T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2013 / 1842
KARAR NO : 2014 / 150
KARAR TR : 3.3.2014
ÖZET : Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen ve taahhütname ve kefaletname imzalayan davacı tarafından, mecburi hizmet yükümlüsü olmadığının tespiti ve kefalet senedinin iade edilmesi isteminin reddine ilişkin Rektörlük işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :S.K.A.
Vekili : Av. M.A.
Davalı :Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av.F.S.
O L A Y :Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari BilimlerFakültesi’nde araştırma görevlisi iken, 2547sayılı kanunun 35. maddesi uyarınca doktora eğitimi yapmaküzere Hacettepe Üniversite’ne görevlendirilen; doktora eğitimini bitirdikten sonra YÖK tarafından kadronaklinin yapılması ve Yükseköğretim Kurulu’nunkararı ile Erzurum Teknik Üniversite’ne devredilen hizmetyükümlülüğü ile göreve başlayandavacı; doktora eğitimine başladıktan sonra; idareyekarşı taahhütname ve kefalet senedi düzenlemiştir
Davacı, 25.03.2013 tarihli dilekçesi ile davalı idareye müracaatederek 657 sayılı DMK’nun ek 35. Maddesi hükmünenazaran kendisinin davalı idareye karşı mecburi hizmetyükümlülüğünün bulunmadığınıntarafına bildirilmesini ve taahhütname ve kefalet senedinintarafına iadesini talep etmiştir.
Davalıidare, 29.03.2013 gün ve 523-662 sayılı yazı ile;Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari BilimlerFakültesi’nde Araştırma Görevlisi olarakçalışmakta iken, 2547 sayılı Kanun’un 35 incimaddesi gereğince, “Bir Üniversite Adına Bir DiğerÜniversitede Lisansüstü Eğitim GörenAraştırma Görevlileri Hakkında Yönetmelik”egöre 09.05.2000 yılından itibaren Hacettepe ÜniversitesiSosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisans ve doktoraeğitimi almak üzere görevlendirilmesi sebebiyle, AtatürkÜniversitesi’ne karşı mecburi hizmetini yerinegetireceğine dair taahhütname ve kefaletname ile vermişolduğu mecburi hizmet yükümlülüğünün,Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın19.03.2012 tarih ve 3098-12943 sayılı yazısı ileÜniversitelerine devredilmiş olduğunu ifade ederek; istemişolduğu mecburi hizmet yükümlülüğünü, belirtentaahhütname ve kefalet senetlerinin, Üniversitelerine karşıhizmet yükümlülüğünü tamamlamasıkarşılığında iade edilebileceğinden bahisledavacının talebini reddetmiştir.
Davacıvekili; müvekkilinin mecburi hizmet yükümlüsüolmadığının tespiti ve kefalet senedinin iade edilmesitalebinin reddine dair Erzurum Teknik ÜniversitesiRektörlüğü’nün 29.03.2013 tarih ve 523-662sayılı işleminin iptali istemiyle, idariyargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdarevekili birinci savunma dilekçesinde, Uyuşmazlık Mahkemesikararlarından bahisle, uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevliolduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunmuştur.
ERZURUM1.İDARE MAHKEMESİ:28.5.2013 gün ve E:2013/456 sayı ile,2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu’nun2.maddesinin (a) bendinde idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, (c) bendindede, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların,idari dava türleri arasında sayıldığı; 2577sayılı Kanun ve genel idare hukuku ilkeleri ile Danıştayiçtihatları dikkate alınarak bir değerlendirmeyapıldığında ise, idari işlemin, bir idari makam veyamercii tarafından, idari usuller uygulanarak tesis olunan, tektaraflı, doğrudan uygulanabilen kesin ve yürütülmesizorunlu hukuki tasarruf olduğunun ifade edilebildiği; idariişlemler, icrai nitelik taşıyan, idare tarafından idariusuller uygulanarak ve de kamu gücü kullanılarak tektaraflı olarak tesis edilen işlemler olduğundan, bu niteliktekiişlemlere karşı açılan davalarınçözüm yerinin genel kural olarak idari yargı olduğuve uyuşmazlığın da bu durum içindedeğerlendirilmesinin gerektiği; nitekim dava konusuuyuşmazlığın, taraflarca imzalanan sözleşmeye vebuna dayalı olarak imzalanan kefalet senedinin iadesine ilişkinolduğu, söz konusu kefalet senedinin ve dayanaksözleşmenin, davalı idarenin tek taraflı tasarrufuyla tesisedildiği, kamu gücünü kullanmak suretiyle icra etmeyetkisinin olduğu sonuç ve kanaatine varılmışbulunduğundan, uyuşmazlığın görüm veçözümünün Mahkemelerinin görevinde olduğu,davalı idarenin uyuşmazlığın adli yargıdaçözümlenmesi yolundaki iddiasında isabetbulunmadığı gerekçesiyle; davalıidarenin görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevliolduğuna karar vermiştir.
Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolunda süresi içerisindeverdiği dilekçesi üzerine dava dosyası YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; Konunun çözümüiçin uyuşmazlığın temelini oluşturanişlemin incelenmesinin gerektiği; dava konusuuyuşmazlığın, taraflar arasındakisözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefaletsenedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretimelemanı yetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde:Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuşve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarınınihtiyacı için yurt içinde ve dışında,kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulununbelirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanıyetiştirirler. (Ek fıkra: 17/08/1983 -2880/18 md.) Öğretimelemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerinaraştırma görevlisi kadroları, araştırma veyadoktora çalışmaları yaptırmak üzere başkabir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçiciolarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlıkveya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonundakadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler. / (Ekfıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurtdışında yetiştirilen öğretim elemanları,genel hükümlere göre bağlı olduklarıyükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerinegetirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğüyerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görevverilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmetçalışmaları bu hükümdışındadır.” hükmünün yeraldığı; olayda, davacının H.U. siİİBF'de görevlendirilmeden önce Erzurum 2.Noterliğinin 01/11/2002 tarihli 20179 yevmiye nolu yüklenme senedi vekefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetindebulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinindevredildiği kurum tarafından görevden çekilmişsayıldığında mecburi hizmetine tekabül edenödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca buödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs.vergi ve kanuni ödemelerle birlikte davalı Üniversitesi emrinenakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmişolduğu; söz konusu yüklenme ve kefalet senedi ile,Üniversiteye karşı mecburi hizmetyükümlülüğü ya da parasalkarşılığı taahhüt edilmek suretiyleÜniversite ile araştırma görevlisi arasında,tarafların karşılıklı hak ve yükümlülükleriniiçeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğununaçık olduğu; dolayısıyla,uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmedendiğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alanborçtan kaynaklandığı, sözleşmede yeralan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevlibulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI; İdari Yargı Düzeninin, hukuk devletlerinde,hukuka bağlı olması gereken kamu idaresinin işlem veeylemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal yöntemlerledenetlenmesinin sağlanması amacıyla var olan yargıdüzeni olduğu; bu yargı düzenine mensup mahkemelerdeaçılacak iptal davalarının konusunun ise, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'ncimaddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde, idari işlemlerolarak gösterildiği; gerek Uygulama, gerekse Öğreti'de,idari işlemin tanımının, idarenin kamu hizmetininyürütümü amacıyla ve tek yanlı iradeaçıklamasıyla tesis etmiş olduğu kesin veyürütülmesi gerekli işlemler olarak yapıldığı;bu tanıma göre, idari yargı yerlerinde iptal davasına konuedilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle, kamu idaresinin işlemiolması, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla tesisedilmiş bulunması, kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasınınürünü olması ve nihayet kesin ve icrai(yürütülmesinin gerekli) olmasının zorunlubulunduğu; oysa; olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılan davada; dava konusu edilen taahhüt veyüklenme senedinin, kamu idaresinin irade açıklamasıylahukuk düzeninde varlık kazanan bir işlem olmadığı,söz konusu senedin, İdare Hukukundaki adıyla "idareedilen" statüsünde bulunan özel hukuk gerçekkişisinin, irade açıklamasıyla, kendisiniyükümlülük altına sokan bir özel hukukişlemi olduğu; olayda, taahhüt ve kefalet senedinin,davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanmasısuretiyle idareye karşı taahhütte bulunulduğu; bu durumda,Özel Hukuk (Borçlar Hukuku) kurallarına göre; buişleme varlık kazandıran kişi iradesindeki sakatlıklar(iradeyi ifsat eden haller) sebebiyle işlemin iptaline ya dahükümsüzlüğüne karar verme görev ve yetkisi,bu Hukuktan kaynaklanan uyuşmazlıkları çözmeklegörevli Adli Yargı düzenine mensup mahkemelere aitolduğundan, davacı tarafından mecburi hizmetyükümlülüğü ve tazminat borcu içerenkefalet senedinin iadesi ve mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıistemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkinişlemin iptali istemiyle açılan davanın görümve çözümünde Adli Yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle; 2247sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun kabulünün uygun olacağı yolunda düşüncevermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlütoplantısında;
l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneğiüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, AtatürkÜniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’ndeAraştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken,2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi kapsamında HacettepeÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yükseklisans ve doktora eğitimi almak üzere görevlendirilmesisebebiyle, Atatürk Üniversitesi’ne karşı mecburihizmetini yerine getireceğine dair taahhütname ve kefaletnameimzalayan davacının; mecburi hizmet yükümlüsüolmadığının tespiti ve kefalet senedinin iade edilmesiisteminin reddine ilişkin Erzurum Teknik ÜniversitesiRektörlüğü’nün 29.03.2013 tarih ve 523-662sayılı işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
2547sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretimelemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde“Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yenikurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretimkurumlarının ihtiyacı için yurt içinde vedışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine veYükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslaragöre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ekfıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanıyetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırmagörevlisi kadroları, araştırma veya doktoraçalışmaları yaptırmak üzere başka birüniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olaraktahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veyasanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıylabirlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurtiçi veya yurt dışında yetiştirilen öğretimelemanları, genel hükümlere göre bağlıoldukları yükseköğretim kurumlarında mecburihizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Buyükümlülüğü yerine getirmeyenlere,yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özelkanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları buhüküm dışındadır.” hükmüne yerverilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, Atatürk Üniversitesi’nde araştırmagörevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi uyarınca anılanÜniversite adına Hacettepe Üniversitesi’nde doktoraeğitimi yapmak üzere görevlendirilen davacıtarafından, Hacettepe Üniversitesi'ne gönderilmesinden öncedüzenlenen taahhütname ve kefalet senedinin tarafına iadesini vemecburi hizmet yükümlülüğününbulunmadığının tarafına bildirilmesini talep ettiği;isteminin davalı Erzurum Teknik ÜniversitesiRektörlüğü’nün 29.03.2013 tarih ve 523-662sayılı işlemi ile reddi üzerine; anılan işleminiptali istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bu durumagöre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleritarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşıtaahhütte bulunulması karşısında, davacı vekilitarafından taahhütname ve kefalet senedinin iadesi ve mecburi hizmetyükümlülüğünün iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı rektörlük vekiliningörev itirazının reddine ilişkin Erzurum 1.İdareMahkemesinin görevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININREDDİNE İLİŞKİN Erzurum 1.İdare Mahkemesinin28.5.2013 gün ve E:2013/456 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 3.3.2014 gününde Üye SıddıkYILDIZ’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Sıddık
YILDIZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
KARŞI OY YAZISI
Dava, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari BilimlerFakültesi’nde Araştırma Görevlisi olarakçalışmakta iken, 2547 sayılı Kanun’un 35.maddesi kapsamında Hacettepe Üniversitesi Sosyal BilimlerEnstitüsü’nde yüksek lisans ve doktora eğitimi almaküzere görevlendirilmesi sebebiyle, AtatürkÜniversitesi’ne karşı mecburi hizmetini yerinegetireceğine dair taahhütname ve kefaletname imzalayandavacının; mecburi hizmet yükümlüsüolmadığının tespiti ve kefalet senedinin iade edilmesiisteminin reddine ilişkin Erzurum Teknik ÜniversitesiRektörlüğü’nün 29.03.2013 tarih ve 523-662sayılı işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-amaddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
2547sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitedeöğretim üyesi yetiştirme programı kapsamındaeğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç gözönünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt vekefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği veözgür iradesi ile imzaladığından söz etmeyeolanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanınıilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamugücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulantaahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın2577 sayılı Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptaldavaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı görevlibulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ncayapılan başvurunun reddi gerektiğigörüşüyle, aksi yöndeki kararakarşıyım.
Üye
SıddıkYILDIZ
Full & Egal Universal Law Academy