T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2014 / 436 KARAR NO : 2014 / 471 KARAR TR : 01.04.2014 ÖZET : Davacının sigortalısının işyerindeki cihazların elektrik dalgalanmalarına bağlı olarak hasar görmesi nedeni ile davacının sigortalısına ödediği bedelin, meydana gelen olayda %100 kusurlu olduğunu iddia ettiği davalı Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.’nden rücuen tahsili istemiyle açılan davanın, anılan dağıtım şirketinin özelleştirilmesinden önce söz konusu zararın meydana gelmiş olması ve bu tarih itibariyle kamu kuruluşu niteliğini haiz bulunması nedeniyle, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : G.Sigorta A.Ş. Vekili : Av.F.K. Davalı :Gediz Elektrik A.Ş. Vekili : Av.B.A. OL A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirkete 300025sayılı Elektronik Cihaz Sigorta Poliçesi ile sigortalıbulunan S.S. Tariş Üzüm Tarım SatışKooperatifleri Birliği’ne ait işyerinde bulunan cihazlarınvoltaj dalgalanması sebebiyle 30.11.2011 tarihinde hasarauğradığını, bu hasardan dolayı sigortalıya1.383,00 TL tazminat ödendiğini, zabıt varakasına göreolayın meydana gelişinde davalının %100 kusurluolduğunun belirlendiğini belirterek; fazlaya ilişkinhaklarını saklı tutarak 1.383,00TL’nin 01.02.2012tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyleidari yargıda dava açmıştır. DavalıGediz Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili süresiiçerisinde verdiği cevap dilekçesinde, görevitirazında bulunmuştur. İZMİR3. İDARE MAHKEMESİ: 28.03.2013 gün ve E:2012/1519 sayılıgönderme kararında özetle; iddia olunan zararın meydanagelmesinde, davalı idarece sunulan hizmetin kötü işlemesidayanak gösterildiğinden davalı idarenin görevitirazının reddine karar vermiştir. DavalıGediz Elektrik A.Ş. vekilinin adli yargı yararına olumlugörev uyuşmazlığı çıkartılmasıyolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerinedava dosyasının onaylı bir örneği YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı’nagönderilmiştir. YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI: “…Türkiye ElektrikKurumu’nun 233 sayılı KHK dayanak alınarak 9 Kasım1984 tarihli resmi gazetede yayınlanan Ana Statü ilekurulduğunu; Statünün 3. Maddesinde, kurumun tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk, hususi hukukhükümlerine tabi ve sorumluluğu sermayesi ilesınırlı bir kamu iktisadi teşebbüsüolduğunun açıklandığını; 12.08.1993gün ve 93/4789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ileTürkiye Elektrik Üretim, İletim A.Ş.’nin veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. adı altındaİktisadi Devlet Teşekküllerinin oluşturulduğunu;Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 02.04.2004 tarihli ve2004/22 sayılı kararı ile özelleştirme kapsam veprogramına alınan Türkiye Elektrik DağıtımA.Ş.’nin hissedarı olan Gediz Elektrik DağıtımA.Ş.’nin %100 hissesinin Özelleştirme KuruluBaşkanlığı’nın 07.03.2013 tarih 2013/21sayılı kararına istinaden 1.231.000.000 ABD ihale bedeli ile ElsanTümaş Karaçay Ortak Girişimine ihale edildiği anlaşılmaktadır. Davalışirketin, davaya konu olay tarihinde sermayesinin tamamınındevlete ait olmasına rağmen 233 sayılı KHK’nınverdiği yetki ve resmi gazetenin 9 Kasım 1984 tarihlisayısında yayınlanan ana statünün 3.maddesinegöre ticari faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerinetabi olduğunu; ayrıca TEDAŞ Ana Statüsünün 4.Maddesinde de bu teşekkülün elektrikdağıtımı yanında, faaliyet konuları ileilgili menkul, gayrimenkul almak, aynı ve fikri haklara tasarrufetmek için işletme ve iştirak kurarakçalıştırabileceği ve bütün bunlarıbir ticari işletme kurup işleten tacir gibi verimlilik vekarlılık esaslarına göre yapabileceğibelirtilmektedir. 5590sayılı “Ticaret ve Sanayi Odaları HakkındakiKanunun” 9/2 ve 3 fıkralarında, KİT’lerinkurduğu müesseseler ticari işletme olarak kabul edilmiş;bunların, faaliyette bulundukları yerin Ticaret ve SanayiOdalarına kayıt olmaları hükmebağlanmıştır. 6762 sayılı Ticaret Kanunu’nn18/1.maddesinde ticaret şirketleriyle gayesine varmak için ticari birişletme işleten derneklerin ve kendi kuruluş kanunlarıgereğince hususi hukuk hükümleri dairesinde idare edilmekveya ticari şekilde işletilmek üzere kurulanteşebbüslerin tacir sıfatınıtaşıdıkları belirtiliştir. 28Mart 1945 tarih ve 1/6 sayılı Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kararının gerekçesinde “Devletİktisadi Teşekkülleri özel hukuk prensiplerine tabi olmaküzere kurulmuş müesseselerdir. Bu müesseselerin hukukhayatında görülen sair teşekküllerdenfarkının sermayelerinin devlete ait olması ve bazıyönetim organlarının tayin usullerinde mevcut hususiyettenibarettir. Gerçi bu teşekküllerin göreceklerivazifelerden bir kısmı devletin ekonomik politikasıylailgilidir. Ancak bu keyfiyet, İktisadi Devlet Teşekküllerinekamu hukuku müessesi vasfı vermeyip sadece kurucusunun devletoluşundan ve kuruluşunun bur kanuna dayanmakta bulunmasındanileri gelmektedir” denilerek bu kuruluşların özel hukukkişisi oldukları belirtilmiştir. YargıtayHukuk Genel Kurulunun 15.03.2006 tarih 2006/4-60 E, 2006/74 sayılıkararında da Türk Telekom ile EDAŞ arasındaki haksızeyleme dayalı tazminat davasında, elektrik dağıtımşirketlerinin ticari faaliyetlerinin Ticaret Kanununun kapsamındaözel hukuk hükümlerine tabi olacağınahükmetmiştir. Kaldı ki davaya konu, rücuen alacakdavasının temelini oluşturan, davalı işleminindavacının sigortalısı ile davalı elektrikdağıtım şirketi arasındaki elektrik aboneliksözleşmesi hükümlerinin uygulanmasındankaynaklandığı açıktır. Sorunun taraflararasındaki sözleşme ilişkisinden kaynaklanmışolması da, yargı yerinin adli yargı olduğunugöstermektedir…” şeklindeki gerekçe ile, davadaadli yargının görevli olduğunu belirtilerek; 2247sayılı Yasa'nın 10'uncu ve 13’üncü maddeleriuyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıylayapılan 01.04.2014 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı Gediz ElektrikDağıtım A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerine YargıtayCumhuriyet Başsavcısı'nca 10.maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde genel idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada genel idariyargının görevli olduğu, Askeri Yüksek İdareBaşsavcısı’nın davada yolundakiyazılı ve sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davacının sigortalısının işyerindekicihazların elektrik dalgalanmalarına bağlı olarak hasargörmesi nedeni ile davacının sigortalısınaödediği bedelin, meydana gelen olayda %100 kusurlu olduğunuiddia ettiği davalı Gediz Elektrik DağıtımA.Ş.’nden rücuen tahsili istemiyleaçılmıştır. Dosyanınincelenmesinden; S.S.Tariş Üzüm Tarım SatışKooperatifleri Birliği ile davacı sigorta şirketi arasında300025 nolu sigorta poliçesi ile birliğe ait cihazların01.08.2011-01.08.2012 tarihleri arasında sigortalandığı,30.11.2011 tarihinde işyerindeki yüksek voltaj nedeniyle fotokopimakinesinin hasar gördüğü ve bu nedenle sigortaşirketinin sigortalıya 1.383,00 TL ödemede bulunduğu,yapılan ödemenin davalı Gediz Elektrik A.Ş.den talepedildiği, ancak verilen cevapta herhangi bir teknik incelemeyapılmadan ödemenin yapılamayacağınınbildirildiği anlaşılmıştır. Elektrik sektöründeki dağınıkyapıyı ortadan kaldırmak ve işletmebütünlüğünü sağlamak amacıyla 1970yılında çıkarılan 1312 sayılı Kanun ileTürkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlışirketlerin görev bölgeleri ve belediye sınırlarıdışında tüm yurtta elektriğin üretim, iletim, dağıtımve satış hizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır.Hizmetlerin daha etkin, daha verimli ve çağdaş birşekilde sürdürülebilmesi amacıyla veözelleştirme politikaları çerçevesinde TEK,Bakanlar Kurulunun 12.8.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile,Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adıaltında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarakyeniden yapılandırılmıştır. 1994yılında TEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerinekavuşmuşlardır. Elektrik dağıtım ve perakende satışsektöründe rekabete dayalı bir ortamınoluşturulması ve gerekli reformların yapılmasınıteminen, dağıtım bölgeleri baz alınarak kamumülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yenidenyapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve TEDAŞ 2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programına alınan TEDAŞ;özelleştirme sürecinde bulunan ve sermayesinin tamamı T.C.Başbakanlık Özelleştirme İdaresiBaşkanlığı’na ait bir kuruluştur. Amacı,elektrik enerjisinin dağıtımı, perakendesatışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerinikarlılık ve verimlilik ilkesi çerçevesinde, ticari,ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde yürütmek olanTEDAŞ’ın ve buna bağlı olarak bölgeseldağıtım şirketlerinden biri olan Gediz ElektrikDağıtım Anonim Şirketi’nin yaptığıhizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır. Ancak,davalı Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. 07.03.2013 günve 2013/21 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulukararı uyarınca, 1.231.000.000 ABD Doları bedelle en yüksekteklifi Elsan-Tümaş-Karaçay-Ortak Girişim Grubu’nasatılmışsa da davanın açıldığıtarihte davalı idarenin kamu kuruluşu niteliğinisürdürmekte olduğu tartışmasızdır. Anayasanın125 inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kurala bağlanmış olup, bununla birlikte idareninyürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda,düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk,aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurununhizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiçişlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenintazmin yükümlülüğünün doğmasınayol açtığında kuşku bulunmamaktadır. Kamuhizmetlerini yürütmekte görevli kılınmış birkamu kurum veya kuruluşunun kendisini görevli kılan kanunlardagösterilen hizmetlerden birinin yürütülmesi sırasındahizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiçişlememesi sebebiyle kişilere verdiği zararın tazminiistemine ilişkin davada, kamu hizmetinin yöntemine uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin, kamuyararına uygun olarak işletilip işletilmediğinin vehizmet kusuruyla zarara sebep olunup olunmadığının saptanmasınınidari yargı yerine ait olduğu tartışmasızdır. Öteyandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin, kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin,hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan“idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlartarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında,idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır. Olayda,olay tarihi itibariyle kamu kuruluşu niteliğinde olan Gediz ElektrikDağıtım A.Ş.’nın kamu hizmetini, yöntemineve hukuka uygun olarak yürütüp yürütmediği, kamuyararına uygun şekilde işletip işletilmediği hususuirdelenecek, bu bağlamda hizmet kusuru ya da başka bir nedenleidarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığıaraştırılacak olup, bu araştırmanın da idariyargı yerlerince yapılması gerekmektedir. Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun reddi gerekmiştir. S ON U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE,01.04.2014 gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ınKARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT KARŞI OY TürkiyeElektrik Kurumu 233 sayılı KHK.nin verdiği yetki ile ResmiGazetenin 9 Kasım 1984 sayısında yayımlanan Ana Statüile kurulmuş olup, Statünün 3.maddesinde kurumun tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk, hususi hukukhükümlerine tabi ve sorumluluğu sermayesi ilesınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğuaçıklanmıştır. 12.8.1993 gün ve 93/4789sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye ElektrikÜretim, İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş.(TEDAŞ) unvanı ile İktisadiDevlet Teşekkülleri oluşturulmuştur. TEDAŞ,02.04.2004 gün 2004-22 sayılı Özelleştirme YüksekKurulu Kararı ile Özelleştirme kapsamınaalınmış, dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmışolup, GEDAŞ 'da TEDAŞ'ın bölgesel dağıtımşirketlerinden biridir. TEDAŞAna Statüsünün 4.maddesinde, bu Teşekkülünelektrik dağıtımı yanında, faaliyet konulan ile ilgilimenkul, gayrimenkul almak ayni ve fikri haklara tasarruf etmek içinişletme, iştirak kurarak çalıştırabileceğive bütün bunları bir ticari işletme kurup işletentacir gibi verimlilik ve karlılık esaslanna göreyapabileceği belirtilmiştir. 29.2.1984 gün ve 2983sayılı Kanun ile bu teşebbüs ve müesseselerin hissesenedi çıkarabileceği benimsenmiş ve bu Kanunun Anayasayaaykırı olmadığı Anayasa Mahkemesinin 18.2.1985gün E: 1984/9, K: 1985/4 sayılı karan ile kabul edilmiştir. 5590sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları Hakkındaki Kanunun 9/2 ve3.fıkralarında, KİTTerin kurduğu müesseseler ticariişletme olarak kabul edilmiş; bunların, faaliyettebulundukları yerin Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıt olmalarıhükme bağlanmıştır. Türk Ticaret Kanunu’nun18/1.maddesinde, ticaret şirketleriyle gayesine varmak için ticaribir işletme işleten demeklerin ve kendi kuruluş kanunlangereğince hususi hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek veyaticari şekilde işletilmek üzere kurulan teşebbüslerintacir sıfatını taşıdıklan belirtilmiştir.Buradaki “Teşebbüsler” teriminin, 233 sayılıKHK’de belirtilen Kamu İktisadi teşekküllerini dekapsadığı; bu maddede “KuruluşKanunlarından” söz edilmekteyse de, bugün için Kamuİktisadi Teşebbüslerinin kendi kuruluş kanunlanbulunmadığı ve onların yerine Yüksek Planlama Kurulutarafından ana statüler hazırlanıp bunlar ResmiGazete’de ilan edildikleri için, anılan hükmü“Ana Statüleri gereğince özel hukuk hükümlerinegöre yönetijmek üzere kurulmak” şeklinde anlamakgerektiği benimsenmektedir. Bunagöre, bir Kamu İktisadi Teşebbüsünün tacirsayılabilmesi için, ticari şekilde işletilmek üzerekurulması yeterlidir. Burada sermayenin kime ait olacağı birkıstas olarak alınmamıştır. T.T.K. Md. 18/1uyarınca teşebbüslerin tacir sayılması içinkanunda öngörülen iki şart birlikte aranmamakta, kendikuruluş kanunları (ana statüleri) gereğince hususi hukukhükümleri dairesinde idare edilmek cümlesinden sonra VEYA ekigetirilerek “Ticari şekilde işletilmek üzerekurulan” teşebbüslerin de tacir sayılacaklarıbelirtilmektedir. Öğretide baskın görüş de, Kamuİktisadi Teşebbüslerinin tacir oldukları yönündedir(Bkz.Ali Bozer, Sosyal Sigortalar Kurumunun Tacir Sıfatı,Batıder, 1962. C.l, s.4, sh.576; Yaşar Karayalçın, Ticariİşletme, sh.209; Öcal Akar, TTK’nun 18/1.MaddesininUygulanması Hakkında Bazı Düşünceler. Esader,1975 sa: 1 sh.238; Sabih Arkan, Ticari İşletme Hukuku, 4.Baskısh. 118 vd., Ercüment Erdem, KİT’lerin Tacir Sıfatı,1992. sh.49 vd). (HGK. 15.03.2006 gün 2006/4-60-74 sayılıkararı) Hukukistatüsüne göre davalı şirketin elektrikdağıtımından kaynaklanan ticari faaliyetin TürkTicaret Kanunu kapsamında özel hukuk hükümlerine tabibulunduğundan, haksız eyleme dayalı tazminat davası Adli Yargınıngörev alanında kalmaktadır. Kaldıki davacı sigorta şirketine sigortalı S.S. Tariş,Üzüm , Tarım, Satış Kooperatifi birliği iledavalı GEDAŞ arasındaki abonelik ilişkisidedüşünüldüğünde,sigortalısının haklarına halef olarak dava açandavacı sigorta şirketi ile davalı arasındakiuyuşmazlıkta abonelik sözleşmesi hükümlerinindeuygulanmasının gerekmesi nedeniyle uyuşmazlığınçözümü Adli Yargının görev alanınagirmektedir. Açıklanannedenlerle uyuşmazlıkta Adli Yargı görevlibulunduğundan, İdari Yargıyı görevli kabul edensayın çoğunluk görüşünekarşıyım. Üye EyüpSabri BAYDAR
Full & Egal Universal Law Academy