T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/46
KARAR NO : 2023/61
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. madde ve fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A. Ş
Davalı : DörtyolKaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Dörtyol Kaymakamlığı İlçeEmniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme BüroAmirliğince yapılan denetim sırasında, alkollü olarakaraç kullandığından bahisle, davacı adına02/06/2022 tarihli ve IU-733092 seri-sıra sayılı Trafikİdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek,davacıya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun48/5. madde ve fıkrası uyarınca 1.823 TL idari para cezasıverilmiş, aynı birim tarafından 001035 sırasayılı geçici olarak sürücü belgesi geri almatutanağı düzenlenerek, sürücü belgesi 6 aysüre ile geri alınmıştır.
2. Davacı, idari para cezası ilesürücü belgesinin 6 ay süre ile geri alınmasınailişkin tutanağın iptali istemiyle adli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Dörtyol Sulh CezaHâkimliği 28/06/2022 tarihli ve D.İş No. 2022/2104sayılı kararı ile, "itiraz konusu somut olaydaaynı kişi ile ilgili olarak "aday sürücübelgesinin daimi iptali" yönünde bir karar da verildiği, bunedenle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 48/5 maddesiuyarınca verilen idari para cezası ile aynı Yasa'nın Ek17'nci maddesi uyarınca düzenlenen aday sürücübelgesinin iptaline ilişkin tutanağa karşı yapılanitirazın, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3'üncümaddesi ve aynı Kanun'un 27'nci maddesinin sekizinci fıkrasıhükmü gereğince aday sürücü belgesinin iptaledilmesi işlemine karşı ve idari para cezasına konuişlemler kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idariyargının görev alanına giren bir kararın da verilmesinedeniyle, idari yargının görevli olduğu"gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karar taraflarca itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Hatay 1. İdare Mahkemesi 25/11/2022 tarihli ve E.2022/1110sayılı kararı ile, "bakılmakta olan iş budavanın aday sürücü belgesinin iptaline ilişkinişlemin iptali istemiyle açılmamış olup 2918sayılı Kanun'un 48/5. Maddesi uyarınca verilen idari paracezası ile aday sürücü belgesinin geri alınmasınadair işlemin iptali istemiyle açıldığıgörülmektedir. Bu durumda; dava konusu trafik idari para cezasıve aday sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesindeyapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiğive bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yerverilmediği gibi idari para cezasına karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeye de yer verilmediğianlaşıldığından ve Kabahatler Kanunu'nun 5560sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezası ve sürücü belgesi geri almatutanağına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu" gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda kararverilinceye kadar davanın incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun"Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisialtında araç sürme yasağı"başlıklı 48. maddesinin beşinci fıkrasışöyledir:
“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilinüzerinde alkollü olarak araç kullandığıtespitedilen sürücüler hakkında, fiili bir suçoluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir vesürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır.Hususi otomobil dışındaki araçları alkollüolarak kullanan sürücüler bakımından promil altsınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarakaraç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınankişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibarengeriye doğru beşyıl içinde; ikinci defasında 877Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücübelgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçtenfazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilirve sürücü belgeleri her seferinde beşer yılsüreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangibir nedenle geçici olarak geri alınmış olmasıhalinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitimindebaşlar.”
7. 24/05/2013tarihli 6487 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle, maddeye;
“Sürücü belgeleriningeçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesindesayılan görevliler tarafından yapılır.” denilmek suretiyle on ikinci fıkraeklenmiştir.
8. Anılan Kanun’un, “Trafikzabıtasının görev ve yetki sınırı ile genelzabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkinyetkisi” başlığı altındadüzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafik zabıtası ve genelzabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabıtası:
Trafik zabıtası görevisırasında karşılaştığı acil ve zorunluhallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayişbakımından zorunlu görülen haller dışında,trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez,araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleridışında kullanılamaz.
b)Genel Zabıta
Trafik zabıtasınınbulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis;polisin ve trafik teşkilatının görev alanıdışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almışsubay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esasve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafiksuçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.”
9. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918sayılı Kanun’un 116. maddesi kapsamında araç tescilplakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasıncauygulanan idari para cezalarına karşı açılandavaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması;Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yeriniaçıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesi ile yapılandeğişiklikten önceki hali ile,bu Kanun'da gösterilen adlicezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeyede herhangi bir atıfta bulunulmamış olmasıkarşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göreidari yargının görev alanındagörmüştür.
10. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerineUyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilen Kanun’undiğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlarakarşı yapılacak itirazlara ilişkin görevhükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda; diğerkanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağıolan kanunun amacı dikkate alınarak, Kabahatler Kanunu’nun 1.,2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşullarıtaşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilenidari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarınakarşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulhceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına vebu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adliyargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
11. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli,5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi ise şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarîpara cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır.”
12. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanınagiren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
13. 19/12/2006 tarihindeyürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, KabahatlerKanunu’nun, idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumundaiseuygulanmayacağı ancak, idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırımkararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
14. 2918 sayılı Kanun’un AdliKovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklıDokuzuncu Kısım’a dahil “Bu Kanun'daki suçlarlailgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri”başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilkparagrafında, sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif paracezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasını,belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerininkapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgilidavalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığıyerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifadeedilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh cezamahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken,12/07/2013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyledeğiştirilen maddenin başlığı, “Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”şeklinde,madde ise şöyledir:
“Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılangörevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulhceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 incimaddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarında yazılı “100 ceza puanınıdoldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin gerialınmasına yine bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılangörevliler yetkilidir.
Sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dairverilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerceilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanunagöre görülen davalar, diğer kanunlara göregörülen davalarla birleştirilemez.
……. ”
15. 5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek vesanatın yerine getirilmemesi,
b)İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veyaehliyetin geri alınması,
d) Kara, denizveya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferdenalıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkinhükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklıdır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hâkim SüleymanARIDURU'nun, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
18. Dava, 2918 sayılı Kanun’un48/5. madde ve fıkrası uyarınca verilen idari para cezasıile sürücü belgesinin 6 ay süre ile gerialınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyleaçılmıştır.
19. Dosyanın incelenmesinde, DörtyolKaymakamlığı İlçe EmniyetMüdürlüğünün 08/06/2022 tarihliyazısından, davacı hakkında 2918 sayılı Kanun'un48/5. maddesi uyarınca trafik idari para cezası karartutanağı ile geçici olarak sürücü belgesi gerialma tutanağı düzenlendiği ve ayrıca davacınınaday sürücü olması nedeniyle sürücübelgesinin geri alınarak iptal edildiği bildirilmiş ise de, davadilekçelerinin incelenmesinden davanın yalnızca davacıhakkında düzenlenen trafik idari para cezası karartutanağı ile geçici olarak sürücü belgesi gerialma tutanaklarının iptali istemiyleaçıldığı anlaşılmıştır.
20. Sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılıKanun’un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112.maddesi ve5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarla ilgilidavalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesiuyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemeleriningörevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasınailişkin hükümlerin geçici istisnalar içindesayıldığı dikkate alındığında;sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idaremahkemesine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
21. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari paracezası yönünden oluşan olumsuz görevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idariyargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
22. Somut olayda, idari para cezasına konuişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak geçiciolarak sürücü belgesi geri alma tutanağı dadüzenlendiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiğianlaşılmış ise de; 5326 sayılı Kanunu’nun “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için, ….. ehliyetin geri alınması,…….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır” denilerek, ilgilikanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulan,başka bir deyişle,belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biriolan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün,12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918sayılı Kanun’un 112. maddesindeyapılandeğişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde, oluşanolumsuzgörev uyuşmazlığınınçözümünde, sürücü belgesi geri almatutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde açılandavanın bir öneminin bulunmadığı, davanın adliyargı yerinde görüleceği açıktır.
23. Görev kuralları kamu düzenineilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunlakabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
24. Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanunagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
25. Diğer taraftan, dava görevsizmahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
26. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanantrafik para cezası ve geçici olarak sürücü belgesigeri alma tutanağının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklikile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari paracezasına karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye deyer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezası ve sürücü belgesi geri almatutanağına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Hatay 1. İdare Mahkemesince yapılanbaşvurunun kabulü ile, Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 28/06/2022 tarihli ve D.İş. 2022/2104 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Hatay 1. İdare Mahkemesince yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile, Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 28/06/2022 tarihli ve D.İş. 2022/2104 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, ÜyeNilgün TAŞ ile Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYLARI ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ileilgili hükümleri bir bütün halindedeğerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücübelgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğanuyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı merciiolduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının buişlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği” düzenlemesi uyarınca da davakonusu işlemlerden doğan uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyoruz. 23/01/2023
Üye Üye
Nilgün TAŞ AhmetARSLAN