T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 83
KARAR NO : 2014 / 132
KARAR TR : 3.2.2014
ÖZET : 2942 sayılı Yasa’nın 35.maddesi gereğince tesis edilen idari nitelikteki uygulama işlemlerinden doğan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacılar : 1.R.K. G.E. mirasçıları: 2.D.E. 3.C.E. (B.) 4.Ca.E. (E.Ö.) Vekili : Av.M.B. Davalılar :1-Bakırköy BelediyeBaşkanlığı Vekili :Av.Ç.Ö. 2-BağcılarBelediye Başkanlığı Vekili : Av.İ.Ü. O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerininBakırköy-Bağcılar Köyüstü mevkii 14 pafta,1615 parsel sayılı taşınmazın hisseli malikiolduklarını, davacılar D.E., C.E. (B.) ve Ca.E. (E.Ö.)murisi G.E.’in 486 m² ye tekabül eden 486/10560 hissesine,davacı R.K.’in 286 m² ye tekabül eden 286/10560 hissesine 2942sayılı Yasa’nın 35. maddesi gereğince bedelsiz yolaterk suretiyle kamulaştırmasız elatıldığını, davalı Bağcılar BelediyeBaşkanlığı’na yapılan müracaata cevabenverilen 18.01.2012 tarihli yazıda, G.E. ve R.K.’in hisselerinin bedelsizolarak terkinine ilişkin verdikleri bir dilekçe kaydınarastlanmadığının belirtildiğini, bu şekildedavalıların 2942 sayılı Yasa’nın 35. Maddesineaykırı olarak G.E. ve R.K.’in taşınmazüzerindeki hisselerinin yola terkin işlemini yaptıklarınıve söz konusu işlem nedeni ile davacıların zarara uğradıklarınıbelirterek; talep edilen taşınmazların hisse bedeli vealanında fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere 10.000,00TL’nin kamulaştırmasız el atma bedelininmüştereken ve müteselsilen davalılardan tazmini ilemülkiyet durumu ve veraset ilamındaki hisseleri oranında davacılaraverilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır. Davalı BağcılarBelediye Başkanlığı vekili süresi içerisindeverdiği cevap dilekçesinde ve mahkemenin 30.04.2013 tarihli celsesindekibeyanında özetle; görev itirazında bulunmuştur. Bakırköy7.Asliye Hukuk Mahkemesi: 30.04.2013 gün ve 2012/441 Esassayılı kararı ile, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığıvekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir. DavalıBağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin, idariyargı yararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylıbir örneği DanıştayBaşsavcılığı'na gönderilmiştir. DanıştayBaşsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmarKanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı iradeaçıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyiciimar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idariişlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda olduklarıprogram ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleriyani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliğitaşıdığını belirterek, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'ncimaddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları," hükmü gereğince idari yargı yerindegörülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılıYasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’unkatılımlarıyla yapılan 3.2.2014 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalı Bağcılar BelediyeBaşkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı BağcılarBelediye Başkanlığı açısından, 10. maddedeöngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava davacıların, hisseli şekildemaliki oldukları taşınmaza 2942 sayılıYasa’nın 35. maddesine aykırı şekilde, bedelsiz yolaterk suretiyle kamulaştırmasız el atılmasındandolayı uğradıkları zararın, fazlaya dair haklarısaklı kalmak üzere 10.000,00 TL kamulaştırmasız elatma bedelinin müştereken ve müteselsilen davalılardantazmini ile mülkiyet durumu ve veraset ilamındaki hisselerioranında davacılara verilmesi istemiyleaçılmıştır. Dosyanınincelemesinde; davalı idare Bağcılar BelediyeBaşkanlığı’nın 06.04.2013 tarih ve 11529sayılı yazısında dava konusu taşınmazınkamulaştırılmasına ilişkin müdürlüklerinceyapılmış herhangi bir işlembulunmadığının belirtildiği, 18.04.2013 tarih ve2012/441 Esas sayılı fen bilirkişisi AyhanYıldız’a ait bilirkişi raporunda, özel parselasyonplanında dava konusu parselin 1467 m² lik kısmınınözel yollara ayrıldığının, BakırköyBelediyesi 17.03.1989 tarih ve 2252 numaralı encümen kararı ileyaptığı imar uygulamasında da özel ifraz haritalarındayol olarak ayrılıp kullanılan kısımlardan ilksatıcılar uhdesinde kalan hisselerinin belediyeye mali külfetyüklemeden 2942 sayılı yasanın 35.maddesine istinadentapudan terkin edilmesine karar verilmiş olduğunun, özelparselasyon planındaki yolların, imar uygulamasınınyapıldığı tarihteki imar planındaki yollarakarşılık geldiğinin grafik olarak tespit edildiğininbelirtildiği anlaşılmaktadır. 3194sayılı İmar Kanunu’nun “Planlarınhazırlanması ve yürürlüğe konulması”başlıklı 8. maddesinde; “Planlarınhazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasındaaşağıda belirtilen esaslara uyulur. a)Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemeküzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekligördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yaparveya yaptırır. b)İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmarPlanından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevredüzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediyesınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulamaimar planları ilgili belediyelerce yapılır veyayaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğegirer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediyebaşkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediyemeclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisionbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Belediyeve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacakplanlar valilik veya ilgilisince yapılır veyayaptırılır. Valilikçe uygungörüldüğü takdirde onaylanarakyürürlüğe girer. (Değişiküçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onaytarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgiliidarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlaraitiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilikitirazları ve planları onbeş gün içerisindeinceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmışplanlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usulleretabidir. Kesinleşenimar planlarının bir kopyası, Bakanlığagönderilir. İmarplanları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idareleringörevidir. Belediye Başkanlığı ve mülkiamirlikler, imar planının tamamını veya birkısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getiripçoğaltarak tespit edilecek ücretkarşılığında isteyenlere verir. c)(Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve AraziKullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsalamaç dışında kullanılmak üzereplânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir. Yineaynı Kanunun 18. Maddesinin 1 fıkrasında ; “İmarhududu içindebulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veyadiğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleriile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere aitbulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planınauygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerinedağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmayabelediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücaviralan dışında ise yukarıda belirtilen yetkilervalilikçe kullanılır.” denilmek sureti ile imarplanı dahilinde arazi ve arsa düzenlemesinin ne şekildeyapılacağına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. 04.11.1983gün ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun“İmarMevzuatı Uygulanan veya Özel Parselasyon Yapılan Yerler”başlıklı 35. Maddesinde; “İmar mevzuatı gereğince düzenlemeyetabi tutulan parsellerden düzenleme ortaklık payıkarşılığı olarak bir defaya mahsus alınan yol,yeşil saha ve bunun gibi kamu hizmet ve tesislerine ayrılan yerlerle,özel parselasyon sonunda malikinin muvafakatı ile kamu hizmet vetesisleri için ayrılmış bulunan yerler için eskimalikleri tarafından mülkiyet iddiasında bulunulamaz vekarşılığı istenemez.” denilmek sureti ile imarmevzuatı gereğince düzenleme ortaklık payıuygulanması hali haricinde, özel mülkiyete konutaşınmazın ancak malikinin muvafakatı ile kamu hizmeti vetesisleri için ayrılabileceği, bu hallerde eskimalikleri tarafından mülkiyet iddiasına dayalı davaaçılamayacağı düzenlenmiştir. Olayda,uyuşmazlığa konu parselin, BakırköyBelediyesi’nin 17.03.1989 tarih ve 2252 numaralı Encümenkararı ile yaptığı imar uygulamasında özel ifrazharitalarında yol alanına ayrıldığı, 18.04.2013tarih ve 2012/441 Esas sayılı fen bilirkişisi AyhanYıldız’a ait bilirkişi raporunda da belirtildiğiüzere, özel parselasyon planına yer aldığı ve 1467m² lik kısmının özel yollaraayrıldığı, Bakırköy Belediyesi 17.03.1989 tarihve 2252 numaralı encümen kararı ile yaptığı imaruygulamasında özel ifraz haritalarında yol olarakayrılıp kullanılan kısımların ilksatıcılar uhdesinde kalan hisselerinin belediyeye mali külfetyüklemeden 2942 sayılı yasanın 35.maddesine istinadentapudan terkin edildiği anlaşılmaktadır. Yine davacıvekilinin dava dilekçesi içeriğinden ve davadilekçesine ekli Bağcılar BelediyeBaşkanlığı’nın 18.01.2012 gün ve M.34.3.BAĞ.029.31003.99.01(Güneşli:14/1615)-404 sayılı yazı cevabından, dava konusu taşınmazdaG.E. ve R.K.’in hisselerinin bedelsiz olarak terkini hususunda verdikleribir dilekçe olmadığı tespit edilmiştir. Budurumda açılan davanın konusunu, davalı idarelerce 3194sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tekyanlı irade ile 2942 sayılı Yasa’nın 35. Maddesigereğince G.E. ve R.K.’e ait hisseleri bedelsiz olarak yola terkinişeklindeki işlemin hukuka aykırılığı ve bunedenle davacıların uğradığı zararın tazminigerektiği iddiasının oluşturduğu anlaşılmakla;idarenin hukuka aykırı olduğu iddia edilen tek yanlıişlemi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemineilişkin olan davanın, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiğikanaatine varılmıştır. Ayrıcaher ne kadar, dosya kapsamında aldırılan 18.04.2013 tarih ve2012/441 Esas sayılı fen bilirkişisi AyhanYıldız’a ait bilirkişi raporundan, dava konusutaşınmaza yol yapılmak sureti ile fiilen müdahaleedildiği tespit edilmiş ise de; davacınıniddiasının, davalı idare tarafından tesis edilen yola terkişleminin, 2942 sayılı Yasa’nın 35. Maddesineaykırı şekilde, hissedarlarının muvafakatialınmadan yapılması nedeni ile, hukuka aykırıolduğu iddiasına dayandığı; bu nedenle davayahaksız fiil hükümlerine göre adli yargıdabakılmasının mümkün olmadığı sonucunaulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Danıştay Başsavcısı’nın başvurusununkabulü ile, davalılardan Bağcılar BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazının Bakırköy7.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileBağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREVİTİRAZININ REDDİNE ilişkin Bakırköy 7. AsliyeHukuk Mahkemesi’nin 30.04.2013 gün ve 2012/441 Esas sayılıKARARININ KALDIRILMASINA, 3.2.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Vekili Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy