T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 187
KARAR NO : 2014 / 505
KARAR TR : 05.05.2014
ÖZET : Davacının maliki olduğu taşınmaza davalı idarece "afete maruz bölge" kararı alındıktan sonra kamulaştırma yoluna gidilmeksizin müdahale edilmesi sonucunda uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık olarak maddi zararın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.İ.
Vekili : Av. H.A.
Davalı : Giresun Valiliği
Vekili : Av. S.T.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin maliki olduğu Giresun İli, Yağlıdereİlçesi, Kurucalı Mahallesi, Bozkıranı Mevkii, 119ada 13 parsel sayılı taşınmaz ile 148 ada 1 parselsayılı taşınmazlara, herhangi bir resmi duyuru yapmadan,kamulaştırma yoluna gidilmeksizin 15 Ekim 2012 tarihindedavalının müdahale ettiğini, müvekkili AyşeIbaş'ın gerçekleştirilen kazı ve yıkımçalışmalarından, diğer arazi sahiplerininuyarması üzerine haberdar olduğunu, davalı kurumcabaşlatılan çalışmaların halen devamettiğini, taşınmazların etek kısmındanbaşlatılan tahribatın ürün kaybına, değerazalmasına, toprak kaymasına, heyelan tetiklemesine nedenolabileceğini ifade ederek, davalı tarafıngerçekleştirdiği müdahalenintaşıdığı risk, barındırdığıtehdit ve tehlikenin daha büyük ve yoğun aşınmalara veyıkımlara fırsat vermemesi için öncelikli olaraktedbiren çalışmaların durdurulması,taşınmazların zarar görmesine neden olan GiresunValiliği İl Afet ve Acil DurumMüdürlüğü'nün el atmasınınönlenmesi, yığıntının kaldırılıpeski hale getirilmesi, fazlaya ilişkin haklarının saklıkalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00-TL maddi tazminatındavalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Davalı idarece mahkemekayıtlarına giren dilekçede özetle, dava konusutaşınmaz üzerinde bulunan büyük kaya kütlesi ileilgili olarak Bayındırlık ve İskan BakanlığıAfet İşleri Genel Müdürlüğü'nün teknikelemanlarınca incelenerek, "genel hayata etkileyici" nitelikteolması nedeniyle 29 konut için nakil kararı verildiğini,kaya düşmesi olayının etkilediği alan için"afete maruz bölge kararı"alındığını, 6 ailenin konut naklini kabulettiğini, 6 aile için yeni yerleşim yeriseçildiğini, 22 ailenin ise nakli kabul etmediğini, KöyHizmetleri İl Müdürlüğü'nce yapılan ihaleile patlayıcı madde kullanmadan ıslahçalışmasına başlanıldığını,ancak teknik yetersizlik nedeniyle ıslah işindenvazgeçildiğini, düzenlen etütçalışmasında kaya ıslahı işinin bir anönce yapılması gerektiğinin bildirildiğini, kayaıslahı işinin yapılabilmesi için projehazırlandığı, keşif özetiçıkartılarak ödenek istendiğini, kaya ıslahıişi için 610.000,00 TL ödenek tahsis edildiğini, işiçin yapılan ihale ile Yurt-Se İnşaat Ltd. Şti ilesözleşme yapıldığını, 22.08.2012 tarihindekaya ıslahı yapılacak alanın yer teslimi yapılarakyüklenici tarafından işebaşlanıldığını, kaya düşme tehlikesiolan bölgenin kendi haline bırakılması durumunda iseileride can ve mal kaybı olmasının muhtemel olduğunu,davalı A.İ.'ın arazisine kaya düşmesi olmasıdurumunda şu anda ıslah çalışmalarındakullanılan alandan daha fazla zarara uğramasının muhtemelolduğunu, bunun yanında ıslah yapılmaması durumundaolası kaya düşmesi olayı durumunda "afete maruzbölge" sınırının genişleyeceğini,davalının arazisini kapsayacağını, yapı veikamete yasaklı bölgenin ilan edileceğini ve 7269sayılı Kanun gereğince tapuda "afete maruz bölge"olduğuna dair şerh konulacağını, bölgenintarıma dahi kapatılabileceğini, yapılan kaya ıslahındakamu yararının bulunduğunu belirtmiştir. ESPİYE ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ :18.4.2013 gün ve E: 2012/345, K: 2013/169 sayı ile, 119 ada, 13parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak davalı idareninyapmış olduğu plan ve proje kapsamında dava konusu 119 ada13 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan kayakütlesinin genel kamu sağlığı ve güvenliğiiçin ıslahının yapılmasının uygunbulunduğu, (usulüne uygun şekilde alınıpalınmadığı mahkemelerinin görev alanınagirmediğinden değerlendirmekle birlikte) buna ilişkinalınmış bir idari kararın bulunduğu, bu idari kararçerçevesinde işlemlerebaşlanıldığı, ihaleyeçıkıldığı, ihaleyi alan şirket tarafındançalışmaların başlatıldığı veyürütüldüğü, ancak denetimin yine davalıkamu kurumunda bulunduğu anlaşılmakla, idari kararın iptalisuretiyle müdahalenin önlenmesi, taşınmazın eski halegetirilmesi ve tazminat hususu mahkemelerinin görev alanınagirmediği anlaşılmakla, mahkemelerinin görevsizliğine,davacının görevli ve yetkili İdari Yargı merciindedava açma hakkı bulunduğunun hatırlatılmasınakarar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine, dava konusu ihtilafın idari yargınıngörevine girdiği nedeniyle mahkemelerinin görevsizliğinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez 119 ada, 13 parsel sayılı taşınmazla ilgiliolarak, kuzey-güneydoğrultusunda batı tarafından arazinin eğiminin tersine vedoğu yönü boyunca, yatay ve dikey koordinat içerisindedava tarihi itibariyle değişik güç ve hacimde işmakineleri kullanılarak; kazmak, delmek, oymak, yıkmak,ürkütmek, devirmek, eşmek, kaldırmak ve aktarmak suretiylegeniş ve derin bir bant oluşturulması sonucu; bilgi vebilinçlendirme yapmadan, herhangi bir resmi duyuru yöntemi kullanmadan,acele elatma ya da kamulaştırma yoluna gitmeksizin müdahaleederek, zarar görmesine neden olan Giresun Valiliği (İl Alet veAcil Durum Müdürlüğü) eylemi ve buna dayalıolarak gerçekleştirdiği çalışmalarısonucu oluşan toplam 25.000.00.- TL zararın, olay tarihinden itibarenyürütülecek yasal faizle birlikte tazminat/giderim şeklindetaraflarına ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde tamyargıdavası açmıştır. ORDUİDARE MAHKEMESİ : 5.8.2013gün ve E:2013/945, K: 2013/748 sayı ile, dava konusu olaydauyuşmazlığın, hakkında herhangi birkamulaştırma kararı olmayan davacıya aittaşınmazın, kaya kütlesinin ıslahçalışmaları sırasında hasarauğramasından doğan zararın tazmin edilmesi istemindenkaynaklandığının ve bu niteliği gereğihaksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminine yönelikolduğunun açık olduğu; bu durumda, idarenin dava konusutaşınmaza kamulaştırmasız el atmasındandoğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümünün, adli yargıyerinin görevine girdiği gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Davacı vekili, adlive idari yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlikkararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi istemiylebaşvuruda bulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘unkatılımlarıyla yapılan 05.05.2014 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının malikiolduğu Giresun İli, Yağlıdere İlçesiKurucalı Mahallesi, Bozkıranı mevkii 119 ada, 13 parselsayılı taşınmazın, davalı idarecekamulaştırma yoluna gidilmeksizin müdahalesi sonucundauğranıldığı ileri sürülen zararlarakarşılık olarak maddi zararın olay tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır. 5902sayılı Afet ve Acil Durum YönetimiBaşkanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanunun “Amaç ve Kapsam”başlıklı 1.maddesinde “(1) Bu Kanunun amacı, afet ve acil durumlar ilesivil savunmaya ilişkin hizmetleri yürütmek üzere,Başbakanlığa bağlı Afet ve Acil Durum YönetimiBaşkanlığının kurulması, teşkilatı ilegörev ve yetkilerini düzenlemektir. Başbakan, Başkanlıklailgili yetkilerini bir bakan aracılığı ile kullanabilir. (2) Bu Kanun; afet ve acil durumlarile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin birşekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerinalınması ve olayların meydana gelmesinden öncehazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacakmüdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirmeçalışmalarını yürüten kurum vekuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması ve bukonularda politikaların üretilmesi ve uygulanmasıhususlarını kapsar” ; “Tanımlar”başlıklı 2.maddesinde “ a)Acil durum: Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayatve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyigerektiren olayları ve bu olayların oluşturduğu krizhalini, b)Afet: Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomikve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insanfaaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan doğal, teknolojik veyainsan kaynaklı olayları, c)Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi: Afet ve acil durumlardamüdahalenin koordine edildiği, 24 saat esasına göreçalışan, kesintisiz ve güvenli bilgi –işlem vehaberleşme sistemleri ile donatılan merkezi, ç)Akreditasyon: Başkanlığın koordinasyonundaçalışılabilmesi için özel kuruluşlar ilesivil toplum kuruluşlarına uygunluk belgesi verilmesini, d)Başkan: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanını, e)Başkanlık: Afet ve Acil Durum YönetimiBaşkanlığını, f)Hazırlık: Afet ve acil durumlara etkin bir müdahaleamacıyla önceden yapılan her türlü faaliyetleri, g)İyileştirme: Afet ve acil durum sebebiyle bozulan hayatınnormalleştirilmesine yönelik faaliyetleri ve yenidenyapılanmayı, ğ)Müdahale: Afetlerde ve acil durumlarda can ve mal kurtarma,sağlık, iaşe, ibate, güvenlik, mal ve çevre koruma,sosyal ve psikolojik destek hizmetlerinin verilmesine yönelikçalışmaları, h)Risk: Belirli bir alandaki tehlike olasılığına görekaybedilecek değerlerin ölçüsünü, ı)Risk azaltma: Belirli bir kesim veya alanda geliştirilen afetsenaryolarına göre, olası risklerin önlenmesi, kabuledilebilir ölçülere indirilmesi ya da paylaşımıamacıyla alınacak her türlü planlı müdahaleyi, i)Risk yönetimi: Ülke, bölge, kent ölçeğinde veyerel ölçekte risk türleri ve düzeylerini tespit etme,azaltma ve paylaşma çalışmaları ile bualandaki planlama esaslarını, j)Sivil savunma: Düşman saldırılarına karşıhalkın can ve mal kaybının en az seviyeye indirilmesi, hayatiönem taşıyan her türlü resmi ve özel tesis vekuruluşların korunması ve faaliyetlerinin devamınısağlayacak iyileştirmenin yapılması, savunma gayretlerininhalk tarafından en yüksek seviyede desteklenmesi ve halkınmoralini yüksek tutmak için alınacak her türlüsilahsız koruyucu ve kurtarıcı tedbir ve faaliyetleri, k)Zarar azaltma: Afetlerde ve acil durumlarda meydana gelmesi muhtemelzararların yok edilmesi veya azaltılmasına yönelik riskyönetimi ve önleme tedbirlerini, ifade eder.” hükmüne;yer verilmiş; 7269 sayılı Umumi HayataMüessir Afetler Dolayısıyla Alınacak TedbirlerleYapılacak Yardımlara Dair Kanunun 1.maddesinde “(Değişik:2/7/1968 - 1051/1 md.) (Değişikbirinci fıkra: 27/12/1993 - 3956/1 md.) Deprem (Yersarsıntısı), yangın, su baskını, yerkayması, kaya düşmesi, çığ, tasman ve benzeriafetlerde; yapıları ve kamu tesisleri genel hayata etkiliolacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerdealınacak tedbirlerle yapılacak yardımlar hakkında bu kanunhükümleri uygulanır. Afeteuğrayan meskün yerlerin büyüklüğü o yerintamamında veya bir kesiminde yıkılan, oturulmaz hale gelen binasayısı, zarar gören yapı ve tesislerin genel hayata etkiderecesi, mahallin ekonomik ve sosyal özellikleri, zararın kamuoyundaki tepkisi, normal hayat düzenindeki aksamalar ve benzeri hususlargözönünde tutulmak suretiyle afetlerin genel hayataetkililiğine ilişkin temel kurallar, İçişleri veMaliye Bakanlıklarının mütalaaları da alınarakİmar ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak biryönetmelikle belirtilir. Yukardayazılı afetlerin meydana gelmesinde veya muhtemel olması halindezararın o yerin genel hayatına etkili olup olmadığına,yönetmelik esasları gereğince, İmar ve İskan Bakanlığıtarafından karar verilir. Şukadar ki, afetin meydana gelmesi halinde bu kanun gereğincealınması lazımgelen acil tedbirlerin ittihazına afetinmeydana geldiği bölgenin valisi yetkilidir.” hükmüneyer verilmiştir. Giresun Valiliği İl Afet veAcil Durum Müdürlüğü’nün 15.11.2012tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren yazısında “...1-Yağlıdere ilçesi, Günece Mahallesi (Köyü),Taşyanı Mevkiide ki kaya düşmesi olayı; mülgaBayındırlık ve İskân Bakanlığı Afetİşleri Genel Müdürlüğünün teknikelemanlarınca incelenmiş, 11.05.2000 tarih vp6038 sayılıyazısı ekindeki 15.02.2000 tarihli Jeolojik Etüt Raporudüzenlenmiştir. Kaya düşmesi olayı 7269sayılı kanun gereğince “Genel Hayata Etkileyici”nitelikte olması nedeniyle 29 konut için nakil kararıverilmiştir. Bakanlıkça 02.05.2000 tarih ve 5496sayılı “Genel Hayata Etkililik Oluru”alınmıştır. 2-Kaya düşmesiolayının etkilediği alan için 19.03.2001 tarih ve2001/2196 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 7269sayılı Kanunun 2. maddesine göre Afete Maruz BölgeKararı alınmıştır. 3-Nakil öngörülen 29aileden 6 aile konut naklini kabul etmiştir. 6 aile için yeniyerleşim yeri seçilmiştir. Ancak 22 aile nakli kabuletmemiştir. 4-Kaya ıslahı içinmülga Bayındırlık ve İskânMüdürlüğünce mülga Köy Hizmetleri İlMüdürlüğünce yapılan ihale ilepatlayıcı madde kullanmadan ıslahçalışmasına başlatılmış ancak teknikyetersizlikler nedeniyle ıslah işinden vazgeçilmiştir. 5- Kaya düşmesi olayıile ilgili 22.12.2011 tarih ve 1575 sayılı yazımız ilekonunun Afet Acil Durum Yönetim Başkanlığınca yerindeincelemesiyle görüş bildirilmesi istenilmiştir. Afet AcilDurum Yönetim Başkanlığının 07.02.2012 tarih ve1048 sayılı yazısı ile “kaya düşmesiolayının Valiliğinizce (İl Afet ve Acil DurumMüdürlüğü) değerlendirilmesi istenilmiştir 6- Müdürlüğümüzteknik elemanlarımızca 03.11.2011 tarihinde incelemeyapılmış, 28.03.2012 tarihli Jeolojik Etüt Raporudüzenlenmiştir. Jeolojik Etüt Raporunda; kayabloklarının ana kütleden 2 metreaçıldığını, şevin önkısmında ise kaya bloklarınındüştüğü belirtilerek, kaya ıslahıişinin bir an önce yapılması gerektiğibelirtilmiştir. Ayrıca kaya ıslahı işininyapılabilmesi için proje hazırlanmış ve keşifözeti çıkartılarak ödenek istenilmiştir. 7-Kaya ıslahı işiiçin Afet Acil Durum Yönetim Başkanlığınca 15.05.2012tarih ve 4781 sayılı Revize Programda Olurunda 610.000 TL ödenektahsis edilmiştir. Yatırım programı doğrultusundagerekli ihale oluru alınarak kaya ıslah işi ihale edilmiş,22.08.2011 tarihli ihale uhdesinde kalan Yurt-Se İnşaat Ltd.Şti. ile sözleşme yapılmıştır. 8-22.08.2012 tarihinde kayaıslahı yapılacak alanın yer teslimi yapılarakyüklenici tarafından işebaşlanılmıştır…” şeklindekiaçıklamaya yer verilmiştir. Öte yandan, İdarenin yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamayakoyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi ve bakımı sırasında kişilereverdiği zararların tazmini istemiyle açılacakdavaların görüm ve çözümünün, idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlartarafından açılacak tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine aitolduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasızel atıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim, yukarıda belirtilengenel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü E:1958/17, K:1959/15sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elindenalmış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuşdurumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerinegiren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiilneticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bubakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”görüşüne yer verilmiştir. Yukarıda ilgilihükümlerine yer verilen yasal düzenlemeler uyarınca,davacı ile diğer 28 konut sahibi bakımından kayadüşmesi hadisesi sonrasında davalı Giresun Valiliğincetesis edilen “Genel Hayata etkililik oluru” ile bu olursonrasında Bakanlar Kurulunca alınan “afete maruz bölgekararı’nın birer idari işlem teşkil ettiği, kezabu kararlar sonrasında kaya ıslahı projesi hazırlanması”,“jeolojik etüt raporu düzenlenmesi” ve “kayaıslah işinin ihale edilmesi ve ihaleyi takiben yüklenici firmayayer teslimi yapılması” faaliyetlerinin de idari tasarruflarmahiyetinde bulunduğu açık olmakla beraber; dava konusutaşınmaza herhangi bir kamulaştırmayapılmaksızın davalı idarece (yüklenici firmamarifetiyle toprak ıslahı yapılmak suretiyle) fiilen elatılması karşısında, artık idari işlemedayalı bir idari eylemin varlığından söz etmekmümkün değildir ve idarenin bu davranışınınbir haksız fiil teşkil ettiği kuşkusuzdur. Bu durumda, idarenin dava konusutaşınmaza kamulaştırmasız el atmasındandoğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görümve çözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir. Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu, Espiye Asliye HukukMahkemesi’nce verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın görüm veçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,Espiye Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.4.2013 gün ve E: 2012/345, K: 2013/169sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 05.05.2014 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR ve NurdaneTOPUZ’un KARŞI OYLARI ve OYÇOKLUĞU İLE KESİNOLARAK karar verildi Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT (X) KARŞI OY Dava, davacının malikiolduğu Giresun ili, Yağlıdere İlçesi, KurucalıMahallesi, Bozkıranı mevkii, 119 ada, 13 parsel sayılıtaşınmazın, davalı idarece kamulaştırma yolunagidilmeksizin müdahalesi sonucunda uğranıldığıileri sürülen zararın olay tarihinden itibaren işleyecekyasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır. Giresun Valiliği İl Afet veAcil Durum Müdürlüğü’nün 15.11.2012tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren yazısında“...1-Yağlıdere İlçesi, Günece Mahallesi (Köyü),Taşyanı mevkiindeki kaya düşmesi olayı mülgaBayındırlık ve İskân Bakanlığı Afetİşleri Genel Müdürlüğünün teknikelemanlarınca incelenmiş; 11.05.2000 tarih ve 6038 sayılıyazısı ekindeki 15.02.2000 tarihli Jeolojik Etüt Raporudüzenlenmiştir. Kaya düşmesi olayı 7269sayılı Kanun gereğince “Genel Hayata Etkileyici”nitelikte olması nedeniyle 29 konut için nakil kararıverilmiştir. Bakanlıkça 02.05.2000 tarih ve 5496sayılı “Genel Hayata Etkililik Oluru” alınmıştır. Kaya düşmesiolayının etkilediği alan için 19.03.2001 tarih ve 2001/2196sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 7269 sayılı Kanunun2. maddesine göre Afete Maruz Bölge Kararıalınmıştır. Nakil öngörülen29 aileden 6 aile konut naklini kabul etmiştir. 6 aile için yeniyerleşim yeri seçilmiştir. Ancak 22 aile nakli kabul etmemiştir. Kaya ıslahıiçin mülga Bayındırlık ve İskânMüdürlüğünce mülga Köy Hizmetleri İlMüdürlüğünce yapılan ihale ilepatlayıcı madde kullanmadan ıslahçalışması başlatılmış ancak teknikyetersizlikler nedeniyle ıslah işinden vazgeçilmiştir. Kaya düşmesi olayıile ilgili 22.12.2011 tarih ve 1575 sayılı yazımız ilekonunun Afet Acil Durum Yönetim Başkanlığınca yerindeincelemesiyle görüş bildirilmesi istenilmiştir. Afet AcilDurum Yönetim Başkanlığının 07.02.2012 tarih ve1048 sayılı yazısı ile “kaya düşmesiolayının Valiliğinizce (İl Afet ve Acil DurumMüdürlüğü) değerlendirilmesi istenilmiştir. Müdürlüğümüzteknik elemanlarımızca 03.11.2011 tarihinde incelemeyapılmış, 28.03.2012 tarihli Jeolojik Etüt Raporudüzenlenmiştir. Jeolojik Etüt Raporunda; kaya bloklarınınana kütleden 2 metre açıldığını,şevin ön kısmında ise kaya bloklarınındüştüğü belirtilerek, kaya ıslahıişinin bir an önce yapılması gerektiğibelirtilmiştir. Ayrıca kaya ıslahı işininyapılabilmesi için proje hazırlanmış ve keşifözeti çıkartılarak ödenek istenilmiştir. Kaya ıslahıişi için Afet Acil Durum YönetimBaşkanlığınca 15.05.2012 tarih ve 4781 sayılıRevize Program Olurunda 610.000 TL ödenek tahsis edilmiştir.Yatırım programı doğrultusunda gerekli ihale olurualınarak kaya ıslah işi ihale edilmiş, 22.08.2011 tarihliihale uhdesinde kalan Yurt-Se İnşaat Ltd. Şti. ilesözleşme yapılmıştır. 22.08.2012 tarihindekaya ıslahı yapılacak alanın yer teslimi yapılarakyüklenici tarafından işebaşlanılmıştır...” şeklindekiaçıklamaya yer verilmiştir. Öte yandan, İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Davacı ile diğer 28 konutsahibi bakımından kaya düşmesi sonrasında davalıidarece tesis edilen idari işlemler göz önündebulundurulduğunda, bu işlemlerin icrası sırasındaverilen zararların tazmini istemiyle açılan davanıngörüm ve çözümü, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında idariyargının görevinde bulunmaktadır. Bu nedenle, davanın idariyargı yerinde çözümlenmesi gerektiği oyu ile kararakatılmıyorum. Üye Nurdane TOPUZ KARŞI OY Dosya içeriğinden; Davacıtaşınmazının bulunduğu Giresun- Yağlıdere -Günece köyü taş yanı mevkiinde kaya düşmesiolayının, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir AfetlerDolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlaraİlişkin Yasa hükümleri uyarınca “GenelHayatı etkileyici” nitelikte bulunması nedeniyle,Bayındırlık ve İskan Bakanlığının02.05.2000 tarih ve 5496 sayılı kararı ile “Genel HayataEtkililik” oluru alındığı, Kaya düşmesiolayının etkilediği alan içinde, Bakanlar Kurulunun19.03.2001 tarih 2001/12196 sayılı “Afete MaruzBölge” kararı verildiği, Alınan kararlar sonrasında,İdarece kaya ıslahı projesi hazırlandığı,jeolojik etüt raporu düzenlendiği, kaya ıslah işininihalesinin yapıldığı, ihaleyi takiben mahallinyüklenici firmaya teslim edildiği, yüklenici firma tarafındanişe başlanıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda belirtilenBakanlığın Genel Hayata Etkililik oluru, Bakanlar KurulununAfete Maruz Bölge Kararı, ve bu kararlara dayanılarakhazırlanan proje, jeolojik etüt raporları, işin ihalesi veyükleniciye teslim faaliyetlerinin idari tasarruflar niteliğindeolduğu açıktır. İdarenin yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarakuygulamaya koyduğu plan ve projeye dayanılarak yapılanişlem ve eylemler sırasında kişilere verilen zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümü, tam yargı davası kapsamındayargısal denetim yapan İdari Yargı yerine aittir. Uyuşmazlıkta İdariYargının görevli kabul edilmesi gerekirken yazılışekilde Adli Yargının görevli kabul edilmesine ilişkinsayın çoğunluk görüşünekarşıyım. KarşıOy EyüpSabri BAYDAR
Full & Egal Universal Law Academy