T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 249
KARAR NO : 2014 / 288
KARAR TR : 03.03.2014
ÖZET: Hemzemin geçit dışında demiryolundan geçerken seyir halindeki trenin çarpması sonucu hayatını kaybeden HED.A.’ın vefatı sebebiyle uğranıldığı iddia olunan maddi ve manevi zararın faizi ile birlikte davalı idareden tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacılar : 1-H.A. (Asaleten)
2-A.A.’a velayeten babası H.A.
3-F.A.’a velayeten babası H.A.
4-O.A.’a velayeten babası H.A.
5-M.A.’a velayeten babası H.A.
6-M.A.’a velayeten babası H.A.
7-ME.A. (Asaleten)
8-R.A. (Asaleten)
Vekili : Av. A.K.
Davalı lar : 1- TCDD İşletmesi GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. F.K.
2- S.G.
O L A Y :Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle;davacıların murisi HED.A.’ın İstanbulKüçükçekmece/Soğuksu-Kanarya arasında,Kanarya istasyonuna çok yakın bir mesafede bulunan demiryolundangeçerken, davalılardan TCDD’ye ait ve diğer davalınınkullanımında olan trenin çarpması sonucu vefat ettiğini,olayın gerçekleştiği yerin Kanarya Tren İstasyonunaçok yakın bir yer olmasına rağmen treninaşırı süratli olmasının yanı sıramaktulün tren yoluna girdiği noktada yayaların yola girmesiniönleyen bir engelin bulunmadığını da ileri sürerek, davalıların sorumluluk veyükümlülüklerini yerine getirmemeleri sonucudavacıların murisinin hayatını kaybetmesine nedenolduklarından; her bir davacı için ayrı ayrı30.000TL manevi, 100TL maddi tazminatın, 20.10.2006 tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, fazlayailişkin talep ve dava haklarının saklı tutulmasınakarar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. DavalıTCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilli cevapdilekçesinde özetle; olayın niteliği gereğihaksız fiilden kaynaklanan tam yargı davası olduğunu vedavalı idarenin kamu iktisadi teşebbüsü olmasıdolayısıyla açılan davanın idari yargı yerindegörülmesi gerektiği ileri sürülerek, görevitirazında bulunulmuştur. KÜÇÜKÇEKMECE1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 04.06.2013 gün ve E:2009/790 sayıile, davalı TCDD İşletmesi GenelMüdürlüğü vekillinin yargı yoluna ilişkinitirazının reddine karar vermiştir. TCDDİşletmesi Genel Müdürlüğü vekilinin, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıyolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesiüzerine, dava dosyası DanıştayBaşsavcılığı'na gönderilmiştir. DANIŞTAYBAŞSAVCISI: “… 28.10.1984 tarih ve 18559sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Türkiye CumhuriyetiDevlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü (T.C.D.D.) Ana Statüsünün"Amaç ve Kapsam" başlıklı l'inci maddesi,"Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak söz konusuKanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyettebulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıİşletmesi Genel Müdürlüğü adıaltında teşkil olunan Kamu iktisadi Kuruluşunun hukukibünye, amaç ve faaliyet konulan, organları ve teşkilat yapısı,müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri ile bunlararasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususlarıdüzenlemektir..." hükmünü taşımakta;"Hukuki Bünye" başlıklı 3'üncümaddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan T.C.D.D..İşletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiylesınırlı bir "Kamu iktisadi Kuruluşu"olduğuna ve 233 sayılı Kamu iktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname ile bu Ana Statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte; 4'üncümaddesinde de, sayılan kuruluş amaç ve faaliyetkonularının tamamına yakınının "tekel"kapsamında işler olduğu belirtilmekte; kurulucu, yönetimive denetimi konularında 233 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamehükümlerine paralel düzenlemelere yer verilmekte olup; bunagöre, T.C.D.D. İşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmetiyürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumuolduğu tartışmasızdır. 233 sayılı Kamuiktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun HükmündeKararname ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklereuygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusundayönetilmesi amacıyla, İşletmenin iktisadi faaliyetleribakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılınmışolması, onun kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumuniteliğine engel teşkil etmemektedir. İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yollan, su şebekesi gibi tesislerinkurulması, işletilmesi, bakım ve onanımı sırasındakişilere verdiği zararların tazmini istemiyleaçılacak davaların; Anayasa'nın 125'inci maddesinin sonfıkrasında yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlü olduğukuralı ile 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendindeki,idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenlertarafından açılan tam yargı davalarına idariyargı yerlerinde bakılacağı yolundaki düzenlemeuyarınca, İdari Yargının görevinde bulunmaktadır. Dosyanınincelenmesinden; zararı doğuran olayın trene biniş,iniş veya trenle yolculuk sırasında yada hemzemin geçittemeydana gelmediğinin anlaşılması karşısında;taraflar arasında yolcu taşıma sözleşmesinin,hükümlerinin veya 2918 sayılı Kanunun uygulanmasınıgerektiren bir hukuki ilişkinin varlığından sözedilmesi de mümkün olmamaktadır. Bubakımdan; dosyadaki uyuşmazlığınçözümünün, T.C.D.D. İşletmesiningörevinde olan kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuşolduğu demiryolu hattı boyunca aldığı önlemleryönünden kusurunun ya da idarenin sorumluluğunu gerektirecekbaşka bir nedenin bulunup bulunmadığınınbelirlenmesine bağlı bulunduğu; bu belirleme ise, yukarıdaaçıklanan Anayasa ve yasa hükümleriçerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikteolduğundan…” şeklindeki gerekçe ile davanıngörüm ve çözümü İdari Yargınıngörev alanına girdiğini belirterek, 2247 sayılıYasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler:Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, NurdaneTOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıylayapılan 03.03.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalı TCDD Genel Müdürlüğüvekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısı'nca, davalı TCDD GenelMüdürlüğü açısından, 10.maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, seyir halindekitrenin çarpması sonucu hayatını kaybeden HED.A.’ınvefatı sebebiyle uğranıldığı iddia olunan maddive manevi zararın faizi ile birlikte davalı idareden tazminiistemiyle açılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. Dosyadakapsamında yapılan incelemede; davacıların murisininölümüne neden olan kazanın; 21.06.201 günü saat 15.47 sularındamakinist S.G. yönetiminde Soğuksu İstikametinden Kanaryayönüne seyretmekte olan 8062 sayılı banliyö treninin25+800 km de, Soğuksu İstasyonuna 550 m mesafede, tren raylarıüzerinde gerçekleştiği, Adalet Bakanlığı,Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nin 12.11.2013 tarihliraporunda, yaya maktul HED.A.’ın %75 oranında birinci derecedekusurlu davrandığı, TCDD’nin %25 oranında ikinciderecede hizmet kusurunun bulunduğu, makinist S.G.’ün isekusurunun olmadığının tespit edildiğianlaşılmıştır. Budurumda dava konusu olayın, trene biniş, iniş veya trenleyolculuk sırasında ya da hemzemin geçitte meydanagelmediği açıktır. Dolayısıyla taraflararasında yolcu taşıma sözleşmesinin veya 2918sayılı Yasanın uygulanmasını gerektiren bir hukukiilişkinin varlığından söz edilmesi de mümkünolmayacaktır. Diğeryandan, 08.10.1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıİşletmesi Genel Müdürlüğü (T.C.D.D.) AnaStatüsü'nün "Amaç ve Kapsam"başlıklı 1 'inci maddesi, "Bu Ana Statünün amacı;8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kamu iktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabiolarak söz konusu Kanun Hükmünde Kararnameçerçevesinde faaliyette bulunmak üzere TürkiyeCumhuriyeti Devlet Demiryolları işletmesi Genel Müdürlüğüadı altında teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşununhukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları veteşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık veiştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgilidiğer hususları düzenlemektir..." hükmünütaşımakta; "Hukuki Bünye" başlıklı3'üncü maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan T.C.D.D.işletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir "Kamu iktisadi Kuruluşu"olduğuna ve 233 sayılı Kamu iktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname ile bu Ana Statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte;4'üncü maddesinde de, sayılan kuruluş amaç vefaaliyet konularının tamamına yakınının"tekel" kapsamında işler olduğu belirtilmekte;kuruluşu, yönetimi ve denetimi konularında 233 sayılıKamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun HükmündeKararname hükümlerine paralel düzenlemelere yer verilmekte olup;buna göre, T.C.D.D. İşletmesinin, tekel kapsamında kamuhizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumuolduğu tartışmasızdır. 233 sayılı Kamuiktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun HükmündeKararname ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklereuygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusundayönetilmesi amacıyla, işletmenin iktisadi faaliyetleribakımından özel hukuk hükümlerine tabikılınmış olması, onun kamu hizmetiyürütmesine ve kamu kurumu niteliğine engel teşkiletmemektedir. İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların; Anayasa'nın 125'incimaddesinin son fıkrasında yer alan, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kuralı ile 2577 sayılı idari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b)bendindeki, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargıdavalarına idari yargı yerlerinde bakılacağı yolundakidüzenleme uyarınca, İdari Yargı'nın görevindebulunmaktadır. Bu bakımdan;dosyadaki uyuşmazlığın çözümünün,T.C.D.D. İşletmesinin görevinde olan kamu hizmetiniyürütmek amacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattıboyunca aldığı önlemler yönünden kusurunun ya daidarenin sorumluluğunu gerektirecek başka bir nedenin bulunupbulunmadığının belirlenmesine bağlı bulunduğu;bu belirleme ise, yukarıda açıklanan Anayasa ve yasa hükümleriçerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabileceknitelikte olduğundan; davanın görüm veçözümü İdari Yargı'nın görevalanına girmektedir. Açıklanannedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalılardan TCDD GenelMüdürlüğü vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Küçükçekmece 1. Asliye HukukMahkemesinin kararının kaldırılması gerekmiştir. SO N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardanTCDD Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Küçükçekmece 1. Asliye HukukMahkemesi’nin 04.06.2013 gün ve E:2009/790 sayılıKARARININ KALDIRILMASINA, 03.03.2014 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy