T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 577
KARAR NO : 2014 / 606
KARAR TR : 05.05.2014
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin zararının idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A. Sigorta A.Ş.
Vekili :Av. Y.G.B.
Davalı : KarayollarıGenel Müdürlüğü Ankara
Vekilleri :Av. U.N.Ş. & Av. S.P. (Adli Yargıda)
İhbarOlunan: E.Yol Yapım Tic. Ltd. Şti.
OL A Y : Davacı şirketvekili, dava dilekçesinde özetle; davacı şirkettarafından kasko sigortalı 25……. plakalıaracın, 03.08.2010 tarihinde davalı kurumun 12. BölgeMüdürlüğü sorumluluğunda bulunan Ilıca– Erzurum karayolunda seyir halinde iken, davalı idaretarafından yolda gerekli güvenlik tedbirlerinin alınmamasıve yol çalışması nedeniyle kaza yaparak maddi hasarauğradığını, söz konusu hasar nedeniylesigortalıya 7.239,47 TL tazminat ödendiğini, davalı idareyezararın tazmini için yapılan başvuruya cevapverilmediğini; bu kazanın oluşumunda davalı idarenin aslikusurlu olarak kazaya sebebiyet verdiği gerekçesiyle 5.429,60 TLzararın, hasar ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasalfaiziyle davalıdan tahsili istemiyle adli yargıda davaaçılmıştır.
ERZURUM1. SULH HUKUK MAHKEMESİ: 10.05.2012 gün E:2011/880 K:2012/500sayılı kararında özetle; davacı şirkettarafından sigortalı olan araç sürücüsümeydana gelen kazada meskûn mahal içinde olan yoldaki gecevaktindeki seyrini, yola gereken dikkatini vermeden ve mahalşartlarına uygun olmayan hızlı sürdürmesi sonucu,geldiği yolun orta ayrıcısındaki çalışmanedeniyle sol şeridine trafik işaretlerinin konulduğu kesimde,alınan tedbirlerden işaret levhasına çarpmakla direksiyonhâkimiyetini kaybederek aracın sol kısmıyla ortaayırıcıya çarparak olayda dikkatsiz, tedbirsiz vekurallara aykırı hareketleri sebebiyle %100 oranında aslikusurlu olduğunu, davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün ise kusursuz olduğuanlaşılmakla sübut bulmayan davanın reddine kararvermiştir.
YARGITAY17. HUKUK DAİRESİ: 25.03.2013 gün ve E:2012/15616 K:2013/4100sayılı kararında “… Kamu hizmeti görmekleyükümlü olan davalı Karayolları GenelMüdürlüğü, kamu hizmeti sırasında verdikleriiddia olunan zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabideğildir. Olay idari karar ve eylemlerden doğan zararlarniteliğinde bulunduğundan, zararın ödetilmesi istekleri11.02.1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kararının 2. bendihükmünce tam yargı davasının konusunu oluşturur.Bu davaların ise 2577 sayılı İdari Yarılama UsulüKanunu’nun 2. maddesi hükmü uyarınca, idare aleyhine idariyargı yerinde tam yargı davası olarak açılmasıgerekmektedir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup,mahkeme’ce resen dikkate alınması zorunludur.
Somutolayda, yol yapım çalışmaları sırasındatrafik işaret levhalarını yönetmeliklere uygunbiçimde düzenlemeyen ve gerekli önlemleri almayanKarayolları Genel Müdürlüğü aleyhine hizmetkurusuna dayanılarak dava açıldığından,mahkemece, adli yargının yargı yolu bakımındangörevsizlik bulunması nedeniyle dava dilekçesinin reddinekarar verilmesi…” gerekçesiyle hükmünbozulmasına karar vermiştir.
ERZURUM1. SULH HUKUK MAHKEMESİ: 14.08.2013 gün E:2013/915 K:2013/918sayılı kararında özetle; Yargıtay 17. Hukuk DairesininE:2012/15616 K:2013/4100 sayılı bozma ilamına uyarak idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle davadilekçesinin reddine karar vermiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ERZURUM 1. İDARE MAHKEMESİ: 20.09.2013 gün ve E:2013/1098K:2013/910 sayılı kararında “… 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesinin benzer bir konuda İdareMahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığıyolundaki kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanunmaddesinin Karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğiniilgilendiren tüm konularda alınacak önlemlerikapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ileçalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu…” gerekçesiyle 2577 sayılıYasa’nın 14/3-a ve 15/1-a fıkrası uyarınca görevyönünden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik kararına karşı davacı vedavalı vekilleri tarafından yapılan itirazlar üzerine; ErzurumBölge İdare Mahkemesi 13.12.2013 gün ve E:2013/707 K:2013/671 sayılıilamı ile hükmün onanmasına karar vermiş, onamakararına karşı yapılan karar düzeltme isteminin deErzurum Bölge İdare Mahkemesinin 06.03.2014 gün E:2014/242K:2014/211 sayılı kararı ile reddedilmesinin ardındangörevsizlik kararı kesinleşmiştir.
Davacıvekili adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlikkararları nedeniyle oluşan olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle mahkememize başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 05.05.2014 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında anılan Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, dava dosyalarının15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemiüzerine son görevsizlik kararını veren mahkemeceUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığındanadli ve idari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıMehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracınuğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin,zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuentazminat davasıdır.
2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Davadosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; şirketesigortalı vasıtanın 03.08.2010 tarihinde yolşartlarının yetersiz ve düzensiz olması nedeniyle kazayaparak hasara uğradığı, sigortalısına tazminatödeyen şirketin kusur nispetine göre 5.429,60TL rücuentazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birliktedavalıdan tahsili istemiyle davanın açılmışolduğu anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesininson fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasıile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıylaoluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Erzurum 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 14.08.2013 gün E:2013/915K:2013/918 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Erzurum 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin14.08.2013 gün E:2013/915 K:2013/918 sayılıGÖREVSİZLİK KARARIN KALDIRILMASINA, 01.04.2014 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Nurdane TOPUZ Üye Bahri AYDOĞAN Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy