T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 361
KARAR NO : 2014 / 401
KARAR TR : 1.4.2014
ÖZET: Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen BELMEK kurslarında, imzaladığı taahhütnameye istinaden Usta Eğiticisi olarak geçici görevli statüde çalışmakta iken emeklilik nedeniyle iş akdi feshedilen davacının,iş akdinin feshi nedeniyle, kıdem tazminatı, eksik ödenen ücret, ücretli izin ve ilave tediye alacaklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.T. Vekilleri : Av.T.T., Av.B.K., Av. H.B., Av.B.E. Davalı : Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı Vekili :Av. Ö.E. OL A Y :Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; davacının 03.11.2007tarihinden itibaren Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim veKültür Dairesi Başkanlığı tarafındanEylül ayı başından Haziran Ayı Sonuna kadardüzenlenen BELMEK kurslarında Usta Eğiticisi olarak görevaldığını, 29.03.2012 tarihi itibariyle emeklilik nedeniyleiş akdinin feshedildiğini, kurumca kendisine yaşlılıkaylığı bağlandığını, davalıbelediyede işe başlamasından itibaren "taahhütname"başlıklı evrak imzalatıldığını, anılıbelgede Devlet Memurları Kanunu’nun 176. maddesinde düzenlenenders ücreti karşılığıçalışacağı, çalışacağısüre boyunca ücret ödeneceği, verdiği aylık derssaatinin 7,5 bölünerek bulunacak gün sayısınınsigortalı primine esas gün sayılacağınınbelirtildiğini, çalışmalarının, haftanın 5günü, devlet memurlarının çalışmasaatlerine uyumlu olarak 08:30 - 17:00 saatleri olduğunu, ancak haftatatili günleri için herhangi bir ödeme olmadığını,bazı hafta sonları seminerlere, sergileriaçıldığı haftalarda da işe gidildiği haldeherhangi bir ödeme yapılmadığını, primbildirimlerinin son bir kaç yıla kadar günlük 7,5 derssaatine göre ayda 20 - 27 gün olarak bildirildiğini, 1475sayılı İş Kanunu ve 3945 sayılı kanunun 7.maddesi uyarınca, çalışanlara hafta tatiligünlerinde çalışılmadan ücret ödenmesiöngörüldüğü gibiçalışılmayan Resmi ve Dini tatil günlerinde deçalışmadığı halde ücret ödenmesizorunluluğu bulunduğunu,ancak davacıya bu günleriçin herhangi bir ödeme yapılmadığını, böylece,hem ders saat ücretlerinin eksik olarak belirlendiğini, hem deiş yerinin tatilde olduğu Cumartesi ve Pazar günleri ile resmive dini tatil günleri için herhangi bir ödeme yapılmadığını,bu şekilde çalışma dönemi boyunca ücretödemelerinin eksik yapıldığını, 6772sayılı Devlet ve Ona Bağlı müesseselerdeÇalışan İşçilere İlave TediyeYapılması hakkındaki Kanun'un 1. maddesine göre belirtilenişyerlerinde çalışan işçilere ücretsistemleri ne olursa olsun her yıl için birer aylık ücrettutarında ilave tediye ücreti ödeneceğinin belirtildiğini,aynı yasanın 3.maddesinde de bu işyerlerinceçalışan işçilere mezkur maddeler gereğinceyapılan tediyelerden ayrı olarak her yıl için biraylık istihkakları tutarında ödeme deyapılacağının hükme bağlandığını,böylece bu işyerlerinde çalışan işçilereyılda iki aylık ücretleri tutarında "ilavetediye" yapılması emredici düzenlemesine rağmendavacı ve işyerinde çalışan diğer ustaöğreticilere bu ödemelerin yapılmadığınıbelirterek, fazlaya ilişkin talep hakları saklı tutularak 100,00TL kıdem tazminatı, 15.000,00 TL eksik ödenen ücret, 100,00TL ücretli izin alacağı, 4.800,00 TL ilave tediyealacağı olmak üzere toplam 20.000,00 TL alacağın faiziile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Ankara 4. İşMahkemesi: 01.03.2013gün ve E:2012/1013, K:2013/289 karar sayılı kararı ileözetle; “…4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinin 2. fıkrası ve 4. maddesinde belirtilen ayrıkdurumlar dışında kalan bütünişyerlerinde,işverenler ile işveren vekillerine ve çalışmaşekline bakılmaksızın işçilere buKanun’un uygulanacağı belirtilmiştir. Uyuşmazlığınnormatif dayanağını oluşturan; 657 sayılıyasanın 89. maddesindeki düzenlemeye göre; “ Herderecedeki eğitim ve öğretim kurumlan ile Üniversite ve Akademi(Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapankurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veyaöğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere,öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahutaçıktan atanacaklara ücret ile ek ders göreviverilebilir. Ücretle okutulacakders saatlerinin sayısı, ders görevi alacaklarınnitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi veBakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur.” Anılan yasanın176. madde sinde; “ Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerineders görevi verilenlere, ders saati başına gündüzöğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitimkurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde,cumartesi ve pazargünleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretimfaaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanunagöre belirlenen aylık katsayısı ileçarpımından oluşan miktar üzerinden ek dersücreti ödenir. Bu ücretler,özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim veöğretim gördüğü kurumlarda görevliöğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilereyönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerineve cezaevlerinde görevli öğretmenlere % 25 fazlasıylaödenir. Bu madde kapsamındaücretle ders vermek üzere yükseköğretimkurumlarından görevlendirilen öğretim elemanlarına2914 sayılı Kanun hükümlerine göre ek ders ücretiödenir. Konferans ücreti heryıl bütçe kanunlarında gösterilir.”Hükmünü içermektedir. 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunun BüyükşehirBelediyesinin Görev, Yetki Ve Sorumluluklarını düzenleyen7/ v) maddesinde “ meslek ve beceri kazandırma kurslarıaçmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleriyürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslekliseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ileişbirliği yapmak.” Düzenlemesi yer almaktadır. Netice itibarıylayukarıda belirtilen 657 sayılı yasanın 89 ve 176 maddelerive Yargıtay’ın usta öğreticiler konusundaverdiği ilkesel kararlar bir değerlendirmeye tabi tutulduğundadavacının statü hukukuna tabiolduğu,uyuşmazlığın çözüm yerininidari yargı olduğu sonuç ve kanaati ile yargı yolun caizolmaması nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiştir. İş bu kararayapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi27.05.2013 gün ve E:2013/10970, K:2013/12399 karar sayılıilamı ile hükmün onanmasına karar vermiştir. Bu karara karşıyapılan karar düzeltme istemine ilişkin Yargıtay 22. HukukDairesi 01.10.2013 gün ve E:2013/23239,K:2013/20510 sayılıilamı ile karar düzeltme isteminin reddine karar vermiş ve kararkesinleşmiştir. Davacı vekili aynıistemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. Ankara 5. İdareMahkemesi: 28.11.2013gün,E:2013/1151 sayı ile özetle;“…davacının; 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununda tanımlanan şekliyle, memur, sözleşmeli personel,geçici personel ve işçi kapsamında bulunmadığı;idareye verdiği bir taahhütnameye istinaden, idareyle arasındabir hizmet ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek dersücretinin hesaplanmasında 657 sayılı Kanununun 176.maddesinden esinlenmiş olunmasının, davacının kamupersoneli statüsünde değerlendirilmesi için yeterliolamayacağı gibi, taahhütnameyi de idari sözleşmehaline getirmeyeceği; dolayısıyla, taahhütnameyle kurulanilişkinin, daha ziyade Türk Borçlar Kanununda tanımınıbulan hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulügerektiği değerlendirilmiştir. Bunagöre;davacının statüsü dikkatealındığında ve iş mevzuatından kaynaklanantalepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın, özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.’’ demeksuretiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi hakkında Kanun’un 19.maddesihükümleri uyarınca görevli yargı merciininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıylayapılan 1.4.2014 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın19.maddesinde öngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu,idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve KültürDairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen BELMEKkurslarında, imzaladığı taahhütnameye istinaden EvTekstili Usta Öğretici olarak geçici görevli statüdeçalışmakta iken emeklilik nedeniyle iş akdi feshedilendavacının, eksik yapıldığını iddiaettiği ödemelere karşılık, fazlaya ilişkin talephakları saklı tutularak 100,00 TL kıdem tazminatı, 15.000,00TL eksik ödenen ücret, 100,00 TL ücretli izin alacağı,4.800,00 TL ilave tediye alacağı olmak üzere toplam 20.000,00 TLalacağın, faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır. 506 SayılıSosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdinedayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; aynızamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir. Diğer taraftan;5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İşKanununa göre işçi sayılan kimselerle (o kanunundeğiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bu mahkemeler: A) (Mülga:18/10/2012-6356/81 md.) B) İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar. İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bukanundaki esas ve usullere göre bakılır. Fiili ve hukukiimkansızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır. (Ek fıkra:2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyalgüvenlik hukukundan kaynaklanan davaların görüleceğiiş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir. Dosyanınincelenmesinden; davacının, davalı idareye verdiği ve tektaraflı olarak imzaladığı bir taahhütnameye istinaden,AnkaraBüyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür DairesiBaşkanlığı bünyesinde düzenlenen Meslek EdindirmeKurslarında usta eğitici sıfatıylaçalıştığıanlaşılmıştır. Somut durum dikkatealındığında, davacının; 657sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımlanan şekliyle,memur, sözleşmeli personel, geçici personel veişçi kapsamında bulunmadığı; idareyeverdiği bir taahhütnameye istinaden, idareyle arasında birhizmet ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders ücretininhesaplanmasında 657 sayılı Kanununun 176. maddesindenesinlenmiş olunmasının,davacının kamu personelistatüsünde değerlendirilmesi için yeterli olamayacağıgibi, taahhütnameyi de idari sözleşme haline getirmeyeceği;dolayısıyla, taahhütnameyle kurulan ilişkinin, daha ziyadeTürk Borçlar Kanununda tanımını bulan hizmetsözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulünde zorunlulukbulunmaktadır. Buna göre; davacınınstatüsü dikkate alındığında ve işmevzuatından kaynaklanan talepleri gözetildiğinde;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır Açıklanannedenlerle, Ankara 5. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile, Ankara 4. İş Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 5. İdareMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 4.İş Mahkemesinin 01.03.2013 gün ve E:2012/1013, K:2013/289sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy