T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2013 / 1807
KARAR NO : 2014 / 146
KARAR TR : 03.03.2014
ÖZET : Abonelik sözleşmesi gereği idare tarafından sağlanan kartlı su sayacı ile su kullanan davacının, sürekli ve kesintisiz su hizmeti alabilmek için sözleşme kapsamındaki sayacının değiştirilerek mekanik sayaç takılması talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : M.S.
Davalı :Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ASKİGenel Müdürlüğü
Vekili :Av. İ.A.
O L A Y : Davacı, dava dilekçesindeözetle; Kavaklıdere Mahallesi, Bestekar Sokak, 20/10Çankaya/Ankara adresinde bulunan ikametgahında 78841 abonenumarasıyla davalı idare ile aralarında su aboneliğibulunduğunu, davalı idareye verdiği 18.02.2013 tarihlidilekçesiyle kartlı su sayacının mekanik su sayacıile değiştirilmesini talep ettiği halde bu talebinin 20.02.2013gün ve 3446 sayılı yazı ile reddedildiğini; redkararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerekdavalı idarenin 20.02.2013 gün ve 3446 sayılıişleminin iptali istemiyle idari yargıda davaaçmıştır.
Davalı vekili, cevapdilekçesinde özetle; davacı ile davalı idare arasındaabonelik sözleşmesi olduğu, davacının busözleşmeye dayanarak tüketici sıfatıyla bu davayıaçmış olması nedeniyle Tüketici Mahkemesiningörevli olduğunu gerekçesiyle görev itirazındabulunmuştur.
ANKARA 13. İDAREMAHKEMESİ: 03.07.2013 gün ve E:2013/559 sayılıkararında “… davacının KavaklıdereMahallesi, Bestekar Sokak, 20/10 Çankaya adresinde bulunanikametgahına ilişkin 78841 abonelik numarasıyla tesis edilen sukullanım aboneliği sözleşmesinde kartlı susayacının mekanik su sayacı ile değiştirilmesi ileilgili bir hususi şart yer almadığı, dolayısıylabu istemin sözleşme hükümlerindenkaynaklanmadığı, sözleşmeden bağımsızolarak davacının hakkında idari bir işlem tesis edilmesineyönelik talebi sonucu idari bir makamca kamu gücüne dayalıolarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesisetmiş olduğu sonucuna varıldığından iptaliistenen işlemden kaynaklanan uyuşmazlık, idariyargının görev alanında bulunmaktadır…”gerekçesiyle davalı idarenin görev itirazınınreddine karar verilmiştir.
Davalı AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı ASKİGenel Müdürlüğü vekilinin, idari yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içerisindeverdiği dilekçesi, dava dosyasının onaylı birörneği Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI: “…Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğünün, 21.11.1981 tarih ve 2560sayılı Kanuna 3305 sayılı kanunla eklenen ek 4. madde veBakanlar Kurulunun 11.3.1987 tarih ve 87/11594 sayılıkararının 1. maddesi ile Ankara BüyükşehirBelediyesi'ne bağlı olarak kurulmuş olup, AnkaraBüyükşehir Belediyesi sınırları içindekuruluş Kanununda belirtilen su ve kanalizasyon işlerini yapmakla görevlimüstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine haizbir kuruluştur. Davalı idare su dağıtım faaliyetinitekel olarak yürütüp, kamu gücünü kullanarakabonelik şartlarını ve abonelik esaslarınıbelirlemektedir. İdare ile aboneler arasında sözleşmeyapılmaktadır. Bu sözleşmeden doğanuyuşmazlıkların adli yargı yerindeçözümleneceği kuşkusuzdur.
Davaya konu olayda,taraflar arasında su kullanımı konusunda 1002016 abone kodu ile78841-98 nolu abone numarası verilerek abonelik sözleşmesiyapıldığı ve dosyaya sunulduğu anlaşılmaktadır.İdare tarafından sözleşme kapsamında sunulan hizmetinmiktarının ölçülmesi ve ücretlendirilmesi,abonenin su hattına konulan ve ölçüme yarayansayaç aracılığı ile sağlanmaktadır.Ölçüm için kullanılan sayacın kartlı yada normal sayaç olması hizmetin sunumundaki kalite, süreklilikve ücretlendirme politikaları ile ilgili olup, doğrudandoğruya sözleşmenin uygulanması ve hizmet bedelinin tahsiliile ilgili olmakla, bu aşamada ortaya çıkan sorunlarınTüketicilerin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamındaçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu düşünülmektedir…” gerekçesiyle,2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığı’na gönderilmesine kararvermiştir.
İNCELEME VEGEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler:Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, NurdaneTOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıylayapılan 03.03.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, aboneliksözleşmesi gereği idare tarafından sağlanankartlı su sayacı ile su kullanan davacının, sürekli vekesintisiz su hizmeti alabilmek için sözleşme kapsamındakisayacının değiştirilerek normal sayaçtakılması talebinin reddine ilişkin işlemin iptaliistemiyle açılmıştır.
2560 sayılıİstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve GörevleriHakkında Kanunun Ek-5. maddesinde (5.6.1986 tarih ve 3305 sayılıKanunun 3. maddesi ile gelen Ek-4. madde hükmü olup maddenumarası teselsül ettirilmiştir), bu Kanunun diğerbüyükşehir belediyelerinde de uygulanacağınaişaret edilmek suretiyle Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi de buKanun kapsamına alınmış anılan Yasanın 3305sayılı Yasa ile değişik 23. maddesinde “susatışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdekikullanılmış suların uzaklaştırılması,septik çukurların boşaltılması giderleri içinayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetimve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gideryazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsimasrafları ve %10’dan aşağı olmayacak nispetindebir kâr oranı esas alınır.
Tarifelerin tespiti iletahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yasahükümlerine dayanılarak çıkarılan Ankara Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve AboneHizmetleri Yönetmeliği’nin “Amaç”başlıklı 1. Maddesinde; “ 20.11.1981 tarihli ve 2560Sayılı İSKİ Kuruluş Kanununa 5.6.1986 tarihli ve 3305sayılı Kanun ile eklenen Ek Madde 5 uyarınca kurulan Ankara Suve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) GenelMüdürlüğü’nün; su satışı,kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış sularınuzaklaştırılması, septik çukurlarınboşaltılması, bu işlemlere ilişkin hizmetlerle ilgilitarifelerin tespiti ve bu bedellerin tahsili ile abonelere verilecek diğertüm hizmetlere ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.”
“Kapsam”başlıklı 2. Maddesinde; “ Bu Yönetmelik,İdare’nin 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı İSKİKuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1’ inci maddesi vediğer kanunlarla belirlenen görev alanı içerisinde,tüm su kaynaklarından sağlanan içme, kullanma veendüstri suyunun tüketicilere ulaştırılması vekullanımdan sonra uzaklaştırılmasına ilişkin hertürlü hizmet, bedel, pay, teminat ve yaptırımlarıntespiti ile bunların tahakkuk ve tahsiline ilişkin usul veesasları kapsar.”
“Tanımlar”başlıklı 4. Maddesinde “ (1) Bu Yönetmeliğinuygulanmasında;
a) Abone: İdarece sunulan su/atık suveya atık su hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacak gerçekveya tüzel kişileri,…
bb) Ön ödemeli/kartlısu sayacı: Aboneninbedelini daha önceden ödediği miktarda su kullanımınaimkân veren, Ölçü ve Ölçü Aletleri MuayeneYönetmeliğine tâbi ve İdarenin sistemine uyumsağlayan ölçü aletini,
…
ff) Sayaç: “2004/22/AT MI-001Ölçü Aletleri Yönetmeliğine” tâbi,Abonenin kullandığı suyu ölçmeye yarayan veİdarenin sistemine uyum sağlayan ölçü aletini,(13) Yeni abone olan yerlere mekanik veya ön ödemeli/kartlısayaç takılmasına karar vermeye Yönetim Kuruluyetkilidir. İdare, gerekli gördüğü hallerde aboneninmevcut mekanik/kartlı sayacını, kartlı/mekaniksayaçla değiştirmeye yetkilidir. Hangi durumlarda sayacındeğişeceği ile sayaç bedelinin ve sayaçdeğiştirme bedelinin aboneden alınıpalınmayacağını Yönetim Kurulu belirler.”
“Abone olma koşularıve uygulama esasları” başlıklı 33. Maddesinde;”(1) Su kullanılan yerde suyu fiilen tüketen ve atıksuüreten gerçek veya tüzel kişilerin:
a) Su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalanmak içinidareye başvurarak abone sözleşmesi yapmalarışarttır. b) İdare tarafından başvurular incelenip, suve kanal hizmetiyle ilgili abonelik tesis edilip edilemeyeceği yasal,idari ve teknik yönden incelenir. Yapılan inceleme sonunda buhizmetlerin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığıtespit edilirse, başvuru sahibinden, yürürlüktekitarifesine göre, bu Yönetmelik uyarınca tahsili gereken bedellertahsil edildikten sonra abonelik tesis edilir. (2) Abonelik tesis edilen her yere bir abonelik esasnumarası verilir. Abone değişikliği yapılsa bileabonelik numarası değiştirilmeksizin yeni kullanıcıile abone sözleşmesi yapılır. (3) Abone sözleşmesi, abone veyaidare tarafından feshedilmedikçe aynı koşullarla devameder. “Sayaçlar”başlıklı 34. Maddesinde: “(1) Abonelerin tükettiği su veyaürettiği atıksu miktarı, standartlara uygun sistem,çap ve tiplerde, ayarlı ve damgalı sayaçlarlaölçülür… (13) Yeni abone olan yerlere mekanik veyaön ödemeli/kartlı sayaç takılmasına kararvermeye Yönetim Kurulu yetkilidir. İdare, gerekligördüğü hallerde abonenin mevcut mekanik/kartlısayacını, kartlı/mekanik sayaçla değiştirmeyeyetkilidir. Hangi durumlarda sayacın değişeceği ilesayaç bedelinin ve sayaç değiştirme bedelinin abonedenalınıp alınmayacağını Yönetim Kurulubelirler..” şeklinde düzenlemeler yer almaktadır. Yukarıda açıklananyönetmelik hükümlerine baktığımızda;gerçek kişilerin konutlarında su kullanabilmeleri içinidare ile abone sözleşmesi yapılması gerekmektedir. Busözleşmenin nasıl ve ne şekilde yapılacağıbelirtilen yönetmelikte ayrıntılı olarakaçıklanmıştır. 28/11/2013 tarih ve 28835sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 07/11/2013 tarih ve 6502sayılı "Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun"un86. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 4822 sayılı Yasa iledeğişik 4077 sayılı Tüketicinin KorunmasıHakkındaki Kanunun “ Amaç” başlıklı 1.Maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, (...) kamu yararına uygunolarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomikçıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı,eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerdenkorunmasını sağlayıcı önlemleri almak vetüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek vebu konudaki politikaların oluşturulmasındagönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkinhususları düzenlemektir.” “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde; “ Bu Kanun, 1 incimaddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasalarındatüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlütüketici işlemini kapsar. “ Tüketici Mahkemeleri” başlıklı23. Maddesinde (Değişikmadde: 06/03/2003 - 4822 S.K./30. md.); “Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarakçıkacak her türlü ihtilaflara tüketicimahkemelerinde bakılır…” hükümleri yer almaktaiken söz konusu Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. 28.11.2013tarih ve 6502 sayılı “ Tüketicinin KorunmasıHakkında Kanun’un “Amaç”başlıklı1. Maddesinde; “ (1) Bu Kanunun amacı; kamu yararına uygunolarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomikçıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin edici,çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı,tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendiriciönlemleri almak, tüketicilerin kendilerini koruyucugirişimlerini özendirmek ve bu konulardaki politikalarınoluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleriteşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.” “Kapsam”başlıklı 2. Maddesinde; “ Bu Kanun, her türlütüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamalarıkapsar.” “AbonelikSözleşmeleri” başlıklı 52. Maddesinde“ (1) Abonelik sözleşmesi, tüketicinin, belirli bir malveya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesinisağlayan sözleşmelerdir.… (7) Sözleşmeninzorunlu içeriği, tüketici ile satıcı vesağlayıcının hak ve yükümlülükleri ilediğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir…” “TüketiciMahkemeleri” başlıklı 73. Maddesinde; “Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardandoğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketicimahkemeleri görevlidir. “şeklinde düzenlemeler ileönceki 4077 sayılı Kanun’a göre dahaayrıntılı düzenlemelere yer vermekle birlikteuyuşmazlıkların çözümünün yine adliyargıda olduğu belirlenmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; taraflar arasında su kullanımıkonusunda 1002016 abone kodu ile 78841-98 nolu abone numarası verilerekabonelik sözleşmesi yapıldığı,davacının 18.02.2013 tarihinde kartlı su sayacınınmekanik su sayacı ile değiştirilmesini talep ettiği ve butalebin davalı idare tarafından 20.02.2013 gün veM.06.1.ABB.5.01.12.00.314.01.01.01.-7221-3446 sayılı yazı ilearalarında bulunan akit gereği kartlı sayacınkullanılması beyan ve kabul edildiği gerekçesiylereddedilmesi üzerine; idari yargıda işlemin iptali içindava açıldığıanlaşılmıştır. ASKİ, Anayasadabelirtilen mahalli müşterek ihtiyaçlarıkarşılamak amacı doğrultusunda belediyelerce yerine getirilenkamu hizmetleri arasında yer alan su ve kanalizasyon hizmetleriniyürütmek üzere; büyükşehir belediyesinebağlı, müstakil bütçeli ve kamu tüzelkişiliğini haiz olarak kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur. Böyle olmaklabirlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmeteilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargıdüzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukukilişkilerinden veya kamusal yetkilerin kullanılmasındandoğup doğmadığına bakmak gerekir. Su satışıişi, bir kamu hizmeti niteliğini taşımakta ise de;ASKİ bu hizmeti, yasanın belirlediği kâr oranındanaşağı olmamak üzere kârlılık ve verimlilikilkelerine ve özel hukuk kurallarına göreyürütmek durumundadır. Abone ile ASKİ arasındayapılan abone sözleşmesi, daha çok tip sözleşmegörünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin,sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerinekatılımı söz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişiarasında kurulan özel hukuk ilişkisini kamu hukukuilişkisine dönüştürmez. Çünkü,birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çokkişiye götürülme zorunluluğu, işin,çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerinkatılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklıkılmaktadır. Öte yandan, AnayasaMahkemesi 18.2.1985 günlü, E:1984/9, K:1985/4 sayılıkararında, karayollarından, köprülerden alınangeçiş parası, su, elektrik, havagazı,demiryolları, hava yolları, kimi hastane ücretleri gibi,ekonomik koşullara göre oluşturulan ve tesislerinbakımını, idamesini ve yeni yatırımlaryapılmasını sağlamak için yapılan ödemeleri,belirli kamu hizmetleri karşılığındakişilerden alınan, resim, harç ve benzeri maliyükümlülüklerden ayrı kabul etmiştir. Tüm buaçıklamalara göre, ortada davacı ile davalı idarearasında yapılmış bir abone sözleşmesinedayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre çözümlenesigerekeceğinden, davanın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerekmektedir. Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununkabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı ASKİ GenelMüdürlüğü vekilinin görev itirazınınAnkara 13. İdare Mahkemesince reddine ilişkin kararınınkaldırılması gerekmiştir. SO N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı ASKİ GenelMüdürlüğü vekilinin görev itirazınınAnkara 13. İdare Mahkemesi’nin 03.07.2013 gün ve E:2013/559 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy