılı yasaya dayanıp,zamanaşımı konusunda 6098 sayılı TürkBorçlar Kanunu’na dayanmasının kendi içindeçelişkiye sebebiyet verdiğini, davalı idareceyapılan işlemin bu yönü ile de hukuka aykırıolduğunu, 2007-2009tarihleri arasında henüz özelleştirmesiyapılmamış ve mülkiyeti kamuda olan şirketyetkililerine davalı idarece hiçbir uyarıdabulunulmadığını, şirketin ihlali düzeltici önlemalma ve cezayı ortadan kaldırma olanağının buşekilde elinden alındığını, davalı idareyebu konuda yapılan itiraza verilen cevapta, davalı idarenin böylebir yükümlülüğününolmadığının belirtildiğini, davalı idarenin budavranışı ile ortaya çıkan geriye dönükolarak çok ciddi para cezalarına hükmetmesinin, Ceza Hukuku’nungenel ilkeleri ve hakkaniyet ile bağdaşmadığını, CezaFaturasına esas tutanakların davalı idarece tek taraflıolarak tanzim edildiğini, bu konuda davacınınsavunmasının alınmadığını, cezafaturasına dayanak olan Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesindekiihlallerin giderilmesinin davacıdan istenmediğini, söz konusuuygulamanın, Enerji Piyasası Kanunu’nun tebliğidüzenleyen 21. maddesine de aykırı olduğunu, Ceza Faturasınındayanağı olan Yöntem Bildirimi’nin halen Resmi Gazetedeyayınlanmamış olması nedeni ile geçerliliğininde şüpheli olduğunu, Dava konusuceza faturasının, 27/03/2003 tarihli ve 25061 sayılı ResmiGazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası’nda İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğin Ortak Hükümler BölümüÖdeme Prosedürü başlıklı 15.maddesinde belirtilenprosedüre aykırı şekilde aylık olarak değil,2007-2009 yıllarına ait 27 adet fatura tek bir seferde tahakkukettirildiğini, bu itibarla da yapılan işlemin hukukaaykırı olduğunu Belirterek;neticede davalı idare'nin; "iletim sistemi, sistem kullanım vesistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin1.5.maddesi" hükmünün ihlali gerekçesi ileMüvekkil şirkete cezai yaptırım olarak tebliğettiği 29.01.2013 gün ve 078106 sayılı 34.108,14TL’lik sistem kullanım ceza faturası işleminin yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırıolduğundan iptaline karar verilmesi istemi ile idari yargıda davaaçmıştır. DavalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. vekili süresi içerisindesunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazındabulunmuştur. 2-ANKARA 6.İDARE MAHKEMESİ;27.10.2013 gün ve 2013/573 Esas sayılı kararı ile, 2577sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde;"İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı açılan iptaldavaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı açılan davalar” olaraksayıldığını ve idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğunu, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1.maddesinin birinci fıkrasında bu Kanunun amacının,elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetlive çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımınasunulması için. rekabet ortamında özel hukukhükümlerine göre faaliyet gösterebilecek, maliaçıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf birelektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasadabağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıolduğu hükmüne yer verildiğini, iletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildiriminin 1.5. maddesinde; ".....Sistem KullanımAnlaşması Bulunmaksızın iletim sistemini kullanmakta olankullanıcılar, iletim sisteminde ar güvenirliği vekalitesinin sağlanması amacıyla aşağıda yer alanihlallerle karşılaşılması halinde ilgili cezaiişleme tabi olacaktır." düzenlemesinin yeraldığını ve devamında ihlallerintanımı yapılarak, bu ihlallerkarşılığında kullanıcı tarafındanTEIAŞ'a ödenmesi gereken cezaların belirtildiğini; davadosyasının incelenmesinden; her ne kadar davalı idareceuyuşmazlığın faturadan kaynaklı olması nedeniylebu davanın adli yargıda görülmesi gerektiği ilerisürülerek görev itirazında bulunulmuş ise de; davakonusu sistem kullanım para cezasının davalı idare iledavacı arasında tarafların serbest iradesine dayalı veticari nitelikte olan Sistem Kullanım Anlatması uyarıncaverilmediğini, taraflar arasında bu şekilde bir anlaşmaolmaması nedeniyle iletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistem iletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesi uyarınca kamugücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı iradeaçıklaması sonucu verildiğini, bu nedenle davanıngörüm ve çözümünün Mahkememize aitolduğunu belirterek, davalı vekilinin görev itirazınınreddine karar vermiştir. DavalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. vekilinin, adli yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir. 3-YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; aynen, “233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devlet teşekkülüşeklinde teşkilatlandırılmıştır. TEİAŞ,devletin genel enerji politikasına uygun olarak, ülkedeki tümiletim tesislerini devralmak, elektrik iletimi, yük tevzi ve işletmeplanlaması hizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001 tarihindefaaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ,233 sayılı KHK sistemi içinde, iktisadi devletteşekkülü olarak ve mevcut mevzuat ve ana statüsühükümleri çerçevesinde, Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumundan (EPDK) 13.03.2003 tarihinde aldığıiletim lisansı çerçevesinde, yeni piyasa yapısınauygun çıkarılması talebinde bulunulduğuanlaşılmaktadır. Sorununçözümü için davanın tarafı olanşirket tüzel kişiliklerinin hukuki statüsü iledavanın konusunun belirlenmesi gerekmektedir. 233sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununadayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihli 24334sayılı RG.de yayımlanarak yürürlüğe giren05.02.2001 tarih ve 2001/2026 sayılı Bakanlar KuruluKararının 1. Maddesi uyarınca, 12.08.1993 tarih ve 93/4789sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye ElektrikKurumunun 1994 yılında Türkiye Elektrik Üretim İletimA.Ş.(TEAŞ) ve Türkiye Elektrik DağıtımA.Ş.(TEDAŞ) olarak yapılandırmasından sonra, 05Şubat 2001 tarih ve 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıile Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. 01.10.2001tarihinden itibaren; 1) Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş.(TETAŞ), 2) Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve 3)Türkiye Elektrik iletim A.Ş. (TEIAŞ) olmak üzereüç ayrı Kamu iktisadi Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. Kararın 2. Maddesinegöre ise, Söz konusu iktisadi devlet teşekküllerinin faaliyetkonularının kapsamı, merkezleri ve sermayeleri anastatülerinde belirtilir. YüksekPlanlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılıkararı ile onaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren TEİAŞ ana statüsünün 3 maddesinde "BuAnastatü ile teşkil olunan Türkiye Elektrik iletim A.Ş.(Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerindeözerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı birİktisadi Devlet Teşekkülüdür." hükmü,21. maddesinde ise, "Bu Anastatüde bulunmayan hususlarda K.H.K.hükümleri uygulanır" hükmü bulunmaktadır. 233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin 4. maddesindeki "1. Teşebbüslertüzelkişiliğe sahiptir. /2. Teşebbüsler, bu KanunHükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlardışında özel hukuk hükümlerine tabidir./3.Teşebbüsler, Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunuhükümlerine ve denetimine tabi değildir./4.Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ilesınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgilibakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespitedilir." hükmü ile teşebbüslerin faaliyetlerindeözel hukuk hükümlerine tabi olacağıbelirlenmiştir. Diğertaraftan, Bakanlar Kurulu’nun 12.08.1993 tarih ve 93/4789sayılı kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletimA.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi DevletTeşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır.1994 yılında TEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerinekavuşmuşlardır. BugünElektrik dağıtım ve perakende satış sektöründerekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gereklireformların yapılmasını teminen dağıtımbölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrikişletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyleelektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesinekarar verilmiş ve TEDAŞ 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bu kapsamda FEDAŞ kurumu daözelleştirme kapsamında 233 sayılı KHK tabi birteşebbüs olup yukarıda açıklanan hükümlerdavacı taraf içinde geçerlidir. 31.12.2010 tarihi itibariile de Elazığ, Malatya, Bingöl, Tunceli İllerini kapsayanelektrik dağıtım hizmeti, Kazancı Holding A.Ş.kuruluşu Çoruh Aksa Elektrik Hizmetleri A.Ş. tarafındandevralınmış ve yürütülmeyebaşlanmıştır. Davaya konuişlem ise, davalı tarafın sözleşmeye dayalı cezaişart uygulamasından kaynaklanan bir işlem olmakla,yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirildiğindedavaya konu, cezai şartın faturalandırılmasındanibaret işlemin özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinde görüm ve çözümügerektiği anlaşılmaktadır. Benzer konuda,Uyuşmazlık Mahkemesinin emsal teşkil eden, E: 2012/129 K:2013/621 K.T: 13.05.2013 tarihli "Dicle Elektrik DağıtımAŞ hakkında Sistem Kullanım Anlaşmasının 10.maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi uyarıca ceza faturasıdüzenlenerek bunların bildirimine ilişkin Türkiye Elektrikiletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü işlemiile aynı yazı ekinde yer alan ceza faturasının iptali veyürütmenin durdurulması istemiyle açılandavanın, cezai şartın yer aldığı SistemKullanım Anlaşmasının kamu hukukuağırlıklı değil, tarafların serbest iradeleri ileoluştuğu, olayda idarece kamu gücüne dayalı resen vetek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlemin söz konusuolmadığı hususları gözetildiğinde ADLİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiği hk." özetbaşlıklı kararı da aynı yöndedir.” demeksuretiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince,olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine kararvermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. 4-DANIŞTAYBAŞSAVCISI; aynen, “İdari Yargı Düzeni, hukukdevletlerinde, hukuka bağlı olması gereken kamu idaresininişlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunun yargısalyöntemlerle denetlenmesinin sağlanması amacıyla var olanyargı düzenidir. Bu yargı düzenine mensup mahkemelerdeaçılacak iptal davalarının konusu ise, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'ncimaddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde, idari işlemlerolarak gösterilmiştir. GerekUygulama, gerekse Öğreti'de, idari işlemin tanımı,idarenin kamu hizmetinin yürütümü amacıyla ve tekyanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğukesin ve yürütülmesi gerekli işlemler olarakyapılmaktadır. Bu tanıma göre, idari yargı yerlerindeiptal davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle,kamu idaresinin işlemi olması, kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasınınürünü olması ve nihayet kesin ve icrai nitelikte olmasızorunludur. Olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılan davada;davacı elektrik dağıtım şirketinin, İletimSistemi, Sistem Kullanım ve Sistem İletişim TarifeleriniHesaplama Yöntem Bildirimi (kararın ilerleyenkısımlarında kısaca Yöntem Bildirimi olarakadlandırılacaktır)’nin 1.5 maddesi gereğincedavalı idarece ceza faturası düzenlenmesine ilişkinişlemin dava konusu edildiği anlaşılmakta olup; dava konusuceza işleminin kamu tüzel kişiliğine sahip davalı iledavacı arasında imzalanan özel hukuk ilişkisine dayanan biranlaşmaya dayalı olmadığı gibi akdi bir ilişkiyede dayalı olmadığı, davalı idare tarafından kamugücüne dayalı olarak tek yanlı iradeye dayalı olaraktesis edildiği anlaşıldığından idari işlemniteliğinde olan dava konusu işleme karşı açılandavanın görüm ve çözümünde"İdari Yargı Yerinin" görevli olduğu sonucunavarılmıştır….” demek suretiyle, 2247sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yolundayazılı düşünce vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Ertuğrul ARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.6.2014 günlütoplantısında: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ.vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içindebaşvuruda bulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı'nca davalı Türkiye Elektrik İletimAŞ. bakımından 10.maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim BirgülYİĞİT’in, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı MehmetBAYHAN’ın davada adli yargının, DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün ise 2247sayılı Kanunun 13'üncü maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığıyönündeki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava,Davacı Şirkete, İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistemİşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5.maddesinde yer alan "iletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin iletim sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitifreaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması" hükmünün ihlal edildiğigerekçesiyle 34.108,14 TL tutarındaki Kasım 2007 dönemineait sistem kullanım cezası verilmesine ilişkin 29.01.2013gün ve 078106 sayılı ceza faturası işleminin iptaliistemiyle açılmıştır. Evvelce konubir başka dosya münasebetiyle Mahkememiz gündemine gelmişolup, 13.5.2013 tarih ve E.2012/129, K.2013/621 sayılıkararımızla adli yargı yeri görevlikılınmış olmakla beraber; elde edilen yeni bilgi vebelgeler uyarınca konunun yeniden ele alınarak değerlendirmeyapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Mahkememizceyapılan araştırmalar neticesinde; ÖzelleştirmeYüksek Kurulu’nun 07.06.2010 gün ve 2010/36 sayılıkararı ile Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.ninÇoruh Elektrik A.Ş.’ndeki %100 hissesinin, 227.000.000 ABDdoları bedelle Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevredilmesine karar verildiği, bu devre istinaden 29.03.2010 tarihliSistem Kullanım Antlaşmasının düzenlendiği,sonrasında hisse devrinin 31.12.2010 tarihinde tamamı ilegerçekleşmesi ile Çoruh Elektrik A.Ş.’nınözelleştirme işleminin tamamlandığı, davalıtarafından 29.03.2010 tarihli sistem kullanımanlaşmasının 10. maddesinde belirtilen cezaişartlarından 14. bentte belirtilenyükümlülüğün Kasım 2007 tarihinde tespitedilen ihlali nedeni ile davacı kuruma 34.108,14 TL ceza kesildiği,davacı vekili tarafından, kesilen fatura tarihi itibari ilehenüz davacı şirketin özelleştirilmediği, bunedenle kendilerinin ceza faturasına konu meblağdan sorumluolmadıkları belirtilerek, idare mahkemesinde davaaçıldığı; davalı vekilinin süresindeyargı yolu itirazında bulunması üzerine dosyanınmahkememiz önüne geldiği tespit edilmiştir. Yukarıdakiaçıklamalardan da anlaşılacağı üzere,görev uyuşmazlığına neden olan sorun, dava konusu cezafaturasının idari işlem niteliği taşıyıptaşımadığı hususudur. Bu nedenle dava konusu işleminniteliğinin belirlenmesi gerekmektedir. En temel tanımı ileidari işlem; idari fonksiyonun yerine getirtilmesi içinyapılan kamu hukuku işlemleridir ve bu işlemleri diğerişlemlerden ayıran üç temel özelliğivardır. Bunlar; İdare tarafından, tek taraflı iradebeyanı ile, üstün yetki ve ayrıcalıklarkullanılmak sureti ile yapılmasıdır. Dava konusu cezafaturasının, bu özellikleri taşıyıptaşımadığı hususu, konununanlaşılabilirliğini artırmak açısındanayrı başlıklar altında incelenmiştir. Ayrıca,ceza faturasına esas tarihler itibari ile davacı ile davalıarasındaki ilişkisinin hukuki statüsü de ayrı birbaşlık altında incelenecektir. a) İşleminİdare Tarafından Yapılmış Olması : Dava konusuceza faturası TEİAŞ tarafından düzenlenmiştir. Bunoktada TEİAŞ’ın hukuki niteliğinin belirlenmesigerekmektedir. Ancak bu başlık altındakiaçıklamalarımıza geçmeden önce belirtilmesigereken önemli bir husus, tüm tespit ve değerlendirmelerindava konusu ceza faturasının tanzim tarihi olan 29.01.2013 tarihiitibari ile yürürlükte bulunan 4628 sayılı Kanunçerçevesinde yapıldığı, 30.03.2013 günve 28603 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarakyürürlüğe giren 14.03.2013 gün ve 6446sayılı Enerji Piyasası Kanunu’nun değerlendirmeyealınmadığıdır. Elektrik sektöründeki dağınıkyapıyı ortadan kaldırmak ve işletmebütünlüğünü sağlamak amacıyla 15.0.1970gün ve 1312 sayılı Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK)kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri vebelediye sınırları dışında tüm yurttaelektriğin üretim, iletim, dağıtım ve satışhizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır. Hizmetlerin dahaetkin, daha verimli ve çağdaş bir şekildesürdürülebilmesi amacıyla ve özelleştirmepolitikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993tarih ve 93/4789 sayılı kararı ile, Türkiye ElektrikÜretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 233sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununadayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. 26.12.2001gün ve 24622 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren 4628 sayılı Kanun(kararın ilerleyenkısımlarında kısaca 4628 sayılı Kanun olarakadlandırılacaktır)’un2. maddesinin, iletim hizmetini düzenleyen “b” bendinde; “İletimfaaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler: Elektrik enerjisi iletimfaaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür. Kamu mülkiyetindekitüm iletim tesislerini devralmak, kurulması öngörülenyeni iletim tesisleri için iletim yatırım planı yapmak,yeni iletim tesislerini kurmak ve işletmek, Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketinin görevidir. (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar. TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, Bakanlığın kararıdoğrultusunda uluslararası enterkonneksiyonçalışmalarını yapar, iletim sisteminebağlı ve/veya bağlanacak olan serbest tüketiciler dahiltüm sistem kullanıcılarına şebekeyönetmeliği ve iletim lisansı hükümleridoğrultusunda eşit taraflar arasında ayrımgözetmeksizin iletim ve bağlantı hizmeti sunar. Piyasanıngelişimine bağlı olarak Kurul kararı doğrultusundayeni ticaret yöntemleri ve satış kanallarınınuygulanabilmesine yönelik alt yapının geliştirilmesi veuygulanması Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür. TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, yönetmelikçerçevesinde, dağıtım şirketleritarafından hazırlanan talep tahminlerini esas alarak üretimkapasite projeksiyonunu hazırlar ve Kurul onayına sunar. (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) İletimşebekesi dışında, ulusal iletim sistemi içingeçerli standartlara uygun olan ve üretim faaliyeti gösterentüzel kişinin lisansı kapsamındaki üretim tesisi ilemüşterileri ve/veya iştirakleri ve/veya serbest tüketicilerarasında özel direkt hat tesisi, Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketi ile üretim faaliyeti gösteren tüzelkişi arasında yapılacak kontrol anlaşması ile mümkündür. (Ekparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, uluslararası enterkonneksiyonhatlarının ulusal sınırlar dışında kalankısmının tesisi ve işletilmesini yapabilir ve/veya buamaçla uluslararası şirket kurabilir ve/veya kurulmuşuluslararası şirketlere ortak olabilir ve bölgesel piyasalarınişletilmesine ilişkin organizasyonlara katılabilir.”şeklindeki düzenleme ile elektrik iletim görevininTEİAŞ’e verildiği ve TEİAŞ’nın bugörevi ne şekilde yerine getireceği düzenlenmiştir. 29.06.2001gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ Ana Statüsü (kararınilerleyen kısımlarında kısaca Ana Statü olarakadlandırılacaktır)’nün 3.maddesinin 2.fıkrasında; “ Teşekkül EPK,K.H.K., ve bu Anastatü hükümleri saklı kalmak üzereözel hukuk hükümlerine tabiidir. “ denilmek sureti ileEnerji Piyasası Kanunu, 233 sayılı Kanun HükmündeKararname ve Kuruluş Statüsü ile verilen görevlerdışında TEİAŞ’nın özel hukukhükümlerine tabi olacağı düzenlenmiştir. Dolayısıyla,Elektrik Piyasası Kanunu’nun yukarıda belirtilen 2. maddesinin bbendinin 2 kısmında belirtilen “(Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.” şeklinde görevleriyerine getirdiği esnada, TEİAŞ özel hukuk hükümlerindenayrı tutulmuş, idare hukuku alanına dahil edilmiştir. Buanlamda, dava konusu işlemin, TEİAŞ’ın kamusalağırlıklı görevleri arasındasayıldığını söylemek yerinde olacaktır. b) İşleminTek Taraflı İrade Beyanı İle YapılmışOlması: Davakonusu ceza faturasının, davalı TEİAŞ tarafındantek taraflı irade olarak düzenlendiğinde herhangi bir kuşkubulunmamaktadır. Bu başlık altında irdelenmesi gereken esassorun, ceza faturasının dayanağını oluşturanSistem Kullanım Anlaşması ve bunun eki niteliğindeki İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin niteliğidir. Taraflarınözgür iradeleri ile imzaladıkları Sistem kullanımanlaşmasının ve yine tarafların özgür iradeleriile kabul ettikleri yöntem bildiriminin uygulanması amacı iletesis edilen bir işlemin, evleviyetle özel hukuk hükümlerinetabi olacağı; aksi durumda ise idari hukuku hükümlerininsöz konusu olacağı açıktır. Bu anlamda SistemKullanım Anlaşmasının ve Yöntem Bildirimininniteliğinin belirlenmesi önem taşımaktadır. b.1)Sistem Kullanım Anlaşması Yönünden : 26.12.2001 gün ve 24622sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğegiren 4628 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 40. maddesinde;“Bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları:İlgili bağlantı ve sistem kullanım tarifesininfiyatları, hükümleri ve şartlarını içerenve bir üretim şirketi, otoprodüktör, otoprodüktörgrubu, dağıtım şirketi ya da tüketicilerin iletimsistemine ya da bir dağıtım sistemine erişmeleri ya dabağlantı yapmaları için ilgili kullanıcıyaözgü koşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları” şeklinde tanımlanmıştır. AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde de, 4628 sayılı Kanun’aparalel şekilde; “ Bağlantıve Sistem Kullanım Anlaşmaları: İlgili bağlantıve sistem kullanım tarifesinin fiyatları, hükümleri veşartlarını içeren ve bir üretim şirketi, otoprodüktör,otoprodüktör grubu, dağıtım şirketi ya datüketicilerin iletim sistemine ya da bir dağıtım sistemineerişmeleri ya da bağlantı yapmaları için ilgilikullanıcıya özgü koşul ve hükümleri kapsayananlaşmaları “ şeklinde tanımlanmıştır. Ana Statüsü’nün 4. maddesinin11.bendinde; “ İletim sistemine bağlı tümkamu ve özel tüzel kişiler, Ticaret A.Ş. ve SerbestTüketiciler ile Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşmaları; üretim ve dağıtım kamu ve özeltüzel kişiler ile Yan Hizmet Anlaşmaları yapmak”görev TEİAŞ’ye verilmiştir. 4628sayılı Kanun’un 2. maddesinin, iletim hizmetini düzenleyen“b” bendinde; Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.” denilmek sureti ile sistemkullanım anlaşmasına konu kullanım tarifelerininTEİAŞ tarafından EPDK’nın onayı alınmaksureti ile hazırlanacağı belirtilmiştir. AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde “Bağlantı veSistem Kullanım Tarifeleri: ilgili bağlantı ve sistemkullanım anlaşmalarına dahil edilerek Teşekküledoğrudan ödenecek olan ve iletim sistemi ya da birdağıtım sistemine bağlantı ve sistemkullanımı için eşit taraflar arasında ayrımyapılmaması esasına dayalı Bağlantı fiyatlarıaçısından şebeke yatırım maliyetlerinikapsamayan ve bağlantı yapmış olan tüzel kişininnamına oluşan masraflar ile sınırlı olanfiyatları, hükümleri ve şartları içerentarifeleri “ şeklinde tanımlanmış, aynıstatünün 4. maddesinin 12. bendinde de; “İletim Tarifesiile Bağlantı ve Sistem Kullanım Tarifelerini hazırlamak,gerektiğinde revize etmek” görevi TEİAŞ’yeverilmiştir. 22.01.2003tarih ve 25001 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan ElektrikPiyasası Şebeke Yönetmeliği’nin 8. maddesinde; Ek - 5 Bölüm 1'de yer alanstandart planlama verileri ile iletim sistemine bağlanacak tesis ve/veyateçhizata ilişkin bilgilerin tüzel kişi tarafındanTEİAŞ'a verildiği tarihten itibaren altmış güniçerisinde bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşması TEİAŞ tarafından tüzel kişiyeönerilir. TEİAŞ'ın bağlantı ve/veya sistemkullanım anlaşması önerisini yapabilmesi için ekbilgiye ihtiyaç duyması halinde, Ek - 5 Bölüm 2'de yeralan ayrıntılı planlama verileri de tüzel kişidentalep edilebilir. Bu hallerde TEİAŞ tarafından bağlantıve/veya sistem kullanım anlaşmasının önerilmesineilişkin süre doksan gün olarak uygulanır. Tüzelkişi TEİAŞ'ın anlaşma önerisine otuz güniçerisinde yazılı yanıt verir. Taraflarınmutabakatı halinde bağlantı ve/veya sistem kullanımınailişkin hüküm ve şartları içerenbağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasıimzalanır. TEİAŞ ve lisans sahibi tüzel kişinin,bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkinanlaşmanın hükümleri üzerinde mutabakatavaramamaları halinde, ihtilaflar Kanunun ve tarafların ilgililisanslarının hükümlerine göre Kurum tarafındançözüme kavuşturulur ve konu hakkında alınanKurul kararları bağlayıcıdır. İletimsistemine halihazırda bağlı olan üretim tesisleri ilebağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin olaraküretim tesisleri dışında gerçek ve tüzelkişiler tarafından TEİAŞ'a yapılan diğerbaşvurularda da aynı süreç uygulanır.”şeklindeki düzenleme ile Dağıtım şirketlerininTEİAŞ ile Sistem Kullanım anlaşması ve/veyaBağlantı anlaşması imzalaması gerektiğibelirtilmiştir. 27/03/2003 tarihli ve25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ(kararın ilerleyen kısımlarında kısaca tebliğolarak adlandırılacaktır)’in “ İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları”başlıklı 4. maddesinde; “ İletim sistemikullanıcıları, TEİAŞ ile Ek-1’de yer alananlaşmaları yapar. İletim sistemine bağlantı ve/veyasistem kullanım anlaşmalarına ilişkin başvurular,Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde belirlenen usul veesaslara göre yapılır. Bağlantı anlaşması vesistem kullanım anlaşması başvurularıeşzamanlı olarak yapılır. Bağlantı ve/veyasistem kullanımına ilişkin olarak TEİAŞ ile iletimsistemi kullanıcısı arasında, bu Tebliğ uyarıncaTEİAŞ tarafından hazırlanan ve Kurul tarafındanonaylanan standart anlaşmalar kullanılır. Buanlaşmaların genel hükümlerinde, Kurul onayıolmaksızın değişiklik yapılamaz. Bağlantıanlaşmasında fiziki bağlantıya ilişkin terminprogramı, sistem kullanım anlaşmasında iletim sistemininkullanılmaya başlanması için öngörülentarih yer alır. İletim sistemine aynıbağlantı noktasından doğrudan bağlanmak isteyen birdenfazla tüketicinin ve dağıtım şirketinin bulunmasıve başvuru taleplerinin tümünün karşılanmasınınmümkün olmaması halinde TEİAŞ; a) Tümbaşvuru sahiplerini durumdan bilgilendirir, b) Dağıtımşirketi tarafından yapılan başvuruya önceliktanır, c) BuTebliğ kapsamındaki yükümlülüklerin yerinegetirilmesi kaydıyla başvuru sırasına görebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınıimzalar. Bağlantıyapılması öngörülen bağlantı noktasıitibarıyla sisteme bağlantı yapılmasınınmümkün olmaması durumunda TEİAŞ; gerekçelerinibaşvuru sahibine yazılı olarak bildirmek suretiyle birbaşka bağlantı noktası teklif edebilir. TEİAŞ;alternatif bağlantı noktası gösterememesi veya teklifettiği alternatif bağlantı noktasının başvurusahibi tarafından kullanılabilir bir nokta olarakgörülmemesi veya sistem kullanımıaçısından kapasitenin yetersiz olması nedeniyle genişlemeyatırımı veya yeni yatırım yapılmasınıngerekli olduğu ve yeterli finansmanın mevcut olmadığıhallerde, söz konusu yatırımı kendi adına,başvuru sahibi tarafından finansmanı sağlanarak ilgilimevzuat kapsamındaki teknik standartlara uygun olarak yapılmasınıisteyebilir. Bu durumda; gerçekleşen yatırıma ait toplamharcama tutarı, iletim sistemi kullanıcısı ileTEİAŞ arasında yapılacak bağlantı ve sistemkullanım anlaşmaları çerçevesinde iletim sistemikullanıcısının ödemekle yükümlüolduğu iletim tarifesi bedelinden düşülür. İletimsistemine doğrudan bağlanmak isteyen tüketicilerinbaşvuruları TEİAŞ tarafından ancak ElektrikPiyasası Lisans Yönetmeliğinin 38 inci maddesinde belirlenengerekçeler çerçevesinde reddedilebilir ve retgerekçeleri başvuru sahibine yazılı olarakbildirilir.”denilmek sureti ile Sistem kullanımanlaşmalarının ne şekilde yapılacağı venasıl uygulanacağı düzenlenmiştir. b.2)İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistem İletişimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi Yönünden; 4628sayılı Kanun’un 5. maddesinde “Bu Kanun hükümlerinin uygulanması ve bu Kanunla kendisineverilen görevleri yerine getirmek için gerekli olan ve piyasadarekabeti geliştirmeye yönelik olarak gerçek ve tüzelkişilerin uymaları gereken, talimatları ve tebliğleri,şebeke yönetmeliğini, dağıtımyönetmeliğini, müşteri hizmetleri yönetmeliğinive dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliğini onaylamak.”görevi Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’naverilmiştir. Bu görev kapsamında, iş bu davakonusu faturanın tanzimi tarihinde yürürlükte olan 21.12.2006 gün ve 1029 sayılı EPDKKurul Kararı ile onaylanan YöntemBildirimi ile 13/12/2007 tarihli ve 1407 sayılı EPDKKurul Kararı ile onaylanarak 19.12.2007 tarih ve 26735 sayılıResmi Gazetede yayınlanan Yöntem Bildirimi uygulamayakonulmuştur. Söz konusu her iki Yöntem Bildiriminde decezai işlemler hüküm altına alınmıştır. Tebliğ’inGeçici 3.maddesinde; “(1) Bağlantı ve sistemkullanımına ilişkin standart anlaşmalar kullanıcıözellikleri dikkate alınarak TEİAŞ ve Türkiye ElektrikDağıtım AŞ tarafından bu Tebliğin yayımtarihini izleyen otuz gün içerisinde hazırlanarak Kurumasunulur. Kullanıcıların lisans almamış olması vekullanıcılar ile sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması, bu kullanıcılarınElektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca onaylanansistem kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedeliniTEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödemeyükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. / Ancak,dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerindağıtım sistemine bağlı üretim faaliyetigösteren tüzel kişiler için belirleyecekleridağıtım sistem kullanımına ilişkin tarifeleriEnerji Piyasası Düzenleme Kurumunca onaylanana kadar söz konusutüzel kişilere dağıtım sistemi kullanımfiyatı tahakkuk ettirilmez.” hükmü yer almış; 1407 sayılıKurul Kararının ekinde yer alan İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin “Fiyatlandırma ile İlgili DiğerYönetmelikler ve Anlaşmalar” başlıklı maddesindeise, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ve ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğçerçevesinde hazırlanan bağlantı ve sistemkullanım anlaşmalarının; kullanıcınınTEİAŞ ile, (kullanıcının iletim sistemiyle) olanbağlantısını ve/veya iletim sistemininkullanımına ilişkin üzerinde mutabakatsağlanmış olan teknik ayrıntıları ile iletimsisteminin kullanımı ve/veya sisteme bağlantı konusundakişartları belirlediği ifade edildikten sonra, bu kapsamdakullanıcılarla iki tür anlaşma yapılacağı,bunların Bağlantı Anlaşması ve Sistem KullanımAnlaşması olduğu, İletim sistemine doğrudanbağlanan kullanıcıların hem BağlantıAnlaşması hem de Sistem Kullanım Anlaşması yapmakzorunda oldukları hüküm altına alınmış;aynı maddenin devamında ise; “1.5 Birkullanıcının, TEİAŞ ile Sistem KullanımAnlaşması imzalamamış olmasına rağmen iletimsistemine başlı olarak faaliyet göstermesi,dolayısıyla iletim sistemini Tümbu mevzuatsal düzenlemeler ışığında yapılandeğerlendirme neticesinde; 29.03.2010 tarihli Sistem KullanımAnlaşmasının, TEİAŞ tarafından 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, ilgili Tebliğ ve AnaStatü’nün yukarıda belirtilen maddeleri gereğincehazırlandığı ve Enerji Piyasası DüzenlemeKurumu’nun 23.05.2003 gün ve 148/1-15 sayılı kararıile onaylandığı, ancak söz konusu anlaşmanındavacı tarafından imzalanmadığı; davalı idaretarafından, söz konusu anlaşmanın 10. maddesi ile ihlalintespit edildiği Kasım 2007 tarihi itibari ileyürürlükte bulunan Yöntem Bildirimi’nin 1.5 maddesigereğince, davacıya 34.108,14 TL ceza kesildiğianlaşılmaktadır. Sonuçolarak; 29.03.2010 Sistem Kullanım Anlaşmasının ve 21.12.2006 gün ve 1029 sayılı EPDKKurul Kararı ile onaylanan İletim Sistemi Sistem Kullanım veSistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin, TEİAŞ tarafından tek taraflı olarakhazırlandığı ve ceza faturasının tanziminde esasalındığı tespit edilmiştir. Bu durumda gerek cezafaturasına dayanak olan işlemlerin, gerekse ceza faturasıtutanağının davalı idare tarafından tek taraflıolarak hazırlandığı ve davacıyauygulandığında kuşku bulunmamaktadır. b.3)Ceza Faturasının Tahsilinde İzlenen Usul Yönünden: TEİAŞGenel Müdürlüğü tarafından, Çoruh ElektrikDağıtım A.Ş.’ne gönderilen 12.02.2013 günve 1570 numaralı yazıda “……. Bu kapsamda, Ocak2007-Kasım 2009 dönemleri arasında aylık olarakhesaplanan sistem kullanım ceza faturaları muhteviyatçizelgeleriyle birlikte yazımız ekindegönderilmektedir./Ayrıca, yasal süresi içindeödenmeyen faturalar için Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanunun 51. maddesinde öngörülengecikme zammı uygulanacağı ve yasal yollardan tahsili cihetinegidileceğinin bilinmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini ricaederiz.” şeklindeki yazıdan, davalı idare tarafındanceza faturasının tahsilinde 6183 sayılı Kanun uyarıncaişlem yapıldığı anlaşılmaktadır. 27/03/2003tarihli ve 25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlananElektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı HakkındaTebliğ’in ‘Ödemeyükümlülüğü’ başlıklı 12.maddesinde; “Kullanıcı, Kurum tarafından iletim veyadağıtım faaliyetine ilişkin olarak onaylananbağlantı fiyatı ve/veya sistem kullanım ve/veya sistemişletim fiyatları üzerinden hesaplanan bedeli TEİAŞve/veya dağıtım şirketine ödemekleyükümlüdür./ TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketi, kullanıcıya tahmini bir bedel tahakkuk ettirdiğitakdirde, kesinleşen bedel üzerinden gerekli düzeltmeleriyapar./ Bağlantı varlıklarının işletme vebakım masrafları, mülkiyet sınırları dahilindeilgili taraflarca karşılanır.” şeklindekidüzenleme ile kullanıcı tarafından ödenmesi gerekensistem kullanım bedeli düzenlenmiştir. AynıTebliğin ‘Ödemeprosedürü’ başlıklı 15. maddesinde; “Madde15- TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi, hertürlü vergi ve yükümlülükler de ilaveedilmiş olan ayrıntılı ödeme bildirimini, takip edenayın ilk beş günü içerisinde sistem kullanımanlaşması tarafı olan kullanıcıya gönderir./Söz konusu kullanıcı, ödemebildiriminin tebliğ edildiği günü izleyen onbeşgün içerisinde bildirimde yer alan tutarı, TEİAŞve/veya dağıtım şirketine öder. Ödemede gecikilensüre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde öngörülengecikme zammı uygulanır.” denilmek sureti ile 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Kanunaatıf yapmıştır. Aynımaddenin devamında da; “Maddi hatalar dışında;ödeme bildirimi içeriğine yapılan herhangi bir itiraz,ödemeyi durdurmaz. TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketinin hatası nedeniyle fazla ödenmiş olan tutar,TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi tarafındanödeme bildiriminin tebliğ edildiği günden sonrakionbeş gün içerisinde bir itirazda bulunulması halinde,ödeme tarihini izleyen onaltıncı günden başlamaküzere 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanan gecikme zammıda dahil olmak üzere bir sonraki ödeme dönemine ait bedeldenmahsup edilir.” şeklindeki düzenleme ile ödeme emrineitirazın icranın yürütülmesinidurdurmayacağı düzenlenmiş, yine dava idareninalacağı ile ilgili üstün ve pozisyonyaratılmıştır. 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili HakkındaKanun’un 51. maddesinde; (Değişikmadde: 25/12/2003 - 5035 S.K./4. md.)Ammealacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyenkısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay içinayrı ayrı % 4 oranında gecikme zammı tatbik olunur. Aykesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesapedilir./ Gecikme zammı bir milyon liradan az olamaz./Gecikme zammı;213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan vergi ziyaıcezalarında bu madde uyarınca belirlenen oranda, mahkemelertarafından verilen ve ceza mahiyetinde olan amme alacaklarında ise buoranın yarısı ölçüsünde uygulanır.Bunların dışındaki ceza mahiyetinde olan ammealacaklarına gecikme zammı tatbik edilmez./Bakanlar Kurulu, gecikmezammı oranlarını aylar itibarıyla topluca veya her ayiçin ayrı ayrı, yüzde onuna kadar indirmeye, gecikmezammı oranı ile gecikme zammı asgari tutarını ikikatına kadar artırmaya, ayrıca gecikme zammıoranını aylar itibarıyla farklı olarak belirlemeye vegecikme zammını bileşik faiz usulüyle aylık,üç aylık, altı aylık veya yıllık olarakhesaplatmaya yetkilidir.” denilmek sureti ile kamu alacaklarınauygulanacak gecikme zammı ayrıca düzenlenmiştir. Tümbu yasal düzenlemelerden, TEİAŞ tarafından talep edilenceza faturasının, amme alacağı mahiyetinde olduğu vebu nedenle tahsili hakkında 6183 sayılı Kanun’dabelirlenen usulün uygulanmasınınöngörüldüğü anlaşılmaktadır. Ziraözel hukuk ilişkisine konu bir alacağın, 6183sayılı Kanun’un 1. maddesi gereğince kamualacaklarının tahsili hakkında öngörülen usulleicra edilmesi mümkün değildir. c) İşleminKamu Gücüne Dayalı Olması: Entemel tanımı ile kamu gücü; devletinkamu yararını gerçekleştirebilmesi için özelkişiler karşısında sahip olduğu üstün yetkive ayrıcalıklardır. Yukarıda ayrıntılı olarak belirttiğimiz üzere, 4628sayılı Kanun 2. ve 40. maddeleri,TEİAŞ Ana Statüsü’nün 4. maddesinin 11.bendi, Tebliğ’in“İletim sistemine bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşmaları” başlıklı 4. maddesi gereğince,Dağıtım Şirketleri ile imzalanacak Sistem Kullanım Anlaşmasınıhazırlama görevi TEİAŞ’ye verilmiş, yineTebliğ’in “İletim sistemine bağlantı ve/veyasistem kullanım anlaşmaları” başlıklı 4.maddesinde; bu anlaşmaların genel hükümlerinde EnerjiPiyasası Düzenleme Kurulu’nun onayı olmaksızındeğişiklik yapılamayacağı belirtilmiştir. 4628sayılı Kanun’un “ Arz Güvenliği”başlıklı Ek 3. maddesinin “a” bendinin 1.fıkrasında; Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketi, iletim kısıtlarını asgariseviyeye indirecek şekilde iletim şebekesinin planlanmasından,tesisinden, işletilmesinden, sistem güvenilirliğinin muhafazaedilmesinden ve üretim kapasite projeksiyonu ile 20 yıllık UzunDönem Elektrik Enerjisi Üretim Gelişim Planınınhazırlanmasından sorumludur. “ 2. fıkrasında;“Perakende satış lisansına sahip dağıtımşirketleri, bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilerinelektrik enerjisi ve kapasite talebini karşılamaklayükümlüdürler. Söz konusu tüzel kişiler heryıl Aralık ayı sonuna kadar, gelecek 5 yıl için,tahmin ettikleri elektrik enerjisi puant güç taleplerini,ihtiyaç duydukları elektrik enerjisi miktarını, bumiktarın temini için yaptıkları sözleşmeleri veilave enerji/kapasite ihtiyaçlarını Kuruma bildirmekzorundadır.” 4.fıkrasında; “Kurum (EPDK), lisansverilen üretim tesislerinin gerçekleşmelerinin izlenmesinden,ilgili mevzuat kapsamında bu tesislerin öngörülen zamandadevreye girmesi için gerekli önlemlerin alınmasından,Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyapılacak arz-talep dengesi çalışmalarındakullanılmak üzere, 5 yıl içerisinde işletmeyegirecek ve arz hesabında dikkate alınacak lisanslı yeniüretim kapasite miktarlarının Bakanlığa düzenliaralıklarla bildirilmesinden sorumludur.”, c bendinde ;”Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, Türkiye ElektrikEnerjisi Talep Projeksiyonu Raporunun yayımlanmasınımüteakiben, gelecek 20 yılı kapsayacak şekilde yapılantalep tahminini, mevcut arz potansiyelini, potansiyel arzimkânlarını, yakıt kaynaklarını, iletim vedağıtım sisteminin yapısı ve gelişmeplanlarını, ithalat ve/veya ihracat imkânlarını vekaynak çeşitliliği politikalarını dikkate alarakenerji politikalarının belirlenmesinde yararlanmak üzere UzunDönem Elektrik Enerjisi Üretim Gelişim Planınıhazırlayarak Bakanlığın onayına sunar. Bu planonaylanmasını müteakip Bakanlık tarafındanyayımlanır.” denilmek sureti ile elektrik iletim hizmetiningüvenliğini sağlamak adına alınması gerekentedbirler kanunda açıkça belirtilmiş ve TEİAŞbu hususlar bir çok görev verilmiştir. EPDKtarafından onaylanarak 10.11.2004 tarihli ve 25639 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrikİletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve KalitesiYönetmeliğinin, "Reaktif enerjinin kompanzasyonu"başlıklı 11. maddesinde “İletim sisteminedoğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtımlisansına sahip tüzel kişiler tarafından; iletim sisteminebağlantıyla ilgili her bir ölçüm noktasında veher bir uzlaşma periyodunda, sistemden çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeondördü, sisteme verilen kapasitif reaktif enerjinin sistemdençekilen aktif enerjiye oranı ise yüzde onu geçemez./İletim sisteminin her bir ölçüm noktasındaöngörülen orana uyulmaması durumundakullanıcılara uygulanacak yaptırımlar bağlantı vesistem kullanım anlaşmalarında düzenlenir. / Oranlarınkontrolü ilgili mevzuat hükümleri çerçevesindeyapılır."hükmüne, Aynı Yönetmeliğin 01.01.2007tarihinde yürürlüğe giren Geçici 3. maddesinde,“1/1/2007 tarihinden itibaren İletim sistemine doğrudanbağlı tüketiciler için iletim sisteminin her birölçüm noktasında aylık çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. 1/1/ 2008 'den itibaren bu oranlar sırasıylayüzde yirmi ve yüzde onbeş olarak uygulanır./ 1/1/2007tarihinden itibaren dağıtım lisansına sahip tüzelkişiler için, iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında aylık çekilen endüktif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde elli olarakuygulanır. 1/1/ 2008 'den itibaren dağıtım lisansınasahip tüzel kişiler için, iletim sisteminin her birölçüm noktasında aylık çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. / 1/1/2009 tarihinden itibaren ise bu oranlar, buYönetmeliğin 11 inci maddesi hükümlerinde yer alan esaslaragöre tespit edilir. " hükmüne yer verilmiştir. Yönetmelikteyer alan düzenleme paralelinde reaktif enerji sınırdeğerlerinin aşımı ihlali; 23/05/2003 tarih ve 148/1-15sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı ileonaylanan mülga Sistem Kullanım Anlaşmasının"Cezai Şartlar" başlıklı 10 uncu maddesinde veTEİAŞ ile Sistem Kullanım Anlaşmasıimzalamamış olan kullanıcılar için ise, ilk defa21/12/2006 tarih ve 1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ileonaylanarak 01/01/2007 tarihinden itibaren "yürürlüğegiren Yöntem Bildiriminde "İletim sistemine doğrudanbâğlı tüketiciler ve dağıtım lisansınasahip tüzel kişilerin İletim Sisteminin her birölçüm noktasında çekecekleri endüktif reaktifenerjinin/verecekleri kapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiyeoranının ilgili mevzuata uygun olmaması" şeklindetanımlanmış, söz konusu ihlal durumuna ilişkinyaptırım ise, "Kullanıcının o ayki SistemKullanım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %50'si oranındaceza uygulanır. Ceza, 00.00-24.00 saatleri arasında bir defadan fazlauygulanmayacaktır." hükmü ile düzenlenmiştir. Buaçıklamalardan hareketle, davalı idare tarafından,elektrik iletim hizmetinin sağlıklı işlemesinisağlamak amacı ile yerine getirdiği denetim görevikapsamında, kanunlarla kendisine verilen üstün yetki veayrıcalıklar kullanılmak sureti ile davacı ÇoruhElektrik A.Ş’ne ceza faturasının kesildiğianlaşılmakla, işlemin tesisinde kamu gücükullanıldığı sonucuna varılmıştır. d) CezaFaturasına Esas Tarihler İtibari ile Davacı İleDavalı Arasındaki İlişkisinin Hukuki Statüsü: Davayakonu Ceza Faturası Kasım 2007 tarihine aittir. Yukarıdakiaçıklamalarımızda da belirttiğimiz üzere cezafaturasına konu ihlal tarihinde henüz Çoruh Elektrik A.Ş.özelleştirilmemiştir. Görevli yargı yerininbelirlenmesi adına TEDAŞ’ın söz konusu tarihtekitüzel kişiliğinin niteliği ve TEİAŞ ileTEDAŞ arasındaki ilişkinin hukuki vasfı belirlenmelidir. Yukarıdaayrıntısı ile belirttiğimiz üzere Elektrik sektöründeki dağınıkyapıyı ortadan kaldırmak ve işletmebütünlüğünü sağlamak amacıyla 15.0.1970gün ve 1312 sayılı Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK)kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri vebelediye sınırları dışında tüm yurttaelektriğin üretim, iletim, dağıtım ve satışhizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır. Hizmetlerin dahaetkin, daha verimli ve çağdaş bir şekildesürdürülebilmesi amacıyla ve özelleştirmepolitikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye ElektrikÜretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 233sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri HakkındaKHK’nin 2. maddesinde; “ İktisadidevlet teşekkülü "Teşekkül"; sermayesinintamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyetgöstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür” şeklindetanımlanmıştır. 233sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununadayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. Bu durumda TEDAŞ12.08.1993 tarihinde İktisadi Devlet Teşekkülü olarak,TEİAŞ ise 05.02.2001 tarihinde iktisadi devletteşekkülü olarakyapılandırılmışlardır. Daha sonra TEDAŞ 2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bunlardan biri olan Çoruh ElektrikA.Ş.’nin de Özelleştirme Yüksekİdaresi’nin 07.06.2010 tarihli ve 2010/36 sayılıkararı ile Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevir yapılmıştır. Hissesinin tamamı da 31.12.2010tarihinde Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevredilmiş ve özelleştirme işlemi tamamlanmıştır. 24/11/1994 tarih ve 4046 numaralıÖzelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 17.maddesinin B bendinde “ Özelleştirme kapsamınaalınan kuruluşlardan; mali ve hukuki yöndenözelleştirmeye hazırlanmalarına karar verilenlerin buhazırlık işlemleri tamamlanıncaya kadar, bunlarınbağlı oldukları bakanlık veya kurumlar ile ilgileri veönceki statüleri aynen devam eder. Bunlarla ilgili mali ve hukukiyönden özelleştirmeye hazırlık işlemleri kurulcabelirlenecek kuruluş veya kuruluşlar tarafındanyürütülür. Özelleştirmeye hazırlık işlemleritamamlananlar Kurulun vereceği yeni bir karar ile özelleştirmeprogramına alınır. Bu şekildehazırlıkları tamamlanarak özelleştirme programınaalınanlar ile doğrudan özelleştirme programınaalınanlar (bağlı ortaklıkların iştirakpayları ve varlıkları ile bağlı ortaklıkstatüsünde olmayan, ancak sermayesinin yarısındanfazlası kamuya ait kuruluşların iştirak payları vevarlıkları hariç), Kurul kararınınalındığı tarihte başka bir işleme gerek olmadanve bedel alınmaksızın İdareye devredilmişsayılır. Özelleştirme programına alınarakİdareye devredilen kuruluşlar buna ilişkin Kurul kararıtarihinden itibaren bağlı oldukları bakanlık veya kurumlailişkileri kesilerek idareye bağlanmışsayılır.” denilmek sureti ile hakkındaözelleştirme prosedürü tamamlanmayan kamu kuruluşununeski niteliğini devam ettireceği düzenlenmiştir. Aynı maddenin C bendinde; “ Genelve katma bütçeli idarelerle, bunlara bağlı dönersermayeli kuruluşların 15 inci maddenin (a) bendinde belirtilen malve hizmet üretim birimleri ve varlıkları ile kamu iktisadikuruluşlarının ve bunların müessese, bağlıortaklık, işletme ve işletme birimleri ilevarlıklarının özelleştirme programınaalınmalarına Kurulca karar verilir. Bunların, mülkiyetindevri dışındaki yöntemlerle yapılacaközelleştirme işlemleri idare tarafındanyürütülür. Ancak, bunların mülkiyetininbağlı bulundukları kurum ve/veya kuruluşlara aidiyeti vestatüleri aynen devam eder.” şeklindeki düzenleme ile deiktisadi devlet teşekküllerinin özelleştirme işlemleritamamlanıncaya kadar bağlı bulundukları kurum veyakuruluşa aidiyetinin ve hukuki niteliğinin korunacağıbelirtilmiştir. Aynı Kanunun 18. maddesinin Özelleştirmedeuygulanabilecek usuller belirlenmiş ve A bendinin a altbaşlığında “Satış; Kuruluşlarınaktiflerindeki mal ve hizmet üretim birimleriyle varlıklarınınmülkiyetinin kısmen veya tamamen bedelkarşılığı devredilmesi ya da bu kuruluşlarınhisselerinin tamamının veya bir kısmınınkuruluşların içinde bulundukları şartlar da dikkatealınarak yurt içi ve yurt dışında, halka arz,gerçek ve/veya tüzelkişilere blok satış, gecikmelihalka arzı içeren blok satış,çalışanlara satış, borsada normal ve/veya özelemir ile satış, menkul kıymetler yatırım fonlarıve/veya menkul kıymetler yatırım ortaklarınasatış veya bunların birlikte uygulanması yoluyla bedelkarşılığı devredilmesidir.” denilmek sureti ilesatış usulü ile özelleştirme yöntemidüzenlenmiştir. Aynı Kanunun 18. maddesinin Özelleştirmedeuygulanabilecek usuller belirlenmiş ve B bendinin c altbaşlığında; “Komisyon; değer tespitçalışmalarını, özelleştirilecekkuruluşun niteliği, gördüğü hizmetinözelliği, gelecekteki nakit akımı potansiyeli, faaliyettebulunduğu sektör ve pazarın özellikleri, sahip olduğusınai, ticari ve sosyal tesisler, makine araç ve gereçler,teçhizat, malzeme ve hammadde ile yarı mamul ve mamul maddestokları, her türlü taşınır ve taşınmazmalları, vasıfları ve hali hazır durumları, senetli vesenetsiz bütün alacak ve borçları ile bilumum hak veyükümlülükleri ve özelleştirilecek kuruluşauygulanacak özelleştirme yöntemini de dikkate alarakuluslararası kabul görmüş olan; indirgenmiş nakitakımları (net bugünkü değer), defter değeri, netaktif değeri, amortize edilmiş yenileme değeri, tasfiyedeğeri, fiyat/kazanç oranı, piyasa kapitalizasyon değeri,piyasa değeri/defter değeri, ekspertiz değeri, fiyat/nakitakım oranı metotlarından en az ikisini uygulamak suretiyleyürütür. Değertespit sonuçları, kuruluşun özelleştirme işlemitamamlanarak devir sözleşmesinde yer alanyükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyunaduyurulur. Özelleştirme programındaki kuruluşunözelleştirme işlemlerini bu Kanunun 4 üncü maddesininson fıkrasına istinaden yürütmesi durumunda; değertespiti işlemleri, ilgili kuruluşun karar almaya yetkiliorganlarının kararı ile kuruluş ita amirininbaşkanlığında oluşturulacak komisyon tarafındanbu bentte belirtilen esaslar çerçevesindeyapılır.” denilmek sureti ile özelleştirmeişleminin ne şekilde tamamlanacağı belirtilmiştir. TEDAŞ, Özelleştirme Yüksekİdaresi’nin 02.04.2004 gün ve 2004/22 sayılıkararı ile özelleştirme kapsamına alınmış, yineaynı idarenin 07.06.2010 gün ve 2010/36 sayılı kararıile Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ne devrine kararverilmiş ve nihayet 31.12.2012 tarihinde hisse devri tamamı ilesağlanarak Özelleştirme İdare Başkanlığı’nınresmi web sitesinde ilan edilmiştir. Buradanhareketle, ceza faturasına konu ihlalin yapıldığı Kasım2007 tarihinde, faturayı düzenleyen TEİAŞ de, Faturamuhatabı olan Çoruh Elektrik A.Ş.’nin de iktisadi devletteşekkülü niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Taraflararasında imzalanan 31.12.2010 tarihli hisse devirsözleşmesinin “AlıcınınTaahhütleri” başlıklı 9. maddesinin 4.fıkrasında; alıcıihale konusu hisseleri devraldığı tarihten öncekidöneme ilişkin olarak İşletme hakkı devirsözleşmesindeki hükümler saklı kalmak kaydı ileşirkette yapılmış olan her türlü işlemdenkaynaklanan borç ve yükümlülüklerden, kayıtlaraintikal ettirilmemiş olsa dahi şirketin sorumlu olduğu, buhususlarda alınmış karar ve yapılmışsözleşmelerden ilgili olarak kendisinin veya şirketin idareyi veTEDAŞ’ı ilzam edecek hiçbir başvuru ve rucuhakkının olmadığı kabul, taahhüt ve garantieder “ şeklindeki hükümden davacınınsözleşme imzalanmadan önce doğan borç veyükümlülüklerden de sorumlu olduğunundüzenlendiği ancak İşletme Devir hakkıSözleşmesinde belirtilen hususların bundan varestetutulduğu görülmüştür. İşletmeDevir hakkı sözleşmesi incelendiğinde ise; “ÜçüncüKişilerin Hak ve İddiaları” başlıklı 7.fıkrasının 4,5,6 ve 7. fıkralarında sırasıyla;“Dağıtım Faaliyetinin TEDAŞ tarafındanyürütüldüğü dönemde hu faaliyetinyürütülmesi amacıyla gerçekleştirilen hertürlü is ve işlemlerin bütün sorumluluğuTEDAŞ'a aittir. TEDAŞ tarafındanyürütülmüş bulunan hu faaliyetler nedeniyleüçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı TEDAŞ'tır.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAŞ tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük TEDAŞ tarafındankarşılanır. DağıtımFaaliyetimin Şirket tarafındanyürütüldüğü dönemde bu faaliyet kapsamındagerçekleştirilen her türlü iş ve işlemlerinbütün sorumluluğu Şirket'e aittir. Şirkettarafından yürütülmüş bulunan hu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı Şirket'tir.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar Şirket tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük Şirket tarafından karşılanır. Sözleşmeninimza tarihinden önce Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk TEDAŞ’a aittir. Budönemde yürütülmüş bulunan bu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı TEDAŞ'tır.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAS tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük TEDAŞ tarafından ödenir. Sözleşmeninimza tarihinden sonra Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk Şirketle aittir. Şirkettarafından yürütülmüş bulunan hu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı Şirkettir.Bu talepleri konu alan icra takibi ye davalar Şirket tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük Şirket tarafındankarşılanır. Şirket, bu kapsamda ortaya çıkantazminattan, cezadan ve/veya herhangi bir isim altındagerçekleştirdiği ödemelerden dolayı, hiçbirşekilde TEDAŞ’a rücu edemez. Belirtilen nedenlerleTEDAŞ'ın bir ödeme yapmak zorunda kalması durumunda.Şirket söz konusu ödemeyi ilk talepte ödeme tarihindenitibaren ticari faiziyle birlikte, nakden ve defaten ödemekleyükümlüdür” şeklindeki düzenlemelerden,TEDAŞ’ın şirkete devri öncesindeki dönemeilişkin DağıtımTesisleri ile Dağıtım Tesisleri'nin işletilmesindenkaynaklanan her türlü hukuki ve cezaî sorumluluğunTEDAŞ’a ait olacağı açıkçabelirtilmiştir. Yine 233 sayılı KHK’nin 2. maddesinde; iktisadi devlet teşekküllerinin iktisadi alandaticari esaslara göre faaliyet göstereceğidüzenlenmiştir. Ancak bu maddenin 29.06.2001 gün ve 24447sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğegiren TEİAŞ Ana Statüsü’nün 3. Maddesinin 2.Fıkrası ile birlikte değerlendirmek gerekmektedir. Sözkonusu maddede TEİAŞ’nın EPK, K.H.K., ve buAnastatü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabi olacağı belirtilmiştir. 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 2 nci maddesinde sistem kullanım anlaşmasına konukullanım tarifelerinin TEİAŞ tarafından EPDK’nınonayı alınmak sureti ile hazırlanacağına ilişkintek taraflı düzenleme yetkisi ve aynı kanunun 20. maddesindedüzenlenen sistem güvenliği açısından gerekliönlemleri düzenleyen Arz güvenliği ile ilgilimaddesi birlikte değerlendirildiğinde; TEİAŞtarafından, Çoruh Elektrik A.Ş. hakkında (sermayelerinintamamı devlete ait iki iktisadi devlet teşekkülüarasında) Kasım 2007 tarihini kapsar şekilde düzenlenenceza faturasının, bir ticari faaliyetin yürütülmesikapsamında değil, TEİAŞ’a 4628 sayılı Kanun’un2. maddesi ile verilen Elektrik İletimi görevininsağlıklı bir şekilde yürütülmesinisağlama görevi kapsamında düzenlendiği, davacı ile davalı arasında gerek hisse devirsözleşmesi gerekse İşletme Hakkı DevirSözleşmesi imzalanmadan önceki döneme ait davaya konu cezafaturası yönünden sorumluluğun TEDAŞ’a aitolması da dikkate alındığında, borç tarihiitibari ile gerek alacaklı gerekse borçlu sıfatınınidarede birleştiği sonucuna varılmıştır. 7-SONUÇ: Davadosyasının incelenmesinden; 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ’nin,TEİAŞ, EÜAŞ ve TETAŞ şeklinde 3’eayrılmasının ardından 27/03/2003 tarihli ve 25061sayılı Resmi Gazete’de Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem KullanımıHakkında Tebliğin yayınlandığı, ardından21.12.2006 tarihli ve 1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ileonaylanarak 01.01.2007 tarihinde İletim Sistemi Sistem Kullanım veSistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’ninyürürlüğe girdiği, TEİAŞ’nin4628 sayılı Kanun ve Tebliğin kendisine verdiği yetkiçerçevesinde hazırladığı “SistemKullanım Anlaşması”nın, 23.05.2003 gün ve148/1-15 sayılı EPDK kararı ile onaylandığı vefakat dosya içinde bulunan örneğinden söz konusuanlaşmanın davacı tarafından imzalanmadığınıngörüldüğü; Özelleştirme YüksekKurulu’nun 07.06.2010 gün ve 2010/36 sayılı Kararıile Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.nin ÇoruhElektrik AŞ.’ndeki %100 hissesinin, 227.000.000 ABD dolarıbedelle Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ne devredilmesinekarar verildiği, hisse devrinin 31.12.2010 tarihinde tamamı ilegerçekleşmesi ile Çoruh Elektrik A.Ş.’nınözelleştirme işleminin tamamlandığı; davalıkurum tarafından, sistem kullanım anlaşmasının 10.maddesinde belirtilen cezai şartlarından 12. bentte belirtilenyükümlülüğün Kasım 2007 tarihinde tespitedilen ihlali nedeni ile davacı kuruma 34.108,14 TL ceza kesildiği,davacının bu cezaya itiraz etmesi ile taraflar arasında davayakonu uyuşmazlığı oluştuğuanlaşılmaktadır. Görüldüğü üzere,ceza faturasının tanzimine konu ihlal tarihinde, davacı kurumhenüz özelleştirilmemiş, davalı ile arasındaSistem Kullanım Anlaşması imzalanmamış olmakla, ihlaltarihi itibariyle idare hukuku tüzel kişisi sıfatınıdevam ettirmektedir. Yukarıdaayrıntısı ile açıklandığı üzere,Ana Statüsü’nün 3. maddesinin2. fıkrası gereğince TEİAŞ, 4628sayılı EPK’nda verilen görevleri kapsamında tesisettiği işlemler yönünden idare hukuku hükümlerinetabidir ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nunyukarıda 2. maddesi kapsamında verilen yetkileri kullanırkentesis ettiği işlemler bakımından özel hukukhükümlerine tabi olmadığı yönünden birkuşku bulunmamaktadır. Buna ilaveten, davalı TEİAŞ tarafından,davacı kurumun özelleştirilmesinden önceki dönemeilişkin olarak, davalı idarenin elektrik iletimi kamu hizmetinindüzgün işletilmesini sağlamak adınagerçekleştirdiği denetim görevi kapsamında tespitettiği ihlal nedeni ile davacıya ceza faturası tanzimettiği, ne faturanın tanzimi ne de faturanın dayanağıolan işlemlerin düzenlenmesi aşamasında davacınınherhangi bir katkısı bulunmadığı, davalı idarenintüm bu işlem ve düzenlemeleri kanunlar ve ilgili mevzuatınkendisine verdiği yetkiye dayalı olarak kamu gücü kullanmaksureti ile ve tek taraflı irade beyanı ilegerçekleştirdiği hususları da dikkatealındığında, davaya konu iptali istenen cezafaturasının bir idari işlem olduğu sonucunavarılmıştır. Herne kadar davaya konu sistem kullanım anlaşması birsözleşme metni gibi düzenlenmiş ise de, gerekTEİAŞ tarafından tek taraflı olarak hazırlanması,gerek EPDK tarafından onaylanarak yürürlüğe girmesi vegerekse de davacı tarafından imzalanmamış olmasınedenleri ile, iki taraflı irade beyanına havi bir özel hukuksözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilmemiş, biridari işlem olarak değerlendirilmiştir. Bu durumagöre, idare tarafından tesis edilen işlemin, anılan yasaldüzenlemelere uygunluğunun denetlenmesi gereken davanıngörüm ve çözümünde 2577 sayılıYasa’nın 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendigereğince idari yargı yerleri görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır. Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN REDDİNE,2.6.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
kullanması halinde, Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem
Kullanımı Hakkında Tebliğ’in Geçici 3. maddesiuyarınca Kullanıcıların lisans almamış
olmaları ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması halinde dahi bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği doğrultusunda onaylanan sistem
kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedelini ödemeyükümlülükleri bulunmaktadır.
Sistem Kullanım Anlaşması bulunmaksızın iletimsistemini kullanmakta olan kullanıcılar, iletim sisteminde arzgüvenilirliği ve kalitesinin sağlanması amacıylaaşağıda ver alan ihlallerlekarşılaşılması halinde ilgili cezai işleme tabiolacaktır.” denildikten sonra, dava konusu ihlalintanımı: “İletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin İletim Sisteminin her bir ölçümnoktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin/vereceklerikapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuatauygun olmaması” şeklinde yapılmış;“Kullanıcı Tarafından TEİAŞ’a ÖdenmesiGereken Ceza” ise “Kullanıcının o ayki SistemKlanlım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %50’sioranında ceza uygulanır. Ceza, 00.00-24.00 saatleri arasında birdefadan fazla uygulanmayacaktır” olarak belirlenmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy