T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/655
KARAR NO : 2023/7
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: Davacının tutuklu bulunduğu Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda telefonla görüşme hakkının kullandırılmadığından bahisle uğradığı manevi zararıntazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : O. Ö
Davalı : T.C. Hazineve Maliye Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı, Burhaniye İnfaz Hakimliğine hitabenyazdığı 08/02/2022 tarihli dilekçesi ile özetle;bulunduğu Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda yasalhakkı olan telefon görüş hakkını cezaeviyöneticileri sebebiyle kullanamadığını, cezaevi yönetiminebunun için defaatle dilekçe ile talepte bulunmasınarağmen cevap verilmediğini, cezanın infaz şekli yasalarlabelli iken, temel hakların siyasi tutuklular için cezalandırmaaracı olarak kullanılmasının açık bir hakihlali olduğunu,cezaevi yönetiminin bu görev kusuru nedeniylemağduriyet yaşadığını ifade ederek;yapamadığı telefon görüş hakkınıniadesi ile birliktebu haktan eşit ve adil olarak istifade etmesininsağlanması; görev ihmal/kusuru nedeniyle hakkınıkullanmasını engelleyencezaevi yöneticileri hakkında idariişlem yapılması;maruz kaldığı elem ve kederintelafisi ve hafifletilmesi adına 1.000 TL manevi tazminatahükmedilmesi istemindebulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Burhaniye İnfaz Hakimliği10/02/2022 tarih veE.2022/929,K.2022/1066sayıile,davacının Burhaniye T TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumunun telefonla görüşmehakkı kapsamında yerine getirdiği faaliyetine karşıyapmış olduğu itirazın reddine,manevi tazminat talebiyönünden ise görevsizlik nedeniyle başvurudilekçesinin esasa girmeden reddine,başvuru dilekçesinin birörneğinin Burhaniye Nöbetçi Ağır CezaMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. Burhaniye 2. Ağır Ceza Mahkemesi22/02/2022 tarih veE.2022/82, K.2022/102 sayı ile, CMK'nın 142/2. hükmükapsamında davacı yanca ikame olunan koruma tedbiriuygulamasından kaynaklı tazminat istemi içeren işbu davadosyasının yargılamasında Ankara Ağır CezaMahkemelerinin görevli ve yetkili olduğu kanaatineulaşılarak, mevcut aşama itibariyle CMK'nın 142/2 hükmüuyarınca yetkisizlik kararı vererek dosyayı anılanMahkemeye göndermiştir.
4. Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi 25/05/2022 tarih veE.2022/173, K.2022/220 sayı ile, hizmet kusurundan kaynaklıaçılan davada idari yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 5271 sayılıKanun'un 3, 4, 5. maddeleri uyarınca bu davaya bakmakta mahkemeleriningörevsizliğine, davacının manevi tazminat talebinindeğerlendirilmesi için başvuru dilekçesinin birörneğinin Balıkesir Nöbetçi İdare Mahkemesinegönderilmesine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeksizinkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
" Dosyakapsamında göre, davacının tazminat talebinindayanağı tutukluluğu sırasında ceza infaz kurumundatelefon görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin idariişlem olup; yargısal nitelik taşımayan, yukarıdaanılan ve CMK'nın 141. maddesinde düzenlenen suçunsoruşturması veya kovuşturması sırasında"hakim ve Cumhuriyet Savcılarının verdiği (telefondinleme, mallara el koyma vb. gibi) kararlar ve işlemlereilişkin" değildir. Davacı tarafın manevi zararıntazmini istemiyle açtığı davasının hizmetkusuruna ve özellikle de hizmetin işleyişi noktasındatutuklama kararının infazı sırasındaki hatalıişlemlere dayandığı anlaşılmıştır.İnfaz işleminin, yargılama faaliyeti kapsamındaolmayıp idari bir eylem ve işlem niteliğinde olduğukanaatine varılmakla, yargısal nitelik taşımayan,suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgiliolmayan, ceza evindeki tutuklunun telefon görüşmesinindüzenlenmesine ilişkin olan idari eylem ve işlem nedeniyleuyuşmazlığın çözümünde İYUK'nun2/b. maddesi uyarınca idari yargı görevli olup ağırceza mahkemesinin de görevine girmediği kanaatinevarılmıştır.
...
Açıklanannedenlerle, Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunca telefonlagörüşme hakkı ile ilgili faaliyetinin kişilikhaklarına saldırı teşkil ettiği iddiasınadayalı olarak hizmet kusurundan kaynaklı açılan davadaidari yargı mercilerinin görevli olduğu kanaatinevarılarak, açılan davada görev nedeniyle davadilekçesinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmışolup aşağıdaki hüküm kurulmuştur. "
5. Ankara3. Ağır Ceza Mahkemesi 05/09/2022 tarihli üstyazıyladava dosyasınıBalıkesir Nöbetçiİdare Mahkemesine göndermiştir.
B. İdari Yargıda
6. Balıkesir 1. İdare Mahkemesi 28/10/2022 tarih veE.2022/969 sayı ile, uyuşmazlığınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine, 2247sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
" Olayda,davacının şikayetinin telefon görüş hakkıile ilgili olarak Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumununfaaliyetine ilişkin olduğu, yine manevi tazminatın da telefongörüş hakkının cezaevi yönetimince gereğigibi yerine getirilmemesi sebebiyle maruz kaldığı elem vekederin telafisi ve hafifletilmesi adına istenildiği, Burhaniyeİnfaz Hakimliği'nce davacının Burhaniye T Tipi KapalıCeza İnfaz Kurumu'nun telefon görüşme hakkıkapsamında yerine getirdiği faaliyetine karşıyapmış olduğu itirazın esastan reddedilmesine rağmen,söz konusu şikayet/itiraz kapsamındaki manevi tazminat istemiyönünden ise Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin bir kararınaatıfta bulunulmak suretiyle görevsizlik kararı verilerekdosyanın en son Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi'negönderildiği, Ankara Ağır Ceza Mahkemesi'nce deyukarıda yer verilen gerekçe ile idari yargı mercileriningörevli olduğu kanaatine varılarak görevsizlik kararıverilip dosyanın Mahkememize gönderildiğianlaşılmıştır.
Bu minvalde,olayda davacının telefon görüş hakkı ile ilgiliolarak Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun faaliyetineilişkin şikayetinin yukarıda hükümlerine yer verilen4675 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yer alan"...dışarıyla ilişkileri, işlem veya faaliyetlereilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak"hususuna ilişkin olduğu, bu şikayetleri incelemenin ve kararabağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevindeolduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlerebakmakla adli yargı yerinin görevli olduğunda duraksamabulunmadığı, diğer taraftan telefon görüşhakkı ile ilgili olarak cezaevi yönetiminin faaliyetine ilişkinşikayetin İnfaz Hakimliği'nin (adli yargının)görevinde olup karara bağlanmasına rağmen söz konusuşikayet kapsamında talep edilen manevi tazminatın hizmet kusurukapsamında değerlendirilip idari yargı mercilerinceçözülemeyeceği, bu itibarla aynı şikayettenkaynaklanan tazminat istemli uyuşmazlıkların görüm veçözümünde de adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Diğertaraftan, adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin budavalara bakmakla görevli ve yetkili olduğu hususunda karar vermeyetkisinin ilgili yargı kolunun kendi içerisindeyapılması gerektiği de tabidir.
Nitekim, benzeruyuşmazlıklarda; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 27/12/2021 tarihve E:2021/764 K:2021/691 sayılı kararı ve 21.03.2022 tarih veE:2022/94 K:2022/181 sayılı kararı da bu yöndedir. "
III. İLGİLİ HUKUK
7. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkındaki Kanun’un, "Hükümlününtelefon ile haberleşme hakkı" başlıklı 66.maddesi şöyledir:
"(1)Kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler,Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmeliktebelirlenen esas ve usullere göre idarenin kontrolündeki ücretlitelefonlar ile görüşme yapabilirler. Telefongörüşmesi idarece dinlenir ve kayıt altınaalınır. Bu hak, tehlikeli hâlde bulunan ve örgütmensubu hükümlüler bakımındankısıtlanabilir.
(2)Açık ceza infaz kurumları ile çocukeğitimevlerinde hükümlüler, ücretli telefonlarlaserbestçe görüşme yapabilirler.
(3)Açık ve kapalı ceza infaz kurumlarındakihükümlüler altsoy, üstsoy, eş ve kardeşlerininölüm, ağır hastalık, salgın hastalık veyadoğal afet hâllerinde, kuruma ait telefon ve faks cihazındanderhâl yararlandırılırlar. Görüşmeler,tutanak ile belgelenir ve tutanaklar özel bir dosyada saklanır.
(4)Hükümlüler açık ve kapalı ceza infazkurumlarında, çocuk eğitimevlerinde araç telefonu,telsiz telefon veya cep telefonu ve benzeri iletişimaraçlarını bulunduramaz ve kullanamazlar."
8. 29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren Ceza İnfazKurumlarının Yönetimi İle Ceza ve GüvenlikTedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Telefonlagörüşme hakkı" başlıklı 74. maddesişöyledir:
"(1)Kapalı kurumlarda bulunan hükümlüler, belgelendirmelerikoşuluyla eşi, dördüncü dereceye kadar kan vekayın hısımları ve vasisi ile telefongörüşmesi yapabilir.
(2) Telefonlagörüşmeleri aşağıda belirtilen esaslara göreyapılır:
a)Hükümlüler, haberleşme veya iletişimaraçlarından yoksun bırakılma veya kısıtlamacezası ile hücreye koyma cezasının infazısırasında olmamak koşuluyla, idarenin kontrolünde bulunanve kurumun uygun yerlerine yerleştirilen telefonlardan yararlandırılır.
b) Disiplincezaları olsa bile, anne, baba, eş, çocuk ve kardeşlerinölüm veya ağır hastalıkları veya doğal afethâllerinde, hükümlülerin telefon görüşmehakları hiçbir şekilde engellenemez.
c)Açık ve kapalı kurumlardaki hükümlüler; altsoy,üstsoy, eş ve kardeşlerinin ölüm, ağırhastalık, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde,kuruma ait telefon ve faks cihazından derhalyararlandırılır. Bu hâlde, yapılan telefonkonuşmaları o haftaya ait konuşma hakkından sayılmaz.Görüşmeler, tutanak ile belgelenir ve tutanaklar özel birdosyada saklanır.
ç) Kurumpersoneli hükümlülere tahsis edilen telefonları kullanamaz.
d)Hükümlüler, telefon görüşmesi hakkına sahipoldukları konusunda bilgilendirilir.
e)Hükümlülerin telefonla görüşme gün vesaatleri, kurumda bulunan telefon adedi, başvuru sırası, kurumunasayiş ve güvenliği dikkate alınarak idare tarafındanbelirlenir.
f)Hükümlüler görüşebilecekleriyakınlarından bir veya birden fazla kişi ile haftada bir kez vebir telefon numarasıyla bağlantı kurarak kesintisizgörüşme yapabilir. Herhangi bir nedenle görüşmegerçekleşememişse daha önceden bildirilen numaralardanbir diğeriyle görüşebilir. Konuşma süresigörüşme başladığı andan itibaren ondakikayı geçemez. Deprem, salgın hastalık, doğalafet gibi zaruri hâllerde Bakanlık kararı ile telefon ilegörüşme süresi ve sayısı artırılabilir.
......"
9. 5275 sayılıKanun’un, “Tutuklularınhakları”başlıklı 114. maddesi şöyledir:
“(1)Tutuklulardan çalışmaları istenebilir; ancak, buna mecburtutulamazlar. Tutuklular istediklerinde idare,barındırıldıkları odalardaçalışmalarına izin verebilir. Odadaçalışma imkânı yoksa, tutukluların işyerlerinde çalışmalarına da izin verilebilir. Bu takdirdekendileri hakkında çalışmakta olan hükümlülereait rejim uygulanır.
(2)Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustakigenel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancaksoruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturmaevresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanınselameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünüyasaklayabilir veya bu hususta kısıtlamalar koyabilir.
(3)Tutukluların yazılı haberleşmeleri ile telefonlagörüşmeleri, soruşturma evresinde Cumhuriyetsavcısı, kovuşturma evresinde hâkimveya mahkemesincekısıtlanabilir.
(4) Tutuklu,savunması için istediği müdafii seçmek ve görevlendirmekhakkına sahiptir. Her dereceden kurum görevlileri bu husustatutukluya tavsiyelerde bulunamaz.
(5) Tutuklununmüdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeniçerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbirsuretle engel olunamaz ve kısıtlamalar konulamaz.
(6) Özelkanunda yer alan hükümler saklıdır.”
10. Kanun’un“Kısıtlayıcıönlemler” başlıklı 115. maddesişöyledir:
“(1)Tehlikeli hâlde bulunan, delil karartma tehlikesi olan,soruşturmanın amacını veya tutukeviningüvenliğini tehlikeye düşüren veya suçuntekrarına olanak verecekdavranışlarda bulunan tutuklularasoruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturmaevresinde hâkimveya mahkemesince aşağıdaki tedbirleruygulanabilir:
a) Tutuklunun tekbaşına, sıkı bir rejim altında muhafaza edilmesi ve kaldığıodanın kamera ile izlenmesi.
b) Belirlisüre ile dışarıyla ilişkisinin, ziyaretçikabulünün ve telefon görüşmelerininkısıtlanması.
c) Gerekiyorsakendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyicibiçimde hazırlanmış özel bir odadabarındırılması ve kaldığı odanın kameraile izlenmesi.
d)Saldırganlık göstermesi hâlinde belirli süreylekelepçelenmesi veya hareketlerinin engellenmesi.
e) Yüksekgüvenlikli bir kuruma nakledilmesi.”
11. Kanun’un "Tutuklularınyükümlülükleri" başlıklı 116.maddesi şöyledir:
"(1) BuKanunun; yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları,........telefonla haberleşme hakkı,...... görüşlerdeuygulanacak esaslar, beden eğitimi, kütüphane ve kurslardanyararlanma konularında 9, 16, 21, 22, 26 ilâ 28, 34 ilâ 53, 55ilâ 62, 65 ilâ 76 ve 78 ila 88 inci maddelerindedüzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyleuzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkında dauygulanabilir.
......."
12. 4675 sayılı İnfaz HâkimliğiKanunu’nun “Amaç ve kapsam”başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"BuKanunun amacı, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev,çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişikikinci fıkra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları vetutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkındayapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyetsavcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazınailişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleriincelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinininfazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafından verilmesigerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilendiğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infazhâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar."
13. Kanun’un“İnfaz HâkimliklerininGörevleri” başlıklı 4. maddesişöyledir:
“ İnfazhâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1.Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları vetutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları vegiydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel veruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayeneve tedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri, çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak.
2.Hükümlülerin cezalarının infazı,müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerineayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevkve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkinşikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
3.Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplintedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğermevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıylayapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
4. Ceza infazkurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetkialanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleriile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporlarıinceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkındakarar vermek.
5.(Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcısının ceza vegüvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlarakarşı yapılan şikâyetleri incelemek.
6.(Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazınailişkin mahsup, ceza zamanaşımı vehükümlünün ölümü hâllerinde verilecekkararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafındanverilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.
7. Kanunlarlaverilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlardabaşka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkinhükümler saklıdır.”
14. Kanun’un“İnfaz hâkimliğineşikâyet ve usulü” başlıklı 5.maddesinde, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlüve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgilifaaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanunveya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiylebu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihtenitibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihtenitibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğinebaşvurulabileceği hükmüne ve “İnfazHâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar”başlıklı 6. maddesinin üçüncüfıkrasında, “İnfaz hâkimi, inceleme sonundaşikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse,yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veyaertelenmesine karar verir” hükmüne ve sonfıkrasında “İtiraz, infaz hakimliğinin yargıçevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesineyapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemeninüyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.”hükümlerine yer verilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında,dosyanın, 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca incelenmesinde
16. 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde,“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye CumhuriyetiAnayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idariyargımercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilive bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksekmahkemedir." ve 27. maddesinde, “UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veyasüresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder"denilmiştir.
17. Öte yandan; 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasında,"(Değişik:10/6/1994-4001/2 md.), İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesive vergi mahkemesi başkanlıklarına hitabenyazılmış imzalı dilekçelerle açılır"ve 9. maddesinin 1. fıkrasında; “1. (Değişik:5/4/1990-3622/2 md.) Çözümlenmesi Danıştayın,idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli (...)yargı yerlerine açılmış bulunan davalarıngörev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararlarınkesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içindegörevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargımerciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergimahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir. "hükmü yer almıştır.
18.Hukuk uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkiliolmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetkiyönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veyayetkili mahkemeye gönderilmesi, ancak aynı yargı düzeniiçinde yer alan mahkemeler arasında olanaklı olup; bu hususailişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 20.maddesiyle 2577 sayılı Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrası(a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan “görev”kuralları, aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerinişbölümü esasına ilişkin düzenlemelerdir.Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararıverilmesi durumunda, dava dosyasının görevli olduğundanbahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan mahkemeyegönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır.
19. Göreve ilişkin kararın, işbölümüesasına göre veya yargı yolu bakımından verilmişolması farklı sonuçlar doğurmaktadır.Şöyle ki; işbölümü esasına göre verilengörevsizlik kararı sonucu dava dosyasının görevlimahkemeye gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi itibariylegörevli mahkemede açılmış sayılmaktadır.Yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesidurumunda ise, görevli olduğu işaret edilen yargı yerine,bu yargı yerinin uyguladığı usul kurallarına uygunolarak yeniden dava açılması zorunlu bulunmaktadır.
20. Olay kısmında belirtildiği üzere, adliyargı yerince,görevsizlik kararı yanında,davacının manevi tazminat talebinin değerlendirilmesiiçin başvuru dilekçesinin bir örneğininBalıkesir Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesinede karar verilmiş, daha sonra Mahkemece dava dosyası üstyazıyla Balıkesir Nöbetçi İdare Mahkemesinegönderilmiş ve bu yargı yerince, kendisine gelen adli yargıyerine ait dava dosyası üzerinde inceleme yapılarak,sonuç itibariyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göreUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına karar verilmişolup, yukarıda yapılan açıklamalara göre, 2577sayılı Kanun'un 3. ve 9. maddelerinde öngörülenşekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerineaçılmış bir dava bulunduğundan söz etmekolanaksızdır.
21. Durum böyle olmakla birlikte, kamu düzenine ilişkinbulunan usul eksikliğinin tespiti ve düzeltilebilmesiUyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkisi dışındakaldığından, Uyuşmazlık Mahkemesinin önünegelmiş bulunan görev uyuşmazlığınınvarlığı kabul edilerek çözümekavuşturulması,dava ekonomisine ve Uyuşmazlık Mahkemesininkuruluş amacına da uygun düşecektir.
22. Diğer taraftan; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesiİkinci Dairesinin 14/10/2008 tarihli Mesutoğlu–Türkiyekararında (Başvuru No:36533/04); İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 9. maddesinin uygulamasının çok katıbiçimde ve aşırı şekilci gerçekleşmesinedeniyle, başvuranların mahkemeye erişim haklarınınve dolayısıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin(AİHS) 6/1. maddesinin ihlal edildiği sonucunavarıldığı hususu da gözetildiğinde; olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre yapılan başvurununesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
23. Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
24. Dava, davacının tutuklubulunduğu kapalı cezainfaz kurumundayasal hakkı olantelefonla görüşmehakkının kullandırılmadığından bahisle,uğranıldığı ileri sürülen zararakarşılıkmanevitazminat ödenmesiistemiyleaçılmıştır.
25. Olayda, davacı iddiasının, yukarıdahükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfazHâkimliği Kanunu’nun 4. maddesinde yer alan "...dışarıylailişkileri…" konusuna ilişkin olup,bu şikayetleriincelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğiningörevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardakişikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğubelirlenmiş olup,aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemlidavalara da adli yargı yerinde bakılacağı, ancakUyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangiyargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususundakarar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bubelirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisindeyapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/05/2022 tarihveE.2022/173,K.2022/220 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/05/2022 tarihlive E.2022/173, K.2022/220 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ’ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
Dosya kapsamına göre, davacının tazminat talebinindayanağı tutukluluğu sırasında ceza infaz kurumundatelefonla görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin idariişlem olup; yargısal nitelik taşımayan ve CMK'nın 141.maddesinde düzenlenen suçun soruşturması veyakovuşturması sırasında "hakim ve CumhuriyetSavcılarının verdiği (telefon dinleme, mallara el koyma vb.gibi) kararlar ve işlemlere ilişkin" değildir. Buhaliyle, yargısal nitelik taşımayan, suçunkovuşturması ve soruşturması ile ilgili olmayan, cezaevindeki tutuklunun telefonla görüşmesinin düzenlenmesineilişkin olan idari eylem ve işlem nedeniyleuyuşmazlığın çözümünde İYUK'nun2/b maddesi uyarınca idari yargı görevli olup ağırceza mahkemesinin de görevine girmediğinidüşündüğümden sayınçoğunluğun kararına katılmıyorum.23/01/2023
Üye
NilgünTAŞ