T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/543
KARAR NO : 2023/69
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: Kamu tüzel kişiliğini haiz Belediyenin hizmet kusurundan kaynaklı hasarın rücuan tazmini isteminin ilamsız icra takibine konu edilemeyeceği ve açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : G. S A.Ş.
Vekili : Av. Dr. A. A. S
Davalılar : 1- İstanbul Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. C. Y
2- Eyüpsultan BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. S. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, 04/03/2018 tarihindeİspark'a ait açık otoparkta park halindeki sigortalıaracın belediyelerin sorumluluğundaki İ. K. Parkınınistinat duvarının çökmesi sonucu meydana gelen hasarlaoluşan maddi zararın rücuan tazmini talebiyle yapılanilamsız icra takibine itiraz üzerine adli yargı yerindeitirazın iptali davası açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İstanbul 20. Asliye Hukuk Mahkemesi09/04/2021 tarihli ve E.2020/462, K.2021/217 sayılı kararı ile,"sigortalı aracın istinat duvarı yanında parkhalindeyken istinatduvarının çökmesi sonucu hasarauğradığı ve davalı belediyenin hizmet kusurundankaynaklandığı anlaşılanuyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesigerektiği" gerekçesiyle dava şartıeksikliği nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Bukarar, istinaf edilmeksizin 09/09/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bunun üzerine idari yargı yerinde tamyargı davası açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İstanbul 4. İdare Mahkemesi 19/09/2022 tarihli veE.2022/1917 sayılı kararı ile, "2918sayılı Kanun'dan doğan sorumluluk davasının adliyargı yerinde görülmesi gerektiği" gerekçesiyle,2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargımerciinin belirlenmesi için dava dosyalarınınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve davanınincelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir.
5. İstanbul 4. İdare MahkemesiBaşkanlığının 20/09/2022 tarihli ve E.2022/1917sayılı üst yazısı ile, uyuşmazlık konusuadli ve idari yargı yerleri dava dosyaları UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A.Mevzuat
6.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç"başlıklı 1. maddesinde, Kanun'un amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu Kanun'un karayollarında uygulanacağıhüküm altına alınmış; "Tanımlar"başlıklı 3.maddesinde de trafik, yayaların, hayvanlarınve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleriolarak; karayolu, trafik için kamunun yararlanmasınaaçık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar olaraktanımlanmıştır.
7. Anayasa'nın 125. maddesinin yedinci fıkrasışöyledir:
"İdare,kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun"Yapı malikinin sorumluluğu" anabaşlıklı ve "a. Giderimyükümlülüğü" alt başlıklı69.maddesi şöyledir:
"Birbinanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunlarınyapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerdendoğan zararı gidermekle yükümlüdür.
İntifa veoturma hakkı sahipleri de, binanın bakımındakieksikliklerden doğan zararlardan, malikle birlikte müteselsilensorumludurlar.
Sorumluların,bu sebeplerle kendilerine karşı sorumlu olan diğer kişilererücu hakkı saklıdır."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde;idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları ihlal edilenlertarafından açılan tam yargı davaları, idari davatürleri arasında sayılmıştır.
10.2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 42. maddesininüçüncü fıkrası şöyledir:
"İdariyargının görev alanına giren konularda ilamsız takipyoluna başvurulamaz."
B. Yargı Kararları
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin 05/04/2021 tarihli ve E.2021/28, K.2021/144sayılı kararında, özetle; "2004 sayılıKanun'un 42. maddesinin 3. fıkrasında yapılandeğişiklikve Anayasa Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78,K.2020/59 sayılı kararı doğrultusunda; idariyargının görev alanına giren konulara ilişkinuyuşmazlıkların, itirazın iptali davası yoluylagörülmesi mümkün olmadığından Mahkemeceiçtihat değişikliğine gidildiği ve davalıidarenin (İSKİ) hizmet kusuru nedeniyle uğranılanzararın tazmini istemi niteliğindeki davanın idari yargıyerinde çözümlenmesi gerektiğine" kararverilmiştir.
12.Anayasa Mahkemesinin bir itiraz başvurusu sonucu vermiş olduğu22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı kararınıngerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"...2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 42. maddesininüçüncü fıkrasında 'İdariyargının görev alanına giren konularda ilamsız takipyoluna başvurulamaz. ', geçici 13. maddesinde ise 'îdariyargının görev alanına giren konularda, bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten öncebaşlatılmış ilamsız icra takipleri hakkında,talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddeninüçüncü fıkrası uyarınca dosyaüzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıyaresen tebliğ edilir. Alacaklı, düşme kararınıntebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yolunabaşvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesindenitibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde davaaçılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşmekararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin kararkesinleşmeden takibe devam edilemez./ Birinci fıkra kapsamındakiilamsız icra takipleri hakkında açılmışitirazın iptali veya itirazın kaldırılmasıdavalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığınakarar verilir. Tarafların yaptığı takip ve yargılamagiderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bukararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icramüdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birincifıkra uyarınca işlem yapılır. ' hükümlerineyer verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 16/10/2018 tarihli veE.2017/4-1458, K.2018/1437 sayılı kararında idariyargının görev alanına giren konulara ilişkinuyuşmazlıkların itirazın iptali davası yoluylagörülmesinin mümkün olmadığına ve buuyuşmazlıkların idari yargı yerlerince görülmesigerektiğine karar vermiştir.
Açıklanannedenlerle bakılmakta olan uyuşmazlık idari yargı mercileritarafından çözülmesi gereken bir uyuşmazlıkolup itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bu uyuşmazlığabakma görevi bulunmamaktadır. ..."
13.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16/10/2018 tarihli ve E.2017/4-1459,K.2018/1437 sayılı kararında, özetle; "İstanbulBüyükşehir Belediye Başkanlığıtarafından yapılan yol ve kaldırımçalışmaları sırasında davacı özelhukuk tüzel kişisinin kablo tesislerine zarar verildiğindenbahisle açılan ilamsız icra takibine itiraz üzerineaçılan itirazın iptali davasının 2004sayılı Kanun'un42.ve geçici 13.maddeleri uyarıncayargı yolunun caiz olmadığına ve buuyuşmazlıkların idari yargı yerlerince görülmesigerektiğine" hükmedilmiştir.
IV.İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL’ın başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'IN katımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, başvuran mahkemece,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece dava dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hakim Murat UÇUR'un davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davalı İspark'a ait açık otoparkta parkhalindeki sigortalı aracın belediyelerin sorumluluğundakiİ. K. Parkının istinat duvarının çökmesisonucu meydana gelen hasarla oluşan maddi zararın rücuan tazminitalebiyle yapılan ilamsız icra takibine itiraz üzerineitirazın iptali talebiyle açılmıştır.
17. Somut olayda meydana gelen maddi hasar, sigortalınınİspark'a ait açık otoparkta park halindeki aracınındavalı belediyelerin kamu hizmeti için açtıklarıve sorumlusu oldukları parkın istinat duvarının aracınüzerine yıkılması sonucu meydana gelmiştir.Karayolunda meydana gelmeyen bu hasarın trafiktenkaynaklanmadığıve zarara neden olan yapının özelmülk olmadığı da açık olmakla, davalıidarenin sorumluluğu 2918 sayılı Kanun (§ 6 ) ve 6098sayılı Kanun (§ 8 ) kapsamında değerlendirilemez
18. Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmetiyürüttüğü sırada verdiği zararıntazmini istemiyle açılan dava, kamu hizmetinin yöntemine vehukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesindehizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Buhususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göreyapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesikapsamında bulunan tam yargı davasının görüm veçözümünde idari yargı yeri görevlibulunmaktadır.
19. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri veyerleşik içtihatlar uyarınca, kamu tüzelkişiliğini haiz ilçe ve büyükşehirbelediyelerinin hizmet kusurundan kaynaklı haksız eylemi sonucuoluşan zararın ilamsız icra takibine ve dolayısıylaitirazın iptali davasına konu edilmesi hukuken mümkünbulunmamaktadır (§ 10 ).
20. Bu durumda, davalı idarelerin hizmet kusuru nedeniyleuğranılan zararın tazmini istemi niteliğindeki davanınidari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak; İstanbul 4. İdare Mahkemesinin başvurusununreddine karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
23/01/2023 tarihindeOYBİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN