T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/762
KARAR NO : 2023/43
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :G. S. A. Şirketi
Vekili :Av. T. T
Davalı :Adli Yargı
AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. R. A
Davalılar :İdari Yargı
1-AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı
2-ASKİGenel Müdürlüğü
Vekili :Av. İ. S
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, şirketlerine sigortalı olan .... FS....plakalı aracın, 11/11/2015 tarihinde seyir halindeyken, altkısmının yolda bulunan logar kapağınaçarpması neticesinde hasar gördüğünü, meydanagelen kazada, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan davalıidarenin kusur ve sorumluluğunun bulunduğunu, hasar bedelininsigortalı hesabına yatırıldığını,davalının kusur oranına isabet eden 4.504,97 TL'nin rücuentahsilinin davalı taraftan talep edilmesine rağmen ödemeyapılmadığını, bu defa ödenen tutarıntahsili maksadıyla davalı aleyhine İstanbul 25. İcraMüdürlüğünün 2017/34622 sayılıdosyasında icra takibi yapıldığını,davalının itirazı üzerine takibin durduğunu ilerisürerek, vaki itirazın iptali talebiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/04/2019 tarihli veE.2018/477, K.2019/182 sayılı kararı ile,davacının, davalının hizmet kusuruna dayalı olarakaçtığı davada yargı yolu bakımındanmahkemenin görevsiz olduğunu, görevli mahkemenin idariyargı yeri olduğunu belirterek dava dilekçesinin usuldenreddine karar vermiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
3.Davacı vekili,maddi zararın ödeme tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 15. İdare Mahkemesi 17/12/2019 tarihli ve E.2019/1582,K.2019/2171 sayılı kararı ile, kazanın meydana geldiğicaddenin yapım ve bakımının davalı idareninsorumluluğunda bulunduğu, kazanın oluşunda logarkapağının açık bulunmasının etkiliolduğu, kaza tespit tutanağında yolun yapımı vebakımından sorumlu kişi, kurum ve kuruluşların dakusurlu olduğunun ortaya konulduğu, dolayısıyla davalıidarenin, anılan görevin yerine getirilmesinde hizmet kusurununbulunduğu ve kusur nisbetinde ilgililerin uğradığızararı tazmin etmesi gerektiğini belirterek davanınkabulüne karar vermiştir. Davalı tarafından istinaf yolunamüracaat edilmiştir.
5. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari DavaDairesinin 08/06/2020 tarihli ve E.2020/703, K.2020/732 sayılıkararı ile, Mahkemece Ankara Büyükşehir Belediyesi husumetiile karar verilmesinde hukuki isabet görülmediği, davanınASKİ Genel Müdürlüğünün de hasımkonumuna alınarak karara bağlanması gerektiğini belirterek,davalı idarenin usule ilişkin istinaf başvurusununkabulüne, idare mahkemesi kararınınkaldırılmasına, esastan karar verilmek üzere dosyanınmahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.
6. Ankara 15. İdare Mahkemesi 30/11/2022 tarihli ve E.2021/337sayılı kararı ile, uyuşmazlığın2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan dava kapsamındabulunduğu, aynı Kanun'un 110. maddesi uyarınca davanın adliyargının görevinde olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı, karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlamak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemektir."
8. Kanun'un “Kapsam” başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun,trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsar. Bu kanun karayollarındauygulanır..."
9. Yine Kanun'un "Belediye trafik birimleri, görev veyetkileri" başlıklı10. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunlabelediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonlarıve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarakyürütülür.
a) Kuruluş
Her belediyebaşkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesigözönünde tutularak İçişleriBakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genelhükümlere göre, belediye trafik şubemüdürlüğü, şefliği veya memurluğukurulur.
b) Görev veyetkiler
1. Yapım vebakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak
durumda bulundurmak,
2. Gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmak,
3. Karayoluyapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek,
4. Karayolunda trafik içintehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze görekolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadankaldırmak,
5. Yol yapısı veyaişaretleme yetersizliği yüzünden trafikkazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilentedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafikeğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göreçıkarılan yönetmeliklerle verilen diğergörevleri yapmak."
10. Kanun'un “Karayolu trafik güvenliği”başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"Karayolununyapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli vesorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapısını,trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmaklayükümlüdür."
11. 2918 sayılıKanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir:
“İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”
12. 2918 sayılıKanun'unGeçici 21. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”
B. Yargı Kararları
13. Anayasa Mahkemesinin 27/03/2014 tarihli ve 28954 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararının ilgili kısmı şöyledir:
“…AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. UyuşmazlıkMahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihlitoplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruyapıldığı, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkinbilgi ve belgeler ile idari yargı kararının kesinleşmedurumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bunedenle idari yargı dosyasının istenilmediği vesonuçta usule ilişkin başka bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacı şirket sigortalısı aracın, seyirhalindeyken alt kısmının yolda bulunan logar kapağınaçarpması neticesinde meydana gelen maddi hasarlı trafikkazasında, davalı idarenin kusur ve sorumluluğununbulunduğu ileri sürülerek, uğranılan maddizararın rücuen tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır.
17. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, yukarıda belirtilengerekçesi ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir.
18. Anayasa’nın 158. maddesinin son fıkrasında “Diğermahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesinin yukarıdagerekçesine yer verilen kararı, Kanun koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariylegörevkonusundaverilmişbirkarardır veAnayasa’nın 158. maddesi uyarınca, başta UyuşmazlıkMahkemesi olmak üzere diğer yargı organlarıbakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
19. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesininişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevli olduğu;meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanında adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Ankara 15. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile İstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/04/2019 tarihlive E.2018/477, K.2019/182 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 15. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/04/2019 tarihli ve E.2018/477,K.2019/182 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
İdarenin kendi kuruluş Kanununda belirlenen ve 2918sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden yani yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaşeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyorum. 23/01/2023
ÜYE
AhmetARSLAN