T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 46
KARAR NO : 2014 / 79
KARAR TR : 3.2.2014
ÖZET : Erzurum Cezaevi Jandarma Bölük Komutanlığı’nda 1.Koruma Takım Komutanı olarak görev yapan davacının, 26.02.2012 günü H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu nöbetçi astsubaylığı görevini yürüttüğü sırada, nöbet kulübelerini ve cezaevi çevresini kontrol ederken, buzlu olan zeminde düşerek yaralanması nedeni ile uğradığı maddi zararın tazmini için davalı kuruma yaptığı müracaatın reddine ilişkin kararın iptali istemi ile açtığı davanın; eylemin askeri hizmete ilişkin olmaması nedeni ile, GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı :E.H. Vekili : Av.C.Ö. Davalı :JandarmaGenel Komutanlığı O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili JandarmaBaşçavuş Ero.H.’nün, Erzurum Cezaevi JandarmaBölük Komutanlığı 1.Koruma Takım Komutanıolarak görevli iken, 26.02.2012 günü H Tipi Kapalı Cezaİnfaz Kurumu nöbetçi astsubaylığı göreviniyürüttüğü sırada, nöbet kulübelerini vecezaevi çevresini kontrol ederken, zeminin buzlu olması nedeni iledengesini kaybederek düştüğünü ve ayakbileğinin yaralandığını, ameliyatgeçirdiğini ve 25 gün iş ve güçten kalırşekilde rapor verildiğini, olayla ilgili uğradığımaddi tazminatın karşılanması istemi ileyaptığı başvurunun, davalı idarenin 18.03.2013gün ve 2013/62 Esas sayılı kararı ilereddedildiğini belirterek; söz konusu işlemin iptaline kararverilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. Tokat İdare Mahkemesi’nin; 22.07.2013 günve 2013/440 Esas, 2013/365 Karar sayılı kararı ile; 2577Sayılı Yasa’nın 32/1 maddesi,14/3-a ve 15/1-a maddelerigereğince, davada Ankara İdare Mahkemeleri’nin yetkiliolduğunu belirterek; davanın yetki yönünden reddine kararvermiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Ankara 4. İdare Mahkemesi; Tokat İdareMahkemesi’nin yetkisizlik kararı üzerine yargılamaya devamederek, 18.09.2013 gün ve 2013/1276 Esas,2013/997 Karar sayılıkararında özetle; askeri kişinin görevini ifaettiği esnada geçirdiği kaza nedeni ileuğradığı zararın tazminine ilişkin davanın,1602 sayılı Kanun’un 20. Maddesi gereğince AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nde görülmesi gerektiğinibelirterek; davanın görev yönünden reddine kararvermiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı bu kez aynı istemleAskeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde davaaçmıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 3. Dairesi’nin; 2013/3445 Genseknumaralı, 2013/1291 Esas, 2013/1233 Karar numaralı kararındaözetle; Erzurum Cezaevi Jandarma BölükKomutanlığı 1 Nolu Koruma Takım Komutanı olandavacı Jandarma Başçavuş Ero.H.’nünKapalı Cezaevi Kurumu nöbetçi astsubaylığıgörevini yürüttüğü sırada 26.02.2012günü yerine getirdiği cezaevi nöbetçilerinin rogarkapaklarını ve cezaevi girişlerini kontrol etmek şeklindekikoruma alanı görevinin, Jandarma Teşkilat Görev veYetkileri Kanununun 7. Maddesinde sayılan askeri görev kapsamındaolmadığını, bu nedenle davaya genel idari yargıdabakılması gerektiğini belirterek; davanın görevyönünden reddine karar vermiş, 1602 sayılı AskeriYüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 21/1. Maddesi gereğincekesinleşmiştir. Davacı vekili,askeri idari yargı ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlikkararları nedeniyle oluşan olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Mehmet Aydan AL, Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıylayapılan 3.2.2014 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; askeri idari yargı ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve askeri idari yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimBirgül YİĞİT’in, davanınçözümünde genel idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün genel idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacıJandarma Başçavuş Ero.H.’nün, Erzurum CezaeviJandarma Bölük Komutanlığı 1.Koruma TakımKomutanı olarak görevli iken, 26.02.2012 günü H TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumu nöbetçiastsubaylığı görevini yürüttüğüsırada, nöbet kulübelerini ve cezaevi çevresini kontrolederken, zeminin buzlu olmasından kaynaklı olarak dengesinikaybederek düşmesi sonucu yaralanması nedeni ileuğradığı maddi zararın tazmini için davalıkuruma yaptığı müracaatın reddine ilişkinkararın iptali istemiyle açılmıştır. Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin askeri olmayan makamlarca tesis edilmişolsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkinidari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarınyargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancakaskerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklardailgilinin asker kişi olması şartınınaranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde de, “AskeriYüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartıaranmaz” hükmü yer almıştır. Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava konusuidari işlem ya da eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi”ve “askeri hizmete ilişkin bulunması”koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılı Yasa’nındeğişik 20. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerindegörevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askerimemur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzmanjandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar askerkişi sayılmaktadır. Davanın, 1602 sayılıYasa’nın 20. maddesinde sayılan asker kişilerden olandavacıyı ilgilendirdiği konusunda bir tereddütbulunmamaktadır. Sorun, davacının ifa ettiği görevinaskeri hizmete ilişkin olup olmadığı noktasındankaynaklanmaktadır. 2803 sayılı Jandarma Teşkilat,Görev ve Yetkileri Kanunu’nun, 3. maddesinde, “TürkiyeCumhuriyeti Jandarması emniyet ve asayiş ile kamu düzenininkorunmasını sağlayan ve diğer kanun ve nizamlarınverdiği görevleri yerine getiren silahlı, askeri birgüvenlik ve kolluk kuvvetidir”, Aynı Kanunun 7. maddesinde,“Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak görevlerişunlardır. a)Mülki görevleri; Emniyet ve asayiş ile kamu düzeninisağlamak, korumak ve kollamak,kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek,suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almakve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dışkorunmalarını yapmak. b) Adli görevleri; İşlenmiş suçlarlailgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak ve bunlarailişkin adli hizmetleri yerine getirmek. c) Askeri görevleri; Askeri kanun ve nizamların gereğigörevlerle Genelkurmay Başkanlığınca verilengörevleri yapmak. d) Diğer görevleri; Yukarıda belirtilen görevlerdışında kalan ve diğer kanun ve nizamhükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarlaJandarmaya verilen görevleri yapmak” hükmü yer almıştır. Uyuşmazlığa konu olayda, askerkişi olan davacının, askerlik görevini ifa ettiğiesnada ayak bileğinin kırılması sonucu maddi tazminattalebiyle davalı kuruma yaptığı başvurusunun reddineilişkin 18.03.2013 gün ve 2013/62 sayılı kararın iptaliistemi ile dava açıldığı anlaşılmakla,davacının meydana gelen olay esnasında ifa ettiği“Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri’nin dışkorunmalarını yapmak” görevinin 2803 SayılıYasa’nın 7.maddesinin “a” bendinde düzenlenenmülki görevlerden olduğu, bu itibarla aynı maddenin “c”bendinde sayılan Jandarmanın askeri görevleri kapsamındadeğerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu durumdaolayda idari eylemin askeri hizmete ilişkin bulunması koşulunungerçekleşmediği sonucunaulaşılmıştır. Belirtilen duruma göre, olayda idarieylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi“ ve “askeri hizmeteilişkin bulunması” koşullarının birliktegerçekleşmediği anlaşılmakla, davanıngörüm ve çözümünde genel idari yargı yerigörevli bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Ankara 4.İdare Mahkemesi’nin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde GENEL İDARİ YARGININ görevliolduğuna, Ankara 4.İdare Mahkemesi’nin 18.09.2013 gün ve2013/1276 Esas, 2013/997 Karar sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 3.2.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Vekili Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Mehmet Aydan AL Üye Sıddık YILDIZ Üye Metin ULUKANLIGİL
Full & Egal Universal Law Academy