T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/446
KARAR NO : 2023/74
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, araç trafikten men işleminin idari yargıda dava konusu yapılmaması karşısında, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M. T
Davalı : Malatya TrafikDenetleme Şube Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Malatya Valiliği Bölge Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce yapılan denetim sırasında,.... KE .... plaka sayılı aracın ilgili belediyedençalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığının tespit edildiğinden bahisle,araç sürücüsü davacı adına 07/04/2022tarihli ve MA-89557453 seri-sıra sayılı Trafik İdari ParaCezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesininüçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca9.125 TL idari para cezası verilmiş, düzenlenen araçtrafikten men tutanağı ile de araç trafikten men edilerekmuhafaza altına alınmıştır.
2. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Malatya 1. Sulh CezaHâkimliği24/05/2022 tarihli veD.İş. No. 2022/1825 sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili emsal kararınıgöstererek ve trafik idari para cezası yanında araç mentutanağının da düzenlenip aracın trafikten men edildiğinibelirterek, 5326 sayılı Kanun'un27/8. maddesi uyarıncabaşvurunun çözümünün idari yargı yerineait olduğu gerekçesiyle başvurunun görevsizlik nedeniylereddine karar vermiştir. Bu karar, itiraz edilmeksizin 15/06/2022tarihinde kesinleşmiştir.
4. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Malatya 2. İdare Mahkemesi 29/09/2022 tarihli ve E.2022/453sayılı kararı ile, "uyuşmazlıktadavacı tarafından yalnızca idari para cezasının davakonusu edildiği, diğer idari yaptırım kararı olantrafikten men kararının dava konusu edilmediği, bu itibarlaidari para cezasına ilişkin olarak idari yargı yerinigörevli kılan özel bir görev kuralınınbulunmaması karşısında, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna vararak", 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasınave davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlığı altındadüzenlenen Ek 2. maddesi şöyledir:
“(Ek:17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarınımotorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır.
(Ekfıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş günsüre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihlive 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamındailgili belediyeden;
a)Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınanizin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınanizin/ruhsatta belirtilen çalışmabölgesi/güzergâh dışında
belediyesınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b)bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,(c) bendine uymayanlara 1.002Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilinişlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıliçinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idaripara cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteniveya sahibi, sürücüsünün kendisi olupolmadığına bakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendininihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendininihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendininihlali hâlinde ise on beş gün
süreyletrafikten menedilir.
İlgilibelediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamınaalınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediyesınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır veeksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcıişareti bulunmayan üçüncü fıkrakapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmetialanlara da 334 Türk lirası idari para cezasıuygulanır.”
7.Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında, uygulanır.”
8. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış;“Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin birincifıkrasındaise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” düzenlemeleri yeralmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
İlk İnceleme
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınbaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, idari para cezasının iptaliistemiyle açılan dava yönünden oluşan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
10. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın adli yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra; gereği görüşülüpdüşünüldü:
11. Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesininüçüncü fıkrasının (a) bendi uyarıncaverilen idari para cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
12. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine, 5560 sayılıKanun ile eklenen sekizinci fıkrasında; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, KabahatlerKanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
13. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren budüzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı, ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır. Bir başkadeyişle, idari yargının görev alanına giren biryaptırım kararının verilmiş ve bunun dava konusuedilmiş olması halinde idari yargının bu davaya veaynı maddi olaya ilişkin idari para cezası kararınakarşı açılan veya açılacak davaya da bakacağıkuşkusuzdur.
14. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari paracezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren idariyaptırım kararının da verilmiş olması ve dosyaiçeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusuedildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasınailişkin kararınhukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir(Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228, K.2022/294, 31/3/2022, §22-23).
15. Dosyanın incelenmesinden, davacı ve araç sahibitarafından salt trafik idari para cezasının dava konusuyapıldığı, aracın trafikten men işleminekarşı ise olumsuz görev uyuşmazlığınınçıktığı tarih itibarıyla herhangi bir dava yada başvurunun bulunmadığıanlaşılmıştır.
16. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 2918 sayılı Kanun’da idari para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, bu Kanun’unidari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu salt idari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Malatya 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Malatya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin D.İş24/05/2022 tarihli ve E.2022/1825 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Malatya 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, Malatya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin D.İş 24/05/2022tarihli ve E.2022/1825 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN