T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 310
KARAR NO : 2014 / 352
KARAR TR : 1.4.2014
ÖZET:Tarım ve Köyişleri Bakanlığı müfettişlerince, ilçelere bağlı bazı belde belediye başkanlıkları tarafından amatör at yarışı düzenlenmiş gibi evrak tanzim edilerek ilgili fondan para alındığının tespiti üzerine, müfettişlerin raporlarında adları geçen belediyeler ve kişilere yazı ile tebligat yapılarak belirlenen miktarda paranın faizi ile birlikte davalılar tarafından belirtilen hesaba yatırılmasının istenilmesine rağmen bu meblağın yatırılmamış olması nedeniyle, davalıların yatırmamış oldukları bedele karşılık olarak, yersiz ödenen paranın yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
Vekilli :Av. B.P.
Davalı lar :1- Sızır Belediye Başkanlığı
2- G.U.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; Tarım ve Köy işleri Bakanlığımüfettişlerinin inceleme raporlarına göre, Sivas’abağlı bazı belde belediye başkanlıkları veilçelere bağlı bazı belde belediyebaşkanlıkları tarafından 2001 ve 2002 yıllarındaamatör at yarışı düzenlenmiş gibi evrak tanzimedilerek ilgili fondan para alındığınınbelirtildiğini, Tarım Bakanlığımüfettişlerinin raporlarında adı geçen belediyelerile isimleri geçen kişilere 30.03.2004 tarihli makam onayındansonra, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı YüksekKomiserler Kurulunun 15.07.2004 tarihli yazı ile tebligat yapılarak belirlenenmiktarda paranın faizi ile birlikte Türkiye JokeyKulübünün Türkiye Halk Bankası Bakırköyşubesi nezdindeki 21226 sayılı hesabına ödenmesi,ödenmediği takdirde Borçlar Kanunu hükümlerinegöre hükmen tahsil edileceği ihtarında bulunulduğuhalde davalılar tarafından belirtilen hesaba herhangi birödemenin yapılmamış olduğunu, bunun üzerineTarım ve Köy işleri Bakanlığı Yüksek Komiserliğince01.08.2007 tarihli yazı ile belediye başkanlıklarına tekraryazı yazılarak yersiz ödemenin Türkiye JokeyKulübünün Türkiye Vakıflar Bankası Zeytinburnuşubesindeki 2030318 sayılı hesabınayatırılmasının istenildiğini, ancak bumeblağın yatırılmamış olduğunu belirterek,davalıların Türkiye Jokey Kulübü hesabınayatırmamış oldukları bedele karşılık olarak,fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla yersiz ödenen8.000. TL. paranın, 5.000. TL.’sine 06.07.2001, 3.000 TL.’sine12.09.2002 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte,davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Gemerek Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.09.2008 gün, E:2008/27, K:2008/324 sayıile özetle; “…davacı kurum tarafındandönemin belediye başkanı olarak görev yapan davalı G.U.ve Sızır Belediyesi Başkanlığı aleyhine, belediyeyeyersiz ödenen 8.000,00 TL’nin tazmini davasıaçılmış ise de; davalılardan G.U.’ın olaysırasında davalı belediyede belediye başkanı olarakgörev yaptığı, görevi sırasında vegörevinden dolayı yaptığı çalışmasırasında zararlandırıcı olayıngerçekleştiğinin anlaşıldığı, kamuhizmetinin görülmesi sırasında meydana geldiği ilerisürülen zararlardan dolayı, bu hizmeti gerçekleştirenkamu görevlileri aleyhine doğrudan doğruya tazminat davasıaçılamayacağı, kamu görevlisine rücu edilebilmekşartı ile ancak kamu görevlisinin bağlı olduklarıkurum aleyhine dava açılabileceği, ayrıca kamu hizmetiningörülmesi sırasında, hizmet nedeniyle meydana gelenzararlardan dolayı idare aleyhine tazminat davalarının tamyargı davası olarak, idare mahkemelerindeaçılabileceği anlaşıldığındandavalı G.U. aleyhine açılan davanın, zarara sebebiyetverdiği iddia edilen eylem idari bir işlem sonucu meydanageldiğinden ve bu konularda kamu görevlileri aleyhine doğrudandava açılamayacağından husumet yokluğundan reddine;davalı idare aleyhine açılan davanın, söz konusudavalara bakma görevinin idare mahkemelerinin görevinegirdiğinden dava dilekçesinin görev yönünden reddinekarar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davalı G.U.yönünden davanın husumet nedeniyle, Sızır BelediyeBaşkanlığı yönünden ise davanın görevyönünden reddine karar vermiştir.
İş bu karara karşı yapılan temyiz başvurusuüzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 01.06.2009 gün, E:2009/5453,K:2009/7358 sayılı ilamı ile hükmün onanmasınakarar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bukez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Sivas İdare Mahkemesi: 26.08.2009 gün, E:2009/826, K:2009/859 sayıile özetle; “...dava konusunun kamu zararınıntazminine yönelik olduğu, kamu zararının ödenmesinindavalı belediye başkanından istendiği halde zararınödenmediği, kamu zararının bir ay içinde rızaenödenmemesi halinde alacağın hükmen (2004 sayılıicra İflas Kanunu uyarınca) tahsili yoluna gidileceğiaçık olup, kamu zararının tahsili içinaçılacak davanın çözüm yerinin adliyargı olduğundan davanın görev yönünden reddinekarar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.”demek suretiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiştir.
İşbu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerineDanıştay Onuncu Dairesi 2.7.2013 gün, E:2009/15846, K:2013/5724sayılı ilamı ile özetle; “...İdare Mahkemesince,bakılan davanın, aynı konuda adli yargı yerindeaçılmış olan davada verilen görevsizlik kararıüzerine idari yargıda açıldığı dikkatealınarak, doğrudan davanın görev yönünden reddinekarar verilmesi yerine,2247 sayılı Yasanın 19. maddesinegöre görevli yargı merciinin belirlenebilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmektedir.’’demek suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Sivas İdare Mahkemesi: Danıştay'ın bozma ilamınauyduktan sonra, 27.11.2013 gün, E:2013/1846sayı ile özetle; davanın adli yargının görevalanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın19.maddesinde öngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı Tarım ve KöyişleriBakanlığı müfettişlerince, Sivas’abağlı bazı belde belediye başkanlıkları veilçelere bağlı bazı belde belediyebaşkanlıkları tarafından 2001 ve 2002 yıllarındaamatör at yarışı düzenlenmiş gibi evrak tanzimedilerek ilgili fondan para alındığının tespitiüzerine, müfettişlerin raporlarında adlarıgeçen belediyeler ile kişilere yazı ile tebligatyapılarak belirlenen miktarda paranın faizi ile birlikte TürkiyeJokey Kulübünün Türkiye Halk BankasıBakırköy şubesi nezdindeki hesabına ödenmesi,ödenmediği takdirde Borçlar Kanunu hükümlerinegöre hükmen tahsil edileceği ihtarında bulunulduğuhalde davalılar tarafından belirtilen hesaba herhangi birödemenin yapılmamış olması üzerine, Tarım veKöyişleri Bakanlığı Yüksek Komiserliğincebelediye başkanlıklarına tekrar yazı yazılarak yersizödemenin Türkiye Jokey Kulübünün Türkiye VakıflarBankası Zeytinburnu şubesindeki hesabayatırılmasının istenilmesine rağmen bumeblağın da yatırılmamış olması nedeniyle,davalıların Türkiye Jokey Kulübü hesabınayatırmamış oldukları bedele karşılık olarak,fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla yersiz ödenen8.000. TL. paranın, 5.000. TL.’sine 06.07.2001, 3.000 TL.’sine12.09.2002 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte,davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline kararverilmesi istemiyleaçılmıştır.
6132 sayılı AtYarışları Hakkında Kanun’un 1.maddesinde;‘’Türkiyesınırları içerisinde at yarışlarıdüzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışındadüzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurtdışından müşterek bahis kabul etmeye Tarım veKöyişleri Bakanlığı yetkilidir.’’ amirhükmü yer almakta olup, 5.maddesinde; ‘’ TarımVekaletinin birinci maddede yazılı hak ve salahiyetleri atyetiştirme ve ıslahını teşvik gayesi ile kurulmuşve amme menfaatine çalıştığı usulenonanmış derneklerden uygun görülecek bir veya birkaçına muayyen şartlarla ve 30 seneyi geçmemeküzere Tarım Vekaletinin teklifi ve İcra Vekilleri Heyetininkararı ile devredilebilir.
Devredilen hak ve salahiyetlerderneğin kanun, nizamname veya anlaşma hükümlerine riayetetmemesi halinde müddet dolmadan önce geri alınabileceğigibi müddetini dolduran derneğe aynı hak ve salahiyetlerin yinebu madde hükümleri dairesinde yeniden verilmesi caizdir.
Tarım Vekaleti bu derneğinbilumum muamelat, kayıt ve hesabatını her zaman teftiş vemurakabe etmeye, direktifler vermeye salahiyetlidir. Derneğinstatüsünde yazılı murakıplardan ayrı olarakVekalet kendi memurlarından uygun gördüklerinimurakıplıkla vazifelendirebilir.’’ denilmektedir.
6132 sayılı Kanun’un Ek1.maddesinde; ‘’ At yarışları hakkındaki10/07/1953 tarihli ve 6132 sayılı kanunun 3 üncü maddesindeyazılı yarış ikramiyeleri bir evvelki takvimyılında elde edilen gayrisafi yarış gelirinin yekunuüzerinden hesaplanır.
Cari yılda, yarış gelirlerinin bir evvelki takvimyılındaki yarış geliri toplamından fazla olmasıhalinde, aradaki farkın yüzde kırklık kısmı KamuHaznedarlığı Sistemine dahil bir kamu bankasında Tarımve Köyişleri Bakanlığı emrine açılacaközel hesaba aktarılır. Bu hesapta biriken para, atıslahı ve tesisleri ile hayvancılığıngeliştirilmesi amacıyla Tarım ve KöyişleriBakanlığınca sarf edilir veya yarış müessesesinesarf ettirilir.
Cari yılda yarış gelirinin bir evvelki takvimyılındaki yarış geliri toplamından az olmasıhalinde yarış ikramiyelerinin açığı bu hesaptankapatılır.’’ denilmektedir.
Davaya konu olayda Tarım ve KöyişleriBakanlığı müfettişlerince yapılan incelemede,davalı belediye tarafından atçılığıngeliştirilmesi amacıyla amatör at yarışıdüzenleneceğine dair Yarış Komiserler Kurulu’namüracaat edildiği, müracaat yerinde görülerekbelediyenin hesabına para aktarıldığı, davalıbelediye ve belediye görevlilerinin de parayı almalarınakarşın, at yarışı düzenlememişolmalarına rağmen düzenlemiş gibi evrak tanzim ettiklerinintespiti sonrasında davalılara tebligat yapılarak belirlenenmiktarda paranın faizi ile birlikte Türkiye JokeyKulübü’nün Türkiye Halk BankasıBakırköy şubesi nezdindeki hesabına ödenmesi,ödenmediği takdirde Borçlar Kanunu hükümlerinegöre hükmen tahsil edileceğinin ihtarı edildiği, buihtarata uyulmaması üzerine Tarım ve KöyişleriBakanlığı Yüksek Komiserliğince tekrar yazıyazılarak yersiz ödemenin Türkiye JokeyKulübü’nün Türkiye Vakıflar BankasıZeytinburnu şubesindeki hesabına yatırılmasınınistenildiği, herhangi bir ödeme yapılmaması üzerine degörülmekte olan davanın açıldığıanlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71. Maddesinde;"Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt,kusur veyaihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veyaeylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veyaeksilmeye neden olunmasıdır." şeklinde tanımlanarak,maddenin son fıkrasında, "kamu zararlarının tahsilineilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığınınteklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafındançıkarılacak yönetmelikle belirleneceği"kuralına yer verilmiştir.
KamuZararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve EsaslarHakkında Yönetmeliğin “Kamu zararından doğan alacaklarıntahsil şekilleri" başlıklı 12. maddesinde, "Kamuzararından doğan alacaklar, sorumlulardan ve/veya ilgililerden,zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatınagöre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edilir. Tespit edilen kamuzararları;
Rızaenve sulh yolu ile ödenmek,
22/4/1926tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerinegöre takas yapılmak,
2004sayılı Kanun (İcra İflas Kanunu) hükümleriuygulanmak, suretiyle tahsil edilir." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda ilgili hükümleri aktarılan 5018sayılı Kanun ve Kamu Zararlarının Tahsilineİlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik birliktedeğerlendirildiğinde, kamu zararından doğanalacakların ilgilisinden tahsilinin rızaen ve sulh yolu ilesağlanamaması halinde, adli yargı mahkemelerindeaçılacak dava sonucunda sağlanabileceği sonucunaulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı görevli olduğundan Sivasİdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, GemerekAsliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararınınkaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Sivas İdare Mahkemesinceyapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Gemerek Asliye Hukuk Mahkemesinin16.09.2008 gün, E:2008/27, K:2008/324 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy