T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 285
KARAR NO : 2014 / 328
KARAR TR : 1.4.2014
ÖZET : Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen ve taahhütname imzalayan davacı tarafından, mecburi hizmet yükümlülüğünün ve tazminat borcunun kaldırılması isteminin reddine ilişkin davalı Rektörlük işleminin iptali, mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Dr. G.B.
Davalı :Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av.D.A.A.
O L A Y :Davacı dilekçesinde, 2547 Sayılı YüksekÖğretim Kurulu Kanununun 35. maddesi uyarınca 23.09.2002tarihinde Araştırma Görevlisi olarak Zonguldak BülentEcevit Üniversitesi (BEÜ) adına yüksek lisans ve doktora yapmakamacıyla Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Fen BilimleriEnstitüsü'nde göreve başladığını; bukapsamda 2002-2012 yılları arasında, yüksek lisans vedoktora eğitimini, ODTÜ bünyesindetamamladığını; Yüksek lisans ve Doktoraeğitimini yapabilmesi için, 35. madde kapsamında yapılangörevlendirmede, davalı Üniversite tarafından, şartolarak, mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüğügetiren taahhütnamenin imzalatıldığını; 2012yılında doktora eğitimini tamamladığını veeODTÜ'den kadro ilişiğinin kesilerek BEÜ'neaktarıldığını; 20.03.2013 tarihinde BEÜMühendislik Fakültesinde Araştırma Görevlisi olarakgörevine başladığını, halen bu fakültedeÖğretim Elemanı olarak görevyaptığını; 28.06.2013 tarihinde, davalıRektörlüğe dilekçe ile başvurarak, mecburi hizmetyükümlülüğünün ve tazminat borcununkaldırılması talebinde bulunduğunu; davalıRektörlük tarafından verilen 03/07/2013 tarih ve 96759302/5725sayılı cevap yazısıyla talebinin reddedildiğini ifadeederek; isteminin reddine ilişkin sözkonusu işlemin iptaline, mecburihizmet ve tazminat yükümlülüklerininkaldırılmasına karar verilmesi istemiyle, idariyargı yerinde dava açmış; daha sonra Mahkemeyeverdiği dilekçede; dava dilekçesinde belirttiğitaahhüt ve kefalet senedinin iptaline ilişkin karardan feragatettiğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,Mecburi Hizmet Yükümlülüğününkaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı İdarevekili birinci savunma dilekçesinde, görev itirazındabulunmuştur.
ZONGULDAKİDARE MAHKEMESİ:12.9.2013 gün ve E:2013/1030 sayı ile, 2577sayılı Yasanın 2. maddesinde; İdari dava türlerinin,idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı açılan iptal davaları; idari işlem veeylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları; kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı açılandavalar olarak sayıldığı; idari yargının idari eylemve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğunun kurala bağlandığı; idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davalarının; idari dava türlerinden biri olduğu;idarenin, idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarakre-sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesisetmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlaroluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırdığıve kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemelerdışında, idari yargı denetimine tabi bulunduğu; dava dosyanın incelenmesinden; bir kamu kuruluşu olan davalıidarenin kamu gücünü kullanarak ve tek taraflı olarak tesisettiği davacının, mecburi hizmet yükümlüğününkaldırılması ve imzaladığı taahhüt vekefalet senedinin iptaline karar verilmesi istemiyle yaptığıbaşvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemin iptali istemiyleaçılan bu davanın yargısal denetiminin idare hukukuna aitilkeler gözönünde bulundurulduğunda idari yargıyerince yapılmasının zorunlu olduğu sonucunaulaşılmış olduğu ve davalı idarenin görevitirazının yerinde görülmediğigerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazınınreddine, Mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir.
Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiğidilekçesi üzerine dava dosyası Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; Konunun çözümüiçin uyuşmazlığın temelini oluşturanişlemin incelenmesinin gerektiği; dava konusuuyuşmazlığın, taraflar arasındaki sözleşmedendiğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alanborçtan kaynaklandığı; 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanıyetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde: Yükseköğretimkurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğeryükseköğretim kurumlarının ihtiyacı içinyurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke vehedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyacave esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ekfıkra: 17/08/1983 -2880/18 md.) Öğretim elemanıyetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırmagörevlisi kadroları, araştırma veya doktoraçalışmaları yaptırmak üzere başka birüniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olaraktahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veyasanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıylabirlikte kendi üniversitelerine dönerler. / (Ek fıkra:17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışındayetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümleregöre bağlı oldukları yükseköğretimkurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Buyükümlülüğü yerine getirmeyenlere,yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özelkanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları buhüküm dışındadır.” hükmününyer aldığı; olayda, davacının Orta DoğuTeknik Üniversitesi FBE'de görevlendirilmeden önce yüklenmesenedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetindebulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinindevredildiği kurum tarafından görevden çekilmişsayıldığında mecburi hizmetine tekabül edenödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca buödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs.vergi ve kanuni ödemelerle birlikte Üniversitesi emrine nakden ve defatenödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, söz konusu yüklenmeve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmetyükümlülüğü ya da parasalkarşılığı taahhüt edilmek suretiyleÜniversite ile araştırma görevlisi arasında,tarafların karşılıklı hak veyükümlülüklerini içeren bir sözleşmeilişkisi kurulduğunun açık olduğu; dolayısıyla,uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmedendiğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alanborçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alanborçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevlibulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine kararvermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlütoplantısında;
l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneğiüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,10. maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, BülentEcevit Üniversitesinde Araştırma Görevlisi olarakçalışmakta iken, 2547 sayılı Kanun’un 35.maddesi kapsamında Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen BilimleriEnstitüsü'nde yüksek lisans ve doktora eğitimi almaküzere görevlendirilmesi sebebiyle, Bülent Ecevit Üniversitesi’nekarşı mecburi hizmet ve tazminatyükümlülüğü getiren taahhütname imzalayandavacının; mecburi hizmetyükümlülüğünün ve tazminat borcununkaldırılması isteminin reddine ilişkin davalıRektörlüğün 03/07/2013 tarih ve 96759302/5725 sayılıişleminin iptali, mecburi hizmet ve tazminatyükümlülüğünün kaldırılmasıistemiyle açılmıştır.
(Davacıdaha sonra Mahkemeye verdiği dilekçede; dava dilekçesindebelirttiği taahhüt ve kefalet senedinin iptaline ilişkinkarardan feragat ettiğinden bu hususta karar verilmesine yerolmadığına, Mecburi HizmetYükümlülüğünün kaldırılmasınakarar verilmesini istemiştir.)
2547sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretimelemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde“Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yenikurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretimkurumlarının ihtiyacı için yurt içinde vedışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine veYükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslaragöre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ekfıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanıyetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırmagörevlisi kadroları, araştırma veya doktoraçalışmaları yaptırmak üzere başka birüniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olaraktahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veyasanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıylabirlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurtiçi veya yurt dışında yetiştirilen öğretimelemanları, genel hükümlere göre bağlıoldukları yükseköğretim kurumlarında mecburihizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Buyükümlülüğü yerine getirmeyenlere,yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özelkanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları buhüküm dışındadır.” hükmüne yerverilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, Bülent Ecevit Üniversitesi’ndearaştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesiuyarınca anılan Üniversite adına Orta Doğu Teknik Üniversitesi’ndeyüksek lisans ve doktora eğitimi yapmak üzere görevlendirilendavacı tarafından, Orta Doğu Teknik Üniversitesi'negönderilmesinden önce düzenlenen taahhütname ve kefaletsenedinden kaynaklanan, mecburi hizmet ve tazminatyükümlülüğünün kaldırılması istemininreddine ilişkin davalı Rektörlük işleminin iptali,mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüğününkaldırılması istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumagöre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleritarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşıtaahhütte bulunulması karşısında; davacı tarafındantaahhütname ve kefalet senedinden kaynaklanan mecburi hizmet ve tazminatyükümlülüğünün kaldırılmasıisteminin reddine ilişkin davalı Rektörlük işlemininiptali, mecburi hizmet ve tazminatyükümlülüğünün kaldırılmasıistemiyle açılan davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı rektörlük vekiliningörev itirazının reddine ilişkin Zonguldak İdareMahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı Rektörlük vekilinin GÖREVİTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Zonguldakİdare Mahkemesinin 12.9.2013 gün ve E:2013/1030 sayılı GÖREVLİLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde, Üye SıddıkYILDIZ’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Sıddık
YILDIZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
KARŞI OY YAZISI
Dava, Bülent Ecevit Üniversitesinde Araştırma Görevlisiolarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Kanun’un35. maddesi kapsamında Orta Doğu Teknik Üniversitesi, FenBilimleri Enstitüsü'nde yüksek lisans ve doktora eğitimialmak üzere görevlendirilmesi sebebiyle, Bülent EcevitÜniversitesi’ne karşı mecburi hizmet ve tazminatyükümlülüğü getiren taahhütname imzalayandavacının; mecburi hizmetyükümlülüğünün ve tazminat borcununkaldırılması isteminin reddine ilişkin davalıRektörlüğün 03/07/2013 tarih ve 96759302/5725sayılı işleminin iptali, mecburi hizmet ve tazminatyükümlülüğünün kaldırılmasıistemiyle açılmıştır.
2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
2547sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitedeöğretim üyesi yetiştirme programı kapsamındaeğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç gözönünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt vekefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği veözgür iradesi ile imzaladığından söz etmeyeolanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanınıilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamugücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulantaahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın2577 sayılı Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptaldavaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ncayapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle,aksi yöndeki karara karşıyım.
Üye
Sıddık YILDIZ
Full & Egal Universal Law Academy