T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 520
KARAR NO : 2014 / 558
KARAR TR : 5.5.2014
ÖZET : 1-Hukuk uyuşmazlıklarında, adli yargı yerince görevsizlik kararı verildikten sonra, dava dosyası gönderilmekle idari yargı yerinde dava açılmış sayılmayacağı; 2- 2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk. K A R A R Davacı : VizeKaymakamlığı İlçe EmniyetMüdürlüğü Davalı : E.G. OL A Y : 39……plaka sayılı araç sürücüsü davalı E.G.’inüçüncü kez alkollü araçkullandığından bahisle, 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun 48/5 (üçüncü kez) ve118/7(birinci kez). maddeleri uyarıncacezalandırılması için Vize Kayma-kamlığıİlçe Emniyet Müdürlüğü Trafik BüroAmirliğince 9.6.2013 gün ve I-720183 seri-sıra numaralıTrafik Suç Tutanağı düzenlenmiştir. Davacı, davalı hakkındatutulan Trafik Suç Tutanağından bahisle, davalınınsürücü belgesinin geri alınması için adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur. VİZE SULH CEZA MAHKEMESİ: 24.10.2013 gün ve D.İş: 2013/135 sayı ile, UyuşmazlıkMahkemesinin benzer kararlarını emsal göstererek yüzekarşı verilen idari para cezaları ile geçici olaraksürücü belgesinin geri alınması karşıyapılan itirazların çözümlen-mesinin idariyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davalının istemiüzerine, dava dosyası 24.12.2013 gün ve D.İş:2013/135sayılı yazı ile Edirne İdare Mahkemesinegönderilmiştir. EDİRNE İDARE MAHKEMESİ:12.2.2014 gün ve E:2013/1288 sayı ile, olayda idari yargıyerinin görev alanına giren bir davanınbulunmadığı, incelemenin ve bu konuda karar verme görevininadli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirtilmesi için UyuşmazlıkMahkemesi'ne başvurulmasına ve işin incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değinertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 5.5.2014 günlütoplantısında; Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’daöngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davadabaşvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; UyuşmazlıkMahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasındayer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışındakalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği…”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesinde, “Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeriyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler. (Değişikikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da teminedilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir”denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise,Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmayaveya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleriönce şekil ve süre açısından inceleyeceği;yöntemine uymayan veya süresi içinde ilerisürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yerverilmiştir. Öte yandan; 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Görevsizlik veyayetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler”başlıklı 20.maddesinin 1.fıkrasında; “ (1) Görevsizlik veya yetkisizlik kararıverilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği andakesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yolunabaşvurulmayarak kesinleşmiş ise kararınkesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bubaşvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren ikihafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, davadosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesinitalep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu mahkemece davanınaçılmamış sayılmasına karar verilir.”hükmüne yer verilmiş; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davalarınaçılması' başlıklı 3. maddesinde; idaridavaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesibaşkanlıklarına hitaben yazılmış imzalıdilekçelerle açılmasıöngörülmüş; aynı Kanunun 9. maddesinde;çözümlenmesi Danıştay’ın idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli ve askeri yargı yerlerineaçılmış bulunan davaların görevnoktasından reddi halinde bu husustaki kararların kesinleşmesiniizleyen günden itibaren otuz gün içinde görevlimahkemelerde dava açılabileceği hükmebağlanmış; Yasanın “İlk inceleme üzerineverilecek karar” başlıklı 15.maddesinin1.fıkrasının (a) bendinde; “ 1. (Değişik bent:05/04/1990 - 3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerinceyukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılıhususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve askeriyargının görevli olduğu konularda açılandavaların reddine; idari yargının görevli olduğukonularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılandavanın görev veya yetki yönünden reddedilerek davadosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine,(…) karar verilir” denilmiştir. Dosyanın, 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca incelenmesinden: Hukukuyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeyeaçılan davanın görev veya yetki yönündenreddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeyegönderilmesi, ancak aynı yargı düzeni içinde yeralan mahkemeler arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100sayılı H.M.K’nın 20. (1086 sayılıH.U.M.K.’nun 27.) maddesiyle 2577 sayılı İ.Y.U.K.’nun 15. maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin ikincicümlesinde yer alan “görev” kuralları,aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerinişbölümü esasına ilişkin düzenlemelerdir.Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararıverilmesi durumunda, görevli olduğundan bahisle farklı biryargı düzeninde yer alan mahkemeye dava dosyasınıngönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenlemebulunmamaktadır. Göreve ilişkin kararın,işbölümü esasına göre veya yargı yolubakımından verilmiş olması farklı sonuçlardoğurmaktadır. Şöyle ki; işbölümüesasına göre verilen görevsizlik kararı sonucu davadosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi durumunda, davabaşvuru tarihi itibariyle görevli mahkemedeaçılmış sayılmaktadır. Yargı yolunudeğiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda ise,görevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargıyerinin uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yenidendava açılması zorunlu bulunmaktadır. Olayda, idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyleaçılmış bir dava bulunmadan, davalının talebiüzerine, Vize SulhCeza Mahkemesi'nce yazı ekinde dava dosyası Edirne İdare Mahkemesinegönderilmiş ve idariyargı yerince, kendisine gelen adli yargı yerine ait davadosyası üzerinden inceleme yapılarak UyuşmazlıkMahkemesine başvuruda bulunul-muş olup, yukarıda yapılanaçıklamalara göre, İ.Y.U.K.’nun 3 ve 9.maddelerinde öngörülen şekilde usulüne uygun olarakidari yargı yerine açılmış bir davabulunduğundan söz etmek olanaksızdır. 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre, adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı merciince, davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, dava dosyalarının gerekçelibaşvuru kararı ile birlikte görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi ve elindekiişin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin ertelenmesine karar verilmesi gerek-mektedir. Ancak, başvurukoşullarının incelenebilmesi için öncelikle,yargı yerinde usulüne göre açılmış birdava bulunması gerektiği tartışmasızdır. Avrupa İnsan HaklarıMahkemesi İkinci Dairesinin 14.10.2008 tarihli Mesutoğlu–Türkiye kararında (Başvuru No: 36533/04); asliye hukukmahkemesine açılan tazminat davasında bu mahkemecedavanın görev yönünden reddine, başvuranlarınkararın kesinleşmesinden itibaren 10 gün içinde davaaçmaları halinde dava dosyasının yetkili idare mahkemesinegönderilmesine karar verildiği, davacılarınöngörülen sürede başvurmaları üzerine yinebu mahkemece dava dosyasının ilgili idare mahkemesinegönderildiği, İdare Mahkemesince de mahkemelerine İdariYargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre davacılartarafından açılan bir davanın mevcutolmadığı gerekçesiyle davanın usuldenreddedildiği, temyiz edilen bu kararın Danıştay’caonandığı, davacıların adil yargılanmahaklarının ihlali iddiasıyla Avrupa İnsan HaklarıMahkemesine (AİHM’ne) başvurdukları, AİHM 2. Dairesinceyapılan incelemede ise davanın somutunda İdari YargılamaUsulü Kanununun 9 uncu maddesinin uygulamasının çokkatı biçimde ve aşırı şekilcigerçekleşmesi nedeniyle, başvuranların mahkemeyeerişim haklarının ve dolayısıyla Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 6/1 nci maddesininihlal edildiği sonucuna varıldığıgörülmektedir. Mahkememizce konuya ilişkin idari yargıiçtihatları üzerinde yapılan araştırmada; Danıştay6. Dairesi uygulamasında AİHM’nin temas edilen kararınaişaretle, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararısonrası davacının 30 günlük süreiçerisinde başvurarak dosyanın görevli idare mahkemesinegönderilmesini talep etmesi halinde, Asliye Hukuk Mahkemesine yaptığıbaşvuru tarihinin görevli İdare Mahkemesine başvurma tarihi olarak kabulü gerektiğinin belirtildiğianlaşılmaktadır. (Dnş. 6. D.nin 27.9.2012 tarih veE.2012/4525, K.2012/4622 sayılı kararı.) Danıştayİdari Dava Daireleri Kurulunun 31.5.2007 tarih ve E.2006/4713,K.2007/1302 sayılıkararında ise “… ilgililerin süresi içinde adliyargı yerine verdikleri ve dosyanın idari yargı merciinegönderilmesi istemini içeren dilekçelerin‘dilekçe reddi’ kararı verilerek dava dilekçesidurumuna getirilmek suretiyle işin esasının incelenmesinegeçilmesi hukuken olanaklı ise de, adli yargı yerininkendiliğinden dava dosyasını idari yargı yerinegöndermesi halinde, dosya mahkemenin esasına kaydedilerekdavanın incelenmesine geçilemeyecektir. Davada davacınınyazılı bir istemi olmaksızın doğrudan idari yargımerciine dosyanın 2577 sayılı Yasanın 9/1. maddesihükmü karşısında esasa kaydedilmeyerek veya esasahataen kaydedilmiş ise dosya kaydının kapatılarakmahkemesine iadesi gerekmektedir…” denilmektedir. Davanınsomutunda, Vize Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararı,davalının istemi üzerine Edirne İdare Mahkemesinegönderilmiş; ancak bu mahkemece usulü yönden bir karar(dilekçe reddi) verilmeyip, davada görevsiz olduğudüşüncesiyle görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru kararıverilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 3. ve 9. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde bizzatdava açma, davacıların uymak zorunda olduğu emredici birhüküm olduğu gibi, 492 sayılı Harçlar Kanunununilgili hükümleri ve tarifeleri gereğince böyle birdavanın harca tabi olduğu izahtan varestedir. İlgilimevzuatında gerekli değişiklik yapılmadığısürece, bu yasal yükümlülüklerin ihmali ve Avrupaİnsan Hakları Mahkemesinin anılan kararınınMahkememizce doğrudan uygulanması suretiyle, benzer bütün davalarınbu şekilde sonuçlandırılması mümküngörülmemiştir. Bu durumda, ortada idare mahkemesinehitaben yazılmış dilekçeyle açılmışbir dava bulunmadığından, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşullargerçekleş-memiştir. Açıklanan nedenlerle, 2247sayılı Yasada öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesiuyarınca reddi gerekmiştir. S O N UÇ : 2247 sayılı Yasadaöngörülen koşulları taşımayanBAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncaREDDİNE, 5.5.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR veÜye Nurdane TOPUZ’un KARŞIOYU ve OYÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT (X) KARŞI OY 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 1. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi;Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli,idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev vehüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapanbağımsız bir yüksek mahkemedir" ve 27. maddesinde,“Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlıkçıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarınailişkin istemleri önce şekil ve süreaçısından inceler; yöntemine uymayan veya süresiiçinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder"denilmiştir. Öte yandan; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinin birincifıkrasında(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.),“İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergimahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmışimzalı dilekçelerle açılır" ve 9. maddesininbirinci fıkrasında(Değişik: 5/4/1990 - 3622/2 md.),“Çözümlenmesi Danıştayın, idare ve vergimahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli ve askeri yargıyerlerine açılmış bulunan davaların görevnoktasından reddi halinde, bu husustaki kararlarınkesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içindegörevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargımerciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergimahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir" hükmüyer almıştır. Olayda, adli yargı yerinceyargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilen davadosyası istem üzerine idari yargı yerine gönderilmişve bu yargı yerince, adli yargı yerine ait dava dosyasıüzerinde inceleme yapılarak davada adli yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıYasa'nın 19. maddesi uyarınca görevuyuşmazlığının çözümüiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesinekarar verilmiş olup, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3 ve9. maddelerinde öngörülen şekilde usulüne uygun olarakidari yargı yerinde açılmış bir davabulunduğundan sözetmek mümkün değildir. Durum böyle olmakla birlikte,İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre yapılan usuleaykırılığın 2247 sayılı Kanunun 27. maddesikapsamında incelenemeyeceği, bu hususun UyuşmazlıkMahkemesi’nin görev ve yetkisi dışındakaldığı, Uyuşmazlık Mahkemesi’ninönüne gelmiş bulunan görevuyuşmazlığının varlığı kabul edilerekçözüme kavuşturulmasının dava ekonomisine veUyuşmazlık Mahkemesi’nin kuruluş amacına uygundüşeceği, bu nedenle görevuyuşmazlığının esası incelenerek görevliyargı yerinin belirlenmesi gerektiği oyu ile kararakatılmıyoruz. Üye Üye Eyüp SabriBAYDAR Nurdane TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy