T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/361
KARAR NO : 2023/22
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: Davacının maliki olduğutaşınmaza 2920 sayılı Kanun uyarınca yapılan müdahale nedeniyle taşınmazın kullanılamadığı ileri sürülerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere oluştuğu ileri sürülen zararın yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Y. T
Vekili : Av. Ö. D
Davalılar : 1- Devlet Hava Meydanları İşletmesi GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. S. B
2-Ulaştırma Bakanlığı
Vekili : Av. E. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin Van ili, Merkezilçesi,.....Mahallesi, .... pafta, .... ada, ... parsel sayı .....Mahallesi, .... pafta, .... ada, .... parsel sayılıtaşınmazın maliki olduğunu, bu taşınmazınüzerinde bulunan meyve ağaçlarının, Van Ferit MelenHavalimanı genişletme projesi kapsamında, uçaklarınuçuş mesafesini engellediği nedeniyle, havaalanıtarafından taşınmaza el koyulduğunu, müvekkilininarsası ve arsa içerisindeki bir kısımağaçların genişletme alanı içerisindebulunduğunu, bu alanların idareye ait olduğudolayısıyla, üzerinde hiçbir işlemyapamayacağı uyarısınınyapıldığını, bu nedenlerden ötürü,munzam zarar, fazlaya ilişkin hakları, sair faizler ile maddihatalara dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik, 8.000TL kamulaştırma bedeli, 1.000 TL ecrimisil bedeli ve 1.000 TL kesilenağaç bedeli olmak üzere toplamda 10.000 TL'nin haksız elatma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktedavalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/03/2019 tarihli ve E.2018/496,K.2019/185 sayılı kararı ile, mahkemelerince davada,taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi vetaşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olmasıkoşulunun bulunmadığını belirterek,davacının taşınmazında olansınırlandırmaların Sivil Havacılık Kanunukapsamında olduğu nedeniyle tam yargı davasına konuolabileceğinden yargı yolu nedeniyle davanın reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez aynı istemleidariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Van 2. İdare Mahkemesi 06/06/2022 tarihli ve E.2020/564sayılı kararı ile,haksız fiilden doğanzararların tazmini davasının, özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevlibulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunu'nun19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına,Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasışöyledir:
"İdare,kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"1.(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a)(İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
7. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun"Uçuş güvenliği" başlıklı41. maddesi şöyledir:
"UlaştırmaBakanlığı uçuş güvenliğininsağlanması amacı ile havaalanlarında hava trafikkontrolü, haberleşme, seyrüsefer tesisleri vekolaylıkları, meteoroloji hizmetleri, ışıklandırma,engellerin ortadan kaldırılması gibi hizmetlerinplanlanmasını, programlanmasını ve prensiplerini tespit vetemin eder. Bu hizmetlere ilişkin tesis ve sistemlerinçağdaş teknolojiye uygun şekilde Bakanlığabağlı veya ilgili kuruluş vasıtasiyla tesisinisağlar."
8. "Hizmetler" başlıklı 43. maddesişöyledir:
"UlaştırmaBakanlığı; sivil havacılık faaliyetleriningüvenli, düzenli ve süratli bir biçimdeyürütülmesini sağlamak amacı ile, havaalanlarındave gerekli göreceği diğer yerlerde, Türk hava sahasıile sorumluluğu Türkiye'ye ait olan hava sahalarınailişkin, meteoroloji, hava trafik ve uçuş bilgilerinidoğru ve hassas bir şekilde toplayıp ilgilileredağıtılması için gerekli önlemleri alır.
Hizmetin yürütülmesi ve hizmetten yararlanma şekil veşartları yönetmelikle belirlenir."
9. "Yer hizmetleri" başlıklı 44.maddesi şöyledir:
''UlaştırmaBakanlığı, havaalanlarında, yolcu ve yüktrafiğinin ve her türlü hizmetlerin çağdaşsivil havacılık ilkelerine ve ülke çıkarlarınauygun bir biçimde yürütülmesi amacı ile gerekenönlemleri almaya veya aldırmaya yetkilidir."
10."İnşaat sınırlamaları" başlıklı47. maddesi şöyledir:
"Havaalanlarınınve ilgili tesis ve teçhizatın çevresinde, SivilHavacılık Genel Müdürlüğünce belirlenecekesaslar içinde ve saptanacak bir alan dahilinde izin alınmadıkçahava trafiği, uçuş güvenliği ve haberleşmeyiengelleyecek, seyrüseferi ve meydan güvenliğini tehlikeyedüşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapı,inşaat yapılması, ağaç ve direk dikilmesi, tesiskurulması yasaktır.
SivilHavacılık Genel Müdürlüğü, havaalanlarıve uçuş emniyeti tesisleri etrafında uçuşemniyetini tehlikeye düşürebilecek yapı, bina,ağaç, direk gibi tesisleri kaldırtabilir.
ivilHavacılık Genel Müdürlüğü belirli manialaraveya yerlere, hava seyrüseferi yapan kişilercegörülebilmesi ve tanınabilmesi için gözlegörülebilir işaretler veya radyo veya elektrikişaretlerinin konulmasını istemeye yetkilidir. İlgililer deistem dairesinde işlem yapmakla yükümlüdür.
(Değişik: 13/7/2013-6496/27 md.) Sivil Havacılık GenelMüdürlüğü, ilgili kuruluşların dagörüşlerini alarak havaalanları için yukarıdadeğinilen hususları kapsayan planları ve kurallarıhazırlar ve yayımlar. Türk Silahlı Kuvvetlerine aithavaalanlarından sivil hava ulaşımına açıkhavaalanlarına ilişkin inşaat sınırlamalarına aitplanların yapılması, yayımlanması, takip esaslarıve sorumlu kuruluşlar Millî Savunma Bakanlığınıngörüşü alınarak Ulaştırma, Denizcilik veHaberleşme Bakanlığınca belirlenir.
(Ek: 13/7/2013-6496/27 md.)Sivil hava ulaşımına açıkolmayan yalnızca askerî kullanımda olan havaalanlarındaise Millî Savunma Bakanlığı, ilgili kuruluşlarında görüşünü alarak bu havaalanları içinyukarıda değinilen hususları kapsayan planları vekuralları hazırlar ve yayımlar. Yeni yapılacak askerîhavaalanları hakkında Ulaştırma, Denizcilik veHaberleşme Bakanlığının görüşüalınır.
(Değişik: 23/1/2008-5728/431 md.) Millî SavunmaBakanlığının veya Sivil Havacılık GenelMüdürlüğünün yukarıdaki fıkralarhükümlerine göre verdiği emir ve koyduğu yasaklaraaykırı hareket eden kişilere, ilgili valilik tarafındanKabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarîpara cezası verilir. Valilik ayrıca ilgili kişiye emir veyayasağın gereğinin yerine getirilmesini sağlamayayönelik azami bir süre verir. Bu süre yazısında, emirve yasağın gereğinin ilgilisince yerine getirilmemesininhukukî sonuçları açıkça belirtilir. Busüre zarfında emir veya yasağın gereğinin yerinegetirilmemesi hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammıylabirlikte ilgilisinden tahsil edilmek üzere, kamu gücükullanılarak yerine getirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınbaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör-Hâkim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
13. Dava, Van ili, Edremit ilçesi, .... Mahallesi, ..... mevkii,.... ada, .... parsel sayılı taşınmazakamulaştırmasız el atıldığı vetaşınmazın kullanılamadığı ilerisürülerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzerekamulaştırmasız el atma sebebiyle 9.000 TL, ecrimisil bedeliolarak 1.000 TL olmak üzere toplam 10.000 TL'nin yasal faizi ile birlikteödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
14. İdarenin tek yanlı idare açıklamaları ile,kamu gücünü kullanarak tesis etmiş oldukları idarehukuku alanında sonuç doğuran hukuki işlemler idariişlem olarak tanımlanıp, idarelerin bu işlemleruyarınca yapmak zorunda oldukları eylemler ise idari işlemin birsonucu olarak değerlendirilmektedir.
15. Dosyanın incelenmesinden, davacı vekilince 14/02/2019tarihinde davaya konu parsele, davalı idarelerce müdahale edilerekkamulaştırmasız el atıldığı belirtilerektaşınmazın yasal gereğinin yapılması istemiyleidarelere başvurulduğu, Devlet Hava Meydanlarıİşletmesi Genel Müdürlüğü Van Ferit MelenHavalimanı Müdürlüğünün 28/02/2018 tarih veE.1602 sayılı yazısıyla"...Havalimanımızda 2008 ve 2009 yıllarında SHGMtarafından yapılan denetlemelerde "21 pistbaşındakikavak ağaçlarının ivedilikle kesilmesi"yönünde tespit maddesi tanzim edilmiştir.Havalimanıetrafında bulunan yapılaşmalarınuçuş can ve mal emniyeti açısından tehlikeoluşturması nedeniyle 2920 Sayılı Türk SivilHavacılık Kanununun 47. maddesi ile sınırlamagetirilmiş olup, ilgili kanun maddesi doğrultusunda bütünHavalimanlarında uygulama bu şekilde yapılmaktadır.
Havalimanımız 1943 yılından beri hizmet vermekteolup, bu taşınmazların edinimlerinin tamamının butarihten sonrasına tekabül ettiği, taşınmazlarüzerinde mania limitlerinin elverdiği yüksekliklere kadaryapılaşmaların yapılabildiği burada yaşamaktaolan mahalle sakinlerinin bulundukları alan içerisinde yüksekboylu ağaçların yetiştirilmemesi yönünde bilgisahibi oldukları ve geçmişte de bu nedenlerden dolayıağaç kesimleri yapıldığı halde bu türağaçlan yetiştirmeleri kendi hataları olarakdeğerlendirilmektedir.
Yine Müdürlüğümüzce bahse konutaşınmazların bulunduğu Eminpaşa MahalleMuhtarlığına ilgili vatandaşlara yüksek boyluağaç yetiştirilmemesi ve bina tesis edilmemesi için gereklitebliğin yapılması amacıyla gerekli yazışmalaryapılmıştır. Kesimi yapılan ağaçlarınerken kesim zarar ziyan bedellerine ilişkin gerekli hesaplamalarTarım İl Müdürlüğü teknik personelleritarafından ilgili kriterler doğrultusundayapılmıştır. Kesimi yapılan ağaçlarınTarım İl Müdürlüğü teknik personelleritarafından yapılan hesaplamalar doğrultusunda ağaçdikim normları, seyreltme kriterleri, ağaç yaşlarıgibi hususlar dikkate alınarak sayıları tespit edilmiştir.Kesimi yapılan ağaçların cins, yaş ve miktarlarınailişkin bilgiler Ağaç Kesim Tutanağında ilgililercebelirtilmiştir ve kesim yerinde hazır bulunan şahitler ilekendilerince de imzalanarak kabul edilmiştir.
Van Valiliği koordinesinde Tarım İlMüdürlüğü bilirkişileri denetim ve nezaretindeoluşturulan bilirkişi raporları doğrultusunda kavakağacı haricindeki kesimi yapılan ağaçlarınerken kesim zarar ziyan bedellerinin ödenmesi amacıyla tapusundairtifak şerhi bulunmayan ve dosyası tamamlanan ağaçsahiplerine, gerekli ödemeler yapılmıştır. YaşarTAKVA hesabına da Tarım İl MüdürlüğüBilirkişilerince hesaplanan bedel yatırılmıştır.
Dava konusu alanda bulunan ağaçların maniateşkil etmesi nedeniyle uçuş can ve mal emniyetiaçısından risk oluşturması ve SHGM tarafındanyapılan denetlemelerde "21 pist başındaki kavakağaçlarının ivedilikle kesilmesi"yönündeki tespit maddeleri doğrultusundaMüdürlüğümüzce gerekliçalışmalar 2009 yılında başlatılmışolup, konu ile ilgili olarak 2920 sayılı Sivil HavacılıkKanununun 47. maddesi gereği Van Valiliğine gerekli bildirimdebulunularak bahse konu maniaların kaldırılmasıistenilmiştir. Yine konu ile ilgili olarak Vali YardımcısıBaşkanlığında ilgili mahalle muhtarının dakatılımıyla bilgilendirme toplantısı tanzimedilmiştir. Bahse konu toplantıda mania teşkil edenyapıların ve yüksek boylu direk, ağaç vb.hususların kaldırılmasına yönelik gereklibilgilendirmeler yapılmıştır. Toplantı sonrasıilgili muhtarlık ve vatandaş tarafından herhangi birçalışma yapılmaması nedeniyle Emin Paşa MahalleMuhtarlığına gerekli yazılı bildirimlerde bulunularakağaçların vatandaşlar tarafından kesilmesiistenmiştir.
Bahse konu alanda Valilik Makamının emirleridoğrultusunda yapılan ağaç kesimçalışmalarında vatandaşların rızasıalınarak gerekli kesim çalışmaları yapılmışolup, yapılan kesim ile ilgili olarak evrak ve imzası tamamlananvatandaşların gerekli zarar ziyan bedelleriödenmiştir." şeklinde davacınındilekçesine cevap verildiği anlaşılmıştır.
16. 2920 sayılı Kanun'da, UlaştırmaBakanlığının uçuş güvenliğinisağlaması gerektiği, sivil havacılık faaliyetleri ileilgili sorumlulukları, yapılması zorunlu olan yer hizmetleri veinşaat sınırlamalarının ne şekilde olmasıgerektiği düzenlenmiş, 47. maddesinde belirtilensakıncaların giderilmesi için idareye kamugücünü kullanma yetkisi tanınmıştır.
17. Olayda her ne kadar davacı vekilince davaya konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı nedeniyle uğranıldığıileri sürülen zararın tazmininin istenildiği anlaşılmaktaise de, taşınmaza davalılarca yapılan müdahaleninyukarıdasözü edilen Kanun'un 47. maddesi uyarıncagerçekleştirildiği ve bu yolla oluştuğu ilerisürülen zararın tazminine ilişkin davanınaçıldığı açıktır.
18. Bu durum, kamu hizmeti yürüten idarelerin bu hizmetiyürüttüğü sırada verdiği zararıntazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine vehukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesindehizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Buhususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göreyapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2/1.b maddesikapsamında bulunan tam yargı davasının görüm veçözümünde idari yargı yerlerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Van 2. İdare Mahkemesinin 06/06/2022 tarihli ve E.2020/564sayılı başvurusunun reddine karar verilmesigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 2. İdare Mahkemesinin 06/06/2022 tarihli ve E.2020/564sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN