T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/532
KARAR NO: 2023/6
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: 2828 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinden faydalanmak isteyen davacının, 18 yaşına kadar yetiştirme yurdunda kaldığınıntespitine dair açtığıdavanınİDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : T. Ö
Vekili : Av. S. G
Davalı : Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu GenelMüdürlüğü/
Aile veSosyal Politikalar Bakanlığı
Vekili : Av.M. S. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin Malatya 3.Asliye HukukMahkemesinin 02/03/1998 tarihli ve E.1998/353, K.1998/161 sayılıkararı ile Malatya Çocuk Yuvasında koruma altınaalındığını, daha sonra erkek yetiştirme yurdunanaklinin yapıldığını, müvekkilinin 30/12/2006tarihine ve 18 yaşını dolduruncaya kadar Erkek YetiştirmeYurdunda kaldığını, Pütürge Asliye HukukMahkemesinin 24/06/2014 tarih ve E/K.2014/2-61 sayılı kararı iledoğum tarihinin 21/11/1988 iken ay ve gün baki kalmak kaydıyla1991 olarak düzeltilmesine karar verildiğini belirterek, 30/12/2006tarihine ve 18 yaşını tamamlayıncaya kadar yetiştirmeyurdunda kaldığının tespitine karar verilmesi istemiyleadliyargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı kurum vekili, davacının koruma altınaalındığının doğru olduğunu ancakbabasının cezaevinden çıkması neticesinde 12/07/2002tarihinde kurumla ilişkisinin kesildiğini, bu durumun kayıtlardada sabit olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesiniistemiştir.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Malatya 1. Aile Mahkemesi 06/03/2015 tarihve E.2014/825, K.2015/163sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek,ispatlanamayan davanın reddine karar vermiş, bu karar temyizedilmiştir.
4. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi09/03/2015 tarih veE.2016/1962,K.2016/4574 sayı ile, tespit kararının çocuk mahkemesindeverilmesi gerektiği mahkemece görevsizlik kararı verilmesigerekirken, işin esasıyla ilgili hükümkurulmasının doğru görülmediğigerekçesiyle mahkeme kararınıbozmuştur.
5. Malatya 1. Aile Mahkemesi 07/06/2016 tarih ve E.2016/425,K.2016/533 sayı ile,bozma ilamına uyarak, 2828 sayılıKanun'un 22. maddesi uyarınca dava konusu işlere bakma görevininçocuk mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlikve kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde dosyanın yetkilive görevli Malatya Çocuk Mahkemesine gönderilmesine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
6. Malatya Çocuk Mahkemesi 31 /03/2022 tarih ve E. 2022/162,K.2022/159 sayı ile,davaya bakmanın idariyargının görevinde olduğu gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiş,itiraz yoluna başvurulmasıüzerineMalatya 5. Ağır Ceza Mahkemesi 23/05/2022 tarihveDeğişik İş No.2022/408 sayılı karar ileitirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlikkararı kesinleşmiştir. Kararınilgili kısmışöyledir:
"Her nekadar davacı T. Ö vekili Av. S. G 23/01/2015 havale tarihlidilekçesinde müvekkili T. Ö'ün 18yaşını ikmal edene kadar erkek yetiştirme yurdundakaldığının tespitini talep etmiş ise de; sözkonusu talebin mahkememizin görev alanında olmadığı,İdari Yargı koluna konu edilebilecek bir talep olduğu,Mahkememizin görevlerinin kanun ile tahdidi olaraksayıldığı, söz konusu talebin mahkememizcedeğerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı, olayda,tespit davası olarak açılan bu dava ile amaçlanan, 3413sayılı Yasa ile 2828 sayılı Yasaya eklenen 1. maddedenfaydalanmak isteyen davacının, 18 yaşına kadaryetiştirme yurdunda kaldığının saptanmasıolduğu, davacının istemi doğrultusunda yapılacak butespitin, idari bir işlem tesisi istemiyle davalı idareye ibrazedilmek üzere belge elde etmek amacıyla kullanılacağı,belirtilen durum karşısında istemin, eda davasınınöncüsü niteliğinde bir özel hukuk ilişkisinintespitine ilişkin olmayıp, davacının 18 yaşınakadar yetiştirme yurdunda kaldığının tespitineyönelik olduğu ve bu davaya bakılıpbakılamayacağı konusunda idari yargı yerinin görevlibulunduğu anlaşılmakla mahkememizin yetkili ve görevlibulunmadığı kanaatine varılmakla MahkememizinGÖREVSİZLİĞİNE,"
7. Malatya Çocuk Mahkemesinin dava dosyasınıdoğrudan idare mahkemesine göndermesi üzerinedosya esaskaydı yapılmış ve Malatya1. İdare Mahkemesi 17/06/2022tarih ve E.2022/560, K.2022/635 sayı ile, dava dilekçesinin reddinekarar vermiştir.
8. Davacı vekili yeni bir dilekçe ile, müvekkilinin30/12/2006 tarihine ve 18 yaşını tamamlayıncaya kadaryetiştirme yurdunda kaldığını, 2828 sayılıKanun'un Ek 1. maddesi gereğince kamu kurum ve kuruluşlarındaişe yerleştirilebilmesi için Malatya Aile Sosyal Hizmetlerİl Müdürlüğünün, Mahkeme kararınaistinaden kuruluşla ilişikleri kesilerek mevcut kayıtlardandüşüldüğüne yönelik 12/07/2002 tarihlive..../857 sayılıişleminin iptalinin gerektiğini,müvekkilinin 2002 yılından sonra 2006 yılına kadaryine yetiştirme yurdunda kaldığını ve buradakiimkanlardan yararlandığını ifade ederek, Malatya AileSosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 12/07/2002tarihli ve ..../857 sayılı işleminin iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
9. Malatya 1. İdare Mahkemesi 15/08/2022 tarih ve E.2022/1212 sayıile, davanınçözümünde adli yargı yeriningörevli bulunduğu gerekçesiyle dosyanın 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine, Mahkemece karar verilinceye kadar dosyaincelemesininertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısımları şöyledir:
"Mahkemeleringörev ve yetkilerinin kanunla düzenleneceği Anayasa'nın147. maddesinde düzenleme altına alınmıştır.İdari Yargılama Hukuku bakımından görev konusu kamudüzenindendir. Yukarıda anılan mevzuat hükümleriuyarınca idari yargıdaki dava türleri açıkçazikredilmiştir. 2577 sayılı Kanun'da sayılan davatürleri içerisinde "tespit davası”nın olmadığıgörülmektedir. Bu nedenle; davacının 18yaşını ikmal edene kadar davalı idareye bağlıerkek yetiştirme yurdunda kaldığının tespitine kararverilmesi istemiyle açılan davada Mahkememizin görevliolmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan,Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 27.05.2002gün ve E:2002/24, K:2002/23 sayılı kararında da tespitistemli açılan davada adli yargının görevliolduğu açıkça ortaya konmuştur."
III. İLGİLİ HUKUK
Mevzuat
10. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
" 1.(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıkararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerindenbiri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisinikaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga:2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
11. 2828 sayılı SosyalHizmetler Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı olan aile,çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişileregötürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmeküzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki vesorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleridüzenlemektir."
12. AynıKanun'un "Kapsam" başlıklı2. maddesi şöyledir:
" Bu Kanun,sosyal hizmetlerle ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları ilegerçek kişileri ve özel hukuk tüzelkişilerini,sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarında çalışan personeli,sosyal hizmetlerden faydalananları ve faydalanacak durumda olanlarıkapsar."
13. Aynı Kanun'un "Tespit ve inceleme"başlıklı 21. maddesi şöyledir:
" Kurum,korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk,engelli ve yaşlılar ile sosyal hizmetlere ihtiyacı olandiğer kişileri tespit ve incelemekle görevlidir.
Bu kişilerinKuruma duyurulmasında ve incelemeye ilişkin olarak Kurum ileişbirliğinde bulunulmasında mahalli mülki amirler,sağlık kuruluşları ve köy muhtarları ile genelkolluk kuv-vetleri ve belediye zabıta memurlarıyükümlüdürler."
14. Aynı Kanun'un "Korunma kararı"başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"Korunmayaihtiyacı olan çocukların reşit oluncaya kadar bu Kanunhükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmetkuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri ve bir mesleksahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararı 3/7/2005 tarihli ve5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa göre yetkili vegörevli mahkemece alınır. Bu karar için gerekli belgelerKurumca düzenlenir ve ilgili mahkemeye gönderilir.
Haklarındaderhal korunma tedbiri alınmasında zorunluluk görülençocuklar mahkeme kararı alınıncaya kadar, bu Kanunagöre kurulmuş kuruluşlarda veya aile yanında mahallimülki amirin onayı alınmak suretiyle bakım altınaalınır.
(Ek fıkra:6/2/2014-6518/17 md.) Sosyal hizmet kuruluşlarının kendisineteslim edilen çocuk hakkında yapacağı inceleme sonucundahazırlayacağı raporda, 5395 sayılı Kanunun 9 uncumaddesi uyarınca çocuğun derhâl korunma altınaalınmasını gerektiren bir durum olmadığı veailesine teslim edilmesinde herhangi bir sakıncabulunmadığı kanaatine varması hâlinde mülkiidare amirinin onayı ile çocuk ailesine teslim edilebilir."
15. Aynı Kanun'un "Korunma kararının süresive kaldırılması" başlıklı 24. maddesişöyledir:
"Korunmakararı genel olarak çocuk reşit olana kadar devam eder. Ancakbu karar, korunma kararına neden olan şartların ortadankalkması halinde Kurum yetkililerinin önerisi üzerine mahkemeceçocuk reşit olmadan önce kaldırılabileceği gibireşit olduktan sonra da çocuğun rızası alınmakşartıyla devamı hususunda karar verilebilir. Reşit olduktansonra korunma kararının devamı aşağıda belirtilenşartlara bağlıdır.
a) 18yaşını tamamlamış olan korunmaya ihtiyacı olançocuklardan;
1.Ortaöğrenime devam edenlerin 20 yaşına kadar,
2. Yükseköğrenimedevam edenlerin 25 yaşına kadar korunma kararlarıuzatılabilir.
b)Öğrenime devam etmeyen 18 yaşını doldurmuşçocukların bir iş veya meslek sahibi edilerek kendikendilerine yeterli olabilmelerinin sağlanması amacıyla 20yaşına kadar korunma kararları uzatılabilir.
Bunlardan korunmakararı kalkmış; ancak tek başınayaşamını sürdüremeyecek durumda bulunan kızçocukları, Kurumca himaye olunur. Bu çocukların emekkarşılığı iaşe, ibate veharçlıkları Kurumca karşılanmak kaydıyla Kurumhizmetlerinde çalışmaları da sağlanabilir.
c)Bedensel,zihinsel ve ruhsal engellilikleri nedeniyle sürekli bakımaihtiyacı olan ve çalışmaktan aciz olanÇocukların korunma kararı uzatılır.
Korunmakararı kalkan çocukların Kurumla ilişkilerinindevamı sağlanır. Bu çocuklara gerektiğinde imkanlarölçüsünde Kurumca yardımcı olunur."
16. Aynı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
"(Ek:25/2/1988-3413/1 md.; Değişik: 6/2/2014-6518/20 md.)
Bu Kanun veya5395 sayılı Kanun uyarınca haklarında korunma veyabakım tedbir kararı alınmış olup fasılalıolarak geçen yararlanma süreleri dâhil iki yıldan azolmamak üzere, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınınsosyal hizmet modellerinden yararlanan çocuklardan reşitolduğu tarih itibarıyla bu hizmetlerden yararlanmaya devam edenlerinişe yerleştirilmeleri aşağıdaki usul ve esaslarçerçevesinde yapılır:
a) Kamu kurum vekuruluşları tarafından hangi statüde olursa olsun serbestkadro ve pozisyonları toplamının binde biri, bu maddekapsamında istihdam edilecekler için ayrılır ve heryıl belirtilen oranda kişi istihdam edilir. Serbest kadro ve pozisyontoplamının binden az olması hâlinde dahi kamu kurum vekuruluşlarında en az bir hak sahibi istihdam edilir.
b)(Değişik: 21/3/2018-7103/24 md.) Bu hükümden yararlanmakisteyenler, 18 yaşını doldurdukları ve korunma, bakımtedbir kararı veya bu Kanunun 24 üncü maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde belirtilen himaye onayınınsona erdiği tarihten itibaren beş yıl içinde Aile veSosyal Politikalar Bakanlığına başvururlar. Bu maddehükümleri çerçevesinde Aile ve Sosyal PolitikalarBakanlığı tarafından hak sahibi olduğu onaylananlarDevlet Personel Başkanlığına bildirilir. Hak sahiplerininatamaları il tercihleri de dikkate alınarak Başkanlıkçakura usulü ile yapılır. İşe yerleştirmedeöncelik, sırasıyla lisans, ön lisans veortaöğretim mezunlarına verilir.
c) (Mülga:21/3/2018-7103/24 md.)
ç)(Değişik: 21/3/2018-7103/24 md.) Yerleştirme yapılacakkadro sayısı 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadrove Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabikurumların serbest memur kadroları ile sözleşmeli personelpozisyonları ve işçi kadro sayısınıntoplamının binde biridir. Toplam kadro ve pozisyonsayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacakyılın başındaki veriler esas alınır. DevletPersonel Başkanlığınca bu madde kapsamında haksahiplerinin istihdam edileceği toplam kadro sayıları her kurumiçin tespit edilerek kurumlara bildirilir. Kurumlar, bildirilen bukadroları merkez ve taşra teşkilatları itibarıyladağıtımını yaparak yerleştirme dönemlerindeDevlet Personel Başkanlığına bildirir. Bu maddekapsamına girenlerin yerleştirilmeleri; ortaöğretim ve dahaüst öğrenim mezunları için kurumların talepleridoğrultusunda öğrenim durumları itibarıyla ihrazettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameeki cetvellerde yer alması şartıyla ihraz etmişbulundukları unvanlara, bunların dışında kalanortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarıiçin memur unvanlı kadro ve pozisyonlara, diğeröğrenim mezunları için ise yardımcı hizmetlersınıfında yer alan kadro ve pozisyonlara yıldaüç defadan az olmamak üzere Devlet PersonelBaşkanlığınca yapılır veyayaptırılır. Ek 1 inci madde kapsamında yerleştirmeyapılacak kurumlarca teşkilat bazındadağıtımın bildirilmemesi hâlinde Devlet PersonelBaşkanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dâhilinderesen yerleştirme yapılır.
d) Kamu kurum vekuruluşları, bu maddede belirtilen haktan yararlanarakyerleştirilen ancak herhangi bir nedenle işten ayrılan personeleilişkin belirlenecek bilgileri işten ayrılmayı takip edenbir ay içinde, hâlen çalışmakta olanlarınbilgilerini ise yönetmelikte belirlenecek zamanda Aile ve SosyalPolitikalar Bakanlığı ile Devlet PersonelBaşkanlığına bildirir.
Birincifıkra ile sağlanan istihdam hakkından sadece bir kezyararlanılabilir. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadro vepozisyonlara her ne surette olursa olsun yerleştirilenler bu maddedeverilen hakkı kullanmış sayılır.
190sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamıdışında kalan kurumlar da bu madde kapsamında istihdamlayükümlü oldukları kadro ve pozisyonları DevletPersonel Başkanlığına bildirmek zorundadır. Ancak, bukurumlara yapılacak yerleştirmelerde ilgili kurumların talepettikleri kadro ve statüler esas alınır.
Bu maddekapsamında yapılacak yerleştirmelerde; yerleştirilenkişinin atama onayının alınması ile birliktediğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın vebaşka bir işleme gerek kalmaksızın teklif yapılan kamukurum ve kuruluşlarına kadrolar ihdas, tahsis ve vize edilmiş veilgili kurumun 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki ilgilicetvel ve bölümlerine eklenmiş sayılır. Buşekilde ihdas edilen kadrolar, herhangi bir şekildeboşalması hâlinde başka bir işleme gerekkalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
Yerleştirilenhak sahiplerine ilişkin bilgiler, göreve başlama tarihinden itibarenen geç bir ay içinde Aile ve Sosyal PolitikalarBakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığınabildirilir.
Birincifıkra kapsamına giren kişilerin özel sektördeçalıştırılmaları hâlinde, 31/5/2006tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanununun 81 inci maddesine göre ödenmesi gereken ve aynıKanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç altsınırı üzerinden hesaplanan malullük,yaşlılık ve ölüm sigortası primi, kısavadeli sigorta kolları primi ve genel sağlık sigortasıprimi, sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı ile25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik SigortasıKanununun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasına göreödenmesi gereken işsizlik sigortası primi, sigortalı veişveren hissesinin tamamı sigortalının işe giriştarihinden itibaren beş yıl süre ile Hazine tarafındankarşılanır. Bu fıkra kapsamında sağlanan primteşvikinden işverenler yararlanır ve Hazine tarafındanişverene sağlanan sigortalı primi hissesi teşvikitutarının sigortalıya ödenmesi işverenden talepedilemez. Bu fıkra uyarınca teşvikten faydalanabilmekiçin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi gereken aylık prim vehizmet belgelerinin yasal süresi içinde verilmesi ve Hazinecekarşılanmayan primlerin yasal süresi içinde ödenmesişarttır.
İşeyerleştirme yükümlülüğünün takip vedenetimi, yerleştirme yapılacak kadro vepozisyonlarınbelirlenmesi, yerleştirme ve kuraya ilişkin usul ve esaslar ilediğer hususlar, Maliye Bakanlığı ile Aile ve SosyalPolitikalar Bakanlığının olumlu görüşleriüzerine Devlet Personel Başkanlığı tarafından buKanunun yayımını takip eden üç ay içindeyürürlüğe konulacak yönetmelikledüzenlenir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18. Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK'in davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
19. Dava, adli yargıda, davacının 18yaşını doldurana kadar erkek yetiştirme yurdundakaldığının tespiti; idari yargıda, davacının(ve kardeşinin) Mahkeme kararına istinadenkuruluşlailişikleri kesilerek mevcut kayıtlardandüşüldüğüne yönelik BaşbakanlıkSHÇEK Malatya Erkek Yetiştirme YurduMüdürlüğünün 12/07/2002 tarihli ve..../857sayılı işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
20. Dava başlangıçta tespit istemiyleaçıldığından, görevuyuşmazlığının çözümüiçin, öncelikle, tespit davasının hukukumuzdaki yerinin incelenmesigereklidir.
21. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda tespitdavasını düzenleyen açık ve genel bir hükme yerverilmemekte ise de; doktrinde ve yerleşik yargısaliçtihatlarla, bir hukuki ilişkinin var olupolmadığının saptanması için tespit davasıaçılabileceği kabul edilmiş bulunmakta; tespitdavasının esasının incelenebilmesi için de, geneldava koşullarının yanısıra, dava konusunun bir hukukiilişki olması ve bu hukuki ilişkinin var olup olmadığınınöncelikle saptanmasında hukuki yarar bulunmasıkoşulları aranmaktadır. Buna göre, özel hukukalanını ilgilendiren bir hukuki ilişkinin saptanmasıiçin adli yargı yerinde müstakil olarak bir tespit davasıaçılabilmesi olanaklı bulunmaktadır.
22. Buna karşılık, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun “ İdari DavaTürleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari davatürleri: iptal, tam yargı ve tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmışolup, tespit davası şeklinde bir dava türüne idari yargıdayer verilmemiştir. Anılan Kanunun “İdari DavalardaDelillerin Tespiti” başlıklı 58/1. maddesi “Taraflar,idari dava açtıktan sonra bu davalara ilişkin delillerintespitini ancak davaya bakan Danıştay, idare ve vergi mahkemelerindenisteyebilirler” hükmünü taşımakta olup,idari yargıda, ancak, açılmış bir idari dava ileilgili bulunan “delillerin tespiti”nin istenilmesine olanakbulunmaktadır. Buna göre, idari dava türleri arasındasayılmayan tespit davasının, yorum yoluyla idariyargının görevine müstakil bir dava olarak dahil edilmesinehukuken olanak bulunmadığından, idari yargı yerinde, idarehukuku alanını ilgilendiren bir hukuki ilişkininvarlığının ancak açılmış bulunan biridari davaya bağlı olarak delil tespiti kapsamındasaptanabileceği açıktır.
23. Olayda, tespit davası olarak açılan bu dava ileamaçlanan,2828 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinden faydalanmakisteyen davacının, 18 yaşına kadar yetiştirme yurdundakaldığının saptanmasıdır. Bu saptama ise,işe yerleştirme amacıyla yapılacak başvurusonrası tesis edilecek ret işleminin iptali istemiyle idariyargı yerinde açılacak dava neticesinde idari yargıyerince yapılmalıdır.
24. Belirtilen durum karşısında istemin, edadavasının öncüsü niteliğinde bir özel hukukilişkisinin tespitine ilişkin olmayıp, davacının 18yaşına kadar yetiştirme yurdunda kaldığınıntespitine yönelik olduğu anlaşılmakla birlikte; davacıvekilinin idari yargıda davasını idari işlemin iptalişeklinde açtığı gözetildiğinde, buuyuşmazlığın çözümünde idari yargıyerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.
25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Malatya 1. İdare Mahkemesinin 15/08/2022 tarih veE.2022/1212 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Malatya 1. İdare Mahkemesinin 15/08/2022 tarih ve E.2022/1212sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİİLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN