T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 186
KARAR NO : 2014 / 232
KARAR TR : 03.03.2014
ÖZET : Davalı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından bir şirkete ihale edilen yol yapımı sırasında, kamulaştırma yapılmaksızın, yol yapımında kullanılmak üzere davacının murisine ait taşınmazlardan çakıl alınması sonucu oluşan zararın davalı idareden tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı : M.A. Vekili : Av. Z.K. AdliYargıda Davalılar : 1-Karayolları GenelMüdürlüğü 2-Çelebibağ Belediye Başkanlığı 3- İ. İnşaat Turizm ve Ticaret Ltd. Ştd. İdari Yargıda Davalı : KarayollarıGenel Müdürlüğü Vekili : Av. F.Ş. O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; davacının kök murisi HalilAktepe adına kayıtlı 973 ve 974 parsel sayılıtaşınmazlarda 1999 yılından bu yana davalılartarafından yasal olarak hiçbir hakları olmamasınarağmen taş ocağı açılarak binlercemetreküp yol stabilizesinde kullanmak üzere çakıltaşı çıkarıldığını iddia ederek;kamulaştırılmaksızın el atmadan dolayıuğranılan zararın tahsili için fazlaya ilişkinhaklarını saklı tutmak kaydı ile 50.000.000.000 TL'nin davatarihi itibariyle işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsilinekarar verilmesi istemiyle 15.03.2004 tarihinde adli yargıda davaaçmıştır. ERCİŞASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.01.2009 gün ve E:2004/113 K:2009/27sayılı kararında “…Her ne kadar davalı belediyealeyhine de dava açılmış ise de, davalı belediyenindavaya konu parsellerden malzeme aldığı tespit edilemediğigibi iddia edildiği şekilde bu parsellerden malzeme almak amacıile Belediye ile davalı Karayolları arasında herhangi birsözleşme ya da protokolün yapılmadığı daanlaşıldığından bu davalı aleyhineaçılan davanın husumetten reddine karar verilmiştir. Dosyada toplanan tümdeliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davalıKarayolları Genel Müdürlüğü’nün,diğer davalı İ.ler İnşaat ile yapmışoldukları anlaşma gereğince Erciş Adilcevaz Karayolununasfaltlama çalışmalarını taşeron şirketolarak İ.ler İnşaat’a verildiği, ancak davalışirketin herhangi bir araştırma yapmadan sırfbeyanları dikkate alarak davacının murisine aitÇelibibağı Kasabası’nda bulunan 973 ve 974 noluparseller içerisine ocak açmak sureti ile hafriyat alanınadönüştürdüğü ve davacınınrızası olmadan buradan aldığıçakılları devlet karayolu asfaltlama işlemlerindekullandığı, tespite göre taşınmaz içerisindenyaklaşık 150000 metreküp malzemeninalındığı, bilirkişi raporlarına göre bumalzemenin bedelinin 87.750 YTL olarak hesaplandığı, her ikidavalının davacının rızası olmadantaşınmaza el atmak sureti ile bu malzemeleri çıkardığıve bu şekilde davacıyı zarara uğrattığıanlaşıldığından…” şeklindekigerekçe ile davanın kabulüne, 50.000,00 TL tazminatındava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birliktedavalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ilemiras payları oranında mirasçılara ödenmesine,davalı Çelebibağı Belediyesi aleyhine açılandavanın husumetten reddine karar verilmiştir. Mahkemece verilen kabulkararı, davalılar Karayolları Genel Müdürlüğüvekili ile davalı İ. İnşaat vekili tarafından temyizedilmiştir. YARGITAY 4. HUKUKDAİRESİ: 11.06.2012 gün ve E:2011/6712, K:2012/10072sayılı kararında özetle; davalı İ.İnşaat Turizm ve Ticaret Ltd. Şti’nin temyizitirazlarının reddine, davalı Karayolları GenelMüdürlüğü yönünden ise, davanın yolyapımında kullanılmak üzere davacınıntaşınmazından çakıl alınması sonucuoluşan haksız fiil hukuksal nedeninedayandırıldığından; İdari YargılamaUsulü Yasası’nın 2/1-b maddesi gereğince idareyekarşı açılacak davanın, idari yargı yerinde görülmesigerektiği belirtilerek davalı Karayolları Genel Müdürlüğüyönünden kararın bozulmasına karar vermiştir. ERCİŞASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 13.12.2012 gün ve E:2012/749 K:2012/693sayılı kararı ile, davacının davalı İ.İnşaat Şirketine açtığı davanıntefrikine, bozma ilamı doğrultusunda diğer davalılarKarayolları Genel Müdürlüğü veÇelebibağı Belediyesine karşı açılandavanın yargı yolu bakımından reddi ile görevsizlikkararı verilmiş, verilen bu karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez,aynı istemle Karayolları Genel Müdürlüğüaleyhine idari yargıda 25.09.2013 tarihinde davaaçmıştır. VAN 2. İDAREMAHKEMESİ: 20.12.2013 gün ve E:2013/1644 sayılıgönderme kararında “… İdarece herhangi bir aynihakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız el atıldığıveya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının mülkiyete tecavüzün önlenmesine vehaksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceğiyerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş olup,davacının taşınmazına 1999 yılından bu yanataş ocağı açılmak suretiylekamulaştırmasız el atıldığı ilerisürülerek çıkarılan uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün de adli yargıyerine ait olduğu sonucuna varılmıştır…”şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevliyargı merciinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine kararvererek dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 03.03.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvurudabulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangibir noksanlık görülmediğinden esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davalı Karayolları Genel Müdürlüğütarafından İ. İnşaat Turizm ve Ticaret LimitedŞirketi’ne ihale edilen yol yapımı sırasında, kamulaştırmayapılmaksızın, yol yapımında kullanılmaküzere davacının murisine ait taşınmazlardançakıl alınması sonucu oluşan zararındavalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır. 13.07.2010tarih 6001 sayılı Karayolları GenelMüdürlüğü’nün Teşkilat ve GörevleriHakkındaki Kanun’un, Amaçve Kapsam başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı; karayolları ağının kalkınmaplanları, ulaştırma ana planı, stratejik plan ve programlarçerçevesinde ilgili diğer kurum ve kuruluşlarlaişbirliği içinde ulusal düzeyde geliştirilerekyaygınlaştırılmasını; karayolları vekarayollarıyla ilgili altyapı, diğer yatırımlar vehizmetlerin, ekonomik ve sosyal gelişmenin gereklerine uygun, diğerulaşım sistemleri ile uyumlu, güvenli ve çevreyeduyarlı bir şekilde yapılması ve/veyayaptırılması ve Karayolları GenelMüdürlüğünün çalışma usul veesasları ile teşkilat ve görevlerine ilişkinhükümleri düzenlemektir.” Görev ve Yetkiler başlıklı 4.Maddesinde; “…c) Görevalanına giren karayolu ağlarının yapımı,bakımı, onarımı ve diğer hususlar hakkında tekniknitelik ve şartları tespit etmek veya ettirmek ve gereklişartnameleri hazırlamak… g) Karayollarının yapım, bakım veonarımı ile emniyetle işlemesi için gerekli olan garaj veatölyeleri, makine ve malzeme ambarları ile depolarını,servis ve akaryakıt tesislerini, laboratuvarlarını, denemeistasyonlarını, dinlenme yerlerini, bakım ve trafik emniyetinisağlamaya yönelik bina ve lojmanları, alıcı-vericitelsiz istasyonları ile gerekli haberleşme şebekelerini, GenelMüdürlüğün görevlerini daha verimli şekildeyerine getirmesine yönelik eğitim tesisleri ile sosyal tesisleri vediğer bütün yan tesisleri hazırlayacağı vehazırlatacağı plan ve projelere göre yapmak,yaptırmak, donatmak, işletmek veya işlettirmek, bakım veonarımını yapmak veya yaptırmak, kiralamak…” şeklindeki düzenlemeler yer almaktadır. İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasındakişilere verdiği zararların tazmini istemiyleaçılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim yukarıdabelirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulu’nun 11.2.1959günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının,III. Bölümünde, “İstimlâksiz el atma halindeamme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareketetmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiylekanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan davaMedeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzünönlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararıntazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir. Bundan başka, biramme teşekkülü tarafından bir tesisinyaptırılması sırasında Devlet malı olmayanyerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya molozyığılması neticesinde meydana gelen zararların tazminidavası da başkasının malına ammeteşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelerebaşkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesinigerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiildendoğan bir tazminat davası sayılır. Yapılanişlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması halide idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yineidari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan buiddia ile açılmış bir dava haksız fiilden doğanbir davadan ibaret olacaktır. Bubentte anılan davalar, içtihadı birleştirmekararının dışında kaldıklarındankararın bunlara şümulü yoktur” denilmektedir. Dosyanınincelenmesinden; Van ili, Erçiş İlçesi,Çelebibağı Kasabası, Çakmakderesi mevkiinde,davacının kök murisine ait 973 ve 974 parsel sayılıtaşınmazların, davalı idarenin taşeron şirketiaracılığıyla gerçekleştirilen yol yapımçalışmaları nedeniyle, taşeron şirketin davakonusu taşınmazları 1999 yılından bu yana ocakaçmak sureti ile hafriyat alanınadönüştürdüğü, buradan aldığıçakılları devlet karayolu asfaltlama işlemlerindekullandığı ve bu konuda tapu maliklerininrızasının alınmadığı gibi kamulaştırmaişleminin de yapılmadığıanlaşılmaktadır. Karayolu yapımısırasında mülkiyeti davacının murisine aittaşınmazlardan, taşeron firma aracılığıyla çakıltaşı alınması nedeniyle meydana gelen zararın tazminisöz konusu olduğundan, davanın haksız fiildendoğan bir tazminat davası sayılacağı kuşkusuzdur. Belirtilen duruma vedavanın niteliğine göre, idarenin ayni bir hakkamüdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işinesasını teşkil etmekte olup, açılan dava ile biridari tasarrufun iptalinin ya da böyle bir tasarruf nedeniyleuğranılan zararın tazmininin istenilmemiş bulunmasıkarşısında, haksız fiilden doğan zararlarıntazmini davasının, özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümünde adli yargı yerigörevli bulunmaktadır. Açıklanannedenlerle, Van 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile Erciş Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. SO N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Van 2. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, Erciş Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.12.2012 gün veE:2012/749 K:2012/693 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy