T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2014 / 464 KARAR NO : 2014 / 516 KARAR TR : 05.05.2014 ÖZET: Elektrik abonesi olan davacının, elektrik tüketim miktarına göre tahakkuk ettirilen faturalarda hizmet bedeli karşılığı olmayan “K/K bedeli” adı altında aboneliklerden kayıp kaçak bedeli alınmasının yasal olmadığı iddiası ile kayıp/kaçak bedeli adı altında ödenen bedelin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Vekilli : Av.M.T. Davalı :TEDAŞ Akdeniz Elektrik Müessese Müdürlüğü Vekili :Av. M.Ç. & Av. F.C. (Adli Yargıda) O L AY :Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Aile ve SosyalPolitikalar Bakanlığı İlMüdürlüğü’ne bağlı YetiştirmeYurtları’nın Akdeniz EDAŞ Burdur İşletmeMüdürlüğü’nün 238060 ve 269120 noluelektrik abonesi olduklarını, elektrik tüketim miktarınagöre tahakkuk ettirilen faturalarda hizmet bedelikarşılığı olmayan “ K/K bedeli” adıaltında aboneliklerden kayıp kaçak kullanım bedelialınmasının yasal olmadığını belirterek;kayıp/kaçak bedeli adı altında haksız, hukuksuzolarak ödenmiş olan 1.237,58 TL’nin ödeme tarihindenitibaren değişken yasal faiz oranı uygulanmak sureti ilehesaplanacak işlemiş faizi ile birlikte davalıdan tahsiliistemiyle adli yargıda dava açılmıştır. BURDUR 1. ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ (TÜKETİCİ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 13.06.2013gün ve E:2013/104 K:2013/415 sayılı kararında özetle;davacı vekilinin talebinin, idari işlemlerle ilgili olduğundanuyuşmazlığın idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğine işaret edilerek yargıyolu bakımından görevsizlik kararı vermiş ve verilenbu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez,aynı istemle idari yargıda dava açmıştır. ISPARTA İDAREMAHKEMESİ: 02.09.2013 gün ve E:2013/854 K:2013/860 sayılıkararında “…dava konusu olayda elektrikkayıp-kaçak bedelinin davalı idarece sadece abonelerdenalınan ve abonelik sözleşmesinin uygulanmasındankaynaklanan bir bedel olduğu dolayısıylauyuşmazlığın abonelik sözleşmesindenkaynaklandığı açık olup, bu tür işlemlerekarşı açılan davanın görüm veçözüm yerinin adli yargı mercii olduğu hususuDanıştay ve Yargıtay’ın kökleşmişiçtihatlarında da sabit olduğu…”gerekçesiyle davanın 2277 sayılı İdariYargılama Usulü Yasası’nın 15/1-a maddesihükmü uyarınca görev yönünden reddine kararvermiş ve verilen kararın Antalya Bölge İdareMahkemesi’nin 10.01.2014 gün ve E:2013/3206, K:2014/87 sayılıkararı ile onanmasının ardından görevsizlikkararı kesinleşmiştir. İNCELEMEVEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 05.05.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME:2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesinegöre; olumsuz görev uyuşmazlığınınbulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veyaaskeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebiaynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yoldaverdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olmasıgerekmekte olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise,hukuk uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarıncaileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise,Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmayaveya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleriönce şekil ve süre açısından inceleyeceği;yöntemine uymayan veya süresi içinde ilerisürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yerverilmektedir Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargıyerleri arasında anılan Yasanın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren Mahkemece, adli yargıdosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıMehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava,elektrik abonesi olan davacının, elektrik tüketim miktarınagöre tahakkuk ettirilen faturalarda hizmet bedelikarşılığı olmayan “ K/K bedeli” adıaltında aboneliklerden kayıp kaçak bedelialınmasının yasal olmadığı iddiası ile kayıp/kaçakbedeli adı altında ödenmiş olan 1.237,58 TL’ninödeme tarihinden itibaren değişken yasal faiz oranıuygulanmak sureti ile hesaplanacak işlemiş faizi ile birliktedavalıdan tahsili istemiyle açılmıştır. Dosyakapsamında yapılan incelemede; davacı Aile ve Sosyal PolitikalarBakanlığı İl Müdürlüğü’nebağlı Yetiştirme Yurtları’nın Akdeniz EDAŞBurdur İşletme Müdürlüğü’nün238060 ve 269120 nolu elektrik abonesi olduğu, bu aboneliklerden14.04.2011-15.03.2012 tarihleri arasında toplam 1237,58 TLkaçak/kayıp bedeli olarak tahsilat yapıldığı,davalı tarafa tahsil edilen bu miktarın geri ödenmesiiçin yapılan başvurunun reddine karar verildiğianlaşılmıştır. 233sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname ile bir kamu iktisadi kuruluşu olarak kurulanTEK- Türkiye Elektrik Kurumu, 12.8.1993 tarih ve 93/4789 sayılıBakanlar Kurulu kararıyla, “Türkiye Elektrik Üretim,İletim Anonim Şirketi (TEAŞ)” ve “TürkiyeElektrik Dağıtım Anonim Şirketi (TEDAŞ)”ünvanlı iki ayrı iktisadi devlet teşekkülüşeklinde teşkilatlandırılmış olup, 233sayılı KHK.’ ye ekli listede Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığı ile ilgilendirilen “Teşekküller”olarak gösterilmiştir. 233sayılı KHK.’ nin 1. maddesinde, bu KHK.’ nin: iktisadidevlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarınınve bunların müesseselerinin, bağlıortaklıklarının kurulmasını, iştiraklerininteşkilini, özerk bir tarzda ve ekonominin kurallarına uygunolarak yönetilmelerini ve amaçlarına ulaşabilmelerinisağlamak için denetlenmelerini düzenlemek amacıtaşıdığına işaret edilmiş; 2. maddesinde,iktisadi devlet teşekkülü “Teşekkül”,sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara görefaaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür.” şeklindetanımlanmış; değişik 15. maddesinde, sermayesinintamamı Devlete ait teşebbüslerin, işletmelerinimüessese halinde teşkilatlandırabilecekleri vemüesseselerin, teşebbüs genel müdürününteklifi, yönetim kurulunun kararı ile kurulacağıbelirtilmiş, 4. maddesinde teşebbüslerin, 16. maddesinde demüesseselerin, tüzel kişiliğe sahip oldukları ve buKHK.’ de saklı tutulan hususlar dışında özelhukuk hükümlerine tabi bulundukları ifade edilmiştir. Bunagöre, TEDAŞ’ nin, 233 sayılı KHK.’ deişaret edildiği üzere, özerk bir tarzda ve ekonomininkurallarına uygun olarak faaliyette bulunmak üzere kurulupişletmelerini müessese olarak teşkilatlandıran,sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzelkişiliğe sahip birkamu kurumu olduğu kuşkusuzdur. Ancak, 233 sayılıKHK.’ de saklı tutulan hususlar dışında özelhukuk hükümlerine tabi bulunduğu gözdenkaçırılmamalıdır. Elektrikdağıtım ve perakende satış sektöründerekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gereklireformların yapılmasını teminen dağıtımbölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerininyeniden yapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve TEDAŞ 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. ÖzelleştirmeYüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam veprogramına alınan TEDAŞ; özelleştirme sürecindebulunan ve sermayesinin tamamı T.C. BaşbakanlıkÖzelleştirme İdaresi Başkanlığı’na aitbir kuruluştur. Akdeniz ElektrikDağıtım Anonim Şirketi ( Akdeniz EDAŞ), TürkiyeElektrik Dağıtım Anonim Şirketi ( TEDAŞ)Özelleştirme Yüksek Kurulunca özelleştirmekapsamına alınmıştır. Bu doğrultuda AkdenizEdaş’ın TEDAŞ’a ait olan %100 oranındakihissesinin özelleştirilmesi için 12.11.2012 ‘deyapılan ihaleyi Cengiz Kolun Limak Ortak Girişim Grubukazanmış ve 28.05.2013 tarihi itibari ile özelleştirmeişlemleri tamamlanarak Akdeniz Edaş Cengiz Holding, Kolinİnşaat ve Limak Holding Ortaklığı bünyesindehizmetlerine başlamıştır. 233sayılı KHK. ‘nin 35. maddesinde, “Teşebbüs,müessese ve bağlı ortaklıklar, işletmelerindeüretilen mal ve hizmet fiyatlarını tespitteserbesttirler.” denilmiş; 1.7.2004 tarih ve 6083 sayılıTürkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan AnaSözleşmenin 3. maddesinin 1. bendinde Şirketinamacının, “... elektrik enerjisinindağıtımı, perakende satışı ve perakendesatış hizmeti faaliyetlerini “kârlılık veverimlilik” ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyalgerekçelere uygun biçimde yürütmek…”olduğu belirtilmiştir. Elektrikbedeli, ekonominin kurallarına uygun olarak serbestçe tespit edilenbir tarifeye ve abonman sözleşmesine göre alınmakta,başka bir deyişle, idare ile kişi arasındasözleşmeyle alacak- borç ilişkisi doğmakta,ödenecek miktar TEDAŞ (davanın somutundaözelleştirilen dağıtım şirketi olan AkdenizEDAŞ) ile kişi arasında abonman sözleşmesiyleözel hukuk ilişkisi kurulmasından sonra verilen hizmetkarşılığında maliyet-kâr esasına görebelirlenmektedir. Ödemeninhukuksal dayanağı, kamu gücüne değil, tarifeye ve ikitaraf arasında yapılan abonman sözleşmesinedayanmaktadır. Nitekim, ödemelerin yapılmaması durumundaTEDAŞ (davanın somutunda özelleştirilendağıtım şirketi olan Akdeniz EDAŞ) alacağını,6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkındaki Kanun hükümlerine göre değil, sözleşmeilişkisine dayalı olarak özel hukuk hükümlerinegöre tahsil etmektedir. Abone ile TEDAŞ( ilgilidağıtım şirketi) arasında yapılan abonmansözleşmesi, daha çok “tip” sözleşmegörünümünde olup, hizmetten yararlanan kişinin,sözleşmeyi idare ile birlikte düzenlemesi yerinekatılımı söz konusudur. Ancak, bu durum, idare ilekişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini, idare hukukuilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçokdurumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiyegötürülme zorunluluğu, işin çoğunlukla tipsözleşmelerle ve hizmetten yararlanacaklarınkatılımı yoluyla gerçekleşebilmesini olanaklıkılmaktadır. Belirtilendurum karşısında, Müessesenin abonesi adına tahakkukettirdiği kaçak/ kayıp bedelinin ödenmesine ilişkindavanın, taraflar arasındaki abonman sözleşmesine dayanan özelhukuk hükümlerine tabi bir alacak- borç ilişkisindendoğması nedeniyle, görüm ve çözümündeadli yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Açıklanannedenlerle, Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin (Tüketici MahkemesiSıfatıyla) 13.06.2013 gün ve E.2013/104 K:2013/415sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S ON U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin (Tüketici MahkemesiSıfatıyla) 13.06.2013 gün ve E.2013/104 K:2013/415sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,05.05.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy