T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 486
KARAR NO : 2014 / 529
KARAR TR : 5.5.2014
ÖZET : 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere başka bir üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması, taahhüt ve kefalet senetlerinin iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M.Y.
Vekili :Av. Z.D.K.
Davalı :Yüzüncü Yıl ÜniversitesiRektörlüğü
Vekili : Av. H.K.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin, 06.12.2005tarihinde Van Yüzüncü Yıl ÜniversitesiMühendislik Mimarlık Fakültesine araştırmagörevlisi olarak atandığını; 25.05.2006 tarihinde 2547sayılı yasanın 35. maddesi kapsamında AnkaraÜniversitesi Fen Bilimleri Fakültesine yüksek lisans vedoktorasını yapması için geçici süre ileatandığını, 30.06.2006 tarihinde davalıÜniversiteden ilişiğinin kesildiğini; bu arada,yüksek lisans ve doktora için Ankara Üniversitesindebulunduğu kadar davalı üniversitede mecburi hizmetyapacağına dair Noterlikçe düzenlenen iki adetYüklenme Senedi ve Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedininmüvekkiline imzalatıldığını; yükseklisansını tamamlayan müvekkilinin, YüzüncüYıl Üniversitesine dönmek için dilekçe verdiğini,YÖK tarafından verilen ve doktorayı da Ankara ÜniversitesiFen Bilimleri Fakültesinde yapması yönündeki kararıüzerine 21.09.2010 tarihinde istifa ederek Hacettepe Üniversitesi FenBilimleri Enstitüsü Biyomühendislik AD doktora programınakayıt olduğunu; 2011 yılı Kasım ayıiçerisinde Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri EnstitüsüBiyomühendislik AD araştırma görevlisi kadrosu içinyapılan sınavlarda başarılı olması üzerine06.12.2011 tarihinde atamasının gerçekleştirildiğini;müvekkilinin, 30.06.2006 tarihinden beri özlük haklarıaçısından, tamamen Ankara ve Hacettepe Üniversitesinebağlı olduğunu, davalı üniversite ile hiçbirilgisinin olmadığını; bu süre içerisindedavalı üniversiteye ait herhangi bir iş yapılmadığını,bu üniversite tarafından müvekkiline herhangi bir ücret deödenmediğini; 07.06.2013 tarihinde müvekkili tarafındandavalı Rektörlüğe verilen bir dilekçe ile 31.07.2009tarihli ve 24.05.2006 tarihli Yüklenme Senedi ve Muteber İmzalıMüteselsil Kefalet Senetleri ile getirilen tazminatyükümlülüğünün ve mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasınıtalep ettiğini; Van Yüzüncü YılÜniversitesi Rektörlüğünün 17.06.2013 tarih ve25130427/907-99-4087 sayılı yazısı ile bu talebin reddedildiğiniifade ederek; davalı Rektörlüğünün 17.06.2013tarih ve 25130427/907-99-4087 sayılı ret işlemin iptali ile müvekkilitarafından imzalanarak davalı kuruma verilen 31.07.2009 tarihli ve24.05.2006 tarihli Yüklenme Senedi ve Muteber İmzalıMüteselsil Kefalet Senetlerinin iptali ve bu senetlerde söz edilenşekildeki bir mecburi hizmetyükümlülüğünün geçersizliğinintespiti/iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıidare vekilince birinci savunma dilekçesinde, UyuşmazlıkMahkemesinin kararları doğrultusunda, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu ileri sürülerek, görev itirazındabulunulmuştur.
VAN 1. İDARE MAHKEMESİ; 9.10.2013 gün ve E:2013/1313sayı ile, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun35.maddesinin 2'nci ve 3'üncü fıkralarında düzenlenenbir üniversitede görev yapan öğretim elemanınkadrosunun başka bir üniversiteye nakledilmesindeki amacın,ilgililerin akademik gelişimini sağlamak olduğu, kurumlarınbu gelişimin maliyetlerini üstlenirken öğretimelemanlarının gelişim sürecinde elde ettikleri bilgi vetecrübelerinin, hizmet götürdükleri üniversiteye veyaüniversite öğrencilerine yansıtılmasını gözetmekve sağlamak durumunda oldukları dikkatealındığında, idarelerce bu hizmetyansımasını ve kamu yararınıgerçekleştirmek için başka bir kuramdagörevlendirdiği veya kadrosuyla naklettiği öğretimelemanlarının geri dönüşünü sağlamaküzere önlemler alabileceği, bunun için ilgiliyönetmelikte kişilere mecburi hizmetyükümlülüğü veya taahhütname ve kefaletsenedi imzalatmak şeklinde yaptırımlar öngörendüzenlemeler yapılabileceğinin yargı kararlarıylakabul edildiği; nitekim 2547 sayılı Yasanın 35'incimaddesinde belirtilen kamusal yararın elde edilmesine yönelikolmaları nedeniyle bu hükme dayanılarakçıkartılan Yönetmelikte hukuka aykırılıkbulunmadığı, ayrıca, taahhütname ve kefalet senedininilgili idarelerce kamu gücüne dayalı, tek taraflı irade iledüzenlendiği ve ilgililerine hizmet gereğinin bir koşuluolarak imzalattırıldığı hususlarının,Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15.11.2002günlü, E:2002/557, K:2002/809 sayılı kararı ilehükme bağlandığı; bu durumda, 2547 sayılıYasanın 35'inci maddesi uyarınca başka bir üniversitedeöğretim üyesi yetiştirme programı kapsamındaeğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç gözönüne alındığında, davacınıntaahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak,isteği ve özgür iradesi ile imzaladığınınkabulü mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtivaettiği yaptırımların, kamu hukuku düzenlemeleri vehizmet gereklerine dayandığı gerçeğikarşısında, senedin icrası aşamasında ortadaözel hukuk alanını ilgilendiren biruyuşmazlığın varlığından söz etmeyeolanak bulunmadığından, idarece kamu gücünedayanılarak ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefaletsenedinde yer alan mali yaptırımların uygulanmasınailişkin işlemin iptali isteminden doğanuyuşmazlığın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunaulaşıldığından, davalı vekilinin bu davanınadli yargıda çözümlenmesi gerektiğini ilerisürerek yaptığı görev itirazının yerindegörülmediği gerekçesiyle; davalı idarenin görevitirazının reddine, uyuşmazlığıçözümlemekle Mahkemelerinin görevli olduğuna kararvermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolunda süresi içerisindeverdiği dilekçesi üzerine dava dosyasınınonaylı örneği Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; konununçözümü için uyuşmazlığıntemelini oluşturan işlemin incelenmesinin gerektiği; dava konusuuyuşmazlığın, taraflar arasındakisözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefaletsenedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretimelemanı yetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde,“Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yenikurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretimkurumlarının ihtiyacı için yurt içinde vedışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine veYükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslaragöre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek fıkra:17/08/1983 - 2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesiamacıyla üniversitelerin araştırma görevlisikadroları, araştırma veya doktoraçalışmaları yaptırmak üzere başka birüniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olaraktahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veyasanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıylabirlikte kendi üniversitelerine dönerler. / (Ek fıkra:17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilenöğretim elemanları, genel hükümlere görebağlı oldukları yükseköğretim kurumlarındamecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Buyükümlülüğü yerine getirmeyenlere,yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özelkanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları buhüküm dışındadır.” hükmününyer aldığı; olayda, davacının AnkaraÜniversitesi Fen Bilimleri Fakültesinde görevlendirilmedenönce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmetsüresi dolmadan hizmetinde bulunduğu Yüksek ÖğretimKurumu ve mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafındangörevden çekilmiş sayıldığında mecburihizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihindenitibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte nakdenve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiş olduğu; söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteyekarşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya daparasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyleÜniversite ile araştırma görevlisi arasında,tarafların karşılıklı hak veyükümlülüklerini içeren bir sözleşmeilişkisi kurulduğunun açık olduğu; dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflararasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme vekefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alan borçtan kaynaklananuyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 5.5.2014 günlütoplantısında;
l-İLKİNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğinceyapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılanYasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Yüzüncü Yıl Üniversitesi MühendislikMimarlık Fakültesine araştırma görevlisi olarakgörev yaparken, 2547 sayılı Yasanın 35. maddesikapsamında Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Fakültesineyüksek lisans ve doktora eğitimi almak amacıyla atanan ve davalı Üniversitede mecburi hizmet yapacağına dairNoterlikçe düzenlenen iki adet Yüklenme Senedi veMuteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedi imzalayan, dahasonra istifa ederek Hacettepe Üniversitesi Fen BilimleriEnstitüsü Biyomühendislik AD doktora programına kaydolanve sınavlarda başarılı olması üzerine06.12.2011 tarihinde bu Üniversiteye atamasıgerçekleştirilen davacının; Yüklenme Senedi veMuteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senetleri ile getirilentazminat yükümlülüğünün ve mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıisteminin reddine ilişkin davalı Rektörlüğün17.06.2013 tarih ve 25130427/907-99-4087 sayılı işleminin iptaliile 31.07.2009 tarihli ve 24.05.2006 tarihli Yüklenme Senedi ve Muteberİmzalı Müteselsil Kefalet Senetlerinin iptali ve bu senetlerdesöz edilen şekildeki bir mecburi hizmetyükümlülüğünün geçersizliğinintespiti/iptali istemiyle açılmıştır.
2547sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretimelemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde“Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yenikurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretimkurumlarının ihtiyacı için yurt içinde vedışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine veYükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslaragöre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ekfıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanıyetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırmagörevlisi kadroları, araştırma veya doktoraçalışmaları yaptırmak üzere başka birüniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olaraktahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veyasanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıylabirlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurtiçi veya yurt dışında yetiştirilen öğretimelemanları, genel hükümlere göre bağlıoldukları yükseköğretim kurumlarında mecburihizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Buyükümlülüğü yerine getirmeyenlere,yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özelkanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları buhüküm dışındadır.” hükmüne yerverilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, davacının Yüzüncü YılÜniversitesi’nde araştırma görevlisi olarakgörev yapmakta iken, 2547 sayılı YükseköğretimKanunu'nun 35.maddesi uyarınca Ankara Üniversitesi’ndegörevlendirildiği, daha sonra doktora eğitimi içinHacettepe Üniversitesine kaydolduğu, bilahare davalıÜniversiteden istifa ederek bu Üniversitede görevebaşladığı; Yüklenme Senedi ve Muteber İmzalıMüteselsil Kefalet Senetleri ile getirilen tazminatyükümlülüğünün ve mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıisteminin reddine ilişkin davalı Rektörlük işlemi ile dahaönce imzaladığı Yüklenme Senedi ve Muteberİmzalı Müteselsil Kefalet Senetlerinin iptali ve bu senetlerdesöz edilen şekildeki bir mecburi hizmetyükümlülüğünün geçersizliğinintespiti/iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumagöre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleritarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşıtaahhütte bulunulması karşısında, davacıtarafından mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılması, taahhüt ve kefalet senetlerinin iptali istemiyle açılandavanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekiliningörev itirazının reddine ilişkin Van 1. İdareMahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı Rektörlük vekilinin görevitirazının reddine ilişkin Van 1. İdare Mahkemesinin9.10.2013 gün ve E:2013/1313 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 5.5.2014 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Sıddık
YILDIZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
KARŞI OY
Dava,Yüzüncü Yıl Üniversitesi MühendislikMimarlık Fakültesine araştırma görevlisi olarakgörev yaparken, 2547 sayılı Yasanın 35. maddesikapsamında Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Fakültesineyüksek lisans ve doktora eğitimi almak amacıyla atanan vedavalı Üniversitede mecburi hizmet yapacağına dairNoterlikçe düzenlenen iki adet Yüklenme Senedi ve Muteberİmzalı Müteselsil Kefalet Senedi imzalayan, daha sonra istifaederek Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri EnstitüsüBiyomühendislik AD doktora programına kaydolan ve sınavlardabaşarılı olması üzerine 06.12.2011 tarihinde buÜniversiteye ataması gerçekleştirilendavacının; Yüklenme Senedi ve Muteber İmzalıMüteselsil Kefalet Senetleri ile getirilen tazminatyükümlülüğünün ve mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıisteminin reddine ilişkin davalı Rektörlüğün17.06.2013 tarih ve 25130427/907-99-4087 sayılı işleminin iptaliile 31.07.2009 tarihli ve 24.05.2006 tarihli Yüklenme Senedi ve Muteberİmzalı Müteselsil Kefalet Senetlerinin iptali ve bu senetlerdesöz edilen şekildeki bir mecburi hizmetyükümlülüğünün geçersizliğinintespiti/iptali istemiyle açılmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-amaddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
2547sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitedeöğretim üyesi yetiştirme programı kapsamındaeğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç gözönünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt vekefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği veözgür iradesi ile imzaladığından söz etmeyeolanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanınıilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamugücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulantaahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın2577 sayılı Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptaldavaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ncayapılan başvurunun reddi gerektiğigörüşüyle, aksi yöndeki kararakarşıyım.
Üye
Sıddık YILDIZ