T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 542
KARAR NO : 2014 / 577
KARAR TR : 5.5.2014
ÖZET: Şeker Kurulu'nun kararı ile, bu karara dayalı olarak kurumca tesis edilen, davacının yaş haddi nedeniyle kurumla ilişkisinin kesilmesine dair işlemin iptaline, davacının görevine iadesiyle özlük haklarının tanınmasına, parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Nezahat Yakın
Vekili : Av. Müjgan Sürek
Davalı : T.C. Şeker Kurumu / ANKARA
Vekili : Av. BirdenGül Kızılırmak (İdariYargıda)
OL A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle;Türkiye ŞekerFabrikaları A.Ş.'de 657 sayılı Yasa kapsamında şubemüdürü olarak görev yapan davacının, 29.12.2003tarihinde emekli olmasının ardından, 30.12.2003 tarihindeŞeker Kurumu Sektörel Araştırmalar GrupBaşkanlığı biriminde işçi statüsündegöreve başladığını, Kurumda SektörelAraştırmalar Grup Başkanlığında görevinedevam ederken 17.10.2012 tarih ve Gen Sek.-903.06.04-152 sayılı Kurumyazısı ile, Şeker Kurulu’nun 11.01.2012 tarih ve 244/6sayılı kararı gereği, 13.12.2012 tarihinde 60yaşını dolduracağından aynı tarih itibariyleiş akdinin feshedileceğinin kendisine tebliğ edildiğini,13.12.2012 tarihi itibariyle de görevine son verildiğini belirterek,Şeker Kurulu’nun 11.01.2012 tarih ve 244/6 sayılıkararı ile, bu karara dayalı olarak çıkartılan17.10.2012 tarih ve Gen Sek.-903.06.04-152 sayılı Kurumişleminin iptaline, davacının fesih tarihi itibariylegörevine iadesiyle özlük haklarınıntanınmasına, tüm parasal haklarının yasal faizi ilebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle DanıştayBaşkanlığı’nda dava açmıştır.
Danıştay12. Daire: 29.01.2013 gün ve E:2012/13579, K:2013/26 sayı ileözetle; “...davanın, 2575 sayılı Yasa'nın 24.maddesinde sayılan ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'dagörülen davalar kapsamında yer almadığıanlaşıldığından, görüm veçözümü 2576 sayılı Yasa'nın 5. maddesiuyarınca idare mahkemesine ait bulunmaktadır.’’ demeksuretiyle davanın görev yönünden reddine, 2577sayılı Yasa'nın değişik 15. maddesinin 1/a bendiuyarınca dava dosyasının aynı Yasa'nın 32/1.fıkrasına göre uyuşmazlığıçözümlemeye yetkili ve görevli olan Ankara İdareMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
DavanınAnkara 2. İdare Mahkemesi’nde görülmeyebaşlanmasının ardından davalı Şeker Kurumu vekili,süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesindeözetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara2. İdare Mahkemesi: 14.11.2013 gün ve E:2013/474 sayı ileözetle; kamu tüzel kişiliğine sahip olan davalıidarenin kamu gücünü kullanarak tek taraflı iradesi iledavacının sözleşmesini feshetmesi ve kurumlailişiğini kesmesinin idari işlem niteliğinde olduğunu,bunedenle davanın idari yargı yerinde çözümlenmesigerektiğini belirterek davalı vekilinin görevitirazının reddine karar vermiştir.
DavalıŞeker Kurumu vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içinde verdiğidilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı birörneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmiştir.
YargıtayCumhuriyet Başsavcısı;“…Şeker Kurumu, 4634 sayılı ŞekerKanunu’nun 1. Maddesindeki "Bu Kanunun amacı, yurt içitalebin yurt içi üretimle karşılanmasına ve gerektiğindeihracata yönelik olarak Türkiye'de şeker rejimini, şekerüretimindeki usul ve esaslar ile fiyatlandırma, pazarlama şartve yöntemlerini düzenlemektir" hükmü ve 2 vedevamı maddeleri hükmü uyarınca kurulmuştur.Yasanın “Şeker Kurumu” başlıklı 7.maddesi;“Bu Kanun ve ilgili diğer mevzuatın uygulanmasınısağlamak, uygulamayı denetlemek ve sonuçlandırmak,Kanımda verilen yetkiler çerçevesinde düzenlemeleryapmak ve Kanunla verilen diğer görevleri yerine getirmek veyetkileri kullanmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahipŞeker Kurumu kurulmuştur...” hükmü ile, ŞekerKurumunu, kamu tüzel kişiliğini haiz bir kamu kurumu olarakdüzenlemektedir.
4634sayılı Şeker Kanunu'nun istihdam ilişkilerinidüzenleyen "Hizmet Birimleri" başlıklı 10.maddesi;"... Bu Kanuna ekli cetvelde yer alan personel, 1475sayılı İş Kanunu hükümlerine göre istihdamedilir..." hükmünü, Şeker Kurumu PersonelYönetmeliği'nin "Kurum personelinin statüsü"başlıklı 5.maddesi ise, "Kurum personeli, 22/5/2003 tarihlive 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göreistihdam edilir." hükmünü taşımaktadır.Şeker Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, Şeker Kurumundaistihdam edilen personel Is Kanunu hükümlerine tabi tutulmuştur.
Davayakonu olayda, davacının dosyada mevcut, 30/12/2003 tarihli ŞekerKurumu Hizmet Sözleşmesi ile belirli süreli işsözleşmesine dayanılarak istihdam edildiği,sözleşmeden doğan ihtilaflarda, 4857 sayılıİş Kanununun uygulanacağı ve genel mahkemelerin yetkiliolacağının açıkça belirlenmişolduğu anlaşılmaktadır.
DavacıKurumun, özel yasası ile kurulmuş ve yasasında belirlenenamaçlarla faaliyet gösteren kamu tüzel kişisiolmasına rağmen, 399 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233Sayılı Kanun Hükmünde kararnamenin Bazı MaddelerininYürürlükten Kaldırılmasına Dair KanunHükmünde Kararname” kapsamında Kamu iktisadiTeşekkülü niteliğinde olmadığı, özelYasasından kaynaklanan istihdam şekli ile davacıyı IşKanununa tabi olarak işçi statüsünde istihdamettiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığında,özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde işmahkemelerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247sayılı Yasa'nın 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınave dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine’’ karar vermiştir.
İNCELEME VEGEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 5.5.2014 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre,davalı Şeker Kurumu vekilininanılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesive dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca, davalıŞeker Kurumu açısından, 10 ve 13. maddelerdeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Şeker Kurulu'nun 11.01.2012 tarih ve 244/6 sayılı kararıile, bu karara dayalı olarak kurumca tesis edilen, davacınınyaş haddi nedeniyle kurumla ilişkisinin kesilmesine dair 17.10.2012tarih ve Gen.Sek.-903.06.04-152 sayılı işleminin iptaline,davacının görevine iadesiyle özlükhaklarının tanınmasına, parasal haklarınınfaiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamıitibariyle yapılan incelemede, davacı ile davalı ŞekerKurumu arasında 30.12.2003 tarihinde hizmet sözleşmesiimzalandığı, sözleşmenin 1.maddesinde;davacının, davalı kurumda uzman görevindeçalışacağı, 2.maddesinde kurum ile görevliarasındaki münasebetlerde İş Kanunu hükümlerininuygulanacağı hükümlerinin yeraldığı,davacının 30.12.2003 tarihinden 13.12.2012tarihine kadar Kurumda işçi statüsünde görevyaptığı, sonrasında Şeker Kurulu’nun 11.01.2012gün, 244/6 sayılı kararı ile emekli olup da Kurumdaçalışan veya emeklilik için gerekli şartlarısağlayan personelden, kadınlarda 60, erkeklerde 65yaşını dolduranların, kıdem tazminatlarıödenmek suretiyle Kurumla ilişiklerinin kesilmesine dair ilkekararı alınmasına ve söz konusu koşulusağlayanlarla ilgili olarak ayrı bir karara ihtiyaçduyulmaksızın gerekli işlemlerin yapılmasına kararverildiği, bu karara istinaden Şeker Kurumu’nun davacıNezahat Yakın’a hitaben yazmış olduğu 17.10.2012gün, Gen.Sek.-903.06.04-152 sayılı yazı ile,davacının 13.12.2012 tarihinde 60 yaşınıdoldurmuş olacağından, bu tarih itibariyle iş akdininfeshedileceği hususunun tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
4634 sayılıŞeker Kanunu’nun ‘’ Amaç ‘’başlıklı 1.maddesinde; ‘’ Bu Kanunun amacı, yurt içitalebin yurt içi üretimle karşılanmasına vegerektiğinde ihracata yönelik olarak Türkiye'de şekerrejimini, şeker üretimindeki usul ve esaslar ile fiyatlandırma,pazarlama şart ve yöntemlerini düzenlemektir. ‘’hükmü yer almakta olup,
‘’ ŞekerKurumu ‘’ başlıklı 7.maddesinde; ‘’ Bu Kanun ve ilgili diğermevzuatın uygulanmasını sağlamak, uygulamayıdenetlemek ve sonuçlandırmak, Kanunda verilen yetkilerçerçevesinde düzenlemeler yapmak ve Kanunla verilendiğer görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere,kamu tüzel kişiliğine sahip Şeker Kurumu kurulmuştur.Kurumun merkezi Ankara'dadır. Kurumun organları, Şeker Kurulu vehizmet birimlerinden oluşur. Kurum, Şeker Kurulu tarafındanyönetilir.
Kurumun ilişkiliolduğu Bakanlık, Sanayi ve Ticaret Bakanlığıdır.‘’ hükmü,
‘’ ŞekerKurulu ‘’ başlıklı 8.maddesinde; Kurul, Kurumunkarar organı niteliğinde olup, bu Kanun kapsamındaki konulardaher türlü kararları almak ve uygulamak üzere, biriBaşkan ve biri Başkanvekili olarak toplam yedi üyedenoluşur… ‘’ hükmü,
‘’ HizmetBirimleri ‘’ başlıklı 10.maddesinde; ‘’ Kurumhizmetlerinin gerektirdiği görevler, hizmet birimleri tarafındanyürütülür. Bu Kanuna ekli cetvelde yer alan personel, 1475sayılı İş Kanunu hükümlerine göre istihdamedilir. Söz konusu ekli cetvelde yer alan kadrolarda toplam sayıaşılmamak üzere unvan ve statü değişikliğiyapmaya, söz konusu sayının altında personel istihdametmeye Kurul yetkilidir.’’ hükmü yer almakta olup,kanunun ekindeki cetvelde davacının istihdam şekline uygunolarak 20 adet uzman kadrosunun yer aldığıanlaşılmıştır.
07.02.2012 tarihliŞeker Kurumu Personel Yönetmeliği’nin ‘’Amaç ‘’ başlıklı 1.maddesinde; ‘’(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Şeker Kurumunun personel planlamasını,Kurumda istihdam edilecek personelin niteliklerini, hizmetşartlarını, atanma ve yetiştirilmelerini,yükselmelerini, ödev, hak ve yükümlülüklerini,disiplin hükümleri ile diğer özlük işlerini düzenlemektir."hükmü, ‘’Kapsam‘’ başlıklı2.maddesinde; ‘’ (1) Bu Yönetmelik hükümleriŞeker Kurumu hizmet birimleri personelini kapsar. ‘’hükmü yer almakta olup, ‘’ Kurum PersonelininStatüsü ‘’ başlıklı 5.maddesinde;‘’ (1) Kurum personeli, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanunu hükümlerine göre istihdam edilir. ‘’hükmü yer almaktadır.
Belirtilen yasaldüzenlemeler ışığında, davacının,davalı Kurumda Hizmet Sözleşmesi ile uzman kadrosundaişçi statüsündeçalıştığı, taraflar arasındakiuyuşmazlığın işçi statüsündekidavacı ile davalı Kurum arasında, davacınınsözleşmesinin feshedilerek görevine son verilmesindenkaynaklandığı anlaşılmıştır.
4857 sayılıİş Kanunu’nun 1.maddesinde; ‘’ Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.’’ hükmü,
20.maddesinde;‘’ İş sözleşmesi feshedilen işçi,fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebingeçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesihbildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işmahkemesinde dava açabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynısürede özel hakeme götürülür. Feshingeçerli bir sebebe dayandığını ispatyükümlülüğü işverene aittir.İşçi, feshin başka bir sebebedayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasınıispatla yükümlüdür. Dava serimuhakeme usulüne göre iki ay içindesonuçlandırılır. Mahkemece verilen kararın temyizihalinde, Yargıtay bir ay içinde kesin olarak kararverir.’’ hükmü yer almakta olup, Sözkonusu Kanun’un 20.maddesinin birinci fıkrasının son tümcesi iledördüncü fıkrasının iptali istemiyle AnayasaMahkemesi’ne açılan İptal Davası neticesinde, ‘’Anayasa Mahkemesi 19.10.2005 gün, E:2003/66, K:2005/72 sayı ileözetle, Kanun’un 20. maddesinin; a- Birincifıkrasının son tümcesinin “Toplu işsözleşmesinde hüküm varsa veya...”bölümünün Anayasa’ya aykırı olduğunave iptaline, b- Birinci fıkrasının son tümcesinin“...taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynısürede özel hakeme götürülür.”bölümünün Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal isteminin reddine, c-Dördüncü fıkrasının Anayasa’yaaykırı olduğuna ve iptaline ‘’ karar vermiştir. Tüm bu kabuller vedeğerlendirmeler neticesinde; işçi veişveren arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayananher türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlığı kapsamında yer alan davacı ve davalıKurum arasındaki uyuşmazlığın İşMahkemesince çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeadli yargı yeri görevli olduğundan, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’nın başvurusunun kabulüile, davalı Şeker Kurumu vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Ankara 2. İdare Mahkemesinin 14.11.2013 gün veE:2013/474 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, davalı Şeker Kurumu vekilinin GÖREVİTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 2.İdare Mahkemesinin 14.11.2013 gün ve E:2013/474 sayılıGÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 5.5.2014 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy