T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 60
KARAR NO : 2014 / 156
KARAR TR : 3.3.2014
ÖZET: Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren davacı şirkete ait taşınmazın, önerilen alan sınırları içerisinden çıkarılmasına ilişkin OSB Müteşebbis Heyet Başkanlığı kararının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :G. Profil İnşaat Taahhüt ve İnşaat Malzemeleri NakliyeTekstil Gıda
Akaryakıt Turizm San. Tic.Ltd. Şti.
Vekili : Av. Z.Ş.
Davalı : Muratlı Islah Organize Sanayi BölgesiBölge Müdürlüğü
Vekili : Av. E.T.
OL A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; davalı Muratlı IslahOrganize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü YönetimKurulu Başkanlığı’nın, 31/12/2012 tarih ve 23sayılı, davacı Şirkete ait Muratlı ilçesiAşağısevindikli köyü, F19d01c4a pafta, 2439 parselsayılı taşınmazın önerilen alan sınırlarıiçerisinden çıkarılması konulu kararı ile bukararın onayına ilişkin Muratlı Islah Organize SanayiBölgesi Müteşebbis Heyet Başkanlığı'nın31/12/2012 tarihli 13 sayılı kararının iptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Muratlı Islah OrganizeSanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü vekilisüresi içinde verdiği cevap dilekçesinde davanınidari yargının görev alanına girdiğini önesürerek görev itirazında bulunmuştur.
Tekirdağ İdare Mahkemesi: 19.07.2013 gün ve E:2013/577 sayı ileözetle; “…Dava dosyasının incelenmesinden;4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve uygulamayönetmeliği uyarınca, Bakanlık tarafındansınırları kesinleştirilen Muratlı Islah OrganizeSanayi Bölgesinin sınırlarında değişikliğeyol açar mahiyetteki dava konusu işlemlerin, davalı idareninkamu hukukundan kaynaklanan bir takım görevlerin yerine getirilmesiamacıyla, tamamen idari usul ve esaslar çerçevesinde tesisedildiği anlaşıldığından,uyuşmazlığın görüm veçözümünde idare mahkemelerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.’’ demek suretiyledavalı vekilinin görev itirazının reddine kararvermiştir.
Davalı vekilitarafından süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe davadosyasının onaylı örneği ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı:“…4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun3/b maddesine göre Organize Sanayi Bölgeleri "..Sanayinin uygungörülen alanlarda yapılanmasını sağlamak,çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarınıönlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonelkullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayitürlerinin belirli bir plan dahilinde yerleştirilmesi vegeliştirilmesi amacıyla; sınırları tasdik edilmişarazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dahilindegerekli idari, sosyal ve teknik altyapı alanları ileküçük imalat ve tamirat, ticaret, eğitim vesağlık alanları, teknoloji geliştirme bölgeleri iledonatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dahilindesanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanunhükümlerine göre işletilen mal ve hizmet üretimbölgelerini, " ifade etmektedir. 4562 sayılı Yasanın5/1 maddesinin ”OSB, müteşebbis heyetin başvurusuüzerine Bakanlıkça verilen kamu yaran kararı vesınırları belirlenmiş yetki çerçevesindekamulaştırma işlemleri yapabilen veya yaptırabilen birözel hukuk tüzel kişiliğidir” şeklindekitanımı karşısında, OSB Yönetimlerinin özelhukuk tüzel kişiliği olduğutartışmasızdır, aynı yasanın 25/5 md.ne görede OSB'lerin organları ile ilgili olarak Türk Ticaret Kanunununanonim şirketlerin organları ile ilgili hükümlerikıyasen uygulanacağı hükmü bulunmaktadır. Davayakonu olan ve iptali istenen karar ise, özel hukuk tüzel kişisisıfatı taşıdığı açık olan OSBYönetim Kurulu tarafından ilgili yönetmelik hükümlerininuygulanması kapsamında alınan bir karar olup, Organize SanayiBölgesinin işletme faaliyeti kapsamında değerlendirilmesigereken bir karardır.
Hukuk uygulamasında “Tüzel kişiler, belli biramacı gerçekleştirmek üzere bağımsız birvarlık şeklinde örgütlenmiş, haklara veborçlara sahip olabilen kişi ve mal topluluklarıdır.Tüzel kişiler, “özel hukuk tüzel kişileri”ve “kamu hukuku tüzel kişileri” olmak üzere ikiyeayrılır. “Özel hukuk tüzel kişileri, özelhukuka tâbi olan tüzel Dernekler, vakıflar, şirketlerböyledir." (Kemal Gözler, "5018 Sayılı KamuMalî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 6085 Sayılı YeniSayıştay Kanununda Kullanılan “Genel Yönetim”,“Merkezî Yönetim”, “Kamu İdareleri”Terimleri Hakkında Bir Eleştiri' AUHFD, 60 (4) 2011: 838-839)Özel Hukuk Tüzel kişiliklerinin kamusal amaçla ve kanunlakurulmuş olmaları, onların faaliyetlerinin kamu hukukukurallarına göre yürüttükleri ve tek taraflı kamugücü kullanarak ortaya koydukları idari eylem veişlemlerden sayılmasını gerektirmemektedir. Nitekim Yasakoyucuda, bu konudaki iradesini, yukarıda açıklanan yasahükümleri ile bu kurumların faaliyetlerinin ticari alandaözel hukuk hükümlerine göre yürüttüklerinive şirketler/ demekler hukuki statüsüne tabiolduklarını belirterek ortaya koymuş bulunmaktadır. NitekimYargıtay, 11, 4, 7 ve 13. Hukuk Dairelerinde OSB Yönetim Kurulukararlarından kaynaklanan davaları adli yargı görevalanında sayarak görmeye devam etmektedir.
Kanun koyucunun Bazı durumlarda özel hukuk tüzelkişiliği olarak yapılandırdığı kurumlarakamu kurumu niteliği tanıdığı, ancak bunu kuruluşyasasında ayrıca belirtme gereği duyduğu da birgerçektir. Örneğin, 25 Haziran 2003 tarih ve 4904sayılı Türkiye İş Kurumu Kanununun 1’ncimaddesinin üçüncü fıkrasına göre,Türkiye İş Kurumu, “Çalışma ve SosyalGüvenlik Bakanlığının ilgili kuruluşu olup,özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz,İdarî ve malî bakımdan özerk bir kamukurumudur”. Ancak, OSB hakkındaki kanunda bu kurumun bir kamu kurumuolduğuna dair belirtmede bulunmamakta, aksine, kuruluşamacının daha ziyade sanayi alanındaki üretime dayalıserbest ticari faaliyetin organizesine yönelik özel hukukhükümlerine tabi bir kuruluş yaratıldığıanlaşılmaktadır. Elbette ki her özel hukuk tüzelkişiliğinin faaliyet alanının sonuçta insan yaşamınıdolayısı ile toplumu ilgilendirmesi oranında kamusal yanıolması da tartışmasızdır. Ancak kamusal her faaliyetve organizasyonunda kamu hukuku kural ve ilkelerine tabi olacağı söylenemez."Genel kurul toplama hakkını elde eden OSB’lerin özelhukuk tüzel kişisi olduğu ve işleyişin özel hukukhükümlerine göre yürütüleceği, OSBorganlarının işleyişinin Türk Ticaret Kanununun ilgilihükümleri doğrultusunda gerçekleşeceğikonusunda duraksama bulunmamaktadır" (Yrd.Doç.Dr. Nusretİlker ÇOLAK, 'Organize Sanayi Bölgelerinin HukukiNiteliği ve Kamulaştırma Yetkisi Hukuk Ekonomi ve SiyasalBilimler Aylık İnternet Dergisi’, Haziran, 2005, S. 40,paragraf 38.)
Yukarıdaki açıklamalara göre, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu düşünülmektedir.” demeksuretiyle 2247 sayılı Yasa’nın 10. ve 13. maddeleri gereğinceolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı MuratlıIslah Organize Sanayi Bölgesi BölgeMüdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10.ve 13. maddelerinde öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Tekirdağİli, Muratlı İlçesi, AşağısevindikliKöyü F19d01c4a pafta 2439 parsel sayılı taşınmazın"önerilen alan sınırları içerisindençıkarılması" yönünde Muratlı IslahOrganize Sanayi Bölgesi Yönetim KuruluBaşkanlığı'nın 31/12/2012 tarih ve 23 sayılıkararı ile bu kararın onaylanmasına dönük MuratlıIslah Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis HeyetBaşkanlığı'nın 31/12/2012 tarih ve 13 sayılıkararının iptali istemiyle açılmıştır.
5393 sayılıBelediye Kanunu’nun “Belediyenin görev vesorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerininsaklı olduğu belirtilmiş; Değiştirilen, Eklenen veYürürlükten Kaldırılan Hükümlerbaşlıklı 85. maddesinin h bendinde, «…12.4.2000tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4üncü maddesinin altıncı fıkrasıaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Yürürlüğegiren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı,yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası vekullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir. İşyeri açma ve çalışmaruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışmaruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerekilgili belediye veya il özel idaresi hesabınayatırılır…»,
4562 sayılıOrganize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4.maddesinin altıncıfıkrasında “(Değişik fıkra:3/7/2005-5393/85 md.) Yürürlüğe giren (…) imarplanına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerininprojelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat veizinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlarıOSB tarafından verilir ve denetlenir, İşyeri açma veçalışma ruhsatın verilmesi sırasındaişyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkinharçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya ilözel idaresi hesabına yatırılır.”
5.maddesinde - “(Değişik:4/7/2012-6353/20 md.) OSB,müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkçaverilen kamu yararı kararı ve sınırlarıbelirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırmaişlemleri yapabilen veya yaptırabilen bir özel hukuk tüzelkişiliğidir.
Arazininmülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeliödeme yükümlülüğü OSB tüzelkişiliğine aittir.” hükmü yer almakta olup,12.04.2000 günlü, 4562 sayılı Organize SanayiBölgeleri Kanunu’nun, 04.07.2012 günlü, 6353sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 20.maddesiyledeğiştirilen 5.maddesinin Anayasa’ya aykırılığıiddiasıyla Danıştay Altıncı Dairesi tarafındanyapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31.10.2013gün, E:2013/49, K:2013/125 sayılı kararı ile özetle;04.07.2012 günlü, 6353 sayılı Kanun’un 20.maddesiyledeğiştirilen 5.maddesinin birinci fıkrasında yer alan ‘’…yapabilen veya … ‘’ sözcüklerinin Anayasa’yaaykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
8. maddesinde - “Yönetim kurulu,müteşebbis heyetin en az dördü kendi üyeleriarasından olmak üzere seçeceği beş asıl,beş yedek üyeden oluşur. Yönetim kurulu üyeleri ikiyıl için seçilir.
Yönetimkurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve birbaşkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defatoplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır.Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılanüç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ayiçinde yapılan toplantıların en az yarısınakatılmayan üyeler üyelikten çekilmişsayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir.Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.
Yönetimkurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeridüzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararlarıçerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresini yürütmeklegörevlidir.” hükümlerineyer verilmiştir.
Yukarıdasözü edilen mevzuat hükümlerinin birliktedeğerlendirilmesinden, Muratlı Islah Organize Sanayi Bölgesi’ninözel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özelhukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısaldenetiminin adli yargı yerlerince yapılacağınınaçık olduğu gözetildiğinde, Tekirdağİli, Muratlı İlçesi, AşağısevindikliKöyü F19d01c4a pafta 2439 parsel sayılıtaşınmazın "önerilen alan sınırlarıiçerisinden çıkarılması" yolunda tesis edilen işlemin yargısaldenetiminin de adli yargı yerine ait olduğu açıktır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınbaşvurusunun kabulü ile, davalı MuratlıIslah Organize Sanayi Bölgesi BölgeMüdürlüğü vekilinin görevitirazının Tekirdağ İdare Mahkemesince reddine ilişkinkararın kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı MuratlıIslah Organize Sanayi Bölgesi BölgeMüdürlüğü vekilinin GÖREVİTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Tekirdağİdare Mahkemesi’nin 19.07.2013gün ve E:2013/577 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Sıddık
YILDIZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy