T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 250
KARAR NO : 2014 / 321
KARAR TR : 01.04.2014
ÖZET : Davacının kullandığı araca, Belediye Başkanlığına ait çöp kamyonunun çarpması nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü maddi, manevi zararın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasa’nın 106. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R Davacı :Ü.Y.C. Vekili :Av. B.Y. Davalılar :Adli Yargıda 1-F.G. Vekili :Av. B.Ö. 2-Karabağlar Belediye Başkanlığı Vekili :Av. G.A.T. 3-Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi Vekili :Av. Ş.K. İdari Yargıda Karabağlar Belediye Başkanlığı OLAY :Davacı vekili, davadilekçesinde özetle, müvekkili Dr. Ü.Y.C.'un18 Mart 2011 tarihinde yönetimindeki 35 AN 1777 plakalı aracıylaYeşildere çevre yolundan Bornova –Karşıyakaistikametine gitmekte iken Karabağlar BelediyeBaşkanlığı'na ait ve davalı Fevzi Guyuk'un sevk veidaresindeki 35 LL 550 plakalı çöp kamyonunun asli kusurluolarak arkadan çarpması sonucu yaralandığını,müvekkilinin aracının pert olduğunu, kaza esnasındadizinden yaralandığını, sinir harabiyeti olduğunuayrıca boyun omurgasında düzleşme ve zedelenmenin sözkonusu olduğunu, kendisinin doktor olduğunu ve uzun süreçalışamadığını, bu kazadan sonramüvekkilinin psikolojik olarak da etkilendiğini, trafiğeçıkamaz hale geldiğini, işine taksi ile gitmek zorundakaldığını, merdivençıkamadığını, Buca - Dıaverum diyalizmerkezindeki net 4.988,55 TL aylık aldığı işinikaybettiğini, fiziki durumu itibariyle hareketleri kısıtlananmüvekkilinin özel sektörde iki ayrı işe dahagirdiğini, fakat merdiven çıkamadığı vedevamlı ağrıları olması sebebi ilemaaşının 1/2 oranındadüştüğünü ve girdiği işlerdenayrılmak zorunda kaldığını, müvekkilinin hayatınıtehlikeye sokan sürücü Fevzi Guyuk'unyağışlı havada Yeşildere çevre yolundainsanların hayatını hiçe sayarak sol şerittençok süratli olarak seyrettiğini, bunun sonucunda trafiksıkıştığında duramadığını,müvekkiline 7 tonluk kamyon ile arkadançarptığını müvekkilinin şans eseriölmekten kurtulduğunu belirterek fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydı ile müvekkili için kaza tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte 1.000,00 TL maddi tazminat ve30.000,00-TL manevi tazminat olmak üzere 31.000,00 TL tazminatahükmedilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. İzmir5. Asliye Hukuk Mahkemesi : 11.2.2013 gün ve E: 2012/212 sayıile, davalı belediye başkanlığı aleyhineaçılan davanın bu davadan tefriki ile yeni esasa kaydınakarar vermiş, Karabağlar Belediye Başkanlığıhusumetiyle açılan davayı E: 2013/96 esas sayılıdosyaya kaydetmiştir. İZMİR5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 4.4.2013 gün ve E: 2013/96, K:2013/179 sayı ile, davanın davalı Belediye'ye aitçöp aracının davacının aracına arkadançarpmak sureti ile meydana gelen maddi ve manevi zararlarıntazminine ilişkin olduğu, davaya konu olayda, davalıKarabağlar Belediye Başkanlığı'na ait ancakişleteni şahıs olan çöp aracınındavacı aracına arkadan çarpması neticesindedavacının aracında meydana gelen maddi hasar ile kazaneticesinde yaralanması ve psikolojik olarak kazadan etkilenmesi sebebiile uğranılan manevi zararının tazmininin sözkonusuolduğu; davacı vekilinin 11/02/2013 tarihli oturumda davalıbelediye aleyhine açmış oldukları davada hizmet kusurunadayandığını belirttiği; olayda, davalıKarabağlar Belediye Başkanlığının görevlipersonelinin hizmet kusuru nedeniyle davacıyı zararauğratmalarının söz konusu olduğu; buna göre,davalı Buca Belediye Başkanlığı yönündenidari yargının görevli olması nedeniyle yargı yoluyönünden mahkemelerinin görevsiz bulunduğu, mahkemeleriningörevsizliğine karar verilmesi yoluna gidildiğigerekçesiyle davanın yargı yolu yönünden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez aynı istemle ve Karabağlar BelediyeBaşkanlığına karşı idari yargı yerinde davaaçmıştır. İZMİR1. İDARE MAHKEMESİ: 3.1.2014 gün ve E: 2013/1851 sayıile, 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun 85/1., 90., ve 106. maddelerinden söz ederek, kamukurum ve kuruluşlarının sahip oldukları motorluaraçların sebep olduğu zararlardan dolayı BorçlarKanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümlerine tabiolduğu, 2918 sayılı Kanunun motorlu araçlarınişletilmesinden doğan zararların tazmini konusunda özelveya kamu tüzel kişisi olması bakımından birayrım gözetmediği, dava konusu olayda, 18.03.2011 tarihindedavacının 35 AN 1777 plakalı aracı ile Yeşildereçevre yolundan Bornova-Karşıyaka yönüne gitmekteiken, davalı idareye ait 35 LL 550 plakalı çöp kamyonununarkadan çarpması sonucu yaralandığı ve aracınpert olduğu, bu nedenle uğranılan 1.000,00 TL maddi, 30.000,00TL manevi zararın tazmini istemiyle bakılan davanınaçıldığı; bu durumda, belediyeye ait aracınkarayolunda seyir halinde iken meydana gelen trafik kazası sonucu nedenolduğu zararın tazmini istemiyle açılan davanın,işletenin hukuki sorumluluğu çerçevesinde özelhukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görümve çözümünün gerektiği ancak, daha önceİzmir 5nci Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilip,bu karar kesinleştiğinden, görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruzorunluluğu doğduğu gerekçesiyle 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine, bu konuda verilecek karara değin davanınincelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘unkatılımlarıyla yapılan 01.04.2014 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekindeadli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davacının kullandığı araca, BelediyeBaşkanlığına ait çöp kamyonununçarpması nedeniyle uğradığını ilerisürdüğü maddi, manevi zararın yasal faiziyle birliktetazmini istemiyle açılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun, trafikkazalarına ilişkin yedinci kısmını izleyen hukukisorumluluk ve sigorta hakkındaki sekizinci kısmının,“ İşleten ve Araç İşleticisininBağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin HukukiSorumluluğu” başlıklı birinci bölümündeaynı başlıkla yer alan 85. maddesi, değişik birincifıkrasında “ Bir motorlu aracın işletilmesi birkimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyinzarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın birteşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veyabu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde,motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğuteşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken vemüteselsilen sorumlu olurlar.” ve değişik beşincifıkrasında “İşleten ve araçişleticisi teşebbüsün sahibi, aracınsürücüsünün veya aracın kullanılmasınayardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibisorumludur.” hükümlerini taşımakta; bubölümün sonunda yer alan, 90. maddesinde. “ Madditazminatın biçimi ve kapsamı ile manevi tazminatkonularında Borçlar Kanununun haksız fillere ilişkinhükümleri uygulanır.” denilmekte; aynıkısmın “Özel Durumlar” başlıklıüçüncü bölümünde Devlete ve kamu kuruluşlarınaait araçların durumunu düzenleyen değişik 106.maddesi ise, “ Genel bütçeye dahil dairelerle katmabütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamuiktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorluaraçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanununişletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleriuygulanır.” hükmüne yer verilmektedir. Anılanhükümlerin incelenmesinden,106.maddede sayılan kamu kurum vekuruluşlarının, sahip oldukları motorluaraçların sebep olduğu zararlardan dolayı idare hukukukurallarına değil, bu Yasa’da düzenlenen “işleten ve araç işleticisinin bağlı olduğuteşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu”çerçevesinde Borçlar Kanunu’nun haksız fiillereilişkin hükümlerine tabi kılındığı; busuretle 2918 sayılı Yasa’da, motorlu aracınişletilmesinden doğan zararların tazmini konusunda, motorluaracın sahibinin özel ya da kamu tüzel kişisi olmasıbakımından bir farklılık gözetilmeyerek işaretedilen kamu kurum ve kuruluşlarının da özel hukuktüzel kişileri gibi aynı esaslara göre sorumluolduklarının kabul edildiği anlaşılmaktadır. Dosyanınincelenmesinden, 18.03.2011 tarihinde davacının 35 AN 1777plakalı aracı ile Yeşildere çevre yolundanBornova-Karşıyaka yönüne gitmekte iken, davalı idareyeait 35 LL 550 plakalı çöp kamyonunun arkadançarpması sonucu yaralandığı ve aracın pertolduğu, bu nedenle uğranılan 1.000,00 TL maddi, 30.000,00 TLmanevi zararın tazmini istemiyle bakılan davanınaçıldığı görülmektedir. Yukarıda sözü edilenKanun hükümlerine ek olarak, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş, 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesindede açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsigeçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakaçılacak sorumluluk önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. 2918sayılı Yasa’nın anılan açıkhükümleri karşısında, kamu idaresine ait motorluaracın, trafik kural ve gereklerine tabi olarak karayolunda seyir halindeiken neden olduğu zararların tazmini istemiyle açılandavanın, işletenin hukuki sorumluluğu çerçevesindeözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği kuşkusuzdur. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu, dolayısıyla İzmir 1.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İzmir 5. AsliyeHukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın görüm veçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İzmir 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.4.2013gün ve E: 2013/96, K: 2013/179 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy