T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 313
KARAR NO : 2014 / 355
KARAR TR : 1.4.2014
ÖZET : 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu uyarınca verilen idari para ceza-sının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Stratonikeia KazısıBaşkanlığı
Vekili :Av. T.B., Av. M.U.
Davalı : Türkiye İş KurumuGenel Müdürlüğü
O L A Y : Çalışma ve SosyalGüvenlik Bakanlığı Türkiye İş KurumuMuğla İl Müdürlüğü’nün25.12.2006 gün ve .....99301 sayılı işlemi ile, 4904sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nun 3.maddesinin (d) bendine aykırılıktan dolayı (Kurumaracılığı olmadan işçi alımı)davacıya aynı Kanun’un 20. maddesi (d) bendi uyarınca28.242.00 YTL idari para cezası verilmiştir.
Davacıvekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinebaşvuruda bulun-muştur.
YATAĞAN SULH CEZA MAHKEMESİ: 12.1.2007 gün ve Müt.E:2007/11, Müt.
K:2007/10 sayı ile, 4904sayılı Kanunun 20. maddesinde, bu Kanun uyarınca verilen idaripara cezalarına karşı idari yargı yerine başvurudabulunulacağı belirtildiğinden, itirazın incelenmesininidare mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, karara yapılan itiraz üzerine, Muğla 1.Ağır Ceza Mahkemesince itirazın reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
MUĞLA 1.İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve E:2012/1179, K:2012/1360sayı ile, davanın esası hakkında verdiği kararınDanıştay 10. Dairesi'nce bozulması üzerine, bozmakararına uyarak, 4904 sayılı Kanun’un 5728sayılı Kanun ile 20. maddesinde yapılan değişiklik ileidari para cezalarına karşı idari yargı yolunabaşvurulacağına dair düzenlemeninyürürlükten kaldırıldığı, bu nedenleKabahatler Kanunu uyarınca davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Bu kez, davacı vekili aynıistemle ikinci kez adli yargı yerine başvuruda bulunmuş,Yatağan Sulh Ceza Mahkemesi'nce itirazın kabulüne, idari paracezasının kaldırılmasına karar verilmiş,yapılan itiraz üzerine, Yatağan Asliye Ceza Mahkemesi,öncelikle Yatağan Sulh Ceza Mahkemesinin Müt.E:2007/11, Müt.K:2007/10 sayılı kararı ileMuğla 1. İdare Mahkemesinin E:2012/1179, K:2012/1360sayılı kararı arasında oluştuğuanlaşılan görev uyuşmazlığınıngiderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesinin gerektiğini açıklayarak, YatağanSulh Ceza Mahkemesi'nce idari para cezasınınkaldırılma-sına dair verilen kararınkaldırılmasına, itirazın esası hakkında kararverilmesine yer olmadığına, görevuyuşmazlığının çözümüiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmeküzere Mahkemesine iadesine karar vermiş, dava dosyasıYatağan Sulh Ceza Mahkemesi'nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;
UyuşmazlıkMahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden,bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılancezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkındayapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘cezadavası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerindendolayı bu davalara ilişkin görev ve hükümuyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin HukukBölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Budurum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılıbaşvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olaykısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu vesebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle verilmiş vekesinleşmiş, adli yargı yerince de idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmişve kesinleşmiş görevsizlik kararları bulunmakta olup,ikinci kez yapılan itiraz üzerine kendine gelen davayıinceleyen adli yargı yerinin verdiği karar bakımındanbir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir.” hükmüne göre, idaremahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerineadli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bukararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanındadoğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemiise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeriyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciidavada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adliyargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlikkararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirtengerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağını tanımıştır.
Olayda, adlive idari yargı yerleri arasında meydana gelen olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi amacıyla, görevlimerciin belirtilmesi için, aynı konuda ikinci kez başvurudabulunulan adli yargı yerince, dava dosyası re’senUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247sayılı Yasada öngörülen yönteme uymamakta ise de,davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığıgözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılanbaşvurunun 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamındaolduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesininönüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığınınçözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekUyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygunolacağından görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4904sayılı Kanun’un 3. maddesinin (d) bendineaykırılık nedeniyle 20. maddesinin (d) bendi uyarıncaverilen idari para cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
4904 sayılı Türkiye İş KurumuKanunu’nun “Kurumun görevleri”başlığı altında düzenlenen 3. maddesinin (d)bendinde, “İşçi isteme veiş aramanın düzene bağlanmasına ilişkinçalışmalar yapmak, işgücünün yurtiçinde ve yurt dışında uygun oldukları işlereyerleştirilmelerine ve çeşitli işler için uygunişgücü bulunmasına ve yurt dışı hizmetakitlerinin yapılmasına aracılık etmek, istihdamındagüçlük çekilen işgücü ileişyerlerinin yasal olarak çalıştırmak zorundaoldukları işgücünün istihdamlarına katkıdabulunmak, özel istihdam bürolarına ilişkin Kuruma verilengörevleri yerine getirmek, işverenlerin yurt dışındakendi iş ve faaliyetlerinde çalıştıracağıişçileri temin etmesi ile tarım işlerinde ücretliiş ve işçi bulma aracılığına izinverilmesi ve kaldırılmasına ilişkin işlemleriyapmak” denilmiş, 20. maddesinin (d) bendinde, “ Bu Kanunun 3üncü maddesinin (d) bendine aykırı davranan gerçekve tüzel kişiler hakkında eylem başka bir suçuoluştursa dahi bir milyar lira, ayrıca Kuruma onaylatılmayan herbir yurt dışı hizmet akdi için de ikiyüzelli milyonLirası,
…………
…………
İdari paracezası verilir”
…………
İdari para cezaları tebliğ tarihindenitibaren yedi gün içinde Kuruma ödenir veya aynısüre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur.Kurumca itirazı reddedilenler idari yargı yolunabaşvurabilirler. Yargı yoluna başvurulması cezanın takipve tahsilini durdurmaz.” hükmü yer almakta iken, 8.2.2008gün ve 26781 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarakyürürlüğe giren 23.1.2008 gün ve 5728 sayılıKanun’un 503 üncü maddesi ile, “……(d) BuKanunun 3 üncü maddesinin (d) bendine aykırı davranankişilere ikibin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasınakadar, ayrıca Kuruma onaylatılmayan her bir yurt dışıhizmet akdi için de üçyüz Türk Lirası
(e)……
İdari para cezası verilir.
Kanun hükümlerine göre verilen idari paracezalarından tahsil edilen miktarın tamamı Kurum hesabınaaktarılır” şeklinde değiştirilmiştir.
4904 sayılı Türkiye İşKurumu Kanunu’nda idari para cezasına karşı kanun yolunailişkin bir düzenleme yer almamaktadır.
Öteyandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyledeğiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır";Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleriyer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir.
İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4904 sayılı Türkiyeİş Kurumu Kanunu’nda da idari para cezasına itirazkonusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Yatağan Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülenbaşvurusunun reddi ile, aynı Mahkemece verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yatağan SulhCeza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUNREDDİ ile, aynı Mahkemenin 12.1.2007 gün ve Müt.E:2007/11, Müt. K:2007/10 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Sıddık
YILDIZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy