T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 300
KARAR NO : 2014 / 342
KARAR TR : 1.4.2014
ÖZET: İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile imzalanan hizmet alımı tip sözleşmesi kapsamında, İlköğretim Okulu öğrencilerinin bir kısmını taşıma işini üstlenen davacı tarafından, sözü edilen sözleşme hükümlerine aykırı hareket ettiğinden bahisle 9.142.43 TL bedelin ödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :T.K.
Vekilleri :Av. Ü.D. & Av. M.T.
Davalı :Develi Kaymakamlığı İlçe Milli EğitimMüdürlüğü
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; 2009-2010, 2010-2011 öğretim yıllarında Develiİlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ileimzalanan hizmet alımı tip sözleşmesi kapsamında,SarayHalı İlköğretim Okulu öğrencilerinin birkısmını taşıma işini üstlenen davacıtarafından, sözü edilen sözleşme hükümlerineaykırı hareket ettiğinden bahisle 9.142.43 TL para cezasıile cezalandırılmasına ilişkin 25.5.2012 tarih ve 2398sayılı işlemin, hukuka aykırı olduğu ilerisürülerek iptali istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
Develi Sulh Ceza Mahkemesi: 18.10.2012 gün, 2012/199 D.İşsayılı kararı ile özetle; “..itiraz edenvekilinin itiraz ettiği hususun sözleşmeden kaynaklı ceza-işart olduğu ve bu hali ile 5326 sayılı kabahatler kanunundadüzenlenen ve itirazı mahkememizce incelenebilecek kararlardanolmaması nedeniyle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 28/bmaddesi gereğince itiraz edenin başvuru konusu idariyaptırım kararının Sulh Ceza Mahkemesi’nininceleyebileceği kararlardan olmadığından başvurununreddine ” karar vermiş ve kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bukez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Kayseri1. İdare Mahkemesi: 30.01.2013 gün, E:2012/1140, K:2013/61sayı ile özetle; “...sözleşmeimzalandıktan sonra, sözleşme hükümlerininuygulanmasından kaynaklandığı açık olanuyuşmazlığın görüm veçözümü adli yargının görevinegirdiğinden mahkememizin görevsiz olduğu sonucunavarılmıştır.” demeksuretiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiştir.
İşbu karara yapılan itiraz başvurusu üzerine Kayseri Bölgeİdare Mahkemesi 15.05.2013 gün ve E:2013/605, K:2013/556 kararsayılı kararı ile özetle itiraz isteminin reddine vekararın onanmasına karar vermiş ve kararkesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemiüzerine, idari yargı dosyasının son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ileimzalanan hizmet alımı tip sözleşmesi kapsamında,İlköğretim Okulu öğrencilerinin birkısmını taşıma işini üstlenen davacıtarafından, sözü edilen sözleşme hükümlerineaykırı hareket ettiğinden bahisle 9.142.43 TL bedelinödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyakapsamında yapılan incelemede; Develi Kaymakamlığıİlçe Milli EğitimMüdürlüğü’nün, davacı T.K.’ahitaben yazmış olduğu 25.05.2012 gün, 2398 sayılıyazısında, 2009 – 2010 ve 2010 – 2011 öğretimyıllarında Sarıca Köyünden Saray Halıİlköğretim Okuluna öğrenci taşıma işiile ilgili Hizmet Alımları Tip Sözleşmeleri’ninİlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile davacıarasında yapılmış olduğu, 2009 – 2010 ve 2010– 2011 öğretim yıllarında SarıcaKöyünden taşıma yolu ile Saray Halı İlköğretimOkulunda öğrenim gören öğrencilerin 2009 – 2010öğretim yılında bazen tek araçla, 2010 – 2011öğretim yılında genel olarak tek araçla taşındığı,özellikle bu öğretim yılının ikincidöneminde sürekli tek araçlataşındığı hususunun tespit edildiği, bu nedenle2009 – 2010 ve 2010 – 2011 öğretim yıllarındahak edilmeyen taşıma ücreti olarak Hizmet Alımları TipSözleşmelerinin ‘’ Cezalar ve Kesintiler ‘’başlığı altında yer alan 17/c maddesine görefaizi ile birlikte toplam 9.142,43 TL nin 6183 sayılı Kanungereğince, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerinegöre tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içindeİlçe Özel İdare Müdürlüğüneyatırılarak, makbuzunun İlçe Milli EğitimMüdürlüğü’ne teslim edilmesinin istenildiğianlaşılmıştır.
GerekDeveli Kaymakamı’nın 05.08.2009 tarihli olurunun yeraldığı, 27.07.2009tarihli, ‘’2009 – 2010 Öğretim Yılı Hizmet AlımlarıTip Sözleşmesi ‘’ nde, gerekse de DeveliKaymakamı’nın 24.08.2010 tarihli olurunun yeraldığı, 09.08.2010 tarihli, ‘’ 2010 – 2011Öğretim Yılı Hizmet Alımları TipSözleşmesi ‘’ nde yapılan incelemede,‘’ Sözleşmenin Tarafları ‘’başlıklı 1.maddede; bir tarafta Develi İlçe MilliEğitim Müdürlüğü’nün, diğertarafta ise davacı T.K.’ın yer aldığı,‘’ Cezalar ve Kesintiler ‘’ başlıklı17.maddesinin c bendinde; ‘’ Taşıma esnasındataşıtın gelmediği günler içintaşıyıcıya taşıma ücretiödenmediği gibi,daha sonra önceki hak ettiği üçgünlük taşıma ücreti de ödenmez. ‘’hükümlerinin yer aldığı, davaya konu işleminin debu madde hükmüne göre ihdas edildiğianlaşılmıştır.
15.04.2000tarihli Millî Eğitim BakanlığıTaşımalı İlköğretimYönetmeliği’nin ‘’ Amaç ‘’başlıklı 1.maddesinde; ‘’ Bu Yönetmeliğinamacı, ilköğretim kurumu bulunmayan,çeşitlinedenlerle eğitim ve öğretime kapalı,birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan ilkokul,ortaokul veya imam-hatip ortaokulu öğrencilerinin, taşımamerkezi seçilen okullara günü birlik taşınarakkaliteli bir eğitim ve öğretim görmelerini sağlamakiçin gerekli usul ve esasları belirlemektir. ‘’hükmü, ‘’ Kapsam ‘’ başlıklı2.maddesinde; ‘’ Bu Yönetmelik, taşımalıilköğretim uygulaması ile ilgili iş ve işlemlerikapsar. ‘’ hükmü, ‘’ Taşıma ihalesi‘’ başlıklı 15.maddesinde; ‘’ İhaleişlemleri, yürürlükteki ihale mevzuatına göreyapılır. ‘’ hükmü yer almakta olup, uyuşmazlığakonu olayda anlatılan öğrenci taşıma işi buyönetmelik kapsamında yapılmaktadır.
Hangi fiil ve eylemlerin kabahatniteliğinde olduğu, idari yaptırım türleri ve butürler arasında sayılan İdari Para Cezalarınınneler olduğu ve bunlara itiraz yolları 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nda düzenlemiştir.
5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 2.maddesinde; ‘’ Kabahat deyiminden; kanunun,karşılığında idari yaptırımuygulanmasını öngördüğü haksızlıkanlaşılır. ‘’ hükmü yer almakta ve bumaddede kabahatin tanımı yapılmaktadır. ‘’Kanunilik İlkesi ‘’ başlıklı 4.maddesinin2.fıkrasında da ‘’ Kabahat karşılığı olanyaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancakkanunla belirlenebilir. ‘’ hükmü yer almakta,böylece işlenen bir kabahatin karşılığı olanyaptırımın türü, süresi, miktarınınancak kanun ile belirlenebileceği ifade edilmiş olmaktadır. ‘’ ÇeşitliKabahatler ‘’ başlıklı 32 ve devamımaddelerinde ise, hangi fiillerin ve eylemlerin kabahat oluşturduğubelirtilerek kabahat çeşitleri sayılmış, ‘’İdari Para Cezası ‘’ başlıklı17.maddesinde de idari para cezası türleri belirtilmiştir. Belirtilen yasal düzenlemelerışığında, somut olayda davaya konu yapılan DeveliKaymakamlığı’nın 25.05.2012 gün ve 2398sayılı işleminin konusunu oluşturan taşımaesnasında taşıtın gelmemesi eylemi 5326 sayılıKabahatler Kanunu’ndaki kabahat tanımına uygunolmadığı gibi, eylemin karşılığı olan 9.142,43TL ödenmesine ilişkin işlem de, anılan kanunda sayılanidari para cezası niteliğine uygun değildir. Ayrıca, davayakonu olayda iptali istenilen işlemin dayanağı ve kaynağıyasada belirtilenin aksine kanun değil, Develi Kaymakamlığıİlçe Milli Eğitim Müdürlüğü iledavacı T.K. arasında akdedilen sözleşmedir. Bu değerlendirmeler neticesinde, davaya konu edilen işlem ve bucezanın sebebi olan eylemin, 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun konusuna girmeyip, Develi Kaymakamlığıİlçe Milli Eğitim Müdürlüğü iledavacı T.K. arasında akdedilen sözleşmeden kaynaklandığıanlaşılmıştır. Dosya kapsamında yapılan incelemede, DeveliKaymakamlığı’nca Sarıca Köyü’ndenSaray Halı İlköğretim okuluna öğrencitaşıma işi ile ilgili olarak açık ihaleusulüyle yapılan ihale neticesinde T.K.’ın ihaleyikazandığı, ihale aşamasından sonra DeveliKaymakamlığı İlçe Milli EğitimMüdürlüğü ile T.K. arasında Yerleşim Birimive taşınan okuldaki öğrencilerin Saray Halıİlköğretim Okuluna günübirlik getirilipgötürülmesi hususunda Hizmet Alımı TipSözleşmesinin imzalandığı, sonrasında DeveliKaymakamlığı İlçe Milli EğitimMüdürlüğü’nün 25.05.2012 gün, 2398sayılı işlemi ile,yüklenicinin sözleşmehükümlerine aykırı hareket ettiği gerekçesiyle,17.maddenin c bendinde yer alan; ‘’ Taşıma esnasındataşıtın gelmediği günler içintaşıyıcıya taşıma ücretiödenmediği gibi,daha sonra önceki hak ettiği üçgünlük taşıma ücreti de ödenmez. ‘’hükmü uyarınca 9.142.43 TL para cezası ilecezalandırılmasına karar verildiği, davacıtarafından bu işlemin iptali istemiyle uyuşmazlığakonu davanın açıldığıanlaşılmıştır. 04.01.2002 tarih ve 4734 sayılı Kamu İhaleKanunu’nun ''Amaç'' başlıklı 1.maddesinde; ''Bu Kanunun amacı,kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamukaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarınınyapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.''denilmiştir.“Kapsam” başlıklı 2.maddesinde de; “Aşağıda belirtilen idarelerinkullanımında bulunan her türlü kaynaktankarşılanan mal veya hizmet alımları ile yapımişlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göreyürütülür: a) Genelbütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özelbütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlarabağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekîkuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üstkuruluşları hariç), tüzel kişiler, b) Kamuiktisadi kuruluşları ile iktisadi devlet teşekküllerindenoluşan kamu iktisadi teşebbüsleri, c) Sosyal güvenlikkuruluşları, fonlar, özel kanunlarla kurulmuş vekendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahipkuruluşlar (mesleki kuruluşlar ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) ile bağımsızbütçeli kuruluşlar, d)(a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin doğrudan veya dolaylıolarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısındanfazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş,müessese, birlik, işletme ve şirketler, e)4603 sayılı Kanunkapsamındaki bankalar ile bu bankaların doğrudan veyadolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesininyarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerinyapım ihaleleri Ancak,Tasarruf MevduatıSigorta Fonu ve bu Fonun hisselerine kısmen ya da tamamen sahipolduğu bankalar, 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar vebu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya daayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahipbulundukları şirketler ( (e) bendinde belirtilen yapım ihalelerihariç) 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankaların2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa tabi gayrimenkulyatırım ortaklıkları ile enerji, su, ulaştırma vetelekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösterenteşebbüs, işletme ve şirketler bu Kanun kapsamıdışındadır.'' denilmiştir. 05.01.2002 tarih ve 4735 sayılı Kamu İhaleSözleşmeleri Kanunu’nun ''Kapsam'' başlıklı 2.maddesinde; ''Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlartarafından söz konusu Kanun hükümlerine göreyapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmelerikapsar.'' denilmiş, ''İlkeler'' başlıklı 4.maddenin3.fıkrasında; ''...Bu Kanun kapsamındayapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşmehükümlerinin uygulanmasında eşit hak veyükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı vesözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırımaddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensipgöz önünde bulundurulur.'' denilmiştir. Belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde,4734 sayılıKamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhaleSözleşmeleri Kanunu'nun kamu hukukunu ilgilendiren yasalarolması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar yasayadayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemleriniptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde,sözleşme yapıldıktan sonra sözleşmehükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkanuyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesigerekmektedir. 4735 sayılıKanun’un ‘’ HizmetSunucularının Sorumluluğu ‘’ başlıklı 34.maddesinde; ‘’Hizmetsunucuları taahhütleri çerçevesinde kusurlu veyastandartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veyakullanılması, tasarım hatası, uygulamayanlışlığı, denetim eksikliği,taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerineuygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortayaçıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyangenel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazminettirilir…’’ hükmü yer almakta olup, davaya konuolan işlemin dayanağı olan sözleşmenin ‘’Cezalar ve Kesintiler ‘’ başlıklı 17.maddesininyasal temelini bu madde hükmü oluşturmaktadır. Sözü edilen Kanunmaddesinde taahhüdün sözleşme ve şartnamehükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerleortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumluluktanbahsedilmiş olup, buradaki sorumluluk sözleşme veşartnameye aykırılığın neticesinde meydanagelmesi muhtemel zarar ve ziyandan doğan bir tazminat sorumluluğuolmakla, uyuşmazlığa konu olayda da iptali istenilenişlemin kaynağı olan sözleşmenin 17.maddesininc bendinde yer alan; ‘’ Taşıma esnasındataşıtın gelmediği günler içintaşıyıcıya taşıma ücretiödenmediği gibi,daha sonra önceki hak ettiği üçgünlük taşıma ücreti de ödenmez. ‘’hükmü de özüitibariyle aynı şekilde meydana gelmesi muhtemel zarar ve ziyandandoğan bir tazminat sorumluluğu kapsamında değerlendirilmelive dahi davaya konu olayın temelde taraflararasındaki sözleşme ve şartname hükümlerininuygulanmasından doğan bir uyuşmazlık olduğu, busözleşme ile taraflar arasında Borçlar Kanunukapsamında bir ilişki kurulduğu kabul edilmelidir. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Develi Sulh Ceza Mahkemesi’nin görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Develi Sulh Ceza Mahkemesinin 18.10.2012gün, 2012/199 D.İş sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy