T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 136
KARAR NO : 2014 / 185
KARAR TR : 3.3.2014
ÖZET : Davacının maliki bulunduğu parsel üzerindeki mesken ve ağaçlarının, Mamak Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi Mahalleleri Kentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi kapsamında kaldığından bahisle; söz konusu tesis ve ağaçlara karşılık, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :N.S.E Vekilleri : Av. F.T., Av. U.T. Davalılar : 1-Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı Vekili : Av. İ.M. 2-Mamak BelediyeBaşkanlığı Vekili :Av. F.E. O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde, müvekkilinin maliki bulunduğu, Ankaraİli, Mamak/2 -İlçesi, Altıağaç Mh. 37361 ada7 parselin 158/564 m2 hissesinin, MamakAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi MahalleleriKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesikapsamında kaldığını; müvekkilinin imar parselliarsası üzerinde, Altıağaç Mh.221/2.Sk. No:28kapı numaralı mesken olarak kullandığı tesisi,muhtelif cins ve yaşta ağaçlarının bulunduğunu;5393 Sayılı Belediye Kanununun 73.maddesine dayalı olarakBüyükşehir Belediyesi tarafından kentseldönüşüm alanı olarak ilan edilen bölgedekikamulaştırma ve imar işlemlerinin, BüyükşehirBelediyesi ile Mamak Belediyesi tarafından ortaklaşayürütülmekte olduğunu; Belediye Encümeninin04.09.2012 tarih ve 1564/1847 sayılı kararı ile KaymakamlıkMakamınca kamu yararı kararı alınmasına kararverildiğini ve 06.09.2012 tarih ve 2031207868 sayılı yazıile Kaymakamlık Makamınca kamu yararı kararıalınmış olduğunu; anılan kararlar çerçevesindekentsel dönüşüm alanına giren taşınmaz ileilgili olarak uzlaşma ve dolayısı ile dairekarşılığı sözleşme yapma niyetlerininbulunmadığını; buna karşın aradan geçenzaman içerisinde, Kamulaştırma Yasasının 10.maddesiçerçevesinde bir işlem de yapılmadığını; tarafların uzlaşma sağlayamadığını, süreklilik arz eden fiili ve hukuki el atma sebebi ilekamulaştırmasız el atmanın unsurlarının oluştuğunu; 5393 Sayılı Yasanın 73/8.fıkrasında yer alan,“Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilanedilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasına gerekduyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilirler” hükmü doğrultusundamüvekkilinin dava açma hakkının doğduğunu ifadeederek; fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmakkaydı ile şimdilik; Ankara İli, Mamak İlçesi2.Bölge Altıağaç Mh. 37361 ada 7 parseldeki 158/564 m2arsa vasfındaki taşınmaz, arsa üzerindeki tesis veağaçlar için 10.000,00 TL kamulaştırmasız elatma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziile birlikte davalılardan tahsiline; kamulaştırma bedelikarşılığında, taşınmaz mülkiyetinindavalı Büyükşehir Belediyesine devrine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır. DavalılardanMamak Belediye Başkanlığı vekili, süresiiçerisinde, davanın idari yargının görevalanına girdiğini öne sürerek görev itirazındabulunmuştur. ANKARA 22.ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ:9.10.2013 gün ve E:2013/378 sayı ile,kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat istemineilişkin davada dava şartlarının mevcut olduğu,Yargıtay 5 HD.nin uygulamaları doğrultusunda davalı MamakBelediye Başkanlığının görev itirazınınyerinde olmadığı anlaşıldığından,yargı yoluna yönelik görev itirazının reddine kararvermiştir. Davalılardan Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilince süresi içinde verilendilekçe ile, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyasının onaylıörneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığı’nagönderilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 5393sayılı Belediye Kanunu’nun “Kentseldönüşüm ve gelişim alanı”başlıklı 73. maddesinde; "Belediye, belediye meclisikararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaretalanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyonalanları ve her türlü sosyal donatı alanlarıoluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşave restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veyadeprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Biralanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanıolarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardanbirinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bualanın belediye veya mücavir alan sınırlarıiçerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamununmülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifiüzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır. Kentsel dönüşüm vegelişim proje alanı olarak ilan edilecek alanın; üzerindeyapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlar olması,yapı yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarınıntakdiri münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birdenfazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir. Büyükşehir belediye ve mücaviralan sınırları içinde kentsel dönüşümve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehirbelediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi halinde ilçe belediyeleri kendisınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projeleri uygulayabilir. Büyükşehir belediyeleritarafından yapılacak kentsel dönüşüm vegelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Kentsel dönüşüm vegelişim proje alanlarında bulunan yapılarınboşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır. Kentsel dönüşüm vegelişim alanları içinde yer alan eğitim vesağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkuller harcaesas değer üzerinden belediyelere devredilir. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır. Kentsel dönüşüm vegelişim proje alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerleanlaşmaları halinde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanında hakları verilir. 2981 sayılıKanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaçbedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsündekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir. Kentsel dönüşüm vegelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkullerile belediyelerin anlaşma sağladığı veyakamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindekiinşaatların tamamı belediyeler tarafından yapılırveya yaptırılır. Belediye ile anlaşma yapmayan veyabelediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerindenproje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesinegöre ayrı ada ve parselde imar hakkı verilmemiş olanlarkamulaştırmasız el atma davası açabilir. Kentsel dönüşüm vegelişim proje alanlarında yapılacak alt yapı ve rekreasyonharcamaları, proje ortak gideri sayılır. Belediyelere aitinşaatların proje ortak giderleri belediyeler tarafındankarşılanır. Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis edilengayrimenkul sahipleri ile kamulaştırma dışı kalangayrimenkul sahipleri, sahip oldukları inşaatın toplammetrekaresi oranında proje ortak giderlerine katılmakzorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaat ruhsatı,yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su, doğalgaz veelektrik bağlanamaz. Dönüşüm alanısınırı kesinleştiği tarihte, bu sınırlariçindeki gayrimenkullerin tapu kütüğününbeyanlar hanesine kaydedilmek üzere tapu sicilmüdürlüğüne, paftasında gösterilmeküzere kadastro müdürlüğüne bildirilir. Sözkonusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelen değişikliklerbelediyeye bildirilir. Kentsel dönüşüm vegelişim alanı ilan edilen yerlerde; ifraz, tevhit,sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır. Belediye, kentseldönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir. Kentsel dönüşüm vegelişim projelerinin uygulanması sırasında, tapukayıtlarında mülkiyet hanesi açık olan veya aynihakları davalı olan taşınmazlar doğrudan kamulaştırılarakbedelleri mahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adınabloke edilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir. Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmalarıyapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak binalardatelif hakkı sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde,değiştirilecek cephe veya cephelerin beher metrekaresi içinbir günlük net asgari ücret tutarını geçmemeküzere telif hakkı ödenir. Büyükşehir belediyemeclisince uygun görülmesi hâlinde, büyükşehirbelediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendisınırları içinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleriyapabilir. Bina cephelerinde değişiklikve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmaIarıiçin yapılması gereken iş, işlem veyetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payı çoğunluğuile verecekleri karara göre yapılır. Büyükşehirbelediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanıilan edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenilemealanı ilan edilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine görekamu kurum ve kuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir. Kentsel dönüşüm vegelişim projesi kapsamındaki işler, kamu idareleriyle 75 incimadde çerçevesinde ortak hizmet projeleriaracılığıyla gerçekleştirilebilir. Bu Kanunun konusu ile ilgilihususlarda Başbakanlık Toplu Konut İdaresine 2985 sayılıKanun ve diğer kanunlarla verilen yetkiler saklıdır.”hükmünün yer aldığı; 2985 sayılıToplu Konut Kanunu'nun "İskan Sahalarının Tespiti,Kamulaştırma Ve Kadastro" başlıklı 4. maddesinde;"Başkanlık, gecekondu dönüşüm projesiuygulayacağı alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa vearazilerde veya valiliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenenalanlarda çevre ve imar bütünlüğünübozmayacak şekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imarplanlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Buplanlar; büyükşehir belediye sınırlarıiçerisinde kalan alanlar için büyükşehir belediyemeclisi tarafından, il ve ilçe belediye sınırlarıile mücavir alanları içerisinde kalan alanlar içinilgili belediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerdeilgili valilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğeintikal ettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynenveya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valiliktarafından üç ay içerisinde onaylanmayan planlarBaşkanlık tarafından re'sen onaylanır. Belediyeler, valilikveya Başkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilanve itiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılıİmar Kanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumlan tarafından yapılacak tüm işlemler Başkanlıktarafından re'sen yapılmak suretiyle yürürlüğekonur. Başkanlık kanundakigörevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmayayetkilidir. Başkanlık tarafından yapılacakkamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin ikincifıkrasındaki iskân projelerinin gerçekleştirilmesiamaçlı kamulaştırma sayılır."hükmüne yer verilmiş olduğu; dosyanınincelenmesinden; davacıya ait taşınmazın bulunduğuyerde davalılardan Mamak Belediyesi ile Başbakanlık Toplu Konutİdaresi Başkanlığı arasında 2985 sayılıToplu Konut Kanunu, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 5393sayılı Belediye Kanunu, 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleriçerçevesinde"Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi KentselYenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"ne ilişkinolarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolünimzalandığı, protokol gereği anılan bölgeninBaşbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca 775 sayılı Kanun uyarıncaGecekondu Önleme Bölgesi olarak ilan edildiği, 19.3.2013 tarihliResmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla projealanında kalan taşınmazların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından acelekamulaştırılmasına karar verildiği, anılanprotokol gereği kamulaştırma işlemlerinin davalı MamakBelediyesince yürütüldüğü, dava konusutaşınmazın söz konusu proje kapsamındakaldığı ve kamulaştırma işlemlerinin devamettiği; dava dilekçesinde, Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm Projesi alanında kalan taşınmazakamulaştırılmasız el atıldığındanbahisle 10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi vetaşınmazın mülkiyetinin Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı'na devrinin istenildiğininanlaşıldığı; uygulama ve öğreti'de,kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümüsırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı iradeaçıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da kararadayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem"olarak tanımlandığı; idareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapanİdari Yargı yerlerinin görevli bulunduğu; bu bilgilerkarşısında; davanın, davacınıntaşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 sayılıkararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, KentselYenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi kapsamındakalması sebebiyle mülkiyet hakkına getirilenkısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyleaçıldığı sonucunaulaşıldığı; dava dilekçesinde veYargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkınagetirildiği söylenen kısıtlamanın,taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucusonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olanKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesindekitaşınmaza yönelik belirlemeden, bu projedeöngörülen acele kamulaştırma işlemlerininzamanında yapılmamasından; başka anlatımla da, idariişlemlerden ve davalı Mamak Belediyesi ile BaşbakanlıkToplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafındansöz konusu proje gereği yapılması gereken kamulaştırmalarkonusundaki hareketsizlik şeklinde ortaya çıkan idarieylemlerden kaynaklanmakta olduğu; bu bakımdan, hukukauygunluklarının denetimi ve zarar doğurucusonuçlarının giderilmesi idari yargının görevalanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzenindeoluşturdukları etki ve sonuçların, "hukuki elatma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgilitazminat taleplerinin Adli Yargı yerlerinde açılacak tazminatdavalarına konu edilmelerine hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın, davacıya ait taşınmazakamulaştırmasız el atıldığından bahisle10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemineilişkin kısmının, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'incifıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"hükmü gereğince İdari Yargı yerinde görülmesiningerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci maddesinde"Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlaraayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıylatasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülenidari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idariyargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmeksuretiyle "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imarplanındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilenkısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarınıngörüm ve çözümünde İdari Yargıyerinin görevli olduğunun öngörülmüşbulunduğu gerekçesiyle; davanın, davacıya aittaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığından bahisle 10.000 TL tazminatın yasalfaiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmıyönünden 2247 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesiuyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılıdüşüncesi istenilmemiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlütoplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalılardan MamakBelediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısı’nca,davanın, davacıya ait taşınmazakamulaştırmasız el atıldığından bahisle10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemineilişkin kısmı ve anılan davalı İdareyönünden 10. maddede öngörülen biçimde olumlugörev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının malikibulunduğu parsel üzerindeki mesken veağaçlarının, MamakAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi MahalleleriKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesikapsamında kaldığından bahisle; söz konusu tesis veağaçlara karşılık, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TLkamulaştırmasız el atma tazminatının faiziyle birliktetahsili istemiyle açılmıştır. 03.07.2005 tarih ve 5393sayılı Belediye Kanunu'nun “Kentsel dönüşümve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinde; “(Değişik: 17/6/2010-5998/1 md.) Belediye,belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları,ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları,rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatıalanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarınıyeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültüreldokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almakamacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleriuygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm vegelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıdasayılan hususlardan birinin veya bir kaçınıngerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alansınırları içerisinde bulunması şarttır.Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerdekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilanedilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenintalebi ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınınteklifi üzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilanedilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlıveya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarınıntakdiri münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birdenfazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir. Büyükşehirbelediye ve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır. Kentseldönüşüm ve gelişim alanları içinde yeralan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya aitgayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındakigayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmarve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara UygulanacakBazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun BirMaddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibiolmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanında haklarıverilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondusahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya belediyeimkanları ölçüsünde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir. Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdebelediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz. Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapukütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzeretapu sicil müdürlüğüne, paftasındagösterilmek üzere kadastro müdürlüğünebildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelendeğişiklikler belediyeye bildirilir. Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptal ikinci ,üçüncü, dördüncü cümleler: AnayasaMahkemesi’nin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159sayılı Kararı ile) Belediye,kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir. Kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olan taşınmazlardoğrudan kamulaştırılarak bedelleri mahkemece tayin edilenbankaya belli olacak hak sahipleri adına bloke edilir. Belediye kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulama alanındabulunan taşınmazların kamulaştırılmasısırasında veraset ilamı çıkarmaya veya tapudakikayıt malikine göre işlem yapmaya yetkilidir. (Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmalarıyapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak binalardatelif hakkı sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde,değiştirilecek cephe veya cephelerin beher metrekaresi içinbir günlük net asgari ücret tutarını geçmemeküzere telif hakkı ödenir. Büyükşehir belediyemeclisince uygun görülmesi hâlinde, büyükşehirbelediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendisınırları içinde bu fıkrada belirtilen iş veişlemleri yapabilir. (Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları için yapılması gerekeniş, işlem ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payıçoğunluğu ile verecekleri karara göre yapılır. (Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehir belediyelerince,kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilenalanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilanedilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum vekuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamındakiişler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortakhizmet projeleri aracılığıylagerçekleştirilebilir. BuKanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konutİdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilenyetkiler saklıdır.” hükmü yer almış; bu Kanunun işaret ettiği 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun" İskan sahalarının tespiti, kamulaştırma vekadastro " başlıklı 4. maddesinde; "(Değişik: 5/5/2004 – 5162/2 md.) (Değişikbirinci fıkra: 24/7/2008-5793/7 md.) Başkanlık, gecekondudönüşüm projesi uygulayacağı alanlarda veyamülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konutiskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imarbütünlüğünü bozmayacak şekilde her türve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya,yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar;büyükşehir belediye sınırları içerisindekalan alanlar için büyükşehir belediye meclisitarafından, il ve ilçe belediye sınırları ilemücavir alanları içerisinde kalan alanlar için ilgilibelediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgilivalilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğe intikalettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynen veyadeğiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafındanüç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlıktarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veyaBaşkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan veitiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmarKanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumları tarafından yapılacak tüm işlemlerBaşkanlık tarafından re’sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur. Başkanlık kanundakigörevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapılarıkamulaştırmaya yetkilidir. Başkanlık tarafındanyapılacak kamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942sayılı Kamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesininikinci fıkrasındaki iskân projeleriningerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırmasayılır.” hükmüne yer verilmiştir. Dava dosyasında bulunan MamakBelediyesi, İmar ve ŞehircilikMüdürlüğünün 28.10.2013 gün ve64733099/2686…/4572 sayılı yazısında; davakonusu Altıağaç Mahallesi 37361 ada 7 parselin, Mamak BelediyeMeclisince 26.12.1990 tarih ve 435 sayılı kararla onaylananHüseyingazi-Altıağaç-Karaağaç-Bahçeleriçi mahallelerine ilişkin1/1.000 Ölçekli Islah İmar Planı kapsamındakaldığı, anılan plan kapsamında parselin 3 katlıkonut alanı olarak belirlendiği; Mamak Belediye Meclisi’nin02.08.2002 tarih ve 238 sayılı kararıyla uygungörülerek Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı’nın 35-585-6412/2002sayılı, yazıları ile onaylanan Samsun yolu II. BölgeYapı Yasaklı Alanlara Ait Plan Değişikliğikapsamında park alanına ayrıldığı, uygulamasonucu 37361 ada 7 parselin, 39818 ada 1 parseletaşındığı, 39818 ada 1 parselin “G”notasyonu ile emsal: 1.20 hmaks:serbest yapılaşmakoşullarında konut alanı olarak belirlendiği; Altıağaç-Karaağaçve Hüseyingazi mahallelerinde 5393 Sayılı BelediyeKanunu’na göre, Belediyelerince kentsel yenileme ve gecekondudönüşüm çalışmalarınabaşlandığı ve 39818 ada 1 sayılı parselinanılan çalışma kapsamında kaldığı; 14.08.2012tarihi itibariyle Belediyeleri ve TOKİ arasında protokolimzalandığı ancak plan çalışmalarınınhenüz tamamlanmadığı belirtilmiş; yine davakonusu taşınmaza ilişkin olarak dosyaya ibraz edilen; MamakBelediyesi Başkanlığı Emlak ve İstimlakMüdürlüğünün: 4.9.2013 gün ve55765385/2031305677 sayılı yazısında ise;Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi mahalleleriarazi konumu itibari ile yapılaşma şartlarının zorolması, mülkiyet sorunlarının fazlaca olması veimarlaşmaya engel değişik faktörlerden dolayıyıllarca çarpık yapılaşma ile baş başa kalındığı; bölgenin Kentsel Yenileme alanı olarak ilan edilmesi halindeyapılaşma sorununun giderilebileceği düşüncesiylebu mahallelerde çalışmalara başlanıldığı,davacının gecekondusu ve arsasının da bu alandakalmış olduğu; Belediyeleri ile TOKİ arasında14.08.2012 tarihinde imzalanan protokol çerçevesinde, 2985sayılı Toplu Konut Kanunu, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 5393sayılı Belediye Kanunu ve 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu ile 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili hükümlerçerçevesinde, Belediye Meclisinin kararı ile Uygulama Yönetmeliğihazırlandığı; Belediye Encümeninin 04.09.2012tarih ve 1564/1847 sayılı kararı ile KaymakamlıkMakamınca kamu yararı kararı alınmasına kararverilmiş olduğu ve 06.09.2012 tarih ve 2031207868 sayılıyazıları ile kaymakamlık Makamınca kamu yararıkararı alındığı; Kentsel Yenileme ve Gecekondudönüşüm alanı olarak ilan edilen alanda bulunan haksahipleri ile sözleşmeler imzalanmayabaşlanıldığından, ilgili şahsa tebligatgönderildiği; Belediyelerinin, 2985 Sayılı Toplu KonutKanunu, 775 Sayılı Gecekondu Kanunu, 5393 Sayılı Belediye Kanunuve 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu ile 3194Sayılı İmar Kanunu ve ilgili hükümler,çerçevesinde imzalanan Protokol gereği Toplu Konutidaresince bahse konu alanın 775 sayılı Gecekondu önlemebölgesi olarak ilan edilmiş olduğu; davacı ile kendisineait gecekonduya ilişkin olarak uzlaşma komisyonunda uzlaşmasağlanamadığı, Belediyelerince kamulaştırılmasızel atmanın söz konusu olmadığı ifade edilmiştir. Davacı vekili tarafından,müvekkilinin taşınmazının, Kentsel Yenileme veGecekondu Dönüşüm Projesi alanındakaldığı, taşınmazakamulaştırılmasız el atıldığındanbahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,şimdilik 10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesive taşınmazın mülkiyetinin Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı'na devri istemiyle davaaçılmış; DanıştayBaşsavcısı tarafından, davanın, davacıya aittaşınmaza kamulaştırmasız el atıldığındanbahisle 10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesiistemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıgörülmüştür. İdarenin yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarakuygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi, bakım ve onarımı sırasındakişilere verdiği zararların tazmini istemiyleaçılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır. Anayasanın 125'inci maddesininson fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğanzararı ödemekle yükümlü olduğu kuralabağlanmış; 2577 sayılı idari Yargılama UsulüKanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde,idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlaledilenler tarafından açılan tam yargı davaları,idari dava türleri arasında sayılmıştır. Bu durumda; davalılardan MamakBelediyesi ile Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı arasında 2985 sayılı Toplu KonutKanunu, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 5393 sayılı BelediyeKanunu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, 3194sayılı İmar Kanunu hükümleriçerçevesinde "Altıağaç-Karaağaç-HüseyingaziKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"neilişkin olarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolünimzalandığı, protokol gereği anılan bölgeninBaşbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca 775 sayılı Kanun uyarıncaGecekondu Önleme Bölgesi olarak ilan edildiği, 19.3.2013 tarihliResmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla projealanında kalan taşınmazların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından acelekamulaştırılmasına karar verildiği, anılanprotokol gereği kamulaştırma işlemlerinin davalı MamakBelediyesince yürütüldüğü, dava konusutaşınmazın söz konusu proje kapsamındakaldığı ve kamulaştırma işlemlerinin devamettiği; dava konusu uyuşmazlığın da, idarelerinyetkili organlarının kamu gücünü kullanarak, res'en vetek taraflı olarak tesis ettiği işlem/veya işlemlernedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarardankaynaklandığı; davacı vekili tarafından da, buişlemlerden doğan zararın tazmininin istenildiğigözetildiğinde; davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-bmaddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan zarar görenler tarafındanaçılan tam yargı davaları kapsamında idariyargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir. Belirtilen nedenlerle,Danıştay Başsavcısı’nın başvurusununkabulü ile davalılardan Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesi kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININREDDİNE İLİŞKİN Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesinin9.10.2013 gün ve E:2013/378 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy