T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 75
KARAR NO : 2014 / 128
KARAR TR : 3.2.2014
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : Y.G. Vekilleri :Av. C.D., Av. N.D. Davalılar :1-Gençlik Ve Spor Bakanlığı Spor GenelMüdürlüğü Vekilleri : Av.C.B., Av.B.D. 2-İstanbul Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı(İhbar edilen) Vekili :Av.S.A. 3-BaşakşehirBelediye Başkanlığı(İhbar edilen) Vekili : Av.Y.Ş. 4-Çevre ve Şehircilik Bakanlığı(Dahili Davalı) Vekili : Av.M.H.K.(Bafalı) O L A Y : Davacı vekili, İstanbulili, Başakşehir ilçesi, İkitelli Mahallesi,Altınşehir mevki 18 Pafta 725 Parseli ile 19 Pafta 1115 Parselsayılı taşınmazların müvekkili adına kayıtlıolduğunu; taşınmazın imar planlarında, 20 yıldanfazla bir süreden beri yeşil alan olarakayrıldığını, en son 23.09.2005 yılı 1/1000ölçekli imar planında ise "İkitelli AtatürkOlimpiyat Park alanı vb. sınırlı faaliyetlere geçiciolarak izin verilebilir şekilde imar uygulamasına konu olduğunu;taşınmaza hiçbir inşaat ve tesisata izin verilmemesi ilemüvekkilinin, taşınmaz üzerinde neredeyse hiçbirşekilde kullanma, tasarruf etme ve yararlanma imkanınınkalmadığını; İdarenin bu uygulamasınınKamulaştırmasız el atma hükmünde olduğunu;Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 gün ve 2010/5-662/651kararı gözetilerek imar planında yol ve park alanı gibikamu hizmetine ayrılmış bulunan yerlere elatılmamış olsa dahi 3194 sayılı imar kanunu’nun10. Maddesinin amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekliuygulama imar planının kesinleştiği tarihten itibaren 5yıl içerisinde davalı kurumca, ayrılma amacına uygunolarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve malikinmülkiyet hakkının süresi belirsiz şekildekısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedelininödenmesinin gerektiğini; yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun2010/5-662 E. 2010/651 Karar 15.12.2010 tarihli kararına göre"Belediye Başkanlığı İmar Planınınyürürlük tarihinden en geç 3 ay içerisindeplanın tatbiki için 5 yıllık imar programınıhazırlamakla yükümlüdür. Uzun yıllar programaalınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesinedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalıidarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyletaşınmaza müdahale edildiği dolayısıylakamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiği"ninhükme bağlandığını ifade ederek; ıslah ve ekdavalar ile fazlaya dair haklarını saklı tutarak; davalıkurumun kamulaştırmasız el atma nedeniyletaşınmazın tespit edilecek değerinin şimdilik 1.000 TL.sinindavalı İdareden tahsiline, el atma haksız fiil olduğundantaşınmaz bedeline dava tarihinden itibaren en yüksek yasal faizyürütülmesine, ayrıca karar tarihinden itibaren kamualacaklarına uygulanan faiz işletilmesine; davacımüvekkil adına olan taşınmazın tapu kaydınıniptaliyle davalı adına tesciline karar verilmesi istemiyle,Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor GenelMüdürlüğüne karşı adli yargıyerinde dava açmış; daha sonra, davanın ihbar edilmesiüzerine İstanbul BüyükşehirBelediye Başkanlığı ile Başakşehir BelediyeBaşkanlığı; dahili davalı olarak da Çevre veŞehircilik Bakanlığı davaya katılmışlardır. Davalılardan BaşakşehirBelediye Başkanlığı ile Çevre ve ŞehircilikBakanlığının vekilleri süresi içinde görevitirazında bulunmuşlardır. KÜÇÜKÇEKMECE 4.ASLİYEHUKUK MAHKEMESİ: 26.9.2013 gün ve E:2012/345 sayı ile,davanın kamulaştırmasız el atma davası olup,haksız fiil hukuki temeline dayandığından ve tazminatahükmedilmesi halinde taşınmaz aynına ilişkin de kararverilmesi gerekeceğinden, ayrıca 6487 sayılı yasanın21. Maddesinde idari yargının görevlendirildiği hukuki elatmaların 1983 yılı öncesi hukuki el atmalar olup,1983sonrası hukuki el atmalara yönelik açıkça idariyargının görevli olduğuna ilişkin bir düzenlememevcut olmadığı; davanın bir bütünüyleadli yargının görev alanına girdiğigerekçesiyle; görev itirazının reddine kararvermiştir. Davalılardan Çevreve Şehircilik Bakanlığı vekilinin, idari yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içinde verdiğidilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı birörneği Danıştay Başsavcılığı'nagönderilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamuidarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında,kamu gücü kullanarak tek yanlı iradeaçıklamalarıyla yapmış olduklarıişlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya dakarara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem"olarak tanımlandığı; bu tanıma göre;idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesiuyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesisettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendiuyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesisettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve buplanlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imarplanı uyarınca yapmak zorunda oldukları program veuygulamaları bunun için gerekli zamandagerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de,idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanınincelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında Atatürk OlimpiyatParkı alanında kalan taşınmazlarakamulaştırmasız el atıldığından bahisle1000TL tazminatın ödenmesi ve taşınmazın tapukaydının davalı adına tescilinin istenildiğininanlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;davanın, davacıların taşınmazının,Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen,imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilenkısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyleaçıldığı sonucunaulaşıldığı; dava dilekçesinde ve YargıtayHukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiğisöylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleriyönünden zarar doğurucu sonuçlarınınolabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak busonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici niteliktebir idari işlem olan imar planında taşınmazlara yönelikbelirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırmaprogramlarının zamanında yapamamasından ve imaruygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden vedavalı idarelerin imar planı gereği yapılması gerekenkamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortayaçıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idariişlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerindeaçılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin,anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bubakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucusonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nıngörev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukukdüzeninde yaratmış oldukları etki vesonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine vebu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargıyerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla,davanın taşınmazlarının bedelinin tazminat olarakhüküm altına alınması istemine ilişkinkısmının, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b)bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları," hükmügereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesindedeğişiklik yapan 21'inci maddesinde "Uygulama imarplanlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyleveya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanantaşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194sayılı İmar Kanununda öngörülen idaribaşvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda davaaçılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle "hukukiel atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiylemülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanantazminat davalarının görüm veçözümünde İdari Yargı yerinin görevliolduğunun öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncumaddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tazminatolarak hüküm altına alınması istemine ilişkinkısmı yönünden olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, kararvermiştir. Başkanlıkça, 2247sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesiistenilmemiştir. İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 3.2.2014 günlütoplantısında; l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalılardan Çevreve Şehircilik Bakanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerineDanıştay Başsavcısı'nca, 10. maddedeöngörülen biçimde, davanın taşınmazınbedelinin tazminat olarak hüküm altına alınmasıistemine ilişkin kısmı ile anılan davalı idare yönündenolumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHANile Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava,Davacının sahibi olduğu taşınmazlarına, imar planında Atatürk olimpiyat parkı alanı olarakayrılmak suretiyle kamulaştırmasız elatıldığından bahisle, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000,00 TL'si bedelin faizi ilebirlikte tazmini istemiyle açılmıştır. 3194sayılı İmar Kanunu’nun “Planlarınhazırlanması ve yürürlüğe konulması”başlıklı 8. maddesinde; “Planlarınhazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasındaaşağıda belirtilen esaslara uyulur. a)Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımınıbelirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,gerekli gördüğü hallerde Devlet PlanlamaTeşkilatı yapar veya yaptırır. b)İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmarPlanından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevredüzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediyesınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulamaimar planları ilgili belediyelerce yapılır veyayaptırılır. Belediye meclisince onaylanarakyürürlüğe girer. (Değişik dördüncücümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibarenbelediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde veilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eşzamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içindeplanlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediyemeclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisionbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Belediyeve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacakplanlar valilik veya ilgilisince yapılır veyayaptırılır. Valilikçe uygungörüldüğü takdirde onaylanarakyürürlüğe girer. (Değişiküçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onaytarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilikitirazları ve planları onbeş gün içerisindeinceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmışplanlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usulleretabidir. Kesinleşenimar planlarının bir kopyası, Bakanlığagönderilir. İmarplanları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idareleringörevidir. Belediye Başkanlığı ve mülkiamirlikler, imar planının tamamını veya birkısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getiripçoğaltarak tespit edilecek ücretkarşılığında isteyenlere verir. c)(Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve AraziKullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsalamaç dışında kullanılmak üzereplânlanamaz.” hükmü; Aynı Kanun'un 18. maddesinde,“İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasızarsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatıaranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamukurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya,müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre haksahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemleriniyaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediyeve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilenyetkiler valilikçe kullanılır. Belediyeler veya valiliklercedüzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarındağıtımı sırasında bunlarınyüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenlemedolayısıyla meydana gelen değer artışlarıkarşılığında "düzenleme ortaklıkpayı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye görealınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabitutulan arazi ve arsaların düzenlemeden öncekiyüzölçümlerinin yüzde kırkınıgeçemez. (Değişiküçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenlemeortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerinihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlıilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark,çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibiumumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başkamaksatlarla kullanılamaz. Düzenleme ortaklıkpaylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözügeçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gerekenyerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalanmiktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu iletamamlanır. Herhangi bir parselden bir miktarsahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halindedüzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalansaha üzerinden ayrılır. Bu fıkra hükümlerinegöre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenlemeortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imarplanı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına maniteşkil etmez…” hükmü yer almıştır. Dava dosyasında bulunan veKüçükçekmece 4.Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilenGençlik ve Spor Bakanlığı Spor GenelMüdürlüğünün 3.1.2013 gün ve B.20.1.SGM.0.61.00.00/(12.545/18 sayılı yazısında;06/07/2001 tarihli ve 2001/01 numaralı KamulaştırmadanVazgeçme Kararı ile, 18,19,20,21 nolu paftalardaki toplam 1446 parselinkamulaştırılmasından vazgeçilmiş olduğu veyine İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve DüzenlemeKurulunun 05/11/2004 tarih ve 150 sayılı toplantısında ise1/50000 ve 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planlarında“Olimpiyat parkı” olarak plana işlenmiş olanKüçükçekmece ilçesi, İkitelli mahallesi,Altınşehir Mevkiinde bulunan(18 paftadaki 251 parselden 773 parselekadar 552 adet taşınmaz, 19 paftadaki 774 parselden 1131 parselekadar 357 adet taşınmaz, 20 paftadaki 1132 parselden 1620 parselekadar 488 adet taşınmaz, 21 paftadaki 1654 parselden 2086 parselekadar 465 adet taşınmaz olmak üzere toplam 1862 parsel)taşınmazların gerek 1/50000 ve gerekse de 1/5000ölçekli Nazım İmar Planlarındaki “Olimpikpark” alanından çıkarılmasına kararverildiği, dava konusu 18 pafta 725 parsel sayılı, 19 pafta 1115parsel sayılı taşınmazların da karar kapsamındakialan içerisinde kalmakta olduğu; GenelMüdürlüğün anılan taşınmazaihtiyacı bulunmadığı; İstanbulBüyükşehir Belediye Başkanlığının19/12/2012 tarih ve 11.829 sayılı yazısında, sözkonusu alandaki taşınmazlarda plan değişikliği yapmayetkisinin 13.08.2012 tarih ve 3573 sayılı Bakanlar KuruluKararı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nageçtiğinin bildirildiği; Çevre ve ŞehircilikBakanlığı Mekansal Planlama DairesiBaşkanlığı’na yazılan 19/11/2012 tarih ve 10455sayılı yazı ile plan tadilatları yapılmasıtalebinin iletilmiş olduğu, yapılan şifahigörüşmelerde plan tadilatıçalışmalarının devam ettiği bilgisininalındığı; imar planında konut alanı,ticaret alanı vs. gibi alanların belirlenmesinin tamamenkurumlarının inisiyatifi dışındagerçekleştiğinden, konunun mahkemece plandeğişikliği yapmaya yetkili kurum olan Çevre veŞehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama DairesiBaşkanlığından sorulması gerektiğinin bildirilmişolduğu ifade edilmiş; dava dosyasında bulunan 1.1.2013tarihli Fen Bilirkişisi Raporunda ve 28.1.2013 tarihliBilirkişi Kurulu Raporunda; İmar Planında Atatürk OlimpiyatParkı alanında kalan taşınmazlardan davacınıntasarruf etme imkanının bulunmadığı, keşifgünü davaya konu parsellerin üzerinde herhangi birçalışma, imalat ve yapı bulunmadığı,boş arsa konumunda olduğu, zeminde fiilen el atmanınbulunmadığının görüldüğübelirtilmiştir. Olayda, davacının malikiolduğu taşınmazların İmar Planında AtatürkOlimpiyat Parkı alanı kullanımında kaldığı, ancakplan tadilatı çalışmalarının devam ettiği,aradan uzun süre geçmesine rağmenkamulaştırılmadığı, taşınmazüzerinde düzenleme yapılmadığı,kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazlarınbedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanınkonusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamugücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imarplanında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinintazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imaruygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminineyönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesigerekmektedir. Açıklanan nedenlerle,Danıştay Başsavcısı’nın başvurusununkabulü ile davalılardanÇevre ve Şehircilik Bakanlığı vekilinin görev itirazının,Küçükçekmece 4.Asliye Hukuk Mahkemesince reddineilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan Çevre veŞehircilik Bakanlığıvekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNEİLİŞKİN Küçükçekmece 4.Asliye HukukMahkemesinin 26.9.2013 gün ve E:2012/345 sayılı KARARININKALDIRILMASINA, 3.2.2014 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan V. Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy