T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/675
KARAR NO : 2023/20
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: Belediye encümeni kararıyla Tapu Tahsis Belgesi iptal edilen davacının, 2981 sayılı Kanun kapsamında kendisine tapu tahsis belgesi ve tapu verilmesiistemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A.M
Davalı :Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. N. B. E
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Ankara ili, Mamak ilçesi, ..... Mahallesi, ..... No.6adresinde ..... ada, ....parseldeki gecekondu için davacıadına 04/04/1983 tarih ve 81417 no ile imar affı müracaat formudüzenlendiği, Emlak ve İstimlak Müdürlüğünceyapılan incelemede gecekondunun üzerinde bulunduğu parselinşahıs parseli olduğunun tespit edildiği, imaruygulaması sonrası ....ada, .... parselin imarın.....ada,....parsel olarak suyulandırıldığı,davacının 2981 sayılı Kanun'un 10/a maddesi uyarıncahak sahibi olabilmesi için gecekondusunun Hazine, Belediye, İlÖzel İdaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde bulunması gerektiği açıklanarak, bunagöre, davacıya ait gecekondunun şahıs parseli üzerindekalması nedeniyle hak sahibi niteliğitaşımadığı sebepleriyle ilk müracaat sahibi olandavacının 04/04/1983 tarih ve 81417 yevmiye nolu verilen imaraffı müracaat belgesinin Kanun'un 10/a maddesi gereğince28/01/2016 tarih ve 127/127 sayılı Encümen Kararıyla iptaledilmesi üzerine davacı tapu tahsis belgeli taşınmazıntapu tahsis belgesi ve tapusunun belediye tarafından verilmesi istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde davanınidari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahislegörev itirazında bulunmuştur.
3. Ankara35. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/05/2022 tarihli ve E.2021/350sayılı kararı ile, davalı vekilinin yargıyolu itirazının reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekili tarafından, süresi içindeverilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ilebirlikte Danıştay Başsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu GörevUyuşmazlığı Çıkarılmasınaİlişkin Danıştay BaşsavcılığıTalebi
5. Danıştay Başsavcısı, 2981 sayılıKanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın çözümünde idariyargı yerlerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle,2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"... 2981sayılı Kanun hükümlerine göre, idarenin, hak sahibiolduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartlarıtaşımayanların tapularını resen iptal etmekkonusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinindoğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulanmülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idaribir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.
Davacı, adliyargı yerinde tapu tescili istemiyle dava açmış ve idaribir işlemin iptalini istememiş ise de, dava açmaktaki asılamacının, taşınmazın Medeni Kanun hükümleriuyarınca adına tescilini sağlamak değil, 2981sayılı Kanun uyarınca verilen tapu tahsis belgesine dayalıolarak idari tescil yoluyla tapu alınmasınınsağlanmasına yönelik olduğu, dolayısıylauyuşmazlığın, davacının isteminin 2981sayılı Kanunda öngörülen hak sahipliğiesaslarına uygun olup olmadığının belirlenmesindenkaynaklandığı, Medeni Kanun hükümlerine dayalı birmülkiyet iddiasından kaynaklanmadığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda, 2981sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın idari yargı yerindeçözümlenmesi gerekmektedir.
SONUÇ:Açıklanan nedenle; 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesiuyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, durumun anılan Mahkemeye bildirilmesine,26/10/2022 tarihinde kesin olarak karar verildi."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca,2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının da yazılı düşüncesiistenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı,uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği vedavanın açıldığı tarih itibariyleyürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarakaçılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğugerekçesiyle,Danıştay Başsavcılığınınyaptığıbaşvurunun kabulü ile Ankara 35. Asliye Hukuk Mahkemesiningörevlilik kararının kaldırılmasına kararverilmesi yolunda yazılı düşünce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısımlarışöyledir:
"... davayakonu olan olay incelendiğinde, davacı, 2981 sayılı Kanun'unaradığı koşulların oluşması sebebiyle davakonusu taşınmazın kendi adına tescili istemiyle sözkonusu davayı açtığından, davacınıntaşınmaz üzerindeki iddiası da, gayrimenkulmülkiyetinin kazanılma yollarına ilişkin Medeni Kanunhükümlerine değil, 2981 sayılı Kanun'daöngörülen hak sahipliği esasınadayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile gerialınmasının idari usul ve esaslar çerçevesindebelirlendiği de dikkate alındığında,uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği vedavanın açıldığı tarih itibariyleyürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'adayanılarak açılan davanın, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin birincifıkrasının (a) bendinde yer alan iptal davalarıkapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Bu nedenle,Danıştay Başsavcılığının 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Ankara 35. Asliye HukukMahkemesinin 17.05.2022 tarihli ve 2021/350 Esas sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesigerekmektedir. "
IV. İLGİLİ HUKUK
8. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"1.(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal: AnayasaMahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıkararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenintakdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
9. 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaatİşleri" başlıklı 7. maddesişöyledir:
"İmarmevzuatına aykırı yapılar ve gecekondular içinyapının bulunduğu yerin valilik veya belediyelerineaşağıdaki esaslara göre müracaat edilir.
Bu Kanunkapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanlarınsahibi, apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya katmaliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ileBelediye ve mücavir alan sınırları içindeBelediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırlarıdışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler.Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir.Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postayaverildiği tarih müracaat tarihi sayılır.
Müracaat;Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespitedilip, valilik ve belediyelerce; dış temsilcilikler için deDışişleri Bakanlığıncaçoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Formdilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgelerieklenir.
Müracaat; buKanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren engeç 6 ay içinde yapılır. Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihte yurt dışındaçalışan işçiler ile daimi görevde bulunanlarve görevi yurt dışında üç aydan fazla devamedenler için müracaat süresi 12 aydır. Üzerindeyapı yapılmak suretiyle arsa ve arazisi,tecavüz veya işgaledilen malikler de ilgili idarelere yardımcı olmak üzere arazive arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerinzaman ve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir formdilekçe ile müracaat masrafını ödemeden müracaatedebilirler.
16/3/1983 tarihlive 2805 sayılı Kanun gereğince yapılmış olanmüracaat işlemleri ayrıca bir ücret alınmadangeçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleridosyalarına ilave ederler.
Ancak yeniyapılacak müracaatlar için belediye veya il özel idarelerhesabına milli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafı olarakyatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedelbelediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğemüracaat etmeyen kişilere ait yapıların belediye veyavaliliklerce, elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzerikayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrıca mahallindearaştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleritamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacakharçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harçbeş kat ve peşin alınır.
(Değişik: 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğemüracaat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminliözel teknik bürolara başvurmayan kişilere ait yapılarınbelediye veya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleritamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacakharçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç ikikat peşin alınır. (
Ek : 18/5/1987 -3366/1 md.) 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özelteknik bürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkintespit ve değerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırmasıiçin belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresineteslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyaları,intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içindesonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.
Yukarıdabelirtilen müracaatların usulüne uygunyapılmasını temin için valilik veya belediyelerce yeterlibürolar kurulur ve gerekli her türlü tertip ve tedbirleralınır."
10. 2981 sayılı Kanun'un "Tespit vedeğerlendirme işlemleri" başlıklı 8. maddesişöyledir:
"İmarmevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespitişlemlerinde; Bayındırlık ve İskanBakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelercebastırılacak standart form kullanılır.
(Değişik: 22/5/1986 - 3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatıtamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin(f)fıkrasındakitarihlerdenöncebaşlanmışmesken,kısmen işyeri ve konut olarakkullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonraişyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat veeklerine aykırı tüm yapılar dahildir.
Tespitformları düzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesiolarak eklenir.
(Değişik: 18/5/1987 - 3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddedebahsi geçen tasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 incimaddesine göre hesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını vebu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcını, fennisorumluluğu üstlenilmiş röleve planını, Kanunagöre belirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarınaait olan veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunanalanlarda yapılmış yapılar için bu Kanundabelirtilen esaslara göre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecekşekilde Bayındırlık ve İskan Bakanlığıtarafından hazırlanmış formun doldurulmasıyla eldeedilir.
Tespit ve değerlendirmebelgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolaradoldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki,sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskanBakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesindenitibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespitedilir.
16/3/1983 tarihli2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunanmüracaat sahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminliözel teknik bürolara hazırlatarak daha önceki müracaatformlarına eklerler."
11.2981 sayılı Kanun'un "Tapu verme" başlıklı10. maddesinin (a) fıkrası şöyledir:
"BuKanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresineait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idareettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerinceyapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerinegöre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşuncabu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığıtapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine 'Tapu TahsisBelgesi' verilir.
Taputahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkileder.
(Ek :18/5/1987 - 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planlarıile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerinedoğrudan tapuları verilebilir."
12. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu tahsisbelgesi verilen gecekondular" başlıklı 13.maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi şöyledir:
"Taputahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdakiuygulamalar yapılır.
...
b)(Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Hazine, belediye, il özelidarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanunuyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgedeveya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesindebaşka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016sayılı Kanuna göre tespit edilir.
(Ekfıkralar : 18/5/1987 - 3366/5 md.):
14üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamındakalmaları nedeniyle, bulundukları yerde korunamayan gecekondusahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlarına, birgecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgegelerdeyapılmış ıslah imar planları içinde meydanagelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyetiesasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıcaenkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçeödenir.
Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu haksahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediyeveya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerinevalilik veya belediyelerce tahsis edilir."
13. 2981 sayılı Kanun'un 14. maddesinde,bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılarayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınbaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalıvekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısınca 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16. Dava, Belediye Encümeni Kararıyla Tapu Tahsis Belgesiiptal edilen davacının, 2981 sayılı Kanun kapsamındakendisine tapu tahsis belgesi ve tapuverilmesiistemiyleaçılmıştır.
17. 2981 sayılı Kanun'un ilgilihükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek, şartları taşımayanlarıntapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanunhükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır.
18. Dosyanın incelenmesinden, Ankara ili, Mamakilçesi, ..... Mahallesi, ....ada, 1 parsel sayılıtaşınmaz üzerinde davacı tarafından yapılanyapı nedeniyle 2981 sayılıKanun'dan yararlanmak amacıylayapılan başvurunun kabul edilerek kendisine tapu tahsis belgesiverildiği, ancak Mamak Belediye Encümeninin 28/01/2016 tarihli ve 127sayılı kararıyla gecekondunun üzerinde bulunduğutaşınmazın mülkiyetinin şahıslar adınakayıtlı olduğu gerekçesiyle imar affı müracaatformunun iptal edildiği belirtilerek, taşınmazındavacı adına tescili istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, DanıştayBaşsavcısının başvurusunun kabulü ile davalıidare vekilinin yaptığı görev itirazının reddineilişkinAnkara 35. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/05/2022 tarihli veE.2021/350 sayılı kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilininyaptığı görev itirazının reddineilişkinAnkara 35. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/05/2022 tarihli ve E.2021/350sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN