T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 304
KARAR NO : 2014 / 346
KARAR TR : 01.04.2014
ÖZET: Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun satış dosyasında taşınmaz satışından elde edilen paranın borçlu adına düşen hissesinin, satış memurunun hatalı işlemi sonucu davacının alacaklı olduğu icra dosyasına gönderilmek yerine icra dosyası borçlusuna ödenmesi nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :Ş.G.
Vekili :Av.E.D.
Davalı : AdaletBakanlığı
Vekili :Av. İ.A.
OL A Y : Davacı vekili, davadilekçesinde özetle; davacının Gaziosmanpaşa 1.İcra Müdürlüğü’nün E:2012/255sayılı icra dosyası ile borçlular Emine Balta veÜmit Balta aleyhine icra takibine giriştiğini, takibin kesinleşmesiüzerine borçlular ve murisleri adına kayıtlıolan taşınmazlar üzerine haciz konulması içinmuhtelif tapu sicil müdürlükleri ve Muratlı Tapu SicilMüdürlüğü’ne haciz tezkerelerigönderildiğini, 12.12.2012 tarihinde gönderilen hacizisteğinin 15.10.2012 tarihinde tapu kayıtlarınaişlendiğini; bu arada Tekirdağ ili, Muratlı ilçesi,Yeşil sırt Köyü 1360, 1433,1009, 1216, 1490, 680, 734 ve1534 parsel sayılı ve haciz konulan taşınmazlarhakkında Muratlı Satış Memurluğu’nun 2011/10 sayılısatış dosyasının da derdest olduğunu,davacının alacaklı olduğu satış dosyasınabildirildiği halde 26.11.2012-05.12.2012 tarihlerinde yapılansatış sonrasında borçlu Ümit Balta hissesinedüşen paranın, satış memurunun hatalı işlemisonucu icra dosyasına gönderilmesi yerine Ümit Balta’yaödendiğini belirterek; satış memurluğu yetkililerininkusurlu davranışları nedeni ile oluşan 12.747 TLzararın faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle adliyargıda dava açılmıştır.
MURATLIASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 04.07.2013 gün ve E:2013/55K:2013/164 sayılı kararında; “…zarardoğmasına sebep olan görevli (Mahkeme Yazı İşleriMüdürü) İİK.nun 5. maddesinde anılan"İcra ve İflas Dairesi görevlisi" değildir.Ortaklığın giderilmesi davasınısonuçlandırmış olan mahkeme satış işleminiyapmak üzere "satış memuru" olarak icra işini deyapan adliye memurunu görevlendirmiştir. Uygulamada, bu türsatışlarda HUMK’nun 571 (HMK 322) maddesindeki "menkul vegayrimenkul malların müzayedesi icra Kanununa tevfikanyapılır." hükmü gereği ve icramemurlarının konuya yatkınlıklarından da yararlanmakiçin, ekseriyetle icra memurluğundaki görevlilerkullanılmaktadır. Ancak amaç ne olursa olsun zarara sebep olankişi "İcra ve iflas dairesi görevlisi" değil"satış memurudur. Satış memurlarınıngörevlerinden doğan zararlardan devletin doğrudansorumluluğunu düzenleyen bir madde yoktur. Davanın hizmetkusurundan dolayı idari yargı yerinde açılmasıgerekir…” gerekçesi ile yargı yolufarklılığı nedeni ile davacının davadilekçesinin reddi ile görevsizlik kararı verilmiş veverilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacıvekili, bu kez aynı istemle idari yargıda davaaçmıştır.
TEKİRDAĞİDARE MAHKEMESİ:31.12.2013 gün ve E:2013/1345 sayılıgönderme kararında “…Uyuşmazlık konusu olayda;İcra ve İflas Yasasının 5 inci maddesi kapsamında icrave iflas dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminatdavalarının adli yargı yerinde görüleceğikuşkusuzdur. Ancak; olayda olduğu gibi Sulh Hukuk Hakimininsatış memuru sıfatıyla görevlendirdiği yazıişleri müdürünün yaptığı iş veişlemler, fonksiyonel anlamda idari işlem kapsamındabulunmadığı gibi bu işlemlerin yargısal denetiminin deicra ve iflas yasasının 4/son ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun 322/2maddeleri uyarınca adli yargı mercilerince yapılacağıtartışmasızdır.
Öteyandan; görevli yargı yeri, "satış memuru"nunicra ve iflas dairesi görevlisi olup olmadığınabakılarak değil, görevlinin icra ettiği görevin icrave İflas Kanunu hükümleri dairesince icra edilipedilmediği, başka bir deyişle iş ve işlemlerin icra veiflas hükümlerine göre yürütülüp yürütülmediğinoktasından hareketle tayin edilmesi gerektiği, nitekim Sulh HukukMahkemesi Hâkimliğince "satış memuru"nunHMK'nın 322/2. maddesine göre tayin edildiği, olayda olduğugibi taşınmaz malların satışının daİcra ve iflas Kanunu hükümlerine göreçözümlenmesi gerektiği açık olduğundan,satışın icra müdürlüğünce ya da"satış memurluğunca yapılmış olması yada satışın icrai takiple ilgili olmaması ya da icramüdürünün veya Mahkeme Yazı işleriMüdürünün satış memuru sıfatı ileişlem yapmasının kanunun amaçsal yorumunun bir sonucuolarak sonuca etkili olmadığı, aksi takdirde; Sulh HukukHâkiminin taşınmazın satışı amacıyla"satış memuru" sıfatıyla icramüdürünü görevlendirmesi durumunda ortayaçıkan zararın tazmini istemiyle icra ve iflasyasasının 5 inci maddesi uyarınca adli yargı merciinde,"satış memuru" sıfatıyla mahkeme yazıişleri müdürünü görevlendirilmesi durumunda iseidari yargı merciinde dava açılması gerektiği gibibir sonuç ortaya çıkacağından aynı konununiki farklı yargı yerinde çözümlenmesininmümkün olamayacağı anlaşıldığından"satış memuru" olarak görevlendirilen mahkemeyazı İşleri müdürünün iş veişlemlerinden doğan zararın tazmini istemiyle açılaniş bu davanın görüm ve çözüm yerinin adliyargı merciilerine ait olduğu sonucunavarılmıştır…” gerekçesi ile, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesihükümleri uyarınca görevli yargı merciininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesinegönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceyekadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememizegönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ünBaşkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, AliÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve MehmetAKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 01.04.2014günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Muratlı Sulh Hukuk Mahkemesi SatışMemurluğu’nun 2011/10 Esas sayılı dosyasında26.11.2012 ve 05.12.2012 tarihlerinde yapılan ve akabinde kesinleşentaşınmaz satışından elde edilen paranınborçlu Ümit Balta adına düşen hissesinin,satış memurunun hatalı işlemi sonucu davacınınalacaklı olduğu icra dosyasına gönderilmek yerine icradosyası borçlusuna ödenmesi nedeniyle uğranıldığınıileri sürdüğü zararın faiziyle birlikte tahsiliistemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; 25.05.2010 tarihinde yetki belgesineistinaden alacaklı Durmaz Kardeşler Tar. Al. San.Ltd. Ştd.Tarafından Ümit Balta ve müşterekleri aleyhine,Muratlıİlçesi, Yeşilsırt Köyü 734, 680, 1534, 1490,1433, 1360, 1216 ve 1009 parsel sayılı taşınmazlarındavalıların murisi İbrahim Balta adına kayıtlıolduğu, davalıların borçları nedeniyle,davacının alacağını tahsil edebilmesi için davakonusu gayrimenkullerin satılarak bedellerinin veraset ilamındakihisseleri oranında paylaştırılması istemiyle adliyargıda dava açıldığı; 1216 parselsayılı taşınmaz hakkında açılan davadanferagat edildiği; yapılan yargılama sonucu MuratlıSulh Hukuk Mahkemesinin 09.06.2011 gün ve E:2010/167 K:2011/197sayılı kararında “… davanın kısmenkabulüne, dava konusu 734, 680, 1534, 1490,1360 ve 1009 parselsayılı taşınmazların, mevcut elbirliği ile mülkiyetşeklindeki ortaklığın tüm takyidatlarıylabirlikte açık arttırma ile satış suretiylegiderilmesine, satış memuru olarak Muratlı Adliyesi Yazıİşleri Vekili Ekrem Değirmenci’ningörevlendirilmesine…” şeklinde hükümkurularak satış memuru olarak Muratlı Yazı İşleriVekili görevlendirildiği ve verilen kararın temyiz edilmeksizinkesinleşmesinin ardından satış işlemlerininbaşladığı, eldeki dosyanın bu karar sonrasısatış işlemlerinin gerçekleştirildiğiMuratlı Sulh Hukuk Mahkemesi İzale-i Şuyu SatışMemurluğu’nun 2011/10 sayılı dosyasındasatış memurunun yaptığı işlemler sonucuuğranıldığı ileri sürülen zararınkarşılanması istemiyle açıldığıanlaşılmıştır.
Yine yapılan incelemede; davacı Şefik Gören’in,Gaziosmanpaşa 1. İcraMüdürlüğü’nün E: 2012/255 sayılıicra dosyası ile borçlular Emine Balta ve Ümit Balta aleyhineicra takibine giriştiği, takibin kesinleşmesi üzerineborçlular ve murisleri adına kayıtlı olantaşınmazlar üzerine haciz konulması için muhteliftapu sicil müdürlükleri ve Muratlı Tapu SicilMüdürlüğü’ne haciz tezkerelerigönderildiği, 12.12.2012 tarihinde gönderilen hacizisteğinin 15.10.2012 tarihinde tapu kayıtlarınaişlendiğini; bu arada Tekirdağ ili, Muratlı ilçesi,Yeşil sırt Köyü 1360, 1433,1009, 1216, 1490, 680, 734 ve1534 parsel sayılı ve haciz konulan taşınmazlarhakkında Muratlı Satış Memurluğu’nun 2011/10 sayılısatış dosyasının da derdest olduğunu,davacının alacaklı olduğu satış dosyasınabildirildiği görülmüştür.
Anayasa’nın “Mahkemelerin Kuruluşu”başlıklı 142. Maddesinde, Mahkemelerinkuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılamausulleri kanunla düzenleneceği belirlenmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “SulhHukuk Mahkemelerinin Görevi” başlıklı 4. Maddesinde,“ (1) Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunundeğer veya tutarına bakılmaksızın;… b)Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasınave ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları,görürler.”
Basit Yargılama Usulüne ilişkin hükümlerinuygulanmasına ilişkin 322. maddesinin 2. fıkrasında;“Paylaştırma veortaklığın giderilmesi için satışyapılması gereken hâllerde, hâkim satışiçin bir memur görevlendirir. Taşınır vetaşınmaz malların satışı İcra ve İflasKanunu hükümlerine göre yapılır.” denilmeksuretiyle ortaklığın giderilmesi davalarında görevlimahkemenin “Sulh Hukuk Mahkemeleri” olduğu veortaklığın satış suretiyle giderilmesine kararverilmesi halinde satış memurunun görevlendirilmesi vesatış işlemleri sırasında uygulanacakhükümlerin İcra İflas Kanunun hükümleriolduğu açıklanmıştır.
Buradan hareketle İcra İflas Kanununabaktığımızda; 2004 sayılı İcra ve İflasKanunu’nun İcra Mahkemeleri başlıklı 4. Maddesinde(Değişikmadde: 03/07/1940 - 3890/1 md.); “(Değişik fıkra:17/07/2003 - 4949 S.K./1. md.) İcra ve iflasdairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerleitirazların incelenmesi icra mahkemesi hakimi yahut kanun gereğincebu görev kendisine verilmiş olan hakim tarafındanyapılır. İş durumunun gerekli kıldığıyerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlugörüşü ile Adalet Bakanlığınca icramahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra mahkemesidaireleri numaralandırılır. İcra mahkemesinin birden fazladairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve bunailişkin esaslar, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kuruluncabelirlenir. Her icra mahkemesi hakimi, kendisine Adli Yargı AdaletKomisyonu Başkanlığınca dönüşümlüolarak bağlanan icra ve iflas dairelerinin muamelelerine yönelikşikayetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim vedenetimlerini yapar, idari işlerine bakar.
İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerininmuamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazlarıntetkik mercii o mahkemenin hâkimidir.”
AynıKanunun “Sorumluluk” başlıklı 5. Maddesinde ; (Değişikmadde: 06/06/1985 - 3222/1 md.) İcra ve İflas Dairesigörevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davaları, ancak idare aleyhine açılabilir. Devletin,zararın meydana gelmesinde kusuru bulunan görevlilere rücuhakkı saklıdır. Bu davalara adliye mahkemelerindebakılır.” hükümleri ile de bu kanun kapsamındaortaya çıkacak zararlardan dolayı ancak devletekarşı açılabilecek tazminat davalarının adliyemahkemelerinde görüleceği düzenlenmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınırı” başlıklı 2. Maddesinde;“1. ( Değişik bent:10/06/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesi'nin 21/09/1995 tarihve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yenidendüzenleme: 08/06/2000 - 4577/5. md) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) ( Değişikbent: 18/12/1999 - 4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenintakdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3.Cumhurbaşkanının doğrudan doğruyayaptığı işlemler idari yargı denetimidışındadır” şeklinde düzenleme ile idaridavaların kapsamı belirlenmiştir.” hükümleri ileidari yargının görev alanı belirlenmiştir.
Yukarıda açıklanan yasaldüzenlemeler birlikte somut olay birlikte elealındığında; Sulh Hukuk Mahkemesininortaklığın giderilmesi davası sonunda, dava konusununsatılarak ortaklığın giderilmesi işlemlerindegörevlendirilen satış memurunun yapmış olduğuişlemlere karşı yapılan şikâyetlerin ilgili SulhMahkemesine yapılacağı ve satış memurunun İcra veİflas Kanunu hükümlerine göre satışıgerçekleştireceği ve görevlerinden doğan devletekarşı açılacak tazminat davalarının adliyargıda görüleceği anlaşılmaktadır.
Hal böyle iken, satış memuru tarafındanyürütülen satış işlemlerine ilişkin olarakyapılan satış sonrasında, tapuda hissedar olanborçlunun payına düşen paranın, dosyaya bildirilenhacze rağmen borçluya ödenmesinin kanunaaykırılığı iddiası ile uğranılan zararailişkin incelemenin, söz konusu satış dosyasıüzerinden yapılarak, anılan işlemin kanuna uygun olupolmadığı hususunda karar verileceği kuşkusuzdur. Adliyargılamanın bir parçasını oluşturan buuyuşmazlığın, satış memurunun tesis ettiğibir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, buişlemin yasaya uygun olup olmadığı ve bunun sonucundasatış memurunun kusurlu davranışının zararoluşturup oluşturmadığını adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği sonucunavarılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Tekirdağ İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile, Muratlı Asliye Hukuk Mahkemesince verilengörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S ON U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Tekirdağ İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Muratlı Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 04.07.2013gün ve E:2013/55 K:2013/164 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy